AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR
Başvuru No. 14717/18
Ali AYDIN ve diğerleri / TÜRKİYE KARARI
ve diğer 21 başvuru
(ekteki tabloya bakınız)
Başkan
Frédéric Krenc, président,
Hâkimler
Diana Sârcu,
Davor Derenčinović
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Viktoriya Maradudina’nın katılımıyla, 31 Ağustos 2023 tarihinde komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
Ekteki tabloda belirtilen tarihlerde yapılan yukarıda belirtilen başvuruları,
Davalı Hükümetin, Mahkemeyi başvuruları kayıttan düşürmeye davet ettiğini dikkate alarak,
Gerçekleştirilen müzakerelerin ardından aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAY VE OLGULAR
Başvuranlar listesi ve temsilcilerinin adı ve soyadları ekteki tabloda yer almaktadır.
Başvuranların Sözleşme’nin 6. maddesi ve Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi (yasal dayanak oluşturan idari işlemi iptal eden yargı kararlarına rağmen acele kamulaştırma işlemlerinin devam etmesi) kapsamındaki şikâyetleri Türk Hükümetine ("Hükümet") iletilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Başvuruların benzer olduğunu göz önünde bulunduran Mahkeme, başvuruları tek bir kararda birleştirerek incelemeyi uygun görmektedir.
Yargılama sırasında, bazı başvuranlar hayatlarını kaybetmiş ve mirasçıları başvuruları sürdürmek istediklerini belirtmişlerdir (ekteki tabloya bakınız).
Başarısızlıkla sonuçlanan dostane çözüm müzakerelerinin ardından Hükümet, Mahkemeye söz konusu şikâyetlerde ileri sürülen sorunları çözmek amacıyla tek taraflı deklarasyonlarda bulunmak istediğini bildirmiştir. Hükümet ayrıca, Mahkemeyi, Sözleşme’nin 37. maddesi uyarınca başvuruları kayıttan düşürmeye davet etmektedir.
Hükümet, Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini kabul etmektedir. Hükümet başvuranlara ekteki tabloda belirtilen meblağları ödemeyi teklif etmekte ve Mahkemeyi, Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca başvuruları kayıttan düşürmeye davet etmektedir. Bu meblağlar, ödeme tarihinde geçerli olan döviz kuru üzerinden davalı Devletin para birimine çevrilecek ve Mahkemenin kararının tebliğ edildiği tarihten itibaren üç ay içinde ödenecektir. Belirtilen süre içerisinde ödeme yapılmaması halinde, Hükümet, sürenin sona erdiği tarihten ödeme yapılıncaya kadar geçen süre zarfında, Avrupa Merkez Bankasının söz konusu dönem için geçerli olan marjinal kredi faiz oranına üç puanlık bir artış eklemek suretiyle belirlenecek basit faizi uygulayacağını taahhüt etmektedir.
Bu meblağların ödenmesi, davanın nihai çözüme kavuşturulduğu anlamına gelecektir.
Bu karar tarihinden birkaç hafta önce tek taraflı deklarasyon şartları başvuranlara gönderilmiştir. Mahkeme, başvuranlardan deklarasyon şartlarını kabul ettiklerine dair bir yanıt almamıştır.
Mahkeme, Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin, aşağıdaki durumda bir davayı kayıttan düşürmesine imkân tanıdığını hatırlatmaktadır:
“Mahkemenin saptadığı herhangi bir başka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmezse ...”.
Nitekim bu hüküm uyarınca, Mahkeme, başvuranların davaların incelenmesine devam edilmesini isteseler bile, davalı Hükümetin tek taraflı deklarasyonuna dayanarak başvuruları kayıttan düşürülebilir (bk. özellikle Tahsin Acar/Türkiye kararı (ilk itirazlar) [BD], no. 26307/95, §§ 75-77, AİHM 2003-VI).
Mahkemenin bu konudaki içtihatları açık ve yeterince çoktur (bk. Yel ve diğerleri/Türkiye, no. 28241/18, §§ 56-100, 13 Temmuz 2021).
Hükümetin beyanlarında yer alan taahhüt ve teklif edilen tazminat miktarlarını (benzer davalarda ödenen miktarlarla uyumlu) göz önünde bulunduran Mahkeme, başvuruların artık incelenmesine devam edilmesini haklı kılan bir gerekçe bulunmadığı kanaatindedir (Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi).
Mahkeme, Sözleşme’nin 6. maddesi bağlamındaki şikâyetin, tek taraflı deklarasyonda yer alan hususlardan farklı bir konuyu gündeme getirmediğini gözlemlemektedir (bk. yukarıda anılan Yel ve Diğerleri, §§ 61-63).
Ayrıca, yukarıdaki değerlendirmeler ışığında Mahkeme, Sözleşme ve Protokolleri ile güvence altına alınan insan haklarına saygı prensibinin, başvuruları incelemeye devam etmesini gerektirmediği kanaatindedir (Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının son cümlesi (in fine)).
Son olarak Mahkeme, Hükümetin tek taraflı deklarasyon şartlarına uymaması durumunda, Sözleşme’nin 37. maddesinin 2. fıkrası uyarınca başvuruların yeniden kayda alınabileceğinin altını çizmektedir (Josipović/Sırbistan (k.k.), no. 18369/07, 4 Mart 2008).
Yukarıdaki hususlar göz önünde bulundurulduğunda, söz konusu başvuruların kayıttan düşürülmesi gerekmektedir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Başvuruların birleştirilmesine;
Başvuruyu, vefat eden başvuranların yerine devam ettirmek isteyen mirasçılarının davayı devam ettirme niteliğine sahip olduklarına (ekteki tabloya bakınız),
Davalı Hükümetin deklarasyondaki ifadelerinin ve bu şekilde verilen taahhütlere uyulmasını sağlamaya yönelik koşulların dikkate alınmasına;
Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca başvuruları kayıttan düşürmeye,
karar vermiştir.
İşbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiş olup 21 Eylül 2023 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Viktoriya Maradudina Frédéric Krenc
Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Başkan
EK
Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi kapsamındaki şikâyetlere ilişkin başvuruların listesi
No.
Başvuru numarası ve tarihi
Başvuranın adı-soyadı ve doğum tarihi
Temsilcinin adı-soyadı ve yaşadığı şehir
Hükümetin deklarasyonunun alındığı tarih
Başvuran tarafın yazısının alındığı tarih
Başvuru başına manevi tazminat olarak ödenen meblağ (avro cinsinden)[1]
Başvuru başına masraf ve giderler için ödenen meblağ (avro cinsinden)[2]
1.
14717/18
12/03/2018
(11 Başvuran)
Ali AYDIN
1943
Mustafa AYDIN
1937
2022 yılında vefat etmiştir
Başvuranın mirasçıları
Elif AYDIN
Uğur AYDIN
Ümüt AYDIN
Onur AYDIN
Tülay AYDIN ÇINAR
Ebru KESKİN
Cemile AKDOĞAN
1955
Emine YARTIM
1952
Ayhan AYDIN
1948
Huzur AYDIN
1975
Tülay AYDIN
1972
Elif AKYOL
1938
Hasan NESIMIGIL
1952
Özlem NESIMIGIL SAĞLAM
1978
Özgur NESIMIGIL
1974
Karaarslan Yılmaz
Bingöl
15/12/2022
14/01/2023
1 000
250
2.
24023/18
03/05/2018
Şükrü TAYLAN
1949
2022 yılında vefat etmiştir
Başvuranın mirasçıları
Nergiz TAYLAN
Elif TAYLAN
Mehmet TAYLAN
Arslan TAYLAN
Kemal TAYLAN
Adile DİLEK
Dilan TAYLAN
Aslı TAYLAN
Ebru TAYLAN
Karaarslan Yılmaz
Bingöl
15/12/2022
14/01/2023
1 000
250
3.
24029/18
05/05/2018
Mehmet YıLDıZ
1931
2020 yılında vefat etmiştir
Başvuranın mirasçıları
Kibar YILDIZ
Suzan AYDOĞAN
Hanım DEMİR
Ekrem YILDIZ
Ali KÖYLÜ
Zülküf YILDIZ
Akif YILDIZ
Pilten YILDIZ
Türkan CİĞERLİ
Gülay Elif YAVUZ
Karaarslan Yılmaz
Bingöl
15/12/2022
14/01/2023
1 000
250
4.
24071/18
02/05/2018
Zeynep DAYAKLI
1929
2022 yılında vefat etmiştir
Başvuranın mirasçıları
Murat DAYAKLI
Hacı DAYAKLI
SEMRA DAYAKLI
Engin DAYAKLI
İlker DAYAKLI
Mahir DAYAKLI
Karaarslan Yılmaz
Bingöl
15/12/2022
14/01/2023
1 000
250
5.
24078/18
05/05/2018
Mehmet YıLDıZ
1931
2020 yılında vefat etmiştir
Başvuranın mirasçıları
Kibar YILDIZ
Suzan AYDOĞAN
Hanım DEMİR
Ekrem YILDIZ
Ali KÖYLÜ
Zülküf YILDIZ
Akif YILDIZ
Pilten YILDIZ
Türkan CİĞERLİ
Gülay Elif YAVUZ
Karaarslan Yılmaz
Bingöl
15/12/2022
14/01/2023
1 000
250
6.
24095/18
05/05/2018
Mehmet YıLDıZ
1931
2020 yılında vefat etmiştir
Başvuranın mirasçıları
Kibar YILDIZ
Suzan AYDOĞAN
Hanım DEMİR
Ekrem YILDIZ
Ali KÖYLÜ
Zülküf YILDIZ
Akif YILDIZ
Pilten YILDIZ
Türkan CİĞERLİ
Gülay Elif YAVUZ
Karaarslan Yılmaz
Bingöl
15/12/2022
14/01/2023
1 000
250
7.
24097/18
05/05/2018
Kibar YıLDıZ
1938
Mehmet YıLDıZ
1931
2020 yılında vefat etmiştir
Başvuranın mirasçıları
Kibar YILDIZ
Suzan AYDOĞAN
Hanım DEMİR
Ekrem YILDIZ
Ali KÖYLÜ
Zülküf YILDIZ
Akif YILDIZ
Pilten YILDIZ
Türkan CİĞERLİ
Gülay Elif YAVUZ
Karaarslan Yılmaz
Bingöl
15/12/2022
14/01/2023
1 000
250
8.
24570/18
07/05/2018
(8 Başvuran)
Mehmet KARAHAN
1947
Ayten KEVSER
1973
Celal ÖZEL
1956
Güzel DOĞAN
1956
2019 yılında vefat etmiştir
Başvuranın mirasçıları
Fatma GÖKTAŞ
Çiçek DOĞAN
Ramazan DOĞAN
Cevriye ÖZDEMİR
Mesut ÖZEL
1963
Remziye ERDOĞAN
1946
Sariye ÇAKıN
1954
Süleyman ÖZEL
1965
Karaarslan Yılmaz
Bingöl
15/12/2022
14/01/2023
1 000
250
9.
26597/18
28/05/2018
Mehmet Ali KAPLANGIL
1937
2019 yılında vefat etmiştir
Héritier du requérant
Haşim KAPLANGİL
Horuş Mehmet
Ankara
15/12/2022
14/01/2023
1 000
250
10.
27318/18
28/05/2018
(19 Başvuran)
Şevket YıLMAZ
1948
Resul TAYLAN
1949
İsmail TAYLAN
1954
Furat TAYLAN
1939
Şükrü TAYLAN
1949
2022 yılında vefat etmiştir
Başvuranın mirasçıları
Nergiz TAYLAN
Elif TAYLAN
Mehmet TAYLAN
Arslan TAYLAN
Kemal TAYLAN
Adile DİLEK
Dilan TAYLAN
Aslı TAYLAN
Ebru TAYLAN
Hasan TAYLAN
1962
Yusuf TAYLAN
1953
Adem YıLMAZ
1975
Arif YıLMAZ
1942
Enver YıLMAZ
1975
Hamza YıLMAZ
1977
Hamdi YıLMAZ
1956
Hatice ZENGIN
1961
Hava YAVUZ
1930
İbrahim YıLMAZ
1974
Mehmet YıLMAZ
1969
Süphan YıLMAZ
1947
Zeynel YıLMAZ
1973
Zeynep GÜNEŞ
1971
Karaarslan Yılmaz
Bingöl
15/12/2022
14/01/2023
1 000
250
11.
27427/18
28/05/2018
(5 Başvuran)
Seyit Hüseyin GÖRGÜ
1956
Sakine SÖNMEZ
1962
Havva ATEŞ
1948
Sevran ATEŞ
1960
2019 yılında vefat etmiştir
Başvuranın mirasçıları
İbrahim ATEŞ
Mümin ATEŞ
Hüseyin ATEŞ
Seval BAŞER
Hanım Handan GÖRGÜ
1969
Karaarslan Yılmaz
Bingöl
15/12/2022
14/01/2023
1 000
250
12.
27479/18
28/05/2018
(9 Başvuran)
Zeki YıLMAZ
1966
Kabil YıLMAZ
1959
Mehmet Şirin YıLMAZ
1955
Mehmet YıLMAZ
1958
Remziye GÜNEŞ
1968
Pakize ÖKSÜZ
1949
Elif YıLMAZ
1925
2020 yılında vefat etmiştir
Başvuranın mirasçıları
Zeki YILMAZ
Kabil YILMAZ
Mehmet Şirin YILMAZ
Mehmet YILMAZ
Remziye GÜNEŞ
Pakize ÖKSÜZ
İzzet YILMAZ
Nejmi YILMAZ
İzzet YıLMAZ
1951
Nejmi YıLMAZ
1965
Karaarslan Yılmaz
Bingöl
15/12/2022
14/01/2023
1 000
250
13.
28002/18
01/06/2018
(16 Başvuran)
Leyla BINGÖL
1958
Aslıhan GÖRGÜ
1975
Birgül GÖRGÜ AYDOĞAN
1980
Birtane ILGEN
1975
Çiçek GÖRGÜ
1957
Ciğdem YAĞCıOĞLU
1980
Fatma GÖKTEPE
1956
Hakan GÖRGÜ
1977
Hasan AKTÜLÜN
1952
Hüsnüye GÖRGÜ
1958
Mehtap CENGIZ
1978
Mustafa GÖRGÜ
1949
Neslihan GÖRGÜ
1982
Nimet GÖRGÜ
1952
2021 yılında vefat etmiştir
Başvuranın mirasçıları
Hakan GÖRGÜ
Birgül GÖRGÜ AYDOĞAN
Sevim HAMZAÇEBI
1972
Şeriban ALTAY
1973
Karaarslan Yılmaz
Bingöl
15/12/2022
14/01/2023
1 000
250
14.
28128/18
01/06/2018
(16 Başvuran)
Leyla BINGÖL
1958
Aslıhan GÖRGÜ
1975
Birgül GÖRGÜ AYDOĞAN
1980
Birtane ILGEN
1975
Çiçek GÖRGÜ
1957
Ciğdem YAĞCıOĞLU
1980
Fatma GÖKTEPE
1956
Hakan GÖRGÜ
1977
Hasan AKTÜLÜN
1952
Hüsnüye GÖRGÜ
1958
Mehtap CENGIZ
1978
Mustafa GÖRGÜ
1949
Neslihan GÖRGÜ
1982
Nimet GÖRGÜ
1952
Décédée en 2021
Başvuranın mirasçıları
Hakan GÖRGÜ
Birgül GÖRGÜ AYDOĞAN
Sevim HAMZAÇEBI
1972
Şeriban ALTAY
1973
Karaarslan Yılmaz
Bingöl
15/12/2022
14/01/2023
1 000
250
15.
28198/18
01/06/2018
(16 Başvuran)
Leyla BINGÖL
1958
Aslıhan GÖRGÜ
1975
Birgül GÖRGÜ AYDOĞAN
1980
Birtane ILGEN
1975
Çiçek GÖRGÜ
1957
Ciğdem YAĞCıOĞLU
1980
Fatma GÖKTEPE
1956
Hakan GÖRGÜ
1977
Hasan AKTÜLÜN
1952
Hüsnüye GÖRGÜ
1958
Mehtap CENGIZ
1978
Mustafa GÖRGÜ
1949
Neslihan GÖRGÜ
1982
Nimet GÖRGÜ
1952
2021 yılında vefat etmiştir
Başvuranın mirasçıları
Hakan GÖRGÜ
Birgül GÖRGÜ AYDOĞAN
Sevim HAMZAÇEBI
1972
Şeriban ALTAY
1973
Karaarslan Yılmaz
Bingöl
15/12/2022
14/01/2023
1 000
250
16.
28758/18
07/06/2018
(12 Başvuran)
İrfan DILEK
1969
Ali DILEK
1977
Mehmet DILEK
1963
Bülent DILEK
1977
Nazlı DERIN
1954
Şerife AKYOL
1948
Cemile DILEK
1957
Birgül ACAR
1985
Barış DILEK
1981
Hakife DILEK
1964
Gülten DEMIR
1967
Gülizar DILEK
1932
2022 yılında vefat etmiştir
Başvuranın mirasçıları
Irfan DİLEK
Gülten DEMİR
Nazlı DERİN
Ali DİLEK
Hakife DİLEK
Mehmet DİLEK
Şerife AKYOL
Karaarslan Yılmaz
Bingöl
15/12/2022
14/01/2023
1 000
250
17.
29230/18
01/06/2018
(16 Başvuran)
Leyla BINGÖL
1958
Aslıhan GÖRGÜ
1975
Birgül GÖRGÜ AYDOĞAN
1980
Birtane ILGEN
1975
Çiçek GÖRGÜ
1957
Ciğdem YAĞCıOĞLU
1980
Fatma GÖKTEPE
1956
Hakan GÖRGÜ
1977
Hasan AKTÜLÜN
1952
Hüsnüye GÖRGÜ
1958
Mehtap CENGIZ
1978
Mustafa GÖRGÜ
1949
Neslihan GÖRGÜ
1982
Nimet GÖRGÜ
1952
2021 yılında vefat etmiştir
Başvuranın mirasçıları
Hakan GÖRGÜ
Birgül GÖRGÜ AYDOĞAN
Sevim HAMZAÇEBI
1972
Şeriban ALTAY
1973
Karaarslan Yılmaz
Bingöl
15/12/2022
14/01/2023
1 000
250
18.
29418/18
07/06/2018
(12 başvuran)
İrfan DILEK
1969
Ali DILEK
1977
Mehmet DILEK
1963
Bülent DILEK
1977
Nazlı DERIN
1954
Şerife AKYOL
1948
Cemile DILEK
1957
Birgül ACAR
1985
Barış DILEK
1981
Hakife DILEK
1964
Gülten DEMIR
1967
Gülizar DILEK
1932
2022 yılında vefat etmiştir
Başvuranın mirasçıları
İrfan DİLEK
Gülten DEMİR
Nazlı DERİN
Ali DİLEK
Hakife DİLEK
Mehmet DİLEK
Şerife AKYOL
Karaarslan Yılmaz
Bingöl
15/12/2022
14/01/2023
1 000
250
19.
30205/18
23/05/2018
(3 Başvuran)
Raif YıLDıRıM
1939
2018 yılında vefat etmiştir
Başvuranın mirasçıları
Hevas YILDIRIM
Mehmet Ali YILDIRIM
Seyit Ali YILDIRIM
Gülten YILDIRIM
Elif YILDIRIM
Sultan YILDIRIM
İpek KOÇOĞLU
Nurten DAĞTEKİN
Yaşar GÜNEŞ
1950
Mehmet Resul GÜNEŞ
1957
Karaarslan Yılmaz
Bingöl
15/12/2022
14/01/2023
1 000
250
20.
30212/18
07/06/2018
(12 Başvuran)
İrfan DILEK
1969
Ali DILEK
1977
Mehmet DILEK
1963
Bülent DILEK
1977
Nazlı DERIN
1954
Şerife AKYOL
1948
Cemile DILEK
1957
Birgül ACAR
1985
Barış DILEK
1981
Hakife DILEK
1964
Gülten DEMIR
1967
Gülizar DILEK
1932
2022 yılında vefat etmiştir
Başvuranın mirasçıları
İrfan DİLEK
Gülten DEMİR
Nazlı DERİN
Ali DİLEK
Hakife DİLEK
Mehmet DİLEK
Şerife AKYOL
Karaarslan Yılmaz
Bingöl
15/12/2022
14/01/2023
1 000
250
21.
31323/18
28/05/2018
(11 Başvuran)
Ali AYDIN
1943
Mustafa AYDIN
1937
2022 yılında vefat etmiştir
Elif Aydın
Uğur AYDIN
Ümüt AYDIN
Onur AYDIN
Tülay AYDIN ÇINAR
Ebru KESKİN
Cemile AKDOĞAN
1955
Emine YARTIM
1952
Ayhan AYDIN
1948
Huzur AYDIN
1975
Tülay AYDIN
1972
Elif AKYOL
1938
Hasan NESIMIGIL
1952
Özlem NESIMIGIL SAĞLAM
1978
Özgur NESIMIGIL
1974
Karaarslan Yılmaz
Bingöl
15/12/2022
14/01/2023
1 000
250
22.
39499/18
04/08/2018
Raif YıLDıRıM
1939
2018 yılında vefat etmiştir
Başvuranın mirasçıları
Hevas YILDIRIM
Mehmet Ali YILDIRIM
Seyit Ali YILDIRIM
Gülten YILDIRIM
Elif YILDIRIM
Sultan YILDIRIM
İpek KOÇOĞLU
Nurten DAĞTEKİN
Karaarslan Yılmaz
Bingöl
15/12/2022
14/01/2023
1 000
250
[1] Başvuran tarafça ödenmesi gereken her türlü vergi tutarı hariç olmak üzere.
[2] Başvuran tarafça ödenmesi gereken her türlü vergi tutarı hariç olmak üzere.
Full & Egal Universal Law Academy