(AİHS m. 17, 18, 29, 34, 35, 1 Nolu Protokol)
Safiye FİL (32146/03)
Memduh ÇOLAK (32151/03)
Cem GÜZELCAN (32152/03)
Kemal AKTÜRK (32157/03)
Barış ATBAŞI (32158/03)
Nadir Baki ÇEVİK (32160/03)
Gülennur ALİCAN (YILDIZ) (32161/03)
KABULEDİLEBİLİRLİK KARARININ ÖZET ÇEVİRİSİ
30 Ağustos 2007
OLAYLAR
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan (32146/03, 32151/03, 32152/03, 32157/03, 32158/03, 32160/03 ve 32161/03) Nolu davanın nedeni (T.C. vatandaşları) Safiye Fil, Memduh Çolak, Cem Güzelcan, Kemal Aktürk, Barış Atbaşı, Nadir Baki Çevik ve Gülennur Alicanın (Yıldız) (başvuranlar) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine 1 Ağustos 2003 tarihinde Temel İnsan Hakları ve Özgürlüklerini güvence altına alan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin (AİHS) 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur.
Başvuranlar, Ankara Barosu avukatlarından O. Polat tarafından temsil edilmektedir.
Dava koşulları
Tarafların anlattığı şekliyle dava olayları şu şekilde özetlenebilir:
Başvuranlar, 1992 yılında, Keçiören Belediyesi tarafından gerçekleştirilen bir projeye kaydolmuşlar ve ev sahibi olmak için idare tarafından belirlenen miktarı ödemişlerdir.
İdare, 8 Mart 1994 tarihinde, başvuranlara arsalar vermiştir.
İdare, 19 Ekim 1995 tarihinde, projeyi iptal etmiş ve arsa satış sözleşmelerinin tamamını tek taraflı feshetmiştir.
Zarara uğradıklarını düşünen başvuranlar, Ankara Asliye Hukuk Mahkemesinde İdareye karşı gecikme faizi ile birlikte ödenmek üzere tazminat davası açmışlardır.
Mahkeme, başvuranları kısmen haklı bulmuş ve idareyi, başvuranlara, gecikme faizi ile birlikte tazminat ödemeye mahkum etmiştir.
Yargıtay, ilk derece mahkemesinin kararını onamıştır.
İdarenin ödeme yapmaması üzerine, başvuranlar cebri icra işlemi başlatmışlardır.
İdare, mahkeme kararlarını yerine getirmiştir.
Başvuranların her biri hakkındaki işlemler ile ilgili ayrıntılar şu şekilde gösterilebilir:
İsimler ve başvuru numaraları Tazminat bedelleri Gecikme faizi başlangıç tarihleri Yargıtay kararları tarihleri Ödeme tarihleri ve miktarları
Safiye Fil 32146/03 5 000 000 000 Türk Lirası (TL) 25 Mayıs 2001 18 Şubat 2003 28 Ekim2004 : 3 000 000 000 TL (1. 597 Euros )
15 Mart 2006 : 5 000 Yeni Türk Lirası (YTL) (3 121 Euro)
17 Mart 2006 : 2 293,22 YTL (1 431Euro)
27 Mart 2006 : 9 242,52 YTL (5 739 Euro)
Memduh Çolak 32151/03 4 791 500 000 TL 9 Nisan 2001 20 Mart 2002 14 Şubat 2005 : 14 585 076 000 TL (8 591 Euro)
26 Mayıs 2005 : 2 000 000 000 TL (1 157 Euro)
27 Mart 2006 : 1 932 YTL (1 199 Euro)
Cem Güzelcan 32152/03 2 491 500 000 TL 6 Eylül 1999 28 Mart 2002 12 Mart 2004 : 5 000 000 000 TL (3 102 Euro)
15 Mart 2006 : 759,07 YTL (473 Euro)
27 Mart 2006 : 6 473,61 YTL (4 019 Euro)
Kemal Aktürk 32157/03 5 000 000 000 TL 9 Nisan 2001 14 Haziran 2002 14 Şubat 2005 : 14 068 552 000 TL (8 286 Euro)
26 Mayıs 2005 : 2 000 000 000 TL (1. 157 Euro)
27 Mart 2006 : 3 674,32 YTL (2 281 Euro)
Barış Atbaşı 32158/03 5 200 000 000 TL 9 Nisan 2001 13 Mayıs 2003 28 Ekim 2004 : 3 000 000 000 TL (1.597 Euro)
15 Mart 2006 : 5 000 YTL (3 121 Euro)
17 Mart 2006 : 2 293,22 YTL (1 431 Euro)
27 Mart 2006 : 9 693,70 YTL (6 019 Euro)
Nadir Baki Çevik 32160/03 5 400 000 000 TL 25 Mayıs 2001 6 Mayıs 2003 4 Mart 2005 : 3 000 000 000 TL (1. 801 Euro)
27 Mayıs 2005 : 7 500 000 000 TL (4 338 Euro)
27 Mayıs 2005 : İmzalı alındı makbuzu
Gülennur Alican (Yıldız) 32161/03 4 000 000 000 TL 27 Eylül 2000 4 Mart 2002 12 Mart 2004 : 5 000 000 000 TL (3. 102 Euro)
15 Mart 2006 : 1 701,93 YTL (1 062 Euro)
27Ekim 2006 : 9 400,77 YTL (5 140 Euro)
Davaların birleştirilmesi
Olaylar ve esasa ilişkin ortaya koydukları sorun bakımından davaların benzerliğini dikkate alarak, AİHM, davaların birleştirilerek tek bir davada incelenmesine karar vermektedir.
ŞİKAYETLER
Başvuranlar, alacaklarının idare tarafından ödenmemesi nedeniyle mülkiyete saygı haklarının ihlal edilmesinden şikayetçilerdir. Bu bağlamda başvuranlar, 1 Nolu Ek Protokolün 1. maddesine atıfta bulunmaktadırlar. Aynı olaylar temelinde başvuranlar ayrıca AİHSnin 17. ve 18. maddelerinin de ihlal edildiğini iddia etmektedirler.
HUKUK
Başvuranlar, alacaklarının idare tarafından ödenmemesi nedeniyle mülkiyete saygı haklarına müdahale edilmesinden ve 1 Nolu Ek Protokolün 1. maddesinin ihlalinden şikayetçi olmaktadırlar.
AİHM içtihadı uyarınca benimsenen hesaplama yöntemine atıfta bulunarak Hükümet, başvuranların zararlarının tamamının Keçiören Belediyesi tarafından tanzim edildiğini savunmaktadır.
AİHM, dosyada bulunan unsurların tamamını incelediğinde, idarenin başvuranların alacaklarını ödemesi ile mahkeme kararlarını yerine getirdiğini gözlemlemektedir.
İdare tarafından yapılan ödemedeki gecikmenin başvuranları maddi bir zarara uğratıp uğratmadığının belirlenmesi gerekmektedir.
Bu noktada, başvuranlara gerçekten yapılmış ödeme tutarı ile ödeme tutarı gecikme dönemindeki paranın değer kaybı dikkate alınarak belirlenseydi başvuranların ellerine geçecek miktar arasındaki farkın göz önüne alınması gerekmektedir. (sözü edilen Akkuş).
Bu bağlamda, AİHM, hesaplama yönteminin Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından yayımlanan ayrıntılı fiyat endeksi listesinde belirtilen Türkiyedeki enflasyon sonuçlarını dikkate aldığını hatırlatır.
Sözkonusu hesaplama yöntemi göz önüne alındığında, AİHM, başvuranlarla ilgili olarak somut hiçbir kayıp tespit edememektedir. Başvuranların eline geçen tazminat miktarları, AİHM tarafından benimsenen hesaplama yönetimi uyarınca belirlenen miktarın tamamına tekabül etmektedir.
Sonuç olarak başvuranlar, 1 Nolu Ek Protokolün 1. maddesi açısından hiçbir zarara uğramamışlardır.
AİHSnin 17. ve 18. maddeleri ile ilgili olarak ise, hukuki mesnedi bulunmayan şikayetleri inceleyen AİHM, bu şikayetlerin 1 Nolu Ek Protokolün 1. maddesi kapsamında düşünülen şikayetlerle aynı olaylara dayandığını tespit etmektedir.
Başvuranların şikayetlerinin açıkça dayanaktan yoksun olduğu ve AİHSnin 35/3. ve 35/4. maddeleri uyarınca reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.
Ayrıca, AİHSnin 29/3. maddesinin uygulanmasına son verilmesi uygun olacaktır.
Bu gerekçelere dayalı olarak, AİHM oybirliğiyle, Başvuruların birleştirilmesine; Başvuruların kabuledilemez olduğuna;
Karar vermiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy