AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KAYITTAN DÜŞÜRÜLME KARARI
Başvuru No: 6720/18
Fatih AVUT ve diğerleri/TÜRKİYE
(bk. ekte yer alan tablo)
Başkan
Jovan Ilievski,
Hâkimler
Gilberto Felici,
Diana Sârcu,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Viktoriya Maradudina’nın katılımıyla, 16 Haziran 2022 tarihinde, Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
Yukarıda belirtilen 9 Ocak 2018 tarihinde yapılan başvuruyu,
Davalı Hükümet tarafından sunulan, Mahkemeyi başvurunun kayıttan düşürülmesine karar vermeye davet eden deklarasyonu dikkate alarak gerçekleştirilen müzakerelerin ardından aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAY VE USUL
Başvuranların listesi ekte yer alan tabloda bulunmaktadır.
Başvuranlar, Mahkeme önünde, Diyarbakır Barosuna bağlı Avukat A. Pamukçu Yördem tarafından temsil edilmişlerdir.
Başvuranların Sözleşme’nin 6. maddesinin 1. fıkrası bağlamındaki şikâyetleri (hukuk davasının aşırı uzun sürmesi), Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Dostane çözüm amacıyla yapılan görüşmelerin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından, Hükümet, söz konusu şikâyetlerle ileri sürülen sorunların çözüme kavuşturulması amacıyla tek taraflı deklarasyon metni hazırlama isteğini Mahkeme’nin bilgisine sunmuştur. Hükümet ayrıca, Mahkeme’yi Sözleşme’nin 37. maddesi uyarınca, başvuruyu kayıttan düşürmeye davet etmiştir.
Bu deklarasyon metni aşağıdaki gibidir:
“Türkiye Hükümeti, mevcut davada, Mahkemenin yerleşik içtihatları ışığında, söz konusu davanın süresinin, Sözleşme’nin 6. maddesinin 1. fıkrasında belirtilen “makul süre” gerekliliğine uygun olmadığını kabul etmektedir.
Sonuç olarak, Hükümet, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde derdest olan, yukarıda anılan davanın çözüme kavuşturulması amacıyla, ekli listede yer alan başvuranların her birine, kendilerine yansıtılabilecek olan vergiler hariç olmak üzere, lütuf kabilinden, her türlü maddi ve manevi zarar için 889 EUR (sekiz yüz seksen dokuz Avro) ve masraf ve giderler karşılığında müştereken 250 EUR (iki yüz elli Avro) ödemeyi önerdiğini beyan eder.
Bu meblağ, ödeme tarihinde geçerli olan döviz kuru üzerinden Türk lirasına çevrilecek ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 37. maddesinin 1. fıkrasına uygun olarak, Mahkeme tarafından kabul edilen kayıttan düşürme kararının tebliğini müteakip üç ay içerisinde ödenecektir. Söz konusu meblağların belirtilen üç ay içerisinde ödenmemesi durumunda, Hükümet, bahsi geçen sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödeme gününe kadar geçen sürede, yukarıda bahsedilen miktara, Avrupa Merkez Bankasının söz konusu dönem için geçerli olan marjinal faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle elde edilecek oran üzerinden basit faiz ödemeyi taahhüt etmektedir. Bu ödeme, davanın Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde nihai çözüme kavuşturulduğu anlamına gelecektir.”
Tek taraflı deklarasyon şartları, başvuranlara, bu kararın verildiği tarihten haftalarca önce gönderilmiştir. Başvuranların deklarasyon şartlarını kabul ettiklerine dair bir cevap Mahkeme’ye ulaşmamıştır.
Mahkeme, Sözleşmenin 37. maddesinin 1. fıkrasının c) bendi gereğince, aşağıdaki gibi bir durumda, davayı kayıttan düşürebileceğini hatırlatmaktadır:
“(...) Mahkemenin saptadığı herhangi bir başka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmezse.”
Mahkeme böylelikle, bu hüküm gereğince, başvuranların davanın incelemesinin devam etmesi konusundaki isteklerine rağmen, davalı Hükümetin tek taraflı deklarasyonuna dayanarak, başvuruları kayıttan düşürülebileceğini belirtmiştir (bk. özellikle Tahsin Acar/Türkiye (öncelikli sorun) [BD], no. 26307/95, §§ 75-77, AİHM 2003-VI).
Mahkemenin, hukuk davasının aşırı uzun sürmesi konusundaki içtihatları açıktır ve çok sayıdadır (bk. örnek olarak Ümmühan Kaplan/Türkiye, no. 24240, 20 Mart 2012).
Mahkeme, Hükümetin deklarasyonunda yer alan imtiyazların niteliğini ve tazminat olarak önerilen meblağı (ki bu meblağ, murisleri tarafından iç hukukta açılan davayı devam ettiren varislerin sayısı dikkate alınarak hesaplanmıştır ve benzer davalarda ödenen meblağlara uygundur) göz önünde bulundurarak, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden bulunmadığı kanaatine varmaktadır (Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının c) bendi).
Mahkeme ayrıca, yukarıda yapılan değerlendirmeler ışığında, Sözleşme ve Protokolleri tarafından güvence altına alınan insan haklarına saygının, başvurunun incelenmesine devam edilmesini gerektirmediği kanaatine varmaktadır (Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrası in fine (son cümlesi)).
Mahkeme son olarak, Hükümetin tek taraflı deklarasyonundaki taahhütleri yerine getirmemesi halinde, Sözleşme’nin 37. maddesinin 2. fıkrası uyarınca başvurunun yeniden kayıt altına alınabileceğinin altını çizmektedir (bk. Josipović/Sırbistan (k.k.), no.18369/07, 4 Mart 2008).
Yukarıda belirtilen hususlar dikkate alındığında, bu başvurunun kayıttan düşürülmesi uygundur.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Davalı Hükümetin sunduğu deklarasyon metnini ve burada verilen taahhütlere riayet edilmesini sağlamak için öngörülen özel koşulları dikkate alarak,
Başvurunun Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının c) bendi uyarınca kayıttan düşürülmesine
Karar vermiştir.
İşbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiş olup 7 Temmuz 2022 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Viktoriya Maradudina Jovan Ilievski
Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Başkan
EK
Sözleşme’nin 6. Maddesinin 1. Fıkrası Bağlamındaki Şikâyetlere İlişkin Başvuru (Hukuk Yargılamasının Aşırı Uzun Süresi)
Başvuru No. ve Başvuru Tarihi
Başvuranların isimleri ve Başvuru tarihleri
Hükümetin Deklarasyonunun Alındığı Tarih
Her başvuran başına maddi ve manevi zarar karşılığında hükmedilen miktar
(avro olarak)[1]
Başvuruda masraf ve giderler için hükmedilen tutar
(avro/EUR)[2]
6720/18
9.01.2018
(3 başvuran)
Fatih AVUT
1976
Mehmet Safi AVUT
1976
Ramazan AVUT
1986
24.02.2022
889
250
[1] Başvuran tarafından ödenmesi gereken her türlü vergiden hariç olmak üzere.
[2] Başvuran tarafından ödenmesi gereken her türlü vergiden hariç olmak üzere.