Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-3-35 (Devralma)
Karar Sayısı : 11-15/266-90
Karar Tarihi : 10.3.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Nazlı VAROL, Nilgün KOCADAĞ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN :- Cargill, Incorporated
15407 McGinty Road, Wayzata. Minnesota 55391, ABD 20
D. TARAFLAR :- Cargill, Incorporated
- Agrium, Inc.
13131 Lake Fraser Drive SE Calgary, Alberta T2J 7E8,
KANADA
E. DOSYA KONUSU: AWB Limited’in tahıl emtia ticareti işletmesinin Cargill
Incorporated tarafından Agrium, Inc.’den devralınması işlemine izin verilmesi
talebi. 30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 4.2.2011 tarih ve 993 sayı ile giren ve en
son 18.2.2011 tarih ve 1314 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 2010/4 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ”in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 28.2.2011
tarih ve 2011-3-35/Öİ-11-376.NV sayılı Birleşme/Devralma Ön İnceleme Raporu,
7.3.2011 tarih ve REK.0.07.00.00-120.01.05/71 sayılı Başkanlık Önergesi ile 11-15
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
40
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da özetle; AWB Limited’in tahıl emtia
ticareti işletmesinin Cargill Incorporated tarafından Agrium, Inc.’den devralınması
işleminin, 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olmakla birlikte, 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim
durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili
piyasadaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte olmadığı,
dolayısıyla bildirime konu işleme izin verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı
ifade edilmektedir.
50
11-15/266-90
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1.Taraflar
H.1.1. Devralan: Cargill Incorporated (Cargill)
Cargill, uluslararası çapta yiyecek ürünleri, tarımsal, finansal ve endüstriyel ürünler
ve hizmetler üretmekte ve pazarlamaktadır. Cargill’in Türkiye’de bulunan iştirakleri,
Cargill Tarım ve Gıda Sanayi Ticaret Anonim Şirketi, Cargill Gıda Hizmet ve Ticaret
Ltd. Şti. ile Black River Hizmet Ticaret Ltd. Şti.’dir. Cargill ayrıca PNS Pendik Nişasta 60
Sanayi A.Ş.’nin %50 hissesine sahiptir.
Cargill Tarım ve Gıda Sanayi Ticaret Anonim Şirketi ile Cargill Gıda Hizmet ve Ticaret
Ltd. Şti. (kararın devamında iki şirket birlikte Cargill Türkiye olarak anılacaktır),
Cargill’in Türkiye’de kurulu ve Türkiye’deki etkilenen pazarda faaliyet gösteren tek
iştirakidir. Black River Hizmet Ticaret Ltd. Şti.’nin etkilenen pazardaki ürünlere yönelik
hiçbir ticari faaliyeti yoktur. Bu şirket yalnızca Türkiye dışındaki Black River fonlarına
ve kuruluşlarına mali konularda danışmanlık hizmetleri sunmaktadır. Aynı şekilde,
Cargill’in Ülker Grubu ile bir ortak girişimi olan PNS Pendik Nişasta Sanayi A.Ş. de
yalnızca nişasta üretimi ve satışıyla iştigal etmektedir ve etkilenen pazarda hiçbir 70
faaliyeti bulunmamaktadır.
Cargill Türkiye’nin faaliyeti yiyecek ve tahıl ünitelerini kapsamaktadır. Cargill Türkiye
tarafından ticarete konu edilen tahıllar mısır, buğday, soya fasulyesi ve soya küspesi,
arpa, ay çekirdeği, yağ ve yağlık tohum, don yağı ve linter pamuğundan ibarettir.
Ayrıca, Cargill Türkiye, Toprak Mahsülleri Ofisinin (TMO) mısır, buğday ve arpa
ihalelerine de katılmaktadır. Cargill Türkiye’nin yanı sıra, Cargill’in Cargill
International SA (İsviçre) ve Cargill Agricultura SRL (Romanya) unvanlı iştirakleri de
Türkiye’de tahıl faaliyetleri ile iştigal etmektedirler. Bu iştirakler doğrudan Türkiye’ye
satış yapabildikleri gibi, Cargill Türkiye aracılığıyla da satış yapılmaktadır. 80
Cargill bunlara ek olarak İzmir - Yarımca’da modern bir tahıl limanı işletmektedir.
Cargill, malların etkili ve ekonomik dağıtımını temin edebilmek açısından Türkiye’de
hem kendi tesislerini kullanmakta hem de üçüncü kişilerden tesisler ve depolar
kiralamaktadır.
Cargill’in hissedarlık yapısı incelendiğinde hiçbir hissedarının şirketi kontrol etmeye
yetecek miktarda hisseyi elinde bulundurmadığı anlaşılmaktadır.
H.1.2. Devredilen: AWB Limited (AWB) 90
AWB, Avustralya Menkul Kıymetler ve Yatırımlar Komisyonu nezdinde (Australian
Securities and Investments Commision - "ASIC") kayıtlı olan bir tarım yönetimi
şirketidir. AWB yakın bir zamanda Agrium Inc. Tarafından devralınmıştır. Şirket
Avustralya ve Yeni Zelanda’da tarımsal üretim ve ürünlerle ilgili çeşitli iş kollarında
faaliyet göstermenin yanı sıra, AWB Cenevre ve AWB Hindistan markalı işletmeleri
vasıtasıyla, uluslararası menşeli ürünlere ilişkin olarak ürün yönetimi hizmetleri
sunmaktadır.
11-15/266-90
3
Türkiye’de AWB’nin herhangi bir Türk şirketinde doğrudan veya dolaylı hissedarlığı 100
yoktur. AWB’nin Türkiye’deki faaliyeti buğday ve kırmızı mercimek satışlarından
ibarettir.
Agrium, AWB’nin tamamına sahiptir. Devralma İşlemi’nin tamamlanmasından sonra,
AWB’nin tahıl ticareti işi AWB’den ayrılacak ve Cargill tarafından devralınacaktır.
Bildirime konu devralma işlemi, AWB’nin çeşitli şirketlerini ve varlıklarını içeren tahıl
emtiaları işletmesinin devralınmasından ibarettir. Hedef İşletme’nin faaliyetleri, diğer
uluslararası işlemlerinin yanında, tahıl ticareti, Avusturalya’da bulunan çeşitli tahıl
ticareti havuzlarına ilişkin yönetim hizmetleri, Avusturalya’da ülke içi nakliyat ve 110
depolama ve tutma, dökme deniz taşıması, muhafaza ve ticaret finansmanı
faaliyetlerini içermektedir. Devre konu işletme Türkiye’de AWB (Cenevre) S.A., AWB
(Avusturalya) Limited ve AWB Havest Finance Limited şirketleri aracılığıyla ihracat
yoluyla kırmızı mercimek ve buğday satmaktadır.
Türkiye’deki pazarlara ilişkin olarak, devre konu işletmenin herhangi bir Türk
şirketinde doğrudan veya dolaylı hissedarlığı bulunmamaktadır.
H.1.3. Devreden: Agrium Inc. (Agrium)
120
Agrium, Kanada merkezli ve hisselerinin tamamı Toronto Menkul Kıymetler Borsası
ve New York Menkul Kıymetler Borsası’na kote edilmiş halka açık bir şirkettir.
Agrium, Kuzey ve Güney Amerika’da tarım ürün ve hizmetlerinin perakende satışına
ilişkin önemli tedarikçilerindendir. Teşebbüs aynı zamanda tarımsal besin ve
endüstriyel ürünlerin küresel çapta önde gelen bir üreticisi ve pazarlamacısıdır.
Agrium’un herhangi bir Türk şirketinde doğrudan veya dolaylı hissedarlığı yoktur.
Agrium, grup şirketlerinden Türkiye’de faaliyeti bulunan tek şirket olan Agrium Europe
S.A.’yı 1 Temmuz 2010’da devralmıştır1. 130
Şu anda Agrium’un hisselerinin %5’inden fazlasına sahip olan bir hissedar
bulunmamaktadır. Dolayısıyla, Agrium hiçbir kişi ya da kuruluş tarafından kontrol
edilmemektedir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Hisseleri devre konu olan AWB’nin tahıl işletmesinin Türkiye’de herhangi bir şirkette
hissesi veya yönetiminde payı ve bir mal varlığı da yoktur. Bununla birlikte teşebbüs, 140
Türkiye’ye ithalat yoluyla kırmızı mercimek ve buğday satışı yapmaktadır.
Devralan teşebbüs Cargill ise; Türkiye’de mısır, buğday, soya fasulyesi ve soya
küspesi, arpa, ay çekirdeği, yağ ve yağlık tohum, don yağı ve linter pamuğu ticareti
yapmaktadır.
1 Eski unvanı Common Market Fertilisers S.A.olan Agrium Europe S.A.’nın %70 hissesi 2008 yılında ve %30
hissesi ise 1 Temmuz 2010 tarihinde Agrium tarafından devralınmıştır. Söz konusu işleme 4.11.2010 tarihli, 10-
69/1452-552 sayılı Kurul kararında yer verilmiştir.
11-15/266-90
4
Tarafların Türkiye’deki faaliyetleri değerlendirildiğinde sadece buğday ticaretine ilişkin
faaliyetlerinin çakıştığı görülmektedir. Kurul tahıl ürünlerine ilişkin önceki kararlarında;
pazarı tohumdan çıkan ürüne göre ayrı ayrı tanımlamıştır. Buna karşılık, tarafların
faaliyetleri değerlendirildiğinde, işlem neticesinde mercimek pazarında herhangi bir 150
yoğunlaşmanın yaşanmayacağı dikkate alınarak bu alana ilişkin ilgili ürün pazarı
tanımı yapılmayarak ilgili ürün pazarı, iki tarafın faaliyetlerinin çakıştığı “buğday”
pazarı olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Dosya konusu işlem taraflarının faaliyetlerinin pazara giriş, arz kaynaklarına ulaşma,
üretim, dağıtım, pazarlama ve satış şartlarının bölgesel bir farklılık göstermemesi
nedeni ile ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
160
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Bildirime Konu İşlemin Niteliği
Dosya konusu işlem, Agrium’un kontrolünde olan AWB’nin tahıl işletmesinin Cargill
tarafından devralınmasından ibarettir. Devralma işlemi, 15 Aralık 2010 tarihinde
imzalanan bir Emtia Satım ve Yönetimi Anlaşması çerçevesinde düzenlenmektedir.
Agrium, anlaşmanın hüküm ve şartları uyarınca AWB’nin tahıl ürünleri ticari
işletmesini satın alacaktır.
H.3.2. Hukuki Değerlendirme 170
Bildirime konu işlemin gerçekleştirilmesiyle, mevcut durumda Agrium’un kontrolünde
olan AWB tahıl ürünleri ticari işletmesinin kontrolü Cargill’e geçecektir. Dosya konusu
devralma işlemi neticesinde anılan şirketin kontrol yapısında değişiklik meydana
geleceği anlaşıldığından anılan işlem, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine
dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Tebliğ'in 5. maddesi anlamında bir devralmadır.
2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesi; “Bu Tebliğin 5 inci maddesinde belirtilen bir
birleşme veya devralma işleminde; a) İşlem taraflarının Türkiye ciroları toplamının
yüz milyon TL’yi ve işlem taraflarından en az ikisinin Türkiye cirolarının ayrı ayrı otuz 180
milyon TL’yi veya b) İşlem taraflarından birinin dünya cirosunun beş yüz milyon TL’yi
ve diğer işlem taraflarından en az birinin Türkiye cirosunun beş milyon TL’yi, aşması
halinde söz konusu işlemin hukuki geçerlilik kazanabilmesi için Kuruldan izin
alınması zorunludur.” hükmünü amirdir. İşlem taraflarının 2010 yılı cirolarına Tablo
1’de yer verilmiştir.
Tablo 1: İşlem Taraflarının 2010 Yılı Ciroları (TL)
Cargill (Haziran 2009-Haziran 2010) AWB
Dünya Cirosu ….. ….
Türkiye Cirosu ….. ………………
Kaynak: Bildirim Formu
Cargill’in Haziran 2009 - Haziran 2010 döneminde Dünya çapında elde ettiği ciro 190
…………TL, AWB’nin 2010 yılı Dünya cirosu ise ……….TL’dir. İşlem taraflarından
Cargill’in Haziran 2009 - Haziran 2010 dönemi Türkiye cirosu …………TL, AWB’nin
2010 yılı Türkiye cirosu …….. TL’dir. Dolayısıyla, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7.
11-15/266-90
5
maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde öngörülmüş olan eşikler aşıldığından işlem
izne tabidir.
Öte yandan Tebliğ’in 7(1,b) maddesi ile getirilen bildirim yükümlülüğünün tek istisnası
Tebliğ’in 7(2). maddesine göre, eşikler aşılsa dahi, “ortak girişmler” hariç olmak
üzere, herhangi bir etkilenen pazarın bulunmaması halidir.
200
Bildirime konu işlem, AWB üzerinde Cargill’in mutlak kontrol oluşturmasını
sağlayacak bir devralma olduğundan, devralmanın bildirime tabi olup olmadığının
tespitinde etkilenen pazarın varlığı önem arz etmektedir. 2010/4 sayılı Tebliğ’in
ekinde yer alan bildirim formunda;
“Bildirim konusu işlemden etkilenme ihtimali olan ve
a) Taraflardan iki veya daha fazlasının aynı ürün pazarında ticari faaliyette bulunduğu
(yatay ilişki),
b) Taraflardan en az bir tanesinin bir diğerinin faaliyet gösterdiği herhangi bir ürün
pazarının alt veya üstpazarında ticari faaliyette bulunduğu (dikey ilişki),
ilgili ürün pazarları, etkilenen pazarları oluşturmaktadır.” 210
ifadelerine yer verilerek etkilenen pazarın nasıl tespit edileceği ortaya konulmaktadır.
İşlem tarafı olan teşebbüslerin her ikisinin de faaliyet gösterdiği tek pazarın buğday
pazarı olmasından dolayı devralma işlemi sadece bu pazarda yatay bir örtüşmeye yol
açacaktır. Tablo 2’de tarafların Türkiye buğday pazarındaki ciro ve pazar paylarına
yer verilmektedir.
Tablo 2: Etkilenen Pazarda Tarafların Pazar Payları ve Ciroları (2008-2010)
2008 2009 2010
Ciro (TL) Cargill
Pazar Payı (%)
Ciro (TL) Agrium (AWB)
Pazar Payı (%)
Kaynak: Bildirim Formu
220
Tarafların buğday pazarındaki toplam pazar payları %... gibi düşük bir orandır. Bunun
yanı sıra pazarda faaliyet gösteren diğer teşebbüslerin pazar paylarının %...’i
aşmadığı, ancak taraf teşebbüslerin toplam pazar paylarından daha yüksek pazar
payları ile faaliyet gösteren teşebbüslerin de bulunduğu anlaşılmaktadır.
Tablo 3: Etkilenen Pazarda Rakip Teşebbüslerin Pazar Payları (2008-2010, %)
Buğday 2008 2009 2010
Eriş Un
Beşler
Doruk Un
Ankara Un
TMO
Kaynak: Bildirim Formu
Yukarıda sayılan nedenlerle bildirime konu devralma işleminin, etkilenen pazarda
mevcut bir hakim durumu kuvvetlendirmeyeceği ya da yeni bir hakim durum 230
yaratmayacağı kanaatine varılmıştır.
11-15/266-90
6
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak
çıkarılan 2010/4 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve 240
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı
Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir
hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının
söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy