ΝΕΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΕΡΙBAΛΛΟΝΤΟΣ (ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο)

ARCHIVES HISTORIQUES
DE LA COMMISSION



COLLECTION RELIEE DES
DOCUMENTS "COM"




COM (86) 076



Vol. 1986/0029

Disclaimer
Conformément au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983
concernant l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique
européenne et de la Communauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983,
p. 1), tel que modifié par le règlement (CE, Euratom) n° 1700/2003 du 22 septembre 2003
(JO L 243 du 27.9.2003, p. 1), ce dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents
classifiés présents dans ce dossier ont été déclassifiés conformément à l'article 5 dudit
règlement.
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983
concerning the opening to the public of the historical archives of the European Economic
Community and the European Atomic Energy Community (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as
amended by Regulation (EC, Euratom) No 1700/2003 of 22 September 2003 (OJ L 243,
27.9.2003, p. 1), this file is open to the public. Where necessary, classified documents in this
file have been declassified in conformity with Article 5 of the aforementioned regulation.
In Übereinstimmung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom 1.
Februar 1983 über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen
Wirtschaftsgemeinschaft und der Europäischen Atomgemeinschaft (ABI. L 43 vom 15.2.1983,
S. 1), geändert durch die Verordnung (EG, Euratom) Nr. 1700/2003 vom 22. September 2003
(ABI. L 243 vom 27.9.2003, S. 1), ist diese Datei der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit
erforderlich, wurden die Verschlusssachen in dieser Datei in Übereinstimmung mit Artikel 5
der genannten Verordnung freigegeben.
ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
00Μ(β6) 76 τ ε λ ικ ά
Βρυζδλλες, 6 ΜαρτΓου 1966
ΝΕΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΕΡΙΒΆΛΛΟΝΤΟΣ
(ανακοίνωση της Επιτροπές στο Συμβούλιο)
00Μ (θ6) 76 τ ε λ ικ ά
- 2 -
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
1 . Οι ε ν δ ε ί ξ ε ι ς μ ια ς αυξανόμενης υποβάθμισης του φυσικού και του
δομημένου π εριβάλλοντος, τόσο στο εσωτερικό της Κοινότητας όσο και
στα υπόλοιπα μέρη του κόσμου, πληθαίνουν συνεχώς. Τα ατυχήματα που
συνδέονται με τ ι ς ε π ικ ίν δ υ ν ες ουσίες ή με τ ι ς εγκαταστάσεις επ εξερ­
γασίας έχουν γ ί ν ε ι κο ινό φαινόμενο. Οι φυσικοί πόροι, που αποτελούν
τη βάση της ο ικο νο μ ική ς και κο ινω νικής ανάπτυξης, σε πολλές περιπτώ­
σ ε ι ς υφ ίσ ταντα ι κακή εκμετάλλευση. Η ανησυχία του κο ινού α υ ξά ν ετα ι.
Τα ζητήματα του περιβάλλοντος αποκτούν μ ια όλο και σημαντικότερη
π ο λ ιτ ικ ή χ ρ ο ιά . Κατά σ υνέπ εια , η προστασία και η αναβάθμιση του
περιβάλλοντος ε π ε ίγ ε τ α ι να θεωρηθούν ως βασικοί παράγοντες όταν λαμ-
βάνονται αποφάσεις σ χ ετ ικά με τ ι ς ο ικ ο ν ο μ ικ ές και κ ο ιν ω ν ικ ές π ο λ ι τ ι κ έ ς
της Κ ο ινό τη τα ς .
2 . Το τ ρ ί τ ο Πρόγραμμα Δράσης σε θέματα περιβάλλοντος της Κοινό­
τητας που ε γ κ ρ ίθ η κ ε κατά το 1983, δεσμεύει την Κοινότητα ως προς
την επ εξεργασία μ ια ς προληπτικής π ο λ ιτ ικ ή ς , η οποία θα εντάσσει τ ι ς
α π α ιτή σ ε ις του περιβάλλοντος στο σχεδιασμό και την υλοποίηση των
οικονομικών δραστηριοτήτων. Σε πολλούς τ ο μ ε ίς , δεν υπήρξε παρά
ελά χ ισ τη πρόοδος γ ια την πρακτική εφαρμογή της δέσμευσης αυτής.
3 . Το Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, κατά τ ι ς σ υνεδρ ιάσ εις
του της 29ης και της 30ης Μαρτίου 1985, επιβεβαίωσε τη δέσμευση αυτή.
Αναγνώρισε ό τ ι η π ο λ ιτ ικ ή προστασίας του περιβάλλοντος ε ί ν α ι δυνατόν
να συμβάλει απ οτελεσματικά στην ο ικο ν ο μ ική ανάπτυξη και στην κατα­
πολέμηση της α ν ε ρ γ ία ς , και δ ια κή ρ υ ξε την πρόθεσή του να καταστήσει
την π ο λ ιτ ικ ή αυτή ουσ ιασ τικό παράγοντα της οικονομικής^ β ιομηχανικής,
γεωργικής και κο ινω νικής π ο λ ιτ ικ ή ς της Κ ο ινότητας και των κρατών
μελών. Κάλεσε το Συμβούλιο και την Επιτροπή να επ ιδ ιώ ξουν την πρόοδο
της Κ ο ιν ο τ ικ ή ς δράσης γ ια την προστασία του περιβάλλοντος στην
Ευρώπη και στον ευρύτερο δ ιεθ ν ή χώρο' και ανακήρυξε το 1987 Ευρωπαϊκό
Έ το ς Π ερ ιβάλλοντος. Κατά τ ι ς πρόσφατες σ υνεδ ρ ιά σ ε ις του της 2ας και
της 3ης Δεκεμβρίου 1985, το Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων
εδραίωσε περισσότερο την Κ ο ιν ο τ ικ ή π ο λ ιτ ικ ή σε θέματα π εριβάλλοντος,
συμφωνώντας ό τ ι πρέπει να προστεθεί ένα κεφάλαιο με τ ί τ λ ο 'Π ερ ιβ ά λλον '
στη Συνθήκη της Ρώμης.
- 3 -
4 . Παράλληλα, ατο δ ιε θ ν ή χώρο η αναγνώριση του επ είγοντο ς
χαρακτήρα των θεμάτων του περιβάλλοντος προχωρεί. Η Διάσκεψη
Κορυφής των Βιομηχανικών χωρών της Δύσης, που έ γ ι ν ε στη Βόννη το
Μάιο του 1985 απεύθυνε έκκληση γ ια ν έες π ροσεγγίσεις και έδρα Ιωση
της δ ιεθνο ύ ς συνεργασίας γ ια την επίλυση των επειγόντων περιβαλλο­
ντικών προβλημάτων' και εζήτησε τη διεύρυνση της εφαρμογής της
αρχής "0 Ρυπαίνων υφ ίσ τα τα ι κυρώ σεις". Πρόσφατα, τ ρ ε ις δ ια σ κέψ εις
Υπουργών στα πλαί σι α του 00ΣΑ έδωσαν μ ια νέα άποψη στο θέμα της
επ εξεργασίας της π ο λ ιτ ικ ή ς π ερ ιβάλλοντος, όπως ανα μένετα ι ό τ ι θα
ε ξ ε λ ιχ θ ε ί κατά την επόμενη δ ε κ α ε τ ία . Ανάμεσα στα άλλα, υποστηρί-
χθηκε ό τ ι η αναβάθμιση του περιβάλλοντος σε συνεχή βάση και η ε ν ί ­
σχυση της ο ικο ν ο μ ική ς ανάπτυξης αποτελούν ο υ σ ιώ δ ε ις , συμπληρωματι­
κού^ και αλληλοστηριζόμενους π ο λ ιτ ικ ο ύ ς στόχους. Προτάθηκε επίσης
η έ νν ο ι α της "πληροφορημένης συναίνεσης" γ ια τ ι ς χώρες που εισάγουν
ε π ικ ίν δ υ ν ε ς ο υ σ ίε ς . Η α να γκα ιότητα της στενότερης συνεργασίας σε
θέματα περιβάλλοντος εκφράσθηκε κατά την Κοινή Διακήρυξη Υπουργών
ΕΟΚ/ΕΖΕΣ του Απ ριλίου 1984. Η ανεξάρτητη παγκόσμια Επιτροπή γ ια
το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη (που αναμένετα ι να σ υντά ξε ι μ ία έκθεση
κατά το 1987 - μέσω του ΟΑΕ - η οποία θα αναιρέρεται εκτενώς στ ι ς
σ χέσ ε ις με τον Τ ρ ίτ ο Κόσμο σε τ ο μ ε ίς ο ικο ν ο μ ική ς δραστηριότητας,
εμπορίου και συνεργασίας και σ τ ι ς επιπτώσεις του στα οξυμένα περιβαλ­
λ ο ν τ ικ ά προβλήματα των αναπτυσσομένων χωρών) επ ιθ υ μ ε ί τη στενή
συνεργασία με την Κ ο ινότητα κατά την προετοιμασία των εργασιών της
στους α ν τ ίσ το ιχ ο υ ς τ ο μ ε ί ς ’ η Επιτροπή αποδέχεται την πρόσκληση αυτή
και θα προβεί σ τ ι ς απ αραίτητες ε ν έ ρ γ ε ι ε ς .
5 . Η λογ ική που ενυπάρχει στη σύνδεση διάφορων αυτών απόψεων,
εκφ ράζετα ι στην αναγνώριση της πεποίθησης ό τ ι η υ γ ιή ς ο ικο ν ο μ ική
ανάπτυξη και η απ οτελεσματική προστασία του περιβάλλοντος ε ί ν α ι αλλη-
λοεξαρτώ μενες. Η διασφάλιση της ανάπτυξης δεν ε ί ν α ι δυνατή χωρίς την
προστασία του π ερ ιβάλλοντος, δεδομένου ό τ ι οι φυσικοί πόροι αποτελούν
τη βάση και τα όρ ια της ο ικο ν ο μ ική ς δρασ τηρ ιότητας . Η προστασία του
περιβάλλοντος κατά συνέπεια ξεπερνά τη διάσταση της π ροα ιρετ ικής
επ ιλο γή ς ' η έν τα ξη των απαιτήσεων της στη σχεδίαση της γ εν ικ ή ς ο ικ ο ­
νομικής π ο λ ιτ ικ ή ς ε ί ν α ι ε π ιτ α κ τ ικ ή και απ οτελεί έναν καθεαυτό
ο ικο ν ο μ ικό στόχο. Σε τ ε λ ικ ή ανάλυση, η αυστηρή εφαρμογή της προστασίας
του περιβάλλοντος μπορεί να θεωρηθεί σαν ου σ ια σ τικός παράγοντας μ ιας
ορθά επεξεργαομένης ο ικο ν ο μ ική ς π ο λ ιτ ικ ή ς σε μακροπρόθεσμη κ λ ίμ α κα .
- 4 -
6 . Οφείλουμε να επανεξετάσουμε τους τ ο μ ε ίς π ροτερα ιότητας , προ-
κ ε ιμ έν ο υ να λάβουμε υπόψη τ ι ς νέες αυτές α ν τ ιλ ή ψ ε ις , και τα πορίσματα
του Συμβουλίου. Αναμένεται ό τ ι αυτό θα συμβεί κατά την επεξεργασία
των προτάσεων σ χ ετ ικ ά με το Τέταρτο Πρόγραμμα Δράσης της Κοινότητας
σε θέματα π εριβάλλοντος, το οποίο θα ε γ κ ρ ιθ ε ί κατά την έναρξη του
Ευρωπαϊκού Έ τους Π ερ ιβ ά λ λ ο ν το ς .-
7 . Ε π είγε ι παράλληλα η δράση σε ορισμένους τ ο μ ε ίς , προκειμένου
να δ ιασφ αλισθεί η ο υ σ ια σ τική πρόοδος που επ ιζητούσε το Συμβούλιο. Η
ανακοίνωση αυτή ε κ θ έ τ ε ι τ ι ς απόψεις της Επιτροπής σ χ ετ ικά με τ ι ς
" ν έε ς κ α τευ θ ύ ν σ ε ις " που πρέπει να εφαρμοσθούν στην π ο λ ιτ ικ ή περιβάλ­
λοντος και απευθύνει προς το Συμβούλιο την έκκληση να λάβει υπόψη
τους τ ο μ ε ίς π ροτεραιότητας και της κατευθύ νσ ε ις που ακολουθούν.
ΚΟΣΤΟΣ ΚΑΙ ΟΦΕΛΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ
8 . Εκφράζεται συχνά η άποψη, αν και εσφαλμένα, ό τ ι η προστασία
του περιβάλλοντος ε ίν α ι ανταγω νισ τική προς την ο ικο ν ο μ ική ανάπτυξη.
Αυτό ο φ ε ίλ ε τα ι κατά κανόνα στη δυσκολί-α εκτ ίμησ ης των οικονομικών
ωφελειών της π ο λ ιτ ικ ή ς π ερ ιβάλλοντος, ενώ το κόστος της ε ίν α ι εμφανές.
Γ ια το λόγο αυτό, η Επιτροπή θα σ υ ν εχ ίσ ε ι να αποδίδει σημασία στην
επ εξερ γα σ ία , κατά το μέτρο του δυνατού, κατάλληλων αναλύσεων κόστους/
οφέλους που θα χρησιμεύσουν σαν βάση γ ια τ ι ς προτάσεις σε θέματα
π εριβάλλοντος.
9 . Τα ο ικο ν ο μ ικά αποτελέσματα της π ο λ ιτ ικ ή ς περιβάλλοντος ε ίν α ι
δυνατόν να εκτ ιμ η θο ύ ν κατά διάφορους τρόπους :
- η ανάγκη της αντιμετώ π ισης των περιβαλλοντικών υποβαθμίσεων που
ο φ είλο ντα ι σ τ ις β ιο μ η χ α ν ικ ές π ο λ ιτ ικ έ ς του παρελθόντος ε ίν α ι δυνα­
τόν να δώσει ώθηση σε νέες τεχ ν ο λ ο γ ίες (καθορισμός των υδάτων,
δ ια χ ε ίρ ισ η και ανακύκλωση των αποβλήτων) ή να δημιουργήσει ζήτηση
γ ια τ ι ς υπάρχουσες β ιο μ η χ α ν ίε ς '
- 5 -
- η αυξημένη ζήτηση των καταναλωτών γ ια βελτιω μένα από περιβαλλο­
ν τ ικ ή άποψη πρότυπα δημ ιο υρ γεί αγορές γ ια νέα αγαθά και υπηρεσίες
(οχήματα που δεν προξενούν βλάβη στο περιβάλλον, αναβάθμιση των
ο ικ ισ τ ικ ώ ν περιοχών, το υ ρ ισ μ ό ς ) .
1 0 . Η αντα γω νισ τικότητα της Ευρωπαϊκής β ιομηχαν ίας σ τ ις δ ι ε θ ν ε ί ς
αγορές κατά τη δ ε κ α ε τ ία του 1990 εξα ρ τά τα ι κατά σημαντικό μέρος από
την ικανότητα των προϊόντων της να εναρμονισθμούν προς π ερ ιβαλλοντικά
πρότυπα επιπέδου ανάλογου με ε κ ε ίν ο υ των κύριων ανταγωνιστών μας. Αν
αυτό δεν σ υ μ β ε ί, οι ευρωπαίοι παραγωγοί θα χάσουν το μ ε ρ ίδ ιό τους
όχ,ι μόνο σ τ ις δ ι ε θ ν ε ί ς αγορές , αλλά και στην εσωτερική αγορά. Ακόμη,
οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ό τ ι η ρύπανση αποτελεί σπατάλη των πόρων
και των πηγών ε ν ε ρ γ ε ί ας και ε ίν α ι συχνά συνδεμένη με ξεπερασμένες
τ ε χ ν ο λ ο γ ίε ς * α ν τ ίθ ε τ α , οι σύγχρονες τε χ ν ο λ ο γ ίε ς παρουσιάζουν το
χ α ρ α κτηρ ισ τ ικό ό τ ι συνδυάζουν την απ οτελεσματική και ανταγω νισ τική
παραγωγή με τη μειωμένη ρύπανση. Και στους δύο προηγούμενους τ ο μ ε ίς
π ρ ο έχ ε ι, η επιβολή φιλόδοξων περιβαλλοντικών προτύπων κατά το
υπόλοιπο της δ ε κ α ε τ ία ς του 1980, τα οποία θα δώσουν ώθηση στην τεχνο ­
λογ ική κ α ιν ο το μ ία ώστε να προστατευθούν οι αγορές και η απασχόληση
μακροπρόθεσμα.
1 1 . Τα ο ικο ν ο μ ικά οφέλη από την επ ιδ ίω ξη της επιβολής αυστηρών
περιβαλλοντικώ ν απαιτήαεων ίσως απαιτήσουν ένα σ χ ετ ικ ό βραχυπρόθεσμο
κόστος και επομένως την επίλυση βραχυπρόθεσμων προβλημάτων χρηματο­
δότησης και α ν τα γ ω ν ισ τ ικ ό τη τα ς . Η απόδοση ορισμένων επενδύσεων θα
επ ιφ έρ ε ι βραχυπρόθεσμα οφέλη* σε περιπτώσεις όπου τα ο ικονομ ικά
οφέλη δεν θα επ ιτευχθούν παρά μακροπρόθεσμα, ίσως υπάρχουν ισχυρά
επ ιχ ε ιρ ή μ α τα υπέρ της πραγματοποίησης παρ'όλα αυτά των επενδύσεων
γ ια λόγους τόσο π ερ ιβ α λλοντικούς όσο και ο ικ ο ν ο μ ικ ο ύ ς . Η Συνδιάσκεψη
του 00ΣΑ γ ια το Περιβάλλον και την Ο ικονομία κατά τον Ιο ύ ν ιο του
1984 κ α τέλ η ξε στο ακόλουθο πόρισμα : "Τα οφέλη που πρόκυψαν από τα
μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος (περιλαμβάνοντας και το κόστος
των αποτρεπόμενων υποβαθμίσεων) υπήρξαν κατά κανόνα μεγαλύτερα από
το κόστος το υ ς " .
12 . Η Επιτροπή γ νω ρ ίζε ι ό τ ι ε ίν α ι δύσκολο να γ ί ν ε ι ένας ισολογισμός
μεταξύ των θετικώ ν και των αρνητικών επιπτώσεων της π ο λ ιτ ικ ή ς προστασίας
του περιβάλλοντος ό σ ο ν α φ ο ρ ά τ η ν α π α σ χ ό λ η σ η » Ε ί ν α ι προφανές ό τ ι η
- 6 -
προστασία του π ερ ιβάλλοντος, αν ε ξ ε τα σ θ ε ί μεμονωμένα, θα επ ιφ έρει
μείωση του κο ινω νικού κόστους των υποβαθμιζόμενων φυσικών πόρων
και κατά συνέπεια θα συμβάλει στην ο ικονομ ική ανάπτυξη και την
απασχόληση - και άρα στην αύξηση της ανταγω νισ τικότητας της β ιομη­
χα ν ία ς - μακροπρόθεσμα. Ωστόσο η υ ιοθέτησ η νέων περιβαλλοντικών
προτύπων ε ν δ έχ ετα ι να προκαλέσει βραχυπρόθεσμα α ρ ν η τ ικ ές επ ιδόσ εις
στην αντα γω νισ τικότητα ορισμένων επιχειρήσεων που θα υποχρεωθούν να
τα εφαρμόσουν. Αυτό συνεπάγεται την προσεκτική επεξεργασία όχι
μόνο της μορφής και των τιμών των μελλοντικών περιβαλλοντικών
προτύπων, αλλά και του χρονοδιαγράμματος της εφαρμογής του ς . Η Επι­
τροπή σ το χ ε ύ ε ι , με την π ο λ ιτ ικ ή της σε θέματα π εριβάλλοντος, να
ε π ιτ ύ χ ε ι τη μεγαλύτερη δυνατή πρόοδο στους τ ο μ ε ίς της ανάπτυξης και
της καταπολέμησης της α νερ γ ία ς δ ιασφ αλίζοντας ό τ ι ο ι στόχοι και τα
μέσα ε ίν α ι σαφή γ ια τ ι ς β ιο μ η χ α ν ίες και ό τ ι ο ι ε π ιχ ε ιρ ή σ ε ις έχουν
στη διάθεσή τους αρκετό χρονικό διάστημα γ ια να προσαρμοσθούν στα
νέα πρότυπα. Μία εδραιωμένη π ο λ ιτ ικ ή προστασίας του περιβάλλοντος
θα έ χ ε ι θ ε τ ι κ έ ς επιπτώσεις στη δημ ιουργ ία νέων θέσεων εργασίας
μέσω της π ερ ιβαλλοντικής υποδομής και των επενδύσεων και μέσω της
παραγωγής προϊόντων τα οποία έχουν άμεση σχέση με την αναβάθμιση της
ποιότητας του π ερ ιβάλλοντος. Οι υπόλοιπες επιπτώσεις δεν ε ίν α ι τόσο
σ α φ είς , παρά το γεγονός ό τ ι υπ ο λο γ ίζετα ι σαν θ ε τ ικ ή , με βραχυπρόθε­
σμα οφέλη γ ια την απασχόληση, η υλοποίηση περιβαλλοντικών προγραμμά­
των όπως η αντιμετώ π ιση της υποβάθμισης του κέντρου των πόλεων, η
επαναχρησιμοποίηση της εγ κ α τα λ ε ιμ έν η ς γης και η καταπολέμηση της
υποβάθμισης του φυσικού τοπ ίου . Τα προγράμματα αυτά θα φέρουν
παράλληλα αποτελέσματα στο πρόβλημα της προσέλκυσης νέων επενδύσεων
δεδομένου ό τ ι οι ε π ιχ ε ιρ ή σ ε ις θα επ ιλέξο υ ν γ ια την εγκατάστασή τους
ένα βελτιω μένο α ισ θ η τ ικ ά περιβάλλον. Η Επιτροπή θα π ρ ο τε ίν ε ι στο
άμεσο μέλλον ένα δ ε τέ ς πρόγραμμα "σχεδίων ε π ίδ ε ιξ η ς " ε ιδ ικ ά επεξεργα­
σμένο γ ια τη διερεύνηση των δυνατοτήτων δημ ιουργ ίας θέσεων εργασίας
Το Πρόγραμμα θα απ οτελεί τα ι από ε ξ ε ιδ ικ ε υ μ έ ν α σ χέδ ια γ ια κάθε κράτος
μέλος με στόχο την κ α τά δ ε ιξη των δυνατοτήτων δημ ιουργίας θέσεων
εργασίας σαν απόρροια της υλοποίησης της π ο λ ιτ ικ ή ς π εριβάλλοντος.
- 7 -
που θα προκόψουν από την υλοποίηοη της π ο λ ιτ ικ ή ς περιβάλλοντος και
με τον πρόσθετο στόχο της συγκρότησης ενός κορμού εμπειδικών δεδομέ­
νων και πληροφοριών, που θα τεθούν στη διάθεση των επιχειρήσεων
και των κρατών μελών.
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
13. Το Τ ρ ίτο Πρόγραμμα Δράσης της Κ ο ινότητας σε θέματα περιβάλ­
λοντος υπ ογραμμίζει ό τ ι η πρόληψη των υποβαθμισεων του περιβάλλοντος
κ ο σ τ ίζ ε ι λ ιγ ό τερ ο από την εξά λε ιψ η το υ ς . Γ ια το λόγο αυτό , επ ιβάλ­
λ ε τα ι η έντα ξη των περιβαλλοντικώ ν απαιτήσεων στο σχεδίασμά και την
εκτέλεσ η των π ολιτικώ ν αποφάσεων σε όλους τους τ ο μ ε ίς της ο ικ ο ν ο μ ία ς .
Το βασικό αυτό χα ρ α κτη ρ ισ τ ικό της κ ο ιν ο τ ικ ή ς π ο λ ιτ ικ ή ς υπογραμμίσθηκε
έντονα από την δ ιακήρυξη της πρόθεσης του Συμβουλίου να καταστήσει
την προστασία του π εριβάλλοντος ουσ ια σ τικό παράγοντα της ο ικο νο μ ική ς
β ιο μ η χ α ν ικ ή ς , γεωργικής και κο ινω νικής π ο λ ιτ ικ ή ς που ακολουθούνται
από την Κ ο ινότητα και από τα κράτη μέλη . Χ ρ ε ιά ζο ντα ι επομένως πρα­
κ τ ικ έ ς ε ν έ ρ γ ε ιε ς γ ια την υλοποίηση του στόχου αυτου, όπως η εφαρμογή,
σε σύντομο χρονικό δ ιάσ τημα , της Δ ια δ ικ α σ ία ς Ελέγχου των Επιπτώσεων
γ ια το περιβάλλον που έ χ ε ι ε γ κ ρ ιθ ε ί από το Συμβούλιο . Σαν πρώτο βήμα,
η Επιτροπή π ρ οετο ιμ ά ζε ι τ ι ς α να γκα ίες προς τούτο αποφάσεις σ χ ετ ικ ά
με τ ι ς π ο λ ιτ ικ έ ς που ε ίν α ι στην αρμοδιότητα της Κ ο ινότητας και με
τα Ταμεία που υ π ό κε ιντα ι στη δ ια χ ε ίρ ισ ή τη ς .
14 . Η αρχή "0 Ρυπαίνων υφ ίσ τατα ι Κυρώσεις" - σύμφωνα με την οποία
οι υπεύθυνοι γ ια τη ρύπανση πρέπει να αναλαμβάνουν το κόστος των
ενεργειώ ν πρόληψης και ε ξά λε ιψ η ς τ η ς , και κατά συνέπεια να ενθαρρύ-
νοντα ι στη χρήση λ ιγ ό τερ ο επιβλαβών τεχνολογιών παραγωγής - ε ίν α ι
θ εμ ελ ια κ ή ς σημασίας γ ια τη διασφάλιση της δ ιαβίβασης ορθών κατευθύν­
σεων προς την κοστολόγηση κα την αγορά από π ερ ιβ α λλοντική άποψη.
Πρέπει να επ εκτα θε ί και να εφαρμοσθε! σε ευρύτερη κ λ ίμ α κα . Παράλληλα,
πρέπει να ενθαρρυνθεί η διάδοση της χρήσης οικονομικών μηχανισμών
που σ τη ρ ίζο ν τα ι σε αρχές της αγοράς. Γ εν ικ ό τε ρ α , ο στόχος πρέπει να
ε ίν α ι η επ εξεργασία ενός συνδυασμού νομοθετικών και ο ικονομικών
μηχανισμών οι οποίοι θα ενθαρρύνουν την ελεύθερη λ ε ιτ ο υ ρ γ ία της αγοράς
σε μ ία κατεύθυνση ε π ίτε υ ξη ς των π ερ ιβ α λλοντικά αναγκαίων αποτελεσμάτων.
- 8 -
Γ ια το σκοπό αυτό , η Επιτροπή θα υποβάλλει προτάσεις γ ια τη χρήση
των κατάλληλων οικονομικών μηχανισμών - που θα ε ίχ α ν ενδεχομένως
σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπ ιση της διασποράς των πηγών ρύπανσης.
15 . Ωστόσο, παρόλο που ε κ τ ιμ ά τ α ι ό τ ι η αρχή "0 Ρυπαΐνων υφ ίσ τα -
τα ι Κυρώσεις" πρέπει να ε ίν α ι ο γ εν ικ ό ς κανόνας, οφείλουμε να
αναγνωρίσουμε ό τ ι η αυστηρή της εφαρμογή σε ορ ισμένες περιπτώσεις
εν δ έ χ ε τα ι να καθυστερήσει (ή να καταστήσει αδύνατες) τ ι ς αναγκαίες
α να β α θμ ίσ ε ις του περιβάλλοντος λόγω του χρηματοδοτικού βάρους που
θα υποχρεωθούν να επωμισθούν οι ε π ιχ ε ιρ ή σ ε ις * επ ιπλέον, οι δ ιο ικ η ­
τ ι κ έ ς αρχές σε πολλές π εριοχές της Κοινότητας αντιμετω π ίζουν
προβλήματα ο ικο ν ο μ ική ς φύσεως κατά την εφαρμογή των κο ινοτικώ ν
μέτρων, ιδίως σ χ ετ ικ ά με την εγκατάσταση της βασικής π εριβαλλοντικής
υποδομής. Προκειμένου να α ντ ιμ ετω π ίσ ε ι τ ι ς δυσκολίες α υ τ έ ς , η
Επιτροπή θα υποβάλλει μ ία πρόταση σ χ ετ ικά με ένα κ ο ιν ο τ ικ ό πρόγραμμα
στα πλαίσ ια του Π ερ ιφ ερειακού Τ α μ ε ίο υ , το οποίο θα έ χ ε ι σαν στόχο
να εν ισ χ ύ σ ε ι τ ις περιοχές της Κ ο ινότητας που μ ε ιο νεκ το ύ ν κατά την
εφαρμογή των οδηγιών της Κοινότητας σε θέματα Περιβάλλοντος - προω­
θώντας κ α τ 'α υ τό τον τρόπο τόσο την κ ο ιν ω ν ικ ό -ο ικ ο ν ο μ ικ ή ανάπτυξη
σ τ ις π εριοχές α υτές όσο και την κ ο ιν ο τ ικ ή π ο λ ιτ ικ ή π εριβάλλοντος.
16 . Προκειμένου να ενθαρρύνει τη λ ε ιτ ο υ ρ γ ία της ελεύθερης αγοράς
προς μ ία ορθή κατεύθυνση από π ερ ιβαλλοντική άποψη, η Κοινότητα
ο φ ε ίλ ε ι να ε π ιδ ιώ ξε ι την εδραίωση της αντίληψης ό τ ι τα π ερ ιβαλλοντικά
πρότυπα υψηλού επιπέδου ε ίν α ι α να γκα ία , θα χ ρ ε ια σ θ ε ί να καταβληθούν
σ η μ α ν τ ικ ές προσπάθειες προκειμένου να αλλάξουν οι σ χ ε τ ικ έ ς
απόψεις. Το θέμα αυτό απ οτελεί κ εν τρ ικ ό στόχο του Ευρωπαϊκού Έ τους
Περιβάλλοντος κατά το 1987 , το οποίο θεσπίσθηκε από το Συμβούλιο.
Η Επιτροπή έ χ ε ι ήδη υποβάλει α ρ χ ικ ές προτάσεις σ χ ετ ικ ά με τη διοργά­
νωση των εκδηλώσεων του Έ το υ ς και θα προχωρήσει στο λεπτομερή
σχεδιασμό των αναγκαίων δ ιευθετήσ εω ν, θα α π α ιτηθε ί ένας σ χ ετ ικά
σημαντικός προϋπολογισμός.
17 . Στον τομέα της νομοθεσ ίας, δεν αρκεί η έγκρ ιση νέων μέτρων.
Πρέπει να υλοποιηθούν ο υ σ ια σ τικά και να εφαρμοσθούν τα υπάρχοντα
μέτρ α . Ακόμη, η Επιτροπή ο φ ε ίλ ε ι να ε ξ ε τά σ ε ι τα πρακτικά αποτελέσματα
των μέτρων αυτών και να ε ξ ε τά σ ε ι κατά πόσο οδήγησαν σε αναβάθμιση
- 9 -
του π ερ ιβάλλοντος. Η Επιτροπή θα παρακολουθήσει με προσοχή την
ε ξ έ λ ι ξ η των πλευρών αυτών της π ο λ ιτ ικ ή ς περιβάλλοντος και θα διασφα­
λ ίσ ε ι τη δημοσιοποίηση των πληροφοριών σ χ ετ ικά με τα αποτελέσματα.
Στα πλαίσ ια αυτά , θα α π οδ ειχθε ί σημαντικός ο ρόλος του συστήματος
πληροφόρησης της Κ ο ινότητας που επ εξερ γά ζετα ι π ερ ιβαλλοντικά δεδομένα
(CORINE), το οποίο αναπτύσσεται με ταχύ ρυθμό και χ ρ ε ιά ζ ε τ α ι την
πλήρη υποστήριξη των κρατών μελών, όπως και των περιοδικών εκθέσεων
σ χ ετ ικ ά με την κατάσταση του π ερ ιβάλλοντος, οι οποίες ε ίν α ι σε
θέση να προσδιορίσουν τ ι ς τ ά σ ε ις ’ η επόμενη έκθεση του τύπου αυτού
θα δημοσ ιευθε! εφ έτο ς .
ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ
18 . Ορισμένα επ ε ίγοντα προβλήματα του περιβάλλοντος εκκρεμούν
στην Κ οινότητα στην παρούσα φάση. θα χ ρ ε ια σ θ ε ί επείγουσα δράση γ ια
την αντιμετώ π ισή το υ ς .
19 . Η Ρύπανση της Ατμόσφαιρας που προκύπτει από την καύση των
ορυκτών καυσίμων στους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής, στα οχήματα και
σ τ ις εγκατασ τάσ εις κ εν τρ ικ ή ς θέρμανσης προκαλεί σ ημαντικές ζ η μ ιέ ς
στα δάση, σ τ ις λ ίμ ν ε ς , τα κ τ ίρ ια και τη γεωργική παραγωγή -
ζ η μ ιέ ς που λαμβάνουν όλο και σ ημα ντικότερ ες δ ια σ τά σ ε ις και που θα
συνεχίσουν να αυξάνοντα ι εκτό ς εάν αναληφθεί δράση. Το κόστος του
ελέγχου ε ίν α ι σημαντικό αλλά όχι απ αγορευτικό. Η Επιτροπή π ρ ο τε ίν ε ι
μ ια εξισορροπημένη προσέγγιση, με στόχο την ε π ίτε υ ξη σημαντικών
μειώσεων σ τ ις αποβολές ρύπων από όλες τ ι ς πηγές το ταχύτερο δυνατόν
και με επ ιτρεπ τό κόστος. 0 δ ια μεθορ ια κός χαρακτήρας της ρύπανσης
της ατμόσφαιρας καθ ισ τά ε π ιτ α κ τ ικ ή τη συνεργασία με τ ι ς υπόλοιπες
ευρωπαϊκές χώρες, τόσο στα πλαίσ ια της ΕΖΕΣ όσο και μέσω της Οικονο­
μ ική ς Επιτροπής γ ια την Ευρώπη. Επιπρόσθετα, παράλληλα με τ ι ς
προτάσεις που έχουν ήδη γ ί ν ε ι γ ια τη μείωση των αποβολών ρύπων από
τα οχήματα και από τ ι ς μεγάλες εγκατασ τάσ εις καύσεως με στόχο τη
μείωση της π ε ρ ιε κ τ ικ ό τ η τα ς σε θ ε ίο του ντή ζελ και τον έλγχο της
καύσης των καταλοίπων π ετρ ελα ίο υ , η Επιτροπή θα υποβάλλει μ ια σειρά
νέων προτάσεων το ταχύτερο δυνατό, που στο σύνολό τους θα ε ίν α ι
σ χ ε τ ικ έ ς με τη μείωση των αποβολών ή με την ε π ίτε υ ξη αποδεκτών προ­
τύπων ατμοσφαιρικής π ο ιότητα ς , θα υπάρξουν προτάσεις σ χ ετ ικ ά με
- 10 -
τ ι ς εκπομπές καυσαερίων από τα οχήματα που ξεπερνούν τους 3 ,5 τό­
νους, τ ι ς εκπομπές σωματιδίων από τους κ ιν η τή ρ ες ν τ ή ζ ε λ , τα όρια
ταχύτητας και την π ε ρ ιε κ τ ικ ό τ η τα σε θ ε ίο του βαρέος αποστάγματος
μαζούτ και του άνθρακα.
20 . Σε πολλά κράτη μέλη δ ιογκώ νεται η ανησυχία σ χ ετ ικ ά με τη ρύπαν­
ση της θάλασσας - τ ε λ ικ ο ύ αποδέκτη των περισσότερων εκπομπών ρύπων,
ανεξάρτητα από το αν οι α ρ χ ικ ές αποβολές γ ίν ο ν τ α ι στα ύδατα, στην
ατμόσφαιρα ή στη γη . Επιβάλλονται δρασ τικές με ιώ σ εις της θαλάσσιας
ρύπανσης, προκειμένου να αποφευχθεί ο κ ίνδυνος της εξάντλησης της
απορροφητικής ικανότητας της θάλασσας. Η κατάσταση έ χ ε ι φθάσει σε
κ ρ ι τ ι κ ό επίπεδο στη Μεσόγειο και στη Βόρεια θάλασσα, στην ο ικ ο λ ο γ ι­
κά σημαντική περιοχή της θάλασσας των Β άντεν . Πρέπει επίσης να απο­
φευχθούν οι χωρίς προειδοποίηση απορρίψεις ρύπων στα θάλασσα και
ο κ ίνδυνος της ανακύκλωσης των ρύπων. Η Επιτροπή υπόβαλε πρόσφατα
μ ία πρόταση σ χ ετ ικ ά με την πόντιση αποβλήτων στη θάλασσα και θα
υποβάλλει παράλληλα προτάσεις σ χ ετ ικ ά με τη συμμετοχή της Κοινότη­
τας στη Σύμβαση γ ια την πόντιση του Λονδίνου. Η Επιτροπή σκοπεύει
να αναλάβει ενεργό ρόλο σ τ ις εργασ ίες των διεθνών οργανισμών που
ασχολούνται με τη ρύπανση της θάλασσας, θα προετοιμάσει την επ εξερ­
γασία ενός σχεδίου προστασίας και δράσης γ ια τη Μεσόγειο (ΜΕΔΘΡΑ)
όπως α ν ά γ γ ε ιλ ε ήδη σε μ ία Ανακοίνωση προς το Συμβούλιο* και να
ε π ε κ τ ε ίν ε ι το Κ ο ιν ο τ ικ ό σύστημα πληροφόρησης σ χ ετ ικ ά με τ ι ς πετρε­
λ α ιο κ η λ ίδ ε ς στα θαλάσσια ύδατα προκειμένου να καλύψει και άλλες
επ ικ ίν δ υ ν ε ς ο υ σ ίε ς , σύμφωνα με την πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου
επί του θέμ α το ς . Τέλος , η Επιτροπή επ ιζη τά την έντονη Κ ο ινο τ ικ ή
υποστήριξη των ενεργειώ ν γ ια την προστασία της Μεσογείου στα πλαί­
σ ια της Διακήρυξης της Γένοβας σ χ ετ ικ ά με την επόμενη δ ε κ α ε τ ία του
Προγράμματος Δράσης γ ια τη Μεσόγειο* και την σ τήρ ιξη των ενεργειών
γ ια την προστασία της Βόρειας θάλασσας στα π λαίσ ια των εργασιών
προπαρασκευής της δεύτερης Συνδιάσκεψης γ ια τη Βόρεια θάλασσα η
οποία θα αποτελέσει μ ία σημαντική εκδήλωση του Ευρωπαϊκού Έ το υ ς
Περιβάλλοντος.
21 . Υπάρχει έντονη ανησυχία σ χ ετ ικ ά με τη δ ιεθ ν ή δ ια κ ίνησ η και πα­
ραγωγή των επικίνδυνων ουσιών και των αποβλήτων τους καθώς και τη
λ ε ιτ ο υ ρ γ ία των εγκαταστάσεων. Στον τομέα αυτό τα ατυχήματα, ευτυ ­
χώς π ερ ιο ρ ισ μένα , μπορεί να α π ο δ ε ιχ θ ο ύ ν κ α τ α σ τ ρ ο φ ικ ά
(Σ εβ έζο και Μποπάλ). Παράλληλα με τη συνέχιση της σταθερής εφαρμο­
γής της Κ ο ιν ο τ ικ ή ς νομοθεσίας σ χ ετ ικ ά με την ταξ ινόμησ η, τη συσκευ-
ασία και τη σήμανση των επικίνδυνων χημικών ουσιών και με τη δ ια -
μεθοριακή δ ια κ ίνησ η των τοξικώ ν και επικίνδυνων αποβλήτων, χ ρ ε ιά ­
ζ ε τ α ι επείγουσα δράση γ ια την επ εξεργασ ία σε δ ιε θ ν έ ς επίπεδο μέτρων
ελέγχου και δ ιαδ ικασ ιώ ν κοινοποίησης και εξουσιοδότησης, που θα
οδηγήσουν σε ένα υψηλό επίπεδο ασφαλείας χωρίς να σταθούν εμπόδιο
στη νόμιμη παρασκευή και δ ιάθεση επικίνδυνων προϊόντων. 0 ΟΟΣΑ και
τα Ηνωμένα 'Εθνη προωθούν σ χ ε τ ικ έ ς ερ γ α σ ίε ς . Η Κοινότητα έ χ ε ι κάθε
λόγο να προωθήσει την τ α χ ε ία επ εξεργασία ενός παγκόσμιου κώδικα
πρακτικής προκειμένου να συμπληρωθούν τα ε ιδ ικ ά νο μ ο θετ ικά μέτρα
που απ αιτούντα ι γ ια την κάλυψη ορισμένων πλευρών του θέμ α τος . Η
Επιτροπή θα αναλάβει σ χ ε τ ικ έ ς πρωτοβουλίες, και θα π ρ ο τε ίν ε ι τη
νομ ική ρύθμιση των εισαγωγών και εξαγωγών ιδ ια ί τ ε ρ α επικίνδυνων
ουσιών κ α ι , παράλληλα, τη δράση σε δ ιε θ ν έ ς επίπεδο.
22 . Οι β ιο μ η χ α ν ίες επ εξεργασ ίας των αποβλήτων στη Κ ο ινότητα απασχολούν
3 εκατομμύρια εργαζόμενους και δέχοντα ι περισσότερους από 2 .0 0 0
εκατομμύρια τόνους αποβλήτων κάθε χρόνο. Η ποσότητα αυτή αυξάνετα ι
σταθερά. Τρ ία τ έ τρ ρ τα του συνόλου των αποβλήτων θάβονται" ωστόσο,
ένα 80% θα ήταν δυνατόν να ανακυκλωθεί - γ ια την ανάκτηση πρώτων
υλών - και η διάδοση βελτιωμένων δ ιαδ ικασ ιώ ν παραγωγής, τόσο στη
β ιομηχα ν ία όσο και στη γεωργία θα μπορούσε να αποτρέψει μ ία τμημα­
τ ικ ή αύξηση των τρεχουσών ποσοτήτων. Πρέπει να προωθηθούν νέες
τε χ ν ο λ ο γ ίε ς γ ια το σκοπό αυτό , και η Επιτροπή έλαβε πρόσφατα αποφά­
σ ε ις σ χ ετ ικ ά με την πρώτη σ ε ιρ ά μέτρων υποστήριξης προς τ ι ς "καθα­
ρές" τ ε χ ν ο λ ο γ ίε ς , στα π λα ίσ ια του πρώτου Κανονισμού ACE ο οποίος
εγ κ ρ ίθ η κ ε από το Συμβούλιο το 1984 . Οι ε ν έ ρ γ ε ιε ς γ ια την προώθηση
της ανάπτυξης νέων τεχνολογ ιώ ν, σε συνδυασμό με τη δ ημ ιο υρ γ ία κα­
τάλληλων συνθηκών αγοράς γ ια την ορθολογικότερη δ ια χ ε ίρ ισ η των απο­
βλήτων, θα ωφελήσουν την ο ικ ο ν ο μ ία και την απασχόληση και θα μειώ­
σουν σημαντικά την εξάρτηση από τ ι ς ε ισαγω γές, μειώνοντας ταυτόχρο­
να τους κ ινδύνους από τη ρύπανση. Η Επιτροπή θα π ρ ο τε ίν ε ι στο
άμεσο μέλλον μ ια συνολική στρατηγ ική γ ια την ορθολογικότερη
- 12 -
διαχείριση των αποβλήτων στην Κοινότητα, που θα περιλαμβάνει ε ιδ ι ­
κές προτάσεις για νομοθετικές ρυθμίσεις που εκτιμώνται αναγκαίες
σε Κοινοτικό επίπεδο.
23. Οι χώροι αστικής δόμησης, τόσο σε περιοχές που μειονεκτοΰν όσο
και σε περιοχές όπου υπάρχει ύφεση της βιομηχανικής δραστηριότητας,
αντιμετωπίζουν προβλήματα υποβάθμισης του περιβάλλοντος. Η οικονο­
μική ύφεση και οι δυσκολίες ειδικής μορφής που αντιμετωπίζουν οι
χώροι αυτοί είναι παράγοντες υποβάθμισης των συνθηκών διαβίωσης
και εργασίας των κατοίκων τους. Η αναχαίτιση των τάσεων αυτών επι­
βάλλεται κατά συνέπεια όχι μόνο σαν παράγοντας βελτίωσης της ποιότη­
τας ζωής, αλλά και σαν μέσο περιορισμού της ανεργίας στους χώρους
αστικής δόμησης. Η Επιτροπή ανέλαβε ήδη μια σημαντική μελέτη σχετι­
κά με την περιφερειακή πολιτική και την παρακμή των αστικών χώρων’
και προώθησε εργασίες αποκατάστασης βιομηχανικών και αστικών περιοχών μέσω προγραμμάτων
του Περιφερειακού Ταμείου. Η Επιτροπή σκοπεύει να ερευνήσει τη δυνατότητα επεξεργασίας
ενός προγράμματος του Περιφερειακού Ταμείου για την ανάπλαση των περιοχών που αντιμετω­
πίζουν πολεοδομική και βιομηχανική ύφεση, δα υποβάλει επίσης μια έκθεση προς το Συμβού­
λιο, όπου θα εξετάζονται οι δυνατότητες συνεργασίας μεταξύ ιδιωτικού και δημό­
σιου τομέα και τρίτων ενδιαφερόμενων με στόχο την αποκατάσταση
ορισμένων αστικών περιοχών, σαν μέτρο στήριξης της οικονομικής τους
ανάπτυξης. Σημαντική συμβολή θα έχει το πρόγραμμα "σχεδίων επίδει­
ξης" που αναφέρθηκε στην παράγραφο 12, σχετικά με τη δυνατότηαζα
δημιουργίας θέσεων εργασίας μέσω των μέτρων προστασίας του περιβάλ­
λοντος. Και η πολεοδομική ανάπλαση θα είναι ένα από τα κεντρικά
θέματα του Ευρωπαϊκού Έτους Περιβάλλοντος.
24. Ένα θέμα που συνδέεται με τα προηγούμενα προβλήματα - και που
ενδέχεται να είναι μείζονος σημασίας στο μέλλον - είναι η προστα­
σία του εδάφους. Οι έλεγχοι των απορρίψεων στην ατμόσφαιρα και
τα ύδατα και οι μέθοδοι διάθεσης (ιδίως όταν συνεπάγονται χωματουρ-
γικές εργασίες) επηρεάζουν άμεσα το έδαφος. Η διατήρηση της
ποιότητας του εδάφους ε ίν α ι ε ξ α ι ρ ε τ ικ ά σημαντική
- 13 -
για τη γεωργία και γ!α πολλούς τομείς της προστασίας της φύσεως,
που αποτελεί σταθερό τομέα προτεραιότητας της Κοινοτικής πολιτικής
περιβάλλοντος. Η πρόταση της Επιτροπής για μια Οδηγία σχετικά με
τη χρησιμοποίηση της λάσπης από σταθμούς καθαρισμού στη γεωργία -
που συζητείται προς το παρόν στο Συμβούλιο - είναι σημαντική τόσο
για την πολιτική διαχείρισης των αποβλήτων όσο και για την προστασία του εδάφους.
Ορισμένες γεωργικές μέθοδοι επηρεάζουν άμεσα το έδαφος (και με ευρύτερη έννοια το περιβάλ­
λον)’ τα μέτρα που σχεδιάζονται προς αυτή την κατεύθυνση κατά τ ις
εργασίες αναθεώρησης της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και που εκθέ-
τοντατ στην παράγραφο 27 αναμένεται ότι θα συμβάλουν σημαντικά στην
προστασία του εδάφους. Η Επιτροπή θα προωθήσει κατάλληλες προτάσεις
το συντομότερο δυνατόν* και γενικότερα, σκοπεύει να αντιμετωπίσει
την προστασία του εδάφους σαν σημαντικό θέμα κατά την επεξεργασία
του Τέταρτου Προγράμματος Δράσης της Κοινότητας σε θέματα περιβάλ­
λοντος.
Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΆ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ ΣΤΙΣ ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ
ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ
25. 0 προληπτικός χαρακτήρας της πολιτικής περιβάλλοντος της Κοινό­
τητας απαιτεί την ένταξη των απαιτήσεων των μέτρων προστασίαςτου περι­
βάλλοντος, σαν ουσιαστικό παράγοντα, στις υπόλοιπες πολιτικές της
Κοινότητας και των κρατών μελών. Ωστόσο, ορισμένοι τομείς έχουν
λάβει ήδη το χαρακτήρα προτεραιότητας.
26. Η Βιοτεχνολογία παρουσιάζει σημαντικές δυνατότητες, τόσο σαν
μελλοντική βιομηχανία σε ανάπτυξη στην Κοινότητα όσο και σαν ισχυ­
ρό μέσο αντιμετώπισης των περιβαλλοντικών προβλημάτων, ιδίως στους
τομείς των ρευμάτων αποβλήτων και της διαχείρισης των αποβλήτων.
Ωστόσο, ενδέχεται να παρουσιάσει σοβαρούς κινδύνους για το περιβάλ­
λον. Η προληπτική προσέγγιση που η Επιτροπή εφαρμόζει στα προβλήμα­
τα του περιβάλλοντος απαιτεί δράση στο αρχικότερο δυνατό στάδιο
για τη δημιουργία ενός κατάλληλου νομοθετικού πλαισίου το οποίο θα
ελαχιστοποιήσει τους κινδύνους αυτούς και θα δώσει στη βιομηχανία
μια υγιή βάση για την ανάπτυξή της. Η Επιτροπή θα υποβάλει κατάλλη­
λες προτάσεις στο άμεσο μέλλον και θα εξετάσει τη δυνατότητα παράλ­
ληλων δραστηριοτήτων σε διεθνές επίπεδο.
- 14 -
27. Το Ευρωπαϊκό τοπίο διαμορφώθηκε και πλάοθηκε από τ ις δραστηριό­
τητες της γεωργίας κατά τη διάρκεια των αιώνων, Ωστόσο, η ανάπτυξη
των σύγχρονων γεωργικών μεθόδων θέτει προβλήματα τα οποία απαιτούν
μια άμεση αντιμετώπιση. Η στρεβλή χρήση της γης υποβαθμίζει την ποι­
ότητα του τοπίου και τ ις περιοχές ειδικού ενδιαφέροντος για τη δια­
τήρηση. Η κατάχρηση χημικών ουσιών και η ανεξέλεγκτη διάθεση των
γεωργικών αποβλήτων ρυπαίνουν τα αποθέματα υδάτων και προξενούν
ζημιές στην άγρια πανίδα και χλωρίδα. Απαιτούνται περισσότερες προ­
σπάθειες από την κοινή γεωργική πολιτική για τη δημιουργία ενός
πλαισίου στο οποίο η γεωργία θα σέβεται το περιβάλλον και θα συμβά-
λει στη διατήρηση της ανεκτίμητης κληρονομιάς του τοπίου και των
ειδών. Οφείλουμε να εξετάσουμε το ενδεχόμενο μιας αύξησης των δασι­
κών εκτάσεων στην Κοινότητα, η οποία θα συμβάλει πιθανά στην προστα­
σία του περιβάλλοντος. Το συμβουλευτικό έγγραφο της Επιτροπής "Προ­
οπτικές για την Κοινή Γεωργική Πολιτική" εκθέτει τ ις απόψεις της
Επιτροπής σχετικά με τους τρόπους εξισορρόπησης της ανάπτυξης της
γεωργίας με τ ις συχνά αντίθετες απαιτήσεις της διατήρησης του φυσι­
κού περιβάλλοντος και πρόβλεψε μια σειρά μέτρων σχετικών κύρια
με τη χρήση των γεωργικών φαρμάκων, την επεξεργασία των γεωργικών
αποβλήτων και τη διατήρηση των ειδών, των βιοτόπων και του τοπίου.
Η Επιτροπή επανέλαβε πρόσφατα τ ις απόψεις αυτές κατά την υποβολή
των πορισμάτων της σχετικά με την αναθεώρηση της ΚΓΠ προς το Συμ­
βούλιο.
28. Η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς κατά το 1992 είναι μία από
τ ις δηλωμένες δεσμεύσεις της Κοινότητας και ένας από τους πλέον
φιλόδοξους στόχους της Κοινοτικής πολιτικής. Η επίτευξη του στόχου
αυτού απαιτεί την ενεργό υποστήριξη και συμβολή όλων των υπόλοιπων
πολιτικών της Κοινότητας. Στον τομέα της πολιτικής περιβάλλοντος
η κύρια αναμενόμενη επίπτωση από την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγο­
ράς αφορά τα πρότυπα παραγωγής. Σε σημαντικούς τομείς, θα ήταν δυ­
νατόν να υπάρξει διαφοροποίηση των εθνικών προτύπων, ιδίως σχετικά
με την προστασία του περιβάλλοντος. Για το λόγο αυτό, ενδείκνυται
να επιτευχθεί εκ των προτέρων, σε Κοινοτικό επίπεδο, η εναρμόνιση
των προτύπων αυτών η οποία πιθανόν να αποδειχθεί αναγκαία για λό­
γους προστασίας τους περιβάλλοντος. Το Συμβούλιο των Υπουργών,
κατά τ ις συνεδριάσεις της 2ας και της 3ης Δεκεμβρίου 1985 καθόρισε
ότι η προσέγγιση των νομοθεσιών σχετικά με την προστασία του
- 15 -
περιβάλλοντος θα βααισθεί σ'ένα υψηλά ποσοστά προστασίας. Η Επιτρο­
πή θα υποβάλει κατάλληλες προτάσεις στο χρονικό διάστημα μεταξύ του
παρόντος και του 1992.
29. Η παραγωγή ενέργειας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη χρήση
ορυκτών καυσίμων και επομένως η ενεργειακή πολιτική αγγίζει αναπό­
φευκτα θέματα ρύπανσης της ατμόσφαιρας. Οι περιβαλλοντικές απαιτή­
σεις αφετέρου επηρεάζουν το κόστος της ενέργειας και την ανταγωνι­
στικότητα των διάφορων πηγών ενέργειας. Η εξισορροπημένη επιδίωξη
των στόχων της πολιτικής περιβάλλοντος και της ενεργειακής πολιτι­
κής έχει επομένως ειδική σημασία, όπως αναφέρεται στην πρόσφατη
ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τους νέους ενεργειακούς στόχους
της Κοινότητας (C0M(85)245). Η πολιτική διατήρησης των ενεργειακών
αποθεμάτων και η χρήση εναλλακτικών - μη ορυκτών - πηγών ενέργειας
θα συμβάλουν στη βελτίωση της ποιότητας της ατμόσφαιρας. Υπάρχουν
ήδη διαθέσιμες τεχνολογίες που μπορούν να επιτύχουν σημαντικές μειώ­
σεις των εκπομπών ρύπων από τ ις ηλεκτροπαραγωγές μονάδες που χρησι­
μοποιούν ορυκτά καύσιμα με λογικό κόστος. Στο μέλλον, ίσως προκό­
ψουν σημαντικά προβλήματα από τη χρήση ορυκτών καυσίμων σε ό^ τι αφο­
ρά τη συσσώρευση διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα και το φαι­
νόμενο της "θερμοκρασιακής αναστροφής" τα οποία αναμένεται ότι θα
έχουν (όπως πολλοί επιστήμονες φοβούνται) σοβαρές επιπτώσεις για
τ ις κλιματικές συνθήκες και την παραγωγικότητα της γεωργίας σε
παγκόσμια κλίμακα. Αν η έρευνα γύρω από τα φαινόμενα αυτά επιβεβαι­
ώσει την πιθανότητα εμφάνισης παρόμοιων επιπτώσεων, η Κοινότητα
θα πρέπει να προετοιμάσει απαντήσεις και να επεξεργασθεί εναλλακτι­
κές ενεργειακές στρατηγικές. Η Επιτροπή θα συνεχίσει τ ις μελέτες
της σε αυτά τα πλαίσια.
•
30. Τα μεγαλύτερα προβλήματα του Τρίτου Κόσμου στον τομέα του περι­
βάλλοντος - ερημοποίηση/ αποψίλωση των τροπικών δασών, ραγδαία διό­
γκωση των αστικών κέντρων, απώλεια ειδών άγριας ζωής και γενετικής
ποικιλίας - συνθέτουν τα φοβερότερα και επικίνδυνα στην εξέλιξή
τους προβλήματα του παγκόσμιου περιβάλλοντος. Η πολιτική ανάπτυξης
της Κοινότητας στα πλαίσια της ΛΟΜΕ I I I θα προσπαθήσει να αντιμε­
τωπίσει την καλπάζουσα υποβάθμιση των φυσικών πόρων υλοποιώντας
προγράμματα δράσης τα οποία λαμβάνουν υπόψη τους περιβαλλοντικούς
παράγοντες σε περισσότερο εκτεταμένη κλίμακα απ'ότι στο παρελθόν.
- 16 -
Δύο θέματα που εξετάσθηκαν με προσοχή είναι τα προβλήματα της ερη­
μοποίησης και της αναδάσωσης στην Αφρική. Η λύση των προβλημάτων
αυτών είναι αναγκαία συνθήκη σε πολλές χώρες για τη μακροπρόθεσμη,
βιώσιμη ανάπτυξη της γεωργίας και της υπαίθρου γενικότερα (βλέπε
ΟΟΜ(86) τελικό της 22ας Ιανουαρίου 1986). Όμως δεδομένης της κλ ί­
μακας του προβλήματος, η Κοινοτική προσπάθεια δεν επαρκεί. Η απόφα­
ση σχετικά με τα προβλήματα της υποβάθμισης στο Τρίτο Κόσμο θα
απαιτήσει κατά την υλοποίησή της αυξημένη διεθνή συνεργασία’ μεγα­
λύτερες και καλύτερα διαχειριζόμενες πιστώσεις’ και σημαντικές
αλλαγές αντιλήψεων. Στα πλαίσια αυτά, ενδέχεται να κριθεί αναγκαία
μια επανεξέταση της πολιτικής εμπορίου και της πολιτικής τιμών των
αναπτυγμένων χωρών. Τα θέματα αυτά θα είναι στο κέντρο των εργασιών
της Παγκόσμιας Επιτροπής για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη. Η
Επιτροπή σκοπεύει να παρουσιάσει μελέτες επί των θεμάτων αυτών σαν
συμβολή στις εργασίες της Παγκόσμιας Επιτροπής. Έχει προβλεφθεί
μία συνάντηση στις Βρυξέλλες, μεταξύ της Επιτροπής στο σύνολό της
και της Παγκόσμιας Επιτροπής προκειμένου να συζητήσουν το σχέδιο
έκθεσης, και η εκδήλωση αυτή θα είναι ένα από τα σημαντικά γεγονότα
κατά την αρχική περίοδο του Ευρωπαϊκού Έτους Περιβάλλοντος.
ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ
31. Τελειώνοντας, η Επιτροπή εκτιμά ότι η άμεση αντιμετώπιση των
θεμάτων του περιβάλλοντος και των αιτημάτων του Συμβουλίου από την
Κοινότητα θα πρέπει να ακολουθήσει τ ις επόμενες κατευθύνσεις :
- Η αυστηρή υλοποίηση της πολιτικής περιβάλλοντος εναρμονίζεται
πλήρως με τη μακροπρόθεσμη οικονομική ανάπτυξη, της οποίας αποτε­
λεί ουσιαστικό παράγοντα. Μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία θέσε­
ων εργασίας. Πρέπει να θεωρείται θεμελιακό στοιχείο της οικονομι­
κής και κοινωνικής πολιτικής της Κοινότητας και των κρατών μελών*
- Η πρόληψη πρέπει να παραμείνει ο κεντρικός
στόχος της πολιτικής περιβάλλοντος. Για το σκοπό αυτό, οι περιβαλ­
λοντικές απαιτήσεις πρέπει να ενταχθούν στη νομοθεσία και στη
διαδικασία λήψης αποφάσεων και θα πρέπει να υπάρξει πρόοδος στην
- 17 -
υλοποίηση της Οδηγίας Ανάλυσης των Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων
σχετικά με τα μεγάλα σχέδια" πρέπει να αναπτυχθούν μεθοδολογίες
προκειμένου να διασιραλισθεί η ένταξη των περιβαλλοντικών απαι­
τήσεων στη διαμόρφωση της πολιτικής, των σχεδίων και των προ­
γραμμάτων’
- Γ^ έπει να ληφθούν επειγόντως συγκεκριμένα μέτρα προκειμένου να
διασιραλισθεί η ένταξη αυτή σε μία πρακτική καθημερινής βάσης,
τόσο στο επίπεδο της πολιτικής της Κοινότητας όσο και των κρα­
τών μελών'
- Η αρχή "ο Ρυπαίνων υφίσταται κυρώσεις" είναι ουσιαστικής σημασί­
ας για τη διαβίβαση των ορθών κατευθύνσεων προς την πολιτική
τιμών και την αγορά. Πρέπει να επεκταθεί και να εφαρμοσθεί σε
ευρύτερη κλίμακα*
- Η υλοποίηση της πολιτικής περιβάλλοντος σε περιοχές που μειονε-
κτούν και σε περιοχές βιομηχανικής ύφεσης στην Κοινότητα πρέπει
να υποβοηθηθεΡ
- Τα προβλήματα του περιβάλλοντος δεν είναι πλέον δυνατόν να αντι­
μετωπιστούν αποτελεσματικά σε τμηματική βάση’ θα πρέπει να ανα­
πτυχθεί μία προσέγγιση μέσω πολλών τομέων προκειμένου να αποφευ­
χθεί η μεταβίβαση της ρύπανσης από τομέα σε τομέα (ύδατα, ατμό­
σφαιρα κλπ.)’
- Η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει με προσοχή το θέμα της πραγματικής
υλοποίησης και εφαρμογής της πολιτικής περιβάλλοντος’ και τα
πρακτικά αποτελέσματα της πολιτικής αυτής σε επιτόπια βάση
- Το Ευρωπαϊκό Έτος Περιβάλλοντος πρέπει να αντιμετωπισθεί σαν
μία σημαντική ευκαιρία για τη συνειδητοποίηση της σοβαρότητας
των προβλημάτων του περιβάλλοντος και για την αλλαγή των αντιλή­
ψεων.
32. Προκειμένου να ανταποκριθεί στην έκληση του Συμβουλίου προς
την Επιίτρςπή και το Συμβούλιο για άμεση δράση προκειμένου να αντι-
μετωπισθούν τα περισσότερο επείγοντα προβλήματα του περιβάλλοντος,
η Επιτροπή εκτιμά ότι χρειάζονται αποφάσεις σε σύντομο χρονικό διά­
στημα με στόχο :
- 18 -
τη δραστική μείωση της ρύπανσης της ατμόσφαιρας από όλες τ ις
κυριότερες πηγές'
την επεξεργασία και ενίσχυση των ενεργειών για τη μείωση των
αποβολών στη θάλασσα, ιδίως στη Βόρειο θάλασσα και τη Μεσόγειο'
την προώθηση ενός παγκόσμιου κώδικα πρακτικής σχετικά με τ ις
επικίνδυνες χημικές ουσίες, τα απόβλητα και τ ις εγκαταστάσεις
την έγκριση κατάλληλων περιβαλλοντικών κανονισμών σχετικά με
τη βιοτεχνολογία'
τη δημιουργία ενός πλαισίου στο οποίο οι γεωργικές δραστηριδτη-
τες θα σέβονται το περιβάλλον και θα συμβάλουν στη διατήρηση
της ανεκτίμητης κληρονομιάς του τοπίου και των ειδών ζωής"
την ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς καταλήγοντας σε εναρμονίσεις
προτύπων παραγωγής σε Κοινοτικό επίπεδο τα οποία ενδέχεται να
κριθούν αναγκαία από περιβαλλοντική άποψη κατά το 1992*
την αντιμετώπιση των προβλημάτων σε περιοχές που γνωρίζουν υπο-
βάθμιση του περιβάλλοντος*
την εγκαινίαση ενός σημαντικού προγράμματος "σχεδίων επίδειξης"
προκειμένου να διερευνηθεί η δυνατότητα δημιουργίας θέσεων εργα­
σίας μέσω της υλοποίησης της πολιτικής περιβάλλοντος
την συμπαράσταση στις μειονεκτικές περιοχές της Κοινότητας κατά
την εγκατάσταση της βασικής περιβαλλοντικής υποδομής και κατά
την εφαρμογή των Κοινοτικών οδηγιών σχετικά με το περιβάλλον
την εδραίωση του διεθνούς ρόλου της Επιτροπής στην αντιμετώπιση
των περιβαλλοντικών προβλημάτων, ιδίως σε σχέση με την ανάπτυξη
του Τρίτου Κόσμου και τη συνεργασία σε εθνικό επίπεδο
- 19 -
- την εγκαινίαση και προώθηση του Ευρωπαϊκού Έτους Περιβάλλοντος
σε ευρεία κλίμακα.
33. Η Επιτροπή θα λάβει μεταξύ άλλων υπόψη τ ις προηγούμενες εκτιμή­
σεις κατά την επεξεργασία των προτάσεών της σχετικά με το Τέταρτο
Πρόγραμμα Δράσης της Κοινότητας σε θέματα περιβάλλοντος. Στο ενδιά­
μεσο διάστημα, καλεί το Συμβούλιο να καταγράψει τ ις γενικές κατευ­
θύνσεις του παρόντος εγγράφου και να σημειώσει ότι η Επιτροπή σκο­
πεύει να υποβάλει κατάλληλες λεπτομερείς προτάσεις όσο ταχύτερα
το επιτρέψουν τα μέσα που δ ιαθέτει.


Full & Egal Universal Law Academy