Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık A.Ş. ve Kemer Yayıncılık ve Gazetecilik A.Ş.'nin tam kontrolünün Doğan Gazetecilik A.Ş. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi - Karar Sayı 08-23/237-75

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2007-2-141 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-23/237-75
Karar Tarihi : 10.3.2008

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler :Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE

B. RAPORTÖRLER : Barış EKDİ, Hakan Suat ÖLMEZ, Ekrem SOLMAZ

C. BİLDİRİMDE : - Doğan Gazetecilik A.Ş.
BULUNAN Temsilcisi Av. Zeynep ÜNALAN
Turan Güneş Bul. 63/1 Yıldız Ankara
D. TARAFLAR : - Doğan Gazetecilik A.Ş. 20
Yüzyıl Mah. Doğan Medya Center Bağcılar İstanbul
- Serdar MUTLU
Büyükdere Caddesi No:123 Gayrettepe İstanbul
- Zafer MUTLU
Büyükdere Caddesi No:123 Gayrettepe İstanbul
- Güngör MENGİ
Büyükdere Caddesi No:123 Gayrettepe İstanbul
- Tayfun DEVECİOĞLU
Büyükdere Caddesi No:123 Gayrettepe İstanbul
- Aydın ÖZTÜRK 30
Büyükdere Caddesi No:123 Gayrettepe İstanbul
- Latif MUTLU
Büyükdere Caddesi No:123 Gayrettepe İstanbul
- Güneş MUTLU
Büyükdere Caddesi No:123 Gayrettepe İstanbul
- İsmet AKSÖYEK
Büyükdere Caddesi No:123 Gayrettepe İstanbul
- Mustafa Seza AYANOĞLU
Büyükdere Caddesi No:123 Gayrettepe İstanbul
40
E. DOSYA KONUSU: Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık A.Ş. ve Kemer Yayıncılık
ve Gazetecilik A.Ş.’nin tam kontrolünün Doğan Gazetecilik A.Ş. tarafından
devralınması işlemine izin verilmesi talebi.

08-23/237-75
2
F. DOSYA EVRELERİ:
- Kurum kayıtlarına 26.7.2007 tarih ve 5006 sayı ile intikal eden ve en son
11.9.2007 tarih ve 6044 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri çerçevesinde yapılan inceleme sonucu 50
düzenlenen 28.9.2007 tarih ve 2007-2-141/Öİ-07-BE sayılı Ön İnceleme
Raporu, 2.10.2007 tarih ve REK.0.06.00.00-120/293 sayılı Başkanlık Önergesi
ile 9.10.2007 tarih ve 07-78 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek 07-78/961-
M sayılı Rekabet Kurulu Kararı ile işlemin 4054 sayılı Kanun’un 10.
maddesinin birinci fıkrası uyarınca nihai incelemeye alınmasına karar
verilmiştir.
- Başkanlık Makamı’nın 16.10.2007 tarih ve 304 sayılı Olurları ve 2. Daire
Başkanlığı’nın yazıları ile raportörler nihai incelemeyi yapmak üzere
görevlendirilmiştir.
- Kurul’un söz konusu kararı hakkında hazırlanan 24.10.2007 tarih ve 4197 60
sayılı Ön İtiraz yazısı ile gerekli bilgi ve belgeler taraf temsilcilerine 24.10.2007
tarihinde tebliğ edilmiş ve konuya ilişkin yazılı görüşlerinin 30 gün içerisinde
gönderilmesi ve dosyanın incelenmesi açısından gerekli olabilecek diğer
bilgiler de talep edilmiştir.
- Bu çerçevede, Doğan Gazetecilik tarafından gönderilen ilk yazılı savunma
Kurum kayıtlarına 31.10.2007 tarih ve 7143 sayı ile intikal etmiştir.
- 07-78/961-M sayılı Rekabet Kurulu Kararı gereğince hazırlanan ve nihai
inceleme aşamasında elde edilen tüm bulgu ve değerlendirmeleri içeren
6.2.2008 tarih ve 2007-2-141/Nİ-08-BE sayılı Nihai İnceleme Raporu ve ekleri
temsilcilere 8.2.2008 tarih ve 551 sayılı yazı ile tebliğ edilmiştir. Doğan 70
Gazetecilik tarafından gönderilen ikinci yazılı savunma Kurum kayıtlarına
11.2.2008 tarih ve 957 sayı ile intikal etmiştir.
- Nihai İnceleme Heyeti tarafından hazırlanan Ek Görüş temsilcilere 15.2.2008
tarih ve 607 sayılı yazı ile tebliğ edilmiştir. Doğan Gazetecilik tarafından
gönderilen, Ek Görüş’e cevap yazısı Rekabet Kurumu kayıtlarına 15.2.2008
tarih ve 1074 sayılı yazı ile intikal etmiştir.
- Taraf temsilcilerinin sözlü savunma talepleri olmaması ve Kurul’un resen sözlü
savunma toplantısı yapma yönünde karar almaması nedeniyle, sözlü savunma
toplantısı yapılmamıştır.
- 6.2.2008 tarih ve 2007-2-141/Nİ-08-BE sayılı Nihai İnceleme Raporu ve 80
19.2.2008 tarih ve 2007/2-141/BN-07-BE sayılı bilgi notu 20.2.2008 tarih ve
REK.0.06.00.00-120/60 sayılı Başkanlık Önergesi ile 28.2.2008 tarih ve 08-19
sayılı, ayrıca 10.3.2008 tarih ve 08-23 sayılı Kurul toplantılarında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
1. Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık A.Ş. ve Kemer Yayıncılık ve Gazetecilik A.Ş.’nin
tam kontrolünün (dolayısıyla Vatan Gazetesi’nin) Doğan Gazetecilik A.Ş.
tarafından devralınması işleminin, 4054 sayılı Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet
08-23/237-75
3
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında bir devralma işlemi olduğu, 90
2. Tarafların faaliyet gösterdiği ulusal günlük siyasi gazeteler pazarında 1997/1 sayılı
Tebliğ’in 4. maddesinde belirtilen ciro ve pazar payı eşiklerinin aşıldığı ve bu
nedenle söz konusu işlemin bildirime tabi bir işlem olduğu,
3. İşlem sonrasında Doğan Grubu’nun hakim duruma gelmesi veya mevcut hakim
durumunu güçlendirmesi söz konusu olduğundan, işlemin Kanun’un 7. maddesi
çerçevesinde yasaklamaya tabi olduğu,
4. Ancak, yapılan Nihai İnceleme çerçevesinde;
a. Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık A.Ş.’nin sürekli olarak zarar etmesi ve
sermayesinin mevcut borç stokunu karşılama açısından yetersiz olması
nedeniyle – yeni bir sermaye girişi olmaksızın – faaliyetlerine devam etmesinin 100
olanaksız olduğu ve işleme izin verilmediği takdirde teşebbüsün iflas etmesinin
kaçınılmaz olduğu,
b. Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık A.Ş.’nin söz konusu borç stokunun büyük
çoğunluluğunun Doğan Grubu’na ait yükümlülüklerden oluştuğu, ancak bu
durumun Doğan Grubu’nun kârlı bir teşebbüsü 4054 sayılı Kanunu dolanarak
devralması amacıyla muvazaalı olarak gerçekleştirildiğine dair herhangi bir
kanıta ulaşılamadığı, bilakis Bağımsız Gazeteciler’in mali tablolarından
teşebbüsün kuruluşundan bu yana Doğan Grubu’nun desteği ile varlığını
sürdürdüğünün anlaşıldığı,
c. Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık A.Ş. yöneticilerinin gerek bireysel olarak 110
gerekse Deutsche Bank aracılığıyla Vatan Gazetesi’ni satma yönünde
girişimlerde bulunduğu, ancak söz konusu çabalara rağmen Doğan Grubu
dışında herhangi bir alıcı bulunamadığı,
d. Yeni bir sermaye girişi olmadığı takdirde, ya da işleme izin verilmediği takdirde
Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık A.Ş.’nin iflas edeceği ve temel malvarlığı olan
Vatan Gazetesi’nin piyasadan çıkacağı, bu durumun okuyucular ve reklam
verenler açısından alternatif bir “markanın” piyasadan çıkması anlamına
geleceği,
e. İnsan kaynaklarının batan teşebbüs savunması çerçevesinde piyasadan
çıkacak varlıklar arasında yer almaması gerektiği, yeniden yapılanma 120
aşamasında olası personel tasarruflarının gündeme gelebileceği, ancak iflas
durumunda işsiz kalacak personelin kıdem tazminatı dahi alamayacak
durumda olması nedeniyle işleme izin verilmesinin izin verilmemesine oranla
tercih edilebileceği,
f. Reklam yeri satışlarını grup bazında tekelden yapılmaması ve önceliklerinin
farklı olması nedeniyle reklam verenlerin işlem sonrasında oluşacak
yapılanmayı ciddi bir risk olarak görmedikleri,
dikkate alındığında, “batan teşebbüs savunması”nın kabul edilebilir nitelikte
olduğu;
08-23/237-75
4
5. Diğer yandan, işlemin yalnızca Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık A.Ş. ve Kemer 130
Yayıncılık ve Gazetecilik A.Ş.’nin Doğan Grubu’na devri ile sınırlı olduğu ve işlem
sonrasında Vatan Dergi Grubu tarafından yayınlanan dergilerin Doğan Grubu
tarafından yayınlanan dergilerle etkin bir şekilde rekabet etmesinin beklendiği,
Ancak, Zafer MUTLU’nun işlem sonrasında Bağımsız Gazeteciler’de (ya da Doğan
Grubu’na bağlı bir diğer şirkette) görev yaparken bir yandan da Vatan Dergi
Grubu’nda yöneticilik yapmasının rakip teşebbüsler arasında koordinasyon riski
yaratması nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca sakıncalı olduğu,
Bu nedenle, Zafer MUTLU’nun Vatan Dergi Grubu A.Ş.’deki ya da devredilen
şirketlerdeki yöneticilik görevini sona erdirmesi ve bu teşebbüsü kontrol edecek
miktarda veya nitelikte hisse sahibi olmaması koşullarıyla işleme izin verilebileceği 140
ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirime konu işlem Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık ile Kemer Yayıncılık ve
Gazetecilik’in kontrolünün Doğan Gazetecilik tarafından devralınmasına ilişkindir.
Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık ile Kemer Yayıncılık ve Gazetecilik Vatan
Gazetesi’ni yayınlamaktadır.
Gazeteler, sahip oldukları içerik, dağıtım ve periyod bakımından değişik sınıflara
ayrılabilirler. Gazeteler içerik bakımından ekonomi ve spor haberleri de içeren siyasi 150
gazeteler ile sadece ekonomi, spor ve magazin konularını işleyen tematik gazeteler;
dağıtım bakımından Türkiye’nin her yerine dağıtımı yapılan ulusal gazeteler ve
sadece dağıtımı Türkiye’nin belirli bir bölgesiyle sınırlı olan yerel gazeteler; periyod
bakımından günlük, haftalık, on beş günlük, aylık şeklinde sınıflandırılabilir.
Vatan Gazetesi, her gün yayımlanmakta, Türkiye geneline dağıtımı yapılmakta ve
siyaset, ekonomi, spor ve magazin konularını işleyen sayfalara sahip bulunmaktadır.
Bu bilgiler ışığında, bildirim konusu işlem bakımından ilgili ürün pazarı “günlük ulusal
siyasi gazeteler pazarı” olarak belirlenmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Vatan gazetesinin dağıtımının ülke genelinde yapılıyor olması ve içerik olarak 160
bölgesel farklılıklar taşımaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti
sınırları” olarak belirlenmiştir.
H.2. Taraflar
H.2.1. Doğan Gazetecilik A.Ş. (Doğan Gazetecilik)
Doğan Gazetecilik, Milliyet, Posta, Radikal ve Fanatik adlı günlük ulusal gazeteleri
yayımlamaktadır. Doğan Grubu tarafından kontrol edilen Doğan Gazetecilik’in
ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:

08-23/237-75
5
Tablo-1: Doğan Gazetecilik’in Ortaklık Yapısı
170
Doğan Grubu, yazılı medya sektöründe Milliyet, Posta, Radikal ve Fanatik gazeteleri
ile birlikte Hürriyet, Fanatik Basket, Referans, Turkish Daily News gazetelerini
yayımlamaktadır. Ayrıca Doğan Grubu dergi ve kitap yayıncılığı alanlarında da
faaliyet göstermektedir. Doğan Grubu’nun görsel medya, gazete dağıtımı, elektronik,
internet servis sağlayıcılığı, müzik alanlarında da faaliyetleri bulunmaktadır.
H.2.2. Devredenler
H.2.2.1. Kemer Yayıncılık ve Gazetecilik A.Ş. (Kemer Yayıncılık ve Gazetecilik)
Kemer Yayıncılık ve Gazetecilik’in ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:

Tablo-2: Kemer Yayıncılık ve Gazetecilik Ortaklık Yapısı 180
Hisse Sahibi Hisse Adedi Hisse Oranı (%)
Serdar Mutlu 875.000 70,00
Latif Mutlu 372.000 29,76
Güneş Mutlu 1.000 0,08
İsmet Aksöyek 1.000 0,08
Mustafa Seza Ayanoğlu 1.000 0,08
Toplam 1.250.000 100
Kemer Yayıncılık ve Gazetecilik, Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık’ın hisselerinin
%60’ına sahiptir.
H.2.2.2. Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık A.Ş. (Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık)
Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık’ın ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo-3: Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık’ın Ortaklık Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Grubu Hisse Adedi Hisse Oranı (%)
Kemer Yayıncılık ve Gazetecilik B 4.787.500 59,84
Serdar Mutlu A 3.200.000 40,00
Serdar Mutlu B 2.500 0,03
Zafer Mutlu B 2.500 0,03
Güngör Mengi B 2.500 0,03
Tayfun Devecioğlu B 2.500 0,03
Aydın Öztürk B 2.500 0,03
Toplam 8.000.000 100
H.3 Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Aşağıda ayrıntılı olarak görüleceği üzere, bildirim üzerine yapılan incelemelerde,
Rekabet Kurumu’na sunulan veya raportörlerce elde edilen belge ve bilgilerin
değerlendirilmesi, 4054 sayılı Kanun uyarınca Rekabet Kurulu’na verilen yetkiler
Hisse Sahibi Hisse Adedi Hisse Oranı (%)
Doğan Yayın Holding A.Ş. 58.089.243 74,47
Halka Açık 19.390.747 24,86
Diğer 520.010 0,67
Toplam 78.000.000 100
08-23/237-75
6
çerçevesinde ve anılan Kanun’un kapsamında hukuki ve iktisadi değerlendirmeler ile 190
sınırlı olup, haberleşme ve düşünce özgürlüğü açısından çoğulculuğun sağlanması
vb. hususlar ile, başta sermaye piyasası mevzuatı olmak üzere rekabet hukuku
açısından değerlendirmeyi etkilemeyecek sair mevzuatlar bu değerlendirmenin
dışındadır.

H.3.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 2. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme

Doğan Gazetecilik ve Kemer Yayıncılık ve Gazetecilik’in ortaklık payı sahipleri
arasında imzalanan Sözleşme (1) uyarınca Kemer Yayıncılık ve Gazetecilik hisseleri
Doğan Gazetecilik tarafından devralınacak ve Doğan Gazetecilik, Kemer Yayıncılık 200
ve Gazetecilik’in tam kontrolüne sahip olacaktır. Doğan Gazetecilik ve Bağımsız
Gazeteciler Yayıncılık’ın ortaklık payı sahipleri arasında imzalanan Sözleşme (2)
uyarınca da Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık hisseleri Doğan Gazetecilik tarafından
devralınacak ve Doğan Gazetecilik, Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık’ın tam
kontrolüne sahip olacaktır. İlgili işlemler, Kemer Yayıncılık ve Gazetecilik ile Bağımsız
Gazeteciler Yayıncılık’ın kontrolünde değişiklik yaratması nedeniyle 1997/1 sayılı
Tebliğ’in 2. maddesinin “herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi”
şeklindeki (b) bendi kapsamında devralma işlemidir. 210
H.3.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 4. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
Söz konusu devralma işleminin aynı Tebliğ’in, “İzne Tabi Birleşme veya Devralmalar”
başlığı altındaki 4. maddesinin; “Bu Tebliğ’in 2. maddesinde belirtilen bir birleşme
veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin,
ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar
paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam
cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin
almaları zorunludur.” hükmü uyarınca, Tebliğ’de belirtilen ciro ve pazar payı eşiklerini
aşıp aşmadığının incelenmesi gerekmektedir.
Bildirim dosyasında yer alan bilgilere göre, bildirim konusu devralma işlemlerinde 220
devralan taraf olan Doğan Gazetecilik’i kontrol eden Doğan Grubu’nun ulusal günlük
siyasi gazeteler pazarındaki 2006 yılı cirosu Hürriyet, Milliyet, Posta, Radikal ve
Gözcü gazetelerinin satış ve ilan gelirleri toplamı olan (………….) YTL, devralınan
taraflar olan Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık ve Kemer Yayıncılık ve Gazetecilik’in
ilgili ürün pazarındaki 2006 yılı cirosu ise Vatan Gazetesi’nin satış ve ilan gelirleri
toplamı olan (………….) YTL; tarafların ilgili ürün pazarındaki 2006 yılı toplam ciroları
ise (………….) YTL’dir.
2006 yılı ulusal günlük siyasi gazeteler pazarındaki Doğan Grubu’nun pazar payı net
satışlar açısından yaklaşık olarak %34,7, ilan ve reklam gelirleri açısından %59,
Vatan Gazetesi’nin pazar payı ise net satışlar açısından yaklaşık olarak %4,3, ilan ve 230
reklam geliri açısından %4,7 olup, tarafların ilgili ürün pazarındaki 2006 yılı toplam
pazar payları net satışlar açısından yaklaşık olarak %39, ilan ve reklam gelirleri
açısından ise %63,7’dir.
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde incelemeye konu devralma işleminde,
ulusal günlük siyasi gazeteler pazarı açısından 1997/1 sayılı Tebliğ’de belirtilen pazar
08-23/237-75
7
payı ve ciro eşiklerinin aşıldığı görülmektedir. Dolayısıyla bildirim konusu işlem
Rekabet Kurulu’nun iznine tabi bir devralma işlemidir.
H.3.3. Devralma İşleminin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından
Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca, bir (veya daha fazla) teşebbüsün birleşme 240
veya devralma yoluyla ilgili pazardaki rekabeti önemli ölçüde azaltacak şekilde hakim
duruma gelmesi veya mevcut hakim durumunu güçlendirmesi yasaklanmıştır. Bu
çerçevede, işlem sonrasında devralan tarafın hakim duruma gelip gelmeyeceği veya
hakim durumda ise bu konumunu güçlendirip güçlendirmeyeceği incelenmelidir.
Söz konusu değerlendirme açısından en başta dikkate alınması gereken ölçüt
teşebbüslerin pazar paylarıdır. Bunun yanı sıra rakiplerin göreli güçleri, piyasadaki
dikey bütünleşme, piyasaya giriş-çıkış serbestisi, yatırım maliyetleri vb. unsurlar da
dikkate alınmalıdır.
Pazar payı açısından da net satış adedi ve reklam/ilan geliri olarak iki adet ölçüt
dikkate alınabilir: Bir gazetenin net satış adedi söz konusu gazeteyi yayımlayan 250
teşebbüsün piyasadaki gücünün belirlenmesi açısından önemlidir. Ancak medya
ürünlerinin potansiyel müşteri olarak yalnızca okuyucuya değil, aynı zamanda reklam
verenlere de hitap ettiği ve reklam ve ilan gelirlerinin yayıncıların gelirleri arasında
önemli bir yer tuttuğu dikkate alındığında; reklam ve ilan gelirleri açısından pazar
payının ölçülmesi ve değerlendirilmesi de aynı derecede önemlidir.
Pazar payları açısından işlem öncesi ve işlem sonrasındaki yapılanma aşağıdaki
tablolarda yer almaktadır.
Tablo - 4: İlgili Pazarda Faaliyet Gösteren Teşebbüsler Açısından Pazar Payları ve HHI1 Değerleri
Teşebbüs Net Satış Adedine
Göre (%)
İlan ve Reklam
Gelirlerine Göre (%)
HHI-Net Satış HHI-Reklam
DOĞAN GRUBU 34,70 59,00 1204,09 3481,00
MERKEZ GRUBU 14,87 19,57 221,12 382,98
AKŞAM GRUBU 7,90 4,00 62,41 16,00
Zaman 12,00 5,60 144,00 31,36
Vatan 4,30 4,70 18,49 22,09
Diğerleri 26,23 7,13 26,00 50,84
Toplam 100,00 100,00 1676,11 3984,27

Tablo - 5: İlgili Pazarda İşlem Sonrasındaki Yapılanmaya İlişkin Pazar Payları ve HHI Değerleri 260
Teşebbüs Net Satış Adedine
Göre Pazar Payı (%)
İlan ve Reklam
Gelirlerine Göre (%)
HHI-Net Satış HHI-Reklam
DOĞAN GRUBU 39,00 63,70 1521,00 4057,69
MERKEZ GRUBU 14,87 19,57 221,12 382,98
AKŞAM GRUBU 7,90 4,00 62,41 16,00
Zaman 12,00 5,60 144,00 31,36
Diğerleri 21,93 2,43 22,00 2,43
Toplam 100,00 100,00 1970,53 4490,46
HHI DEĞİŞİMİ 294,42 506,19

1 Herfindahl-Hirshman İndeksi
08-23/237-75
8
Yukarıda yer verilen tablolar dikkate alındığında;
- Doğan Grubu’nun mevcut durumda %34’lük net satış payı ve %59’luk
reklam/ilan payı ile piyasada lider konumda olduğu; en yakın rakibi olan Merkez
Grubu’ndan net satış adedi açısından yaklaşık 2,5 kat; reklam/ilan gelirleri
açısından da yaklaşık 3 kat daha büyük pazar payına sahip olduğu;
- İlgili piyasaya net satış adetleri açısından bakıldığında HHI değerinin 1676
birim, reklam/ilan payları açısından bakıldığında da HHI değerinin 3984 birim
olarak gerçekleştiği, mevcut durumda net satış adetleri açısından piyasada “orta
riskli”, reklam gelirleri açısından “çok riskli” olarak tanımlanabilecek bir
yoğunlaşmanın olduğu; 270
- İşleme izin verilmesi halinde, net satış adedi açısından 294 birimlik, reklam ve
ilan gelirleri açısından ise 506 birimlik bir HHI değişimi gerçekleşeceği
görülmektedir.
ABD’nin 1992 tarihli ABD “Yoğunlaşmalar Rehberi” ve Avrupa Birliği’nin 2004 tarihli
“Yatay Birleşmelerin Değerlendirilmesine İlişkin Rehber”inde (AB Rehberi) belirli
yatay birleşmelerin değerlendirilmesi için HHI’ın kullanımına ilişkin olarak dikkate
alınan hususlar aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.
Tablo - 6: İlgili Pazarda İşlem Sonrasındaki Yapılanmaya İlişkin Pazar Payları ve HHI Değerleri
Amerika Birleşik Devletleri Avrupa Birliği
Aralık Değişim Sonuç Aralık Değişim Sonuç
HHI 1000-1800 Δ > 100 Riskli 1000-2000 Δ > 250 Riskli
HII > 1800 Δ > 50 Riskli HII > 2000 Δ > 150 Riskli
Avrupa Birliği uygulamasına bakıldığında, AB Rehberi’nin 20. maddesinde de
belirtildiği üzere, HHI değeri 1000-2000 arasında olan piyasalar için 250’den daha az 280
değerde bir değişimin ve HHI değeri 2000’in üzerinde olan piyasalar için de 150
birimden daha az değerdeki bir değişimin, eğer aşağıdaki koşullar yok ise herhangi
bir risk yaratmayacağı belirtilmektedir:
a) Birleşme (devralma) işleminin piyasaya girecek potansiyel bir aktörü veya
piyasaya yeni giren ancak düşük pazar payına sahip bir aktörü içermesi,
…
(e) Piyasaya ilişkin geçmiş veya devam eden koordinasyon veya kolaylaştırıcı
eylem emarelerinin olması,
(f) Taraflardan birinin birleşme öncesindeki pazar payının %50 veya daha fazla
olması. 290
Yukarıdaki veriler ışığında, ilgili piyasada işlem sonrasında gerçekleşecek olan 300
ila 500 birimlik HHI değişimi olduğu, daha düşük değerler olsaydı dahi işlemin (a), (e)
ve (f) bentlerinde belirtilen nitelikleri taşıdığı dikkate alındığında, işlemin piyasadaki
rekabeti kısıtlama riski taşıdığı görülmektedir. Yine AB uygulaması dikkate
alındığında, AB Rehberi’nin 17. maddesinde de belirtildiği üzere, teşebbüsün %50
veya daha fazla pazar payına sahip olması hakim durumda olduğuna delalet
etmektedir. Hatta bazı durumlarda bu oran %40’ın altına bile düşebilmektedir.
08-23/237-75
9
İşlem sonrasında Doğan Gazetecilik’in net satış adedi üzerinden pazar payı yaklaşık
%40, reklam geliri açısından da yaklaşık %64 olacaktır. Bunun yanı sıra, Vatan
Gazetesi’nin işlem sonrası Doğan Grubu bünyesine katılmasıyla elde edeceği sinerji 300
ve portföy etkisi nedeniyle, gerek net satış adedi gerekse reklam gelirleri açısından
pazar payını çok daha yüksek seviyelere getirme imkanı bulması muhtemeldir.
Yukarıda yer verilen bilgi ve değerlendirmelerin yanı sıra, nihai inceleme sürecinde
Rekabet Kurumu’na bildirilen görüşlerde, konunun yalnızca arz yönünden incelendiği,
talep yönünden incelendiği takdirde güçlü ve örgütlü reklam verenlerin olduğu bir
ortamda, karşı tarafın satın alma gücü nedeniyle işlem sonrasında rekabetin
kısıtlanmayacağının görüleceği, dolayısıyla da Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 7. madde çerçevesinde “Doğan Grubu’nun hakim durumunun rekabeti
önemli ölçüde kısıtlayacak şekilde güçlendirilmesinin” söz konusu olmadığı,
dolayısıyla da işleme 7. madde çerçevesinde izin verilmesi gerektiği ifade edilmiştir. 310
Konuya ilişkin olarak nihai inceleme sürecinde elde edilen bilgi ve bulgular ise
aşağıda sunulmuştur.
Bilindiği üzere, medya piyasaları iki yönlü bir yapıya sahiptir: Gerek gazete gerekse
televizyon açısından asıl veya tüm gelir kaynağını reklam gelirleri oluşturmaktadır.
Ancak, televizyon ve gazeteler arasında iki önemli fark bulunmaktadır:
- Televizyon yayıncılığı -ödemeli yayınlar/kanallar- dışında yalnızca reklam
gelirlerine bağlıdır; buna karşın gazete yayıncılığında okuyuculardan elde
edilen satış gelirleri genellikle gazetelerin kağıt ve baskı maliyetlerini
karşılayacak bir oranda tutulmaya çalışılmaktadır.
- Televizyon yayıncılığı açısından reklam yeri sınırlıdır: Reklama ayrılacak süre 320
ve bu sürenin program aralarına ne şekilde serpiştirilerek kullanılabileceği
çeşitli düzenlemelerle sınırlandırılmıştır. Başka bir deyişle, televizyon
yayıncıları diledikleri zaman diliminde diledikleri miktarda reklam yayınlama
serbestisine sahip değildir. Bu açıdan bakıldığında gazeteler farklılık
göstermektedir; çünkü gazeteler açısından reklam yeri planlaması görece
esnek bir niteliktedir: Haber boyutunun veya sayısının azaltılması (güncelliği
önemli olmayan haberlerin daha sonraki günlere bırakılması) veya artan
reklam talebinin karşılanması amacıyla o güne özgü ekstra sayfalar basılması
gibi imkanlar mevcuttur; ancak bu imkanların kullanılabilmesi –sayfa
tasarımının son dakikada değişmesini gerektirdiği için- yayıncının baskı 330
tesisine sahip olup olmadığı ve tesise sahipse bu tesisin kapasitesi ve dağıtım
ağının etkinliği bu aşamada önemli rol oynamaktadır.
Fiyatlandırma açısından bakıldığında ise, gazeteler iki farklı “müşteri” grubuna hitap
etmeleri nedeniyle, iki türlü talep fonksiyonu ile karşı karşıyadırlar. Ancak bu
fonksiyonlar birbirlerinden bağımsız değildir. Şöyle ki, gazetelerin gelirlerini
maksimize edebilmeleri için baskı maliyetlerini aşağı çekip reklam gelirlerini
arttırmaları gerekmektedir. Daha fazla reklam çekebilmenin üç önemli değişkeni ise,
i) okuyucu profili, ii) satış adetleri ve iii) pazarlama stratejisidir. Çünkü reklam
verenler, mesajlarının doğru kitleye mümkün olduğunca yaygın bir şekilde ve en az
maliyetle erişmesi durumunda faydalarını en çoklama olanağı elde edeceklerdir. 340
08-23/237-75
10
i) Okuyucu profili, mesajın doğru kitleye ulaştırılması açısından önemlidir ve
reklam verenden ziyade ürün bazında değerlendirilmelidir. Örneğin, çok
muhafazakâr bir okuyucu kitlesine hitap eden bir gazetede içkili lokanta ve
eğlence yeri reklamı ya da bikini reklamı vermek, ya da düşük gelirli
okuyucu profiline sahip bir gazetede lüks otomobil ilanları vermek reklam
veren açısından makul değildir. Diğer yandan aynı üretici (reklam veren)
ürettiği lüks araçların reklamı için yüksek gelir seviyesine sahip kişilerin
okuduğu A gazetesini tercih ederken, orta segmentteki binek araçları için
de daha düşük gelir seviyeli okuyucu profiline sahip B gazetesini tercih
edecektir. Diğer yandan, gelir seviyesine bakılmaksızın herkesin yoğun 350
olarak tükettiği ürünlere ilişkin reklamların A ve B gazetelerinde de
yayınlanması tercih edilebilir. Bu nedenle gazetelerin reklam çekme
potansiyelleri okuyucu profillerine göre değişmektedir. Söz konusu
profillerin belirlenmesi için de maliyetli araştırmalar yapılmaktadır.
ii) Satış adetleri de pazarlama iletişiminin kaç kişiye ulaştığını göstermesi
nedeniyle reklam veren açısından ve reklam çekme potansiyeli nedeniyle
de gazeteler açısından önemlidir. Nitekim, satış adetlerinin doğru bir
şekilde belirlenebilmesi amacıyla gelişmiş ülkelerin hemen hemen
tamamında tiraj denetleme büroları bulunmaktadır. Bu nedenle, gazeteler
açısından net satış adetlerini arttırmak beraberinde belirli bir reklam geliri 360
getirme potansiyeli taşımaktadır; ancak satılan gazete adedinin artması
diğer yandan baskı ve dağıtım maliyetlerinde de bir artışı beraberinde
getirdiğinden yayıncılar burada belirli bir optimumu yakalamak
durumundadır.
iii) Reklam yerinin pazarlanma stratejisi de reklam verenler açısından
önemlidir. Reklam verenler doğal olarak uygun profildeki en çok kişiye en
az maliyetle ulaşmak istemektedir. Bu çerçevede aynı ya da yakın okuyucu
profiline sahip gazetelere reklam vermek ve bu profillere erişimde
tamamlayıcı sayılacak mecraları (örneğin gazete, dergi, televizyon ve
radyo) kullanmak gereklidir. Bu durumda, birden fazla gazeteye ya da 370
tamamlayıcı mecraya sahip olan medya gruplarının söz konusu mecraları
birlikte pazarlayarak daha fazla reklam geliri elde etme potansiyeline
erişmesi mümkündür2.
Devralmaya konu olan işlem açısından da, Vatan Gazetesi’nin Doğan Grubu
bünyesine katılmasının Doğan Grubu’nun hakim durumunu güçlendirerek piyasadaki
rekabeti önemli ölçüde kısıtlayıp kısıtlayamayacağı incelenmiştir.
Bu çerçevede talep açısından dikkate alınması gereken durum, işlem sonrasında
Doğan Grubu’nun a) gazete satış fiyatlarını ve/veya reklam yeri satış fiyatlarını
arttırma veya b) rakiplerinin gazete ve/veya reklam yeri fiyatlarını düşürmesi
durumunda Doğan Grubu’nun gazete/ reklam yeri satış fiyatını düşürmekten kaçınma 380
olanağı elde edip edemeyeceği ya da c) çeşitli gazetelerin reklam yerlerini
münhasırlık koşuluyla indirimli olarak pazarlayarak, reklam verenlerin ve/veya reklam

2 Hakim durumdaki bir grubun söz konusu davranışının 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi
çerçevesinde hukuka aykırılık teşkil edip etmeyeceği ayrı bir değerlendirme konusudur.
08-23/237-75
11
şirketlerinin diğer reklam mecralarına erişimini (ya da rakip gazetelerin reklam
verenlere erişimini) kısıtlama olanağı elde edip edemeyeceği dikkate alınmalıdır.
Gazete satış fiyatları açısından, Doğan Grubu’nun yayınlamış olduğu gazetelerin
birçoğunun fiyat hareketlerine duyarlı olduğu dikkate alındığında, fiyat artışının
okuyucuların diğer gazeteleri tercih etmesine neden olacağı ve dolayısıyla da reklam
gelirlerinde kayıp yaşanacağı, bu nedenle de gazete fiyatlarını arttırmanın rasyonel
olmadığı anlaşılmaktadır. (Bu değerlendirmenin temelinde, reklam yeri satışlarının da
tiraja oranla dalgalanma gösterecek esneklikte olduğu, bir başka deyişle reklam yeri 390
satış sözleşmelerinin çoğunun yıllık ya da dönemlik sözleşmelerden ziyade daha kısa
aralıklarla gerçekleştiği varsayımı bulunmaktadır. Aksi durumda, gazete fiyatını
arttırmanın en azından gelecek döneme kadar reklam gelirini etkilemeyeceği göz
önünde bulundurulmalıdır.)
Konuya reklam gelirleri açısından bakıldığında ise, Vatan Gazetesi’nin Doğan Grubu
bünyesine katılması durumunda, Doğan Grubu’nun reklam verenler karşısındaki
pazarlık gücünü arttıracağı kesindir. Çünkü Vatan Gazetesi halihazırda oturmuş bir
markaya ve okuyucu kitlesine/profiline sahiptir.
Reklamverenler Derneği verilerine göre, Doğan Grubu’nda ise Vatan Gazetesi ile
tümüyle aynı okuyucu kitlesine hitap eden bir gazete olmamakla birlikte Vatan 400
Gazetesi’ne en yakın okuyucu profiline sahip olan gazete Milliyet Gazetesi’dir. Bunu
başka bir gruba ait olan Sabah Gazetesi izlemektedir. Dolayısıyla işlem sonrasında
Doğan Grubu hem portföyünü genişletme, hem de en yakın rakibi Sabah Grubu’nun
amiral gazetesi olan Sabah Gazetesi’ne yakın bir ürünle reklam verenlerin karşısına
çıkma olanağı bulmaktadır.
Bu açıdan bakıldığında, Doğan Grubu kendi bünyesindeki bir ya da daha fazla
gazete açısından reklam yeri fiyatını arttırma ya da tam tersine bir gazetenin reklam
yeri satışını diğer gazetenin reklam yeri satışına bağlayarak veya münhasırlık
koşuluyla indirimler sağlayarak reklam verenlerin rakip gazetelere erişimini kısıtlama
–ya da en azından reklam verenlerin bütçelerinden rakiplerine gidecek payı azaltma– 410
olanağına sahiptir. Bu çerçevede Doğan Grubu’nun portföyüne eklenecek her yeni
gazete, bu gücü pekiştirecektir.
Nitekim, Rekamverenler Derneği tarafından sağlanan reklam yeri fiyat tarifelerine
ilişkin 2004-2008 yılları arasındaki dönemsel verilere bakıldığında, gazetelerin hafta
sonu reklam yeri fiyatlarında son yılda ortalama %50’ler civarında bir artış görülür
iken, Hürriyet Gazetesi’nde bu artış oranı yaklaşık %70’tir. Hafta içi satışlar dikkate
alındığında ise bu oran %90’lara ulaşmaktadır. Hatta, Hürriyet Gazetesi’nin diğer
gazetelerin artış yapmadığı dönemde dahi fiyatlarını %4-%9 oranında arttırabildiği,
Doğan Grubu’nun diğer gazetelerinin reklam yeri fiyatlarında da benzer artışlar
yaşandığı görülmektedir. 420
Ayrıca, Türkiye dışında ilgili otoritelerin vermiş oldukları kararlar da, gruba yeni bir
gazetenin katılmasının portföy etkisi nedeniyle reklam yeri satışı piyasasındaki
rekabetin kısıtlanması sonucunu doğurma ihtimalinin olduğu şeklindedir. Örneğin,
Hollanda Rekabet Kurumu Wegener Arcade -VNU Dagbladen dosyasında tarafların
reklam yeri satışında münhasırlığa bağlı indirimde bulunma gücünü arttırmalarına
rekabetin kısıtlanması olarak değerlendirmiş, ancak işleme koşullu olarak izin
08-23/237-75
12
vermiştir. Macaristan Rekabet Kurumu ise Postabank Pres & KH Invest’in Axel
Springer-Magyarország dosyasında, Axel Springer’in halihazırda çok yüksek (%29.6)
bir pazar payına sahip olması ve portföyünü genişletecek olması nedeniyle işlem
sonrasında piyasadaki rekabetin kısıtlanacağına, ancak devralınanın %0.2 gibi düşük 430
bir pazar payına sahip olması nedeniyle işleme izin verilebileceğine hükmetmiştir.
Bunlara paralel olarak, Capital Radio/Virgin dosyasında İngiliz Rekabet Kurumu ilgili
pazarda güçlü bir konumu olan Capital Radio’nun görece zayıf rakibi olan Virgin’i
devralması durumunda, Capital’ın portföyünü genişleterek bağlama uygulamalarına
ve reklam yerlerini münhasırlık koşuluyla indirimli olarak satma avantajı elde etme
olanağına sahip olacak olmasını rekabetin kısıtlanması olarak değerlendirmiş,
Capital’ın varlıklarının bölünmesi koşuluyla işleme izin verileceğini belirtmiştir. Benzer
bir şekilde Alman Rekabet Kurumu, 2006 yılında Springer/ProSiebenSat.1
dosyasında yazılı basın alanında hakim durumda olan ancak görsel basında faaliyeti
bulunmayan Axel Springer ile yazılı basında faaliyeti bulunmayan ancak görsel 440
basında hakim durumda olan ProSiebenSat.1’in birleşmesini yasaklamıştır.
Yasaklamanın gerekçesi, işleme izin verildiği takdirde, Sprigner’in sahip olduğu Bild
Gazetesi’nin konumunu mecralar arası promosyonlarla güçlendirecek olma ve farklı
mecralar için reklam yeri satış kampanyalarını tek bir noktadan yapabilecek olma
imkanlarına kavuşması ve Bild’in reklam verenler açısından televizyona rakip olma
niteliğinin ortadan kalkacak olmasıdır. Belçika’da ise, De Persgroep and Rossel /
Uitgeversbedrijf Tijd and Editeco dosyasında, reklam gelirleri açısından %50’den
fazla pazar payına sahip olan Rossel’in %5 pazar payına sahip olan Editeco’yu
devralmasının piyasadaki rekabeti kısıtlayacağı sonucuna ulaşılmış; ancak tarafların
söz konusu olumsuzlukları giderme konusunda verdikleri güvenceler sonucunda 450
işleme izin verilmiştir.
Diğer yandan, nihai inceleme sürecinde elde edilen bilgilerden, bir gruba yeni bir
gazete eklenmesinin reklam verenler karşısındaki pazarlık gücünün arttırılması ve
reklam verenlerin reklam bütçelerinin yönlendirilmesi açısından önemli olduğunun altı
çizilmiştir. Aşağıda nihai inceleme sürecinde raportörlerce yapılan bazı görüşmelere
ilişkin bilgilere yer verilmiştir.
Nihai inceleme sürecinde yapılan görüşmeler çerçevesinde Star Gazetesi Operasyon
Grup Başkanı;
- Vatan Gazetesinin Doğan Grubu tarafından alınmasını ticariden daha ziyade
stratejik olduğunu, 460
- Büyük bir gazeteye verilen bir ilan ve reklam üzerine gruptaki daha düşük
tiraja sahip diğer bir gazetede de ücretsiz ilan ve reklam imkanı tanınması gibi
olasılıklar dikkate alındığında, birden fazla gazeteye sahip olunmasının reklam
geliri elde etme açısından gruplara avantaj sağladığını ve bunun diğer
gazeteler aleyhine rekabeti bozucu bir nitelik taşıdığını,
- Doğan Grubu’nun, tirajının çok daha üzerinde reklam geliri elde etmesinin
buna örnek olarak gösterilebileceğini,
ifade etmiştir.
08-23/237-75
13
Türkmedya (Çukurova Grubu) Genel Müdürü ise;
- Söz konusu devir işleminin rekabet açısından riskler oluşturabilecek nitelikte 470
olduğunu, Doğan Grubu’nun piyasada halihazırdaki gücü ve hakim konumu
dikkate alındığında bu satıştan sonra da gücünü daha yükseğe çıkaracağını
ve grubun piyasadaki durumunun daha ciddi boyutlara ulaşacağını,
- Halihazırda Türkiye’de Doğan, Merkez (Sabah) ve Çukurova olarak üç büyük
medya grubu olduğu ve bunların dışındaki gazetelerin bu boyutta olmadığı
düşünüldüğünde, gazetelerin tirajları ve reklam satış dağılımları açısından
irrasyonel bir dağılım olduğu, örneğin Hürriyet’in tirajı ve reklam geliri
karşılaştırıldığında tirajdan çok daha yüksek reklam geliri payı aldığının
görüldüğünü,
- Vatan’ın satışı sonrasında ise yaklaşık %60’lık bir piyasa payına sahip olan bir 480
grubun payının %65’e ulaşacağı, ilk etapta %65 gibi görünen bu oranın,
grubun avantajı nedeniyle kısa bir sürede çığ etkisi ile çok daha yüksek
paylara ulaşabileceği, dolayısıyla, bu operasyonun piyasada bir tekelleşme
operasyonu olarak görüldüğünü,
- Reklam geliri elde etme açısından da birden fazla gazete sahibi olmanın
avantajlarının yadsınamayacağını ve birden fazla gazetesi olan yayıncıların
reklam verenler açısından daha cazip hale geldiğini; çünkü reklam verenlerin
reklam yeri fiyatına ve reklamın ne kadar geniş kitlelere ulaştığına dikkat
ettiklerini ve sahip olunan gazete sayısı ile reklam piyasasında elde edilen
pazarlık gücü arasında doğru bir orantı olduğunu, bunun yanı sıra reklam 490
verenlerin sırf birçok gazete ile ters düşmemek için bile reklamlarını bu
gruplara vermek durumunda kalabileceklerini
ifade etmiştir.
Park Holding Medya Grup Başkanı ile yapılan görüşmede;
- Vatan Gazetesi’nin Doğan Grubu’na devredilmesi halinde özelikle reklam
verenler açısından Doğan Grubu’nun hakim durumunu güçlendireceğinin
kesin olduğunu, şu aşamada BİAK verilerine göre Doğan Grubu’nun her
segmentte hedeflenen erişim düzeyine ulaşılabilir nitelikte olduğunun
görüldüğünü, dolayısıyla Doğan Grubu’nun bir reklam verenin tüm ihtiyaçlarını
tek başına karşılayacak erişim düzeyine ve yayın yelpazesine sahip olduğunu, 500
- Bunun sonucu olarak bir reklam verenin diğer gazetelerden vazgeçebileceğini
ancak Doğan Grubu’na reklam vermemesinin söz konusu olamayacağını,
Doğan Grubu’nun da bu durumda reklamları elindeki portföye göre
yönlendirme, münhasırlık talep etme ve hatta rakiplerinin reklam bütçesini
belirlemede dahi etkili olma imkanına kavuştuğunu,
- Yazılı basında tarifelerin yanısıra indirimlerin de önemli bir olgu olduğunu, bazı
müşterilere liste fiyatı uygulanırken bazılarına %90’lara varan indirim
uygulanabildiğini, hakim durumdaki firmanın rakip bir gazeteye reklam
verilmesi durumunda kendi reklam fiyatlarında çok az indirim yaptığının veya
08-23/237-75
14
kendisine reklam verilir ise diğer gazetelerine de çok indirimli fiyatlardan 510
reklam verebileceğini söylediğinin bilindiğini, bu nokta da hakim durumda olan
firmanın reklam verenlerinin bütçelerini ve dolayısıyla da rakip gazete ve
gruplara ayrılacak miktarı (reklam gelirini) dahi yönlendirme imkanına
kavuşabildiğini,
- Nitekim dolaşım ile reklam payları karşılaştırıldığında Hürriyet Gazetesi’nin
bire dört oranında bir paya sahip olmasının da bu gücün göstergesi olarak
dikkate alınması gerektiğini,
- Vatan Gazetesi’nin BİAK verilerine göre A-B okuyucu grubu üzerinde belirli bir
etkisi olduğunun görüldüğü ve bu nedenle bu devralma sonucunda Doğan
Grubu’nun bu segmentlerde iyice güçleneceğini 520
belirtmiştir.
Diğer yandan, sektördeki yoğunlaşmanın artmasından en çok etkilenecek olanların
başında reklam verenlerin geleceği dikkate alınarak, konu ile ilgili olarak raportörlerce
Reklamverenler Derneği Yönetim Kurulu Asbaşkanı ile görüşülmüş, bu görüşmede;
- Reklam verenin gazeteye kimin sahip olduğu ile değil de okuyucu profili ile
ilgilendiğini, gazetenin hangi grupta bulunduğunun bu açıdan önemli
olmadığını,
- Uygulamada da Doğan Grubu gazetelerinin reklam yerlerinin ayrı ayrı
pazarlandığını ve Doğan Grubu gazetelerine reklam vermeksizin de belirli bir
erişim sağlanabileceğini, 530
- Diğer yandan Doğan Grubu’nun reklam yeri fiyatlarını arttırma gücüne sahip
olduğunu, ancak bu durumda reklam verenlerin buna karşı çıkabileceklerini ve
Rekabet Kurumu’na müracaat edeceklerini ve bunun bilinmesi nedeniyle
Doğan Grubu’nun bu tür bir politikaya yönelmeyeceğini düşündüğünü,
- Reklam verenlerin medya grupları karşısında güçlü olduğu savının 2000 yılı
sonrası için geçerli olmadığını, günümüzde talebin arzdan %30 oranında daha
fazla olduğunu, söz konusu talep fazlası nedeniyle reklam yeri pazarlayanların
reklam verenlere oranla daha güçlü konumda olduklarını
belirtmişlerdir.
Reklamverenler Derneği’nin piyasada reklam verme hacmi açısından genelde büyük 540
teşebbüsleri temsil etmesi nedeniyle, anılan Derneğin yanı sıra derneğe üye olan ve
olmayan bazı teşebbüslerin de devralma işlemi ile ilgili görüşlerine başvurulmuştur.
Söz konusu görüşmelerde Reklamverenler Derneği temsilcisinin belirttiği görüşler
dışında farklı fikirler ifade edilmemiştir. Reklam verenler tarafından belirtilen
görüşlerin de dikkatle değerlendirilmesinde fayda vardır: Çünkü paradoksal olarak,
reklam yerlerine ilişkin fiyatların ucuzlaması büyük reklam verenler için istenmeyen
bir durum olacaktır. Çünkü bu sayede küçük firmaların da reklam verme ve rekabet
etme olanakları artacaktır. Ayrıca, reklam verenlerin reklam yeri sağlayıcıları ile ters
düşmek istememe ihtimalleri de göz önünde bulundurulmalıdır.
08-23/237-75
15
Sonuç olarak, yukarıda yer verilen görüşlerde şu husus dikkat çekicidir: Doğan Grubu 550
reklam yeri satış stratejisini değiştirmediği müddetçe anılan grubun Vatan Gazetesi’ni
devralması, reklam verenler açısından bir sorun olarak görülmemektedir. Ancak
portföye eklenen yeni bir gazete grubun pazarlık gücünü arttırmakta ve reklam
yerlerinin bir arada pazarlanması durumunda ise, rakiplerin reklam yeri pazarlama
olanağı, dolayısıyla da reklamcılık piyasasındaki rekabetin kısıtlanması riski
artmaktadır.
Diğer yandan, nihai inceleme kapsamında elde edilen bulgular ve Kurum’a sunulan
bilgiler dikkate alındığında, Doğan Grubu gazetelerinin reklam yerlerinin gazeteler
bazında (veya en fazla aynı tüzel kişilikteki iki gazeteyi içerecek şekilde) pazarlandığı
kanaatine ulaşılmıştır. 560
Özetlemek gerekirse, Doğan Grubu halihazırda reklamcılık piyasası açısından sahip
olduğu alternatif mecralar (gazete, dergi, televizyon, internet vb.) ve yayın
yelpazesinin genişliği nedeniyle, rakiplerine oranla daha büyük bir reklam yeri
kapasitesine sahiptir. Bu çerçevede, reklam verenlerin tümüyle Doğan Grubu’ndan
vazgeçmesi olası görülmemekte ve reklam yeri fiyatlarının oluşmasında Doğan
Grubu’nun tutumunun belirleyici olduğu anlaşılmaktadır. İşlem sonrasında ise hakim
durumun güçlendirilmesine rağmen piyasadaki rekabetin kısıtlanmayacağını öne
sürmek ise mümkün değildir; çünkü portföyüne ekleyeceği yeni bir gazete ile Doğan
Grubu’nun bu gücü artacaktır, reklam verenler açısından alternatif olabilecek ve
Doğan Grubu ile rekabet edebilecek bir mecra Doğan Grubu bünyesine girecektir. 570
Dolayısıyla, reklam verenlerin satın alma gücüne sahip olduğundan bahsetmek
mümkün görülmemektedir. Bu nedenle, nihai incelemede ulaşılan bilgiler
çerçevesinde talebin yapısının, Doğan Grubu’nun Vatan Gazetesi’ni devralması
durumunda hakim durumunu rekabeti kısıtlayacak şekilde güçlendirebileceği
yönündeki kanaati çürütecek nitelikte olmadığı görülmektedir.
Bunun yanı sıra, Vatan Gazetesi örneğinden de anlaşıldığı üzere, gazete yayıncılığı
piyasasına giriş açısından herhangi bir yasal kısıtlama olmamasına rağmen,
piyasaya girmek isteyen bir teşebbüsün baskı tesisleri kurması (veya mevcut
aktörlerin baskı tesislerinden yararlanması), yayınını dağıtmak için Doğan veya
Merkez Grubu’nun dağıtım şirketleri ile anlaşmak durumunda olması, belirli bir 580
okuyucu kitlesine ve reklam gelirine ulaşmak için büyük miktarda zarara
katlanmasının gerekmesi (ve bunun sonucunda başarısının garantili olmadığı) gibi
nedenlerle piyasaya girişin zor olduğu da görülmektedir.
Buna karşın taraf temsilcileri, nihai inceleme sürecinde son birkaç yılda piyasaya yeni
girişlerin olduğunu ve ileride de yeni girişlerin beklendiğini öne sürmüştür. Çeşitli spor
gazeteleri ve Birgün, Bugün, Günboyu, H.O. Tercüman, Sözcü, Yeniçağ, Referans,
Yeni Gün vb. gazeteler bu duruma örnek olarak verilmiştir. Ancak burada da dikkat
edilmesi gereken nokta, bahsedilen piyasaya girişlerin yalnızca marka bazında
gerçekleşmesi, Uzan Grubu’nun Star Gazetesi ile piyasaya girişinden bu yana baskı
tesislerine sahip yeni bir aktörün piyasaya girmemiş olduğudur. 590
Aynı şekilde, taraf temsilcileri Sabah Gazetesi’nin el değiştirmesi sonrasında
piyasada güçlü bir rekabetin beklenmesi gerektiğini ve bu durumun Doğan Grubu’nun
hakim durumunu zayıflatacağını belirtmişlerdir. Diğer yandan, nihai inceleme
08-23/237-75
16
sürecinde Park Medya Grubu’nun yazılı basın piyasasına girme amacıyla çeşitli
yatırımlar yaptığı anlaşılmıştır. Bu çerçevede piyasadaki rekabetin artması
beklenmekle birlikte bu sürecin nasıl şekilleneceği de bu aşamada belirli değildir.
Başvuru sahipleri nihai inceleme sürecinde ayrıca, çeşitli Avrupa ülkelerinde en
büyük yayıncıların dolaşım (net satış adetleri) açısından pazar paylarını şu şekilde
belirtmişlerdir: Avusturya (%56,8), Danimarka (%42,8), Hollanda (%35,5), İrlanda
(%48), Lüksemburg [%90,8 (=%65,5+%25,3)] ve Norveç (%30,97). Verilen bilgiler 600
çerçevesinde başvuru sahipleri, söz konusu ülkelerdeki pazar liderlerinin payının
Türkiye’dekinden çok yüksek oranlarda olduğunu belirtmişlerdir.
Ancak, yukarıdaki verilerle ilgili olarak şu hususların dikkate alınması gerekmektedir:
1. Belirtilen pazar payları yalnızca net satış adetleri üzerinden olup, reklam
gelirleri açısından pazar payları belirtilmemiştir; oysa piyasa gücünün en temel
göstergelerinden birinin reklamcılık piyasasından alınan pay olduğu
unutulmamalıdır. Oysa işlem sonrasında Doğan Grubu’nun reklam
gelirlerinden aldığı pay yaklaşık %63 olacaktır.
2. Net satışlar açısından bakıldığında ise, Doğan Grubu işlem sonrasında
%39’luk paya sahip olacaktır. Söz konusu pay, Avusturya, Danimarka, İrlanda 610
ve Lüksemburg’dan daha düşüktür. Ancak anılan ülkelerin genellikle ulusal
basın ile rekabet halinde olan güçlü bir yerel basına sahip olduğu, bunun yanı
sıra Lüksemburg gibi küçük bir ülkede farklı dillerin konuşulduğu ve bu
nedenle piyasanın (ve dolayısıyla pazar paylarının) farklı dilleri de içerecek
şekilde tanımlanması gerektiği unutulmamalıdır. Nitekim, Hollanda Medya
Komisyonu tarafından hazırlatılan bir raporda da, Almanya ve Fransa’daki
ulusal gazeteler açısından yüksek bir yoğunlaşma görülmesine rağmen, ulusal
gazetelerin görece zayıf, yerel gazetelerin ise daha güçlü olduğunun altı
çizilmektedir. Örneğin, Hollanda’da 2002 yılı itibariyle satılan günlük
gazetelerin %55’i yerel nitelikte iken, yalnızca %45’i ulusal niteliktedir. Yine 620
söz konusu çalışmada da görüleceği üzere, Lüksemburg’da İngilizce ve
Almanca olarak farklı dillerde gazeteler çıkmakta, yerel gazetelerin yanı sıra
haftalık gazeteler de günlük gazetelere rakip olabilmektedir. Bu çerçevede
piyasa lideri haftalık gazete yayınlamaz iken, piyasanın ikincisi Edipress’in bu
alandaki pazar payı %30’dur. Danimarka’da ise, bazı durumlarda ilgili pazarın
belirlenmesi aşamasında komşu ülkelerdeki yayınların da dikkate alındığı
belirtilmektedir. Bu açıdan bakıldığında da elde edilen verilerin dosya konusu
işlemi desteklemesi açısından sağlıklı bir karşılaştırma yapma olanağı yoktur.
3. Sağlıklı bir değerlendirme açısından, ülkeler arasındaki farklılıkların
açıklanmasında çapraz sahiplik, içeriğe ilişkin düzenlemeler vb. olguların da 630
dikkate alınması gereklidir. Örneğin, çapraz sahiplik kurallarının katı olduğu
ülkelerde gazete yayıncılığı alanındaki yoğunlaşma, televizyon yayıncılığı
veya radyo yayıncılığı sayesinde oluşan rekabet ile dengelenebilir. Ancak katı
çapraz sahiplik kurallarının olmadığı ülkelerdeki yoğunlaşmalar bu açıdan
daha risklidir. İçeriğe ilişkin kurallar da bazı durumlarda belirleyici
olabilmektedir.
08-23/237-75
17
4. Son olarak, anılan piyasalarda örnek olarak gösterilen yoğunlaşmalar yalnızca
belirli bir zaman diliminden alınan kesiti ifade etmektedir. Bir başka deyişle, bu
piyasalarda yoğunlaşmanın yüksek olması, bunun rekabet hukuku açısından
bir problem oluşturmadığı veya bu ülkelerdeki rekabet otoritelerinin buna izin 640
verdiği anlamına gelmemelidir. Rekabet hukukunun birleşme ve devralmalar
yolu ile piyasadaki yoğunlaşmayı denetlediği, ancak teşebbüslerin kendi
çabaları ile pazar paylarını arttırmaları ve hakim duruma gelmelerinin
engellenmediği dikkate alındığında, söz konusu rakamların ilgili rekabet
otoritelerinin izni sonucu oluştuğunu ima etmek objektif bir değerlendirmeye
aykırıdır.
Doğan Grubu’nun gazete yayıncılığına ilişkin dikey anlamda bütünleşik bir yapı
sergilemesi, ayrıca radyo ve televizyon yayıncılığı alanında da gazete yayıncılığı
alanındaki faaliyetlerini destekleyecek bir güce sahip olduğu dikkate alındığında,
işlem sonrasında Kanun’un 7. maddesinde belirtilen hakim duruma gelme veya 650
mevcut hakim durumunu güçlendirme koşulunun gerçekleşeceği anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla arz ve talep yönünden ve piyasa yapısı ile muhtemel girişler açısından
değerlendirildiğinde eldeki bilgi ve bulgular, Doğan Grubu’nun Vatan Gazetesi’ni
devralması halinde hakim durumunu rekabeti kısıtlayacak şekilde güçlendirebileceği
yönündedir.
H.3.4. Devralma İşlemi ve “Batan Teşebbüs Savunması”nın Değerlendirilmesi
H.3.4.1. Bağımsız Gazeteciler’in 2007 yılı İtibariyle Durumu
İşleme konu olan bildirim dilekçesi ve ekinde yer alan bildirim formunda, Eylül
2002’den bu yana yayınlanmakta olan Vatan Gazetesi’nin bugüne kadar kârlı bir
yapıya kavuşamadığı, Vatan Gazetesi’nin basımından okuyucuya ulaşmasına kadar 660
tüm aşamalarda Doğan Grubu şirketlerinden hizmet aldığı, gelinen nokta itibariyle
Vatan Gazetesi’ni yayınlayan Bağımsız Gazeteciler’in finansal yükümlülüklerini
yerine getirmekte büyük güçlük çektiği ve bu durumun sürmesi halinde ödemelerini
tatil etmekten başka çaresi olmadığı belirtilmektedir.
Yine Bildirim Formu’nda yer alan bilgilere göre;
- Bağımsız Gazeteciler 2005 ve 2006 yılında öz sermayesini tamamen yitirmiş
durumdadır. Şirketin öz kaynakları söz konusu yıllar için sırasıyla (……) ve
(………….) YTL’dir.
- Bağımsız Gazeteciler’in 8 milyon YTL olan sermayesinin ancak 2 milyon
YTL’si ödenmiş olup, kalan 6 milyon YTL’lik sermaye taahhüdünün ödenmesi 670
için belirlenen yasal süre dolmuştur.
- 31.5.2007 tarihi itibariyle Bağımsız Gazeteciler’in bankalara (………….) YTL;
neredeyse tamamı Doğan Grubu şirketlerine olmak üzere (………….) YTL
(toplam (………….) YTL) borcu vardır.
- Bağımsız Gazeteciler’in 317 çalışanı ve 31.12.2006 tarihi itibariyle yaklaşık
(………….) YTL’lik SSK yükümlülüğü bulunmakta olup; hazırlanan mali
tablolara göre çalışanlarının kıdem tazminatı karşılık tutarı yaklaşık (………….)
YTL’dir.
Bağımsız Gazeteciler’in 2003-2006 yıllarına ilişkin Gelir Tablosu’na bakıldığında ise
aşağıdaki hususlar göze çarpmaktadır: 680
08-23/237-75
18

Tablo - 7: Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık A.Ş. Gelir Gider Tabloları (2003-2006)
2003 2004 2005 2006
A-BRÜT SATIŞLAR (……………) (……………) (……………) (……………)
1-Yurtiçi Satışlar (……………) (……………) (……………) (……………)
2-Yurtdışı Satışlar (……………) (……………) (……………) (……………)
3-Diğer Gelirler (……………) (……………) (……………) (……………)
B-SATIŞ İNDİRİMLERİ (-) (……………) (……………) (……………) (……………)
1-Satıştan İadeler (-) (……………) (……………) (……………) (……………)
2-Satış İskontoları (-) (……………) (……………) (……………) (……………)
3-Diğer İndirimler (-) (……………) (……………) (……………) (……………)
C-NET SATIŞLAR (……………) (……………) (……………) (……………)
D-SATIŞLARIN MALİYETİ (-) (……………) (……………) (……………) (……………)
BRÜT SATIŞ KARI VEYA
ZARARI
(……………) (……………) (……………) (……………)
E-FAALİYET GİDERLERİ (-) (……………) (……………) (……………) (……………)
2-Pazarl. Satış ve Dağıt. Gid. (-) (……………) (……………) (……………) (……………)
3-Genel Yönetim Giderleri (-) (……………) (……………) (……………) (……………)
FAALİYET KARI VEYA ZARARI (……………) (……………) (……………) (……………)
F-DİĞ. FAAL.OLAĞ.GEL.VE
KAR
(……………) (……………) (……………) (……………)
G-DİĞ. FAAL.OLAĞ.GİD.VE
ZAR.(-)
(……………) (……………) (……………) (……………)
H-FİNANSMAN GİDERLERİ (-) (……………) (……………) (……………) (……………)
OLAĞAN KAR VEYA ZARAR (……………) (……………) (……………) (……………)
I-OLAĞANDIŞI GELİR VE KAR. (……………) (……………) (……………) (……………)
J-OLAĞANDIŞI GİD. VE ZAR(-) (……………) (……………) (……………) (……………)
DÖNEM KARI VEYA ZARARI (……………) (……………) (……………) (……………)
DÖNEM NET KARI (……………) (……………) (……………) (……………)

Yukarıdaki tablodan da görüldüğü üzere, Bağımsız Gazeteciler 2003-2006 yılları
arasında gazete basımından brüt satış kârı elde etmektedir. Bağımsız Gazeteciler’in
son üç yıldaki zararı toplam (………….) YTL’dir. Söz konusu dört yıla ait zararın
tamamı yüksek pazarlama satış ve dağıtım giderleri ile yönetim giderlerinden
kaynaklanmaktadır. Özellikle 2004-2006 yıllarında pazarlama satış ve dağıtım
giderlerinin brüt satış kârından ciddi oranda yüksek olduğu görülmektedir.
Kemer Yayıncılık’ın son üç yıldaki zararı ise yaklaşık (………….) YTL’dir. 690
Bağımsız Gazeteciler’in 31.05.2007 tarihli mizanına bakıldığında ise şu şekilde bir
borç yapısı ortaya çıkmaktadır:
08-23/237-75
19

Tablo - 8: Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık A.Ş 31.05.2007 Tarihli Mizanından Bazı Kalemler
Bakiye Borç Bakiye Alacak
103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-) (………….) (………….)
T. İş Bankası (………….) (………….)
Ödenecek Dövizli Çekler USD (………….) (………….)
120 Alıcılar (………….) (………….)
120.02 Gazete Alıcıları (Doğan Dağıtım) (………….) (………….)
120.03 Diğer Alıcılar (………….) (………….)
120.04 İlan Alıcıları (………….) (………….)
120.04.40 İlan Alıcıları (Doğan Grubu) (………….) (………….)
120.04.42 Medya Barterları (………….) (………….)
Medya Barterları (Doğan Grubu) (………….) (………….)
300 Banka Kredileri (………….) (………….)
320 Satıcılar (………….) (………….)
320.01.01 Grup İçi Satıcılar (………….) (………….)
320.01.02 Grup Dışı Satıcılar (………….) (………….)
320.01.03 Doğan Grubu Satıcılar (………….) (………….)
Yukarıda yer alan tablodan da görüldüğü üzere Bağımsız Gazeteciler’in yaklaşık
(………….) YTL’lik banka kredisi ve yine (………….) YTL’lik dövizli çek borcu
bulunmaktadır. Bunun dışındaki borçlarının hemen hemen tamamı Doğan
Grubu’nadır.
Bağımsız Gazeteciler’in 2003-2006 yılları arasındaki ayrıntılı bilançolarına
bakıldığında muhtelif bankalara olan borcu ise aşağıdaki şekilde yapılandırılmıştır: 700
Tablo - 9: Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık A.Ş’nin Bankalara Olan Borçları (YTL)
2003 2004 2005 2006
Kısa Vadeli Banka Kredileri (…….) (…….) (…….) (…….)
Uzun Vadeli Banka Kredileri (…….) (…….) (…….) (…….)
Yukarıdaki tablodan, Bağımsız Gazeteciler’in 2004 yılından itibaren bankalara
borçlandıkları, 2006 yılında ise uzun vadeli borçlarının kısa vadeli borca dönüştüğü
görülmektedir.
Konu ile ilgili olarak belirtilmesi gereken bir diğer husus da, Bağımsız Gazeteciler’in
payının %70’ine sahip olduğu Vatan Dergi Grubu A.Ş.’yi, dosya konusu işlemden
kısa bir süre önce, 9.4.2007 tarihinde Serdar MUTLU ve Nüket MUTLU’ya devretmiş
olmasıdır.
Nihai inceleme sürecinde Zafer MUTLU; Vatan Dergi Grubu’nun %50 oranında payla
yabancı bir teşebbüsle ortaklığının bulunması ve derginin zarar etmemesine rağmen 710
elde ettiği payla Bağımsız Gazeteciler’i finanse etmesinin mümkün olmaması
sebebiyle Bağımsız Gazeteciler ile Vatan Dergi Grubu’nun birbirlerinden ayrılarak
dergi grubunun işlemden ayrı tutulduğunu belirtmiştir.

08-23/237-75
20
Tablo - 10: Bağımsız Gazeteciler’e Bağlı Vatan Dergi Grubu A.Ş.’nin Devri
09.04.2007 Öncesi Vatan Dergi Grubu A.Ş.’nin
Ortaklık Yapısı
09.04.2007 Öncesi Vatan Dergi Grubu
A.Ş.’nin Ortaklık Yapısı
PAY SAHİPLERİ Sermaye Tutarı
Pay
Oranı
(%)
PAY SAHİPLERİ Sermaye Tutarı
Pay
Oranı
(%)
Bağımsız Gazeteciler Yay. A.Ş. 35.000 70,00 Serdar MUTLU 49.980 % 99,96
Serdar MUTLU 14.985 29,97 Nuket MUTLU 5 % 0,01
Zafer MUTLU 5 0,01 Zafer MUTLU 5 % 0,01
Ercan ARIKLI 5 0,01 Ercan ARIKLI 5 % 0,01
Güngör MENGİ 5 0,01 Güngör MENGİ 5 % 0,01
TOPLAM 50.000 100,00 50.000 %100,00

Vatan Dergi Grubu A.Ş. de, Bağımsız Gazeteciler gibi 2004-2006 yıllarını zararla
kapatmış olmasına karşın, daha sağlam bir mali yapıya sahip ve kolaylıkla kâra
geçebilir durumda olduğu görülmektedir. Şirketin zararının büyük bir kısmı yine
pazarlama, satış ve dağıtım giderlerinden kaynaklanmaktadır. 720
Tablo - 11: Vatan Dergi Grubu A.Ş Gelir – Gider Tabloları/Kesit (2003-2006)-YTL
2003 2004 2005 2006
A-BRÜT SATIŞLAR (…………..) (…………..) (…………..) (…………..)
B-SATIŞ İNDİRİMLERİ (-) (…………..) (…………..) (…………..) (…………..)
C-NET SATIŞLAR (…………..) (…………..) (…………..) (…………..)
D-SATIŞLARIN MALİYETİ (-) (…………..) (…………..) (…………..) (…………..)
BRÜT SATIŞ KARI VEYA
ZARARI
(…………..) (…………..) (…………..) (…………..)
E-FAALİYET GİDERLERİ (-) (…………..) (…………..) (…………..) (…………..)
FAALİYET KARI VEYA ZARARI (…………..) (…………..) (…………..) (…………..)
F-DİĞ. FAAL.OLAĞ.GEL.VE KAR (…………..) (…………..) (…………..) (…………..)
G-DİĞ. FAAL.OLAĞ.GİD.VE
ZAR.(-)
(…………..) (…………..) (…………..) (…………..)
H-FİNANSMAN GİDERLERİ (-) (…………..) (…………..) (…………..) (…………..)
I-OLAĞANDIŞI GELİR VE KAR. (…………..) (…………..) (…………..) (…………..)
J-OLAĞANDIŞI GİD. VE ZAR(-) (…………..) (…………..) (…………..) (…………..)
DÖNEM NET KARI (…………..) (…………..) (…………..) (…………..)

Vatan Grubu, şirketlerin borçlarının artması, mevcut borçların ödenememesi ve 2005
ve 2006 yıllarında öz sermayenin tamamen yitirilmesi sebebiyle 2006 yılı Ağustos
ayında Vatan Gazetesi’nin satışına ilişkin olarak Deutsche Bank AG (Deutsche Bank)
yetkilileri ile görüşmelere başlamış ve 31.8.2006 tarihli sözleşme ile Deutsche Bank’a
Vatan Gazetesi’nin satışına ilişkin yetki verilmiştir. Akabinde Vatan Gazetesi’nin
satışına yönelik olarak Deutsche Bank tarafından aşağıdaki aşamalar takip edilmiştir:
08-23/237-75
21
1 - Deutsche Bank, potansiyel alıcılara Vatan Gazetesi hakkında bilgiler içeren
dokümanları ve Süreç Mektubunu göndermiştir. 730
2 - On altı potansiyel alıcı 10.11.2006 ile 25.6.2007 tarihleri arasında gizlilik
sözleşmesi imzalamıştır. İlgili ürün pazarı hakkında yeterli bilgiye sahip iki
potansiyel alıcı ile de görüşmeler gizlilik sözleşmesi imzalanmadan devam
etmiştir. Potansiyel alıcılar şunlardır: RCS Mediagroup, News Corporation,
Gruner+Jahr AG, TAIB Yatırımbank A.Ş., Suomen Kuvalethi, Advent
International, providence Equity, Bancroft Private Equity, Hellman&Friedman
Advisors, Quadrangle Advisors, Gramercy, Axel Springer, INM UK, Sun
Capital Partners, Canwest, Edipresse Group, Associated Newspapers ve
Ringier.
3 - On sekiz potansiyel alıcıdan sadece RCS Mediagroup ve Axel Springer 740
bağlayıcı olmayan tekliflerini sunmuşlardır.
4 - Bağlayıcı olmayan tekliflerinde, RCS Mediagroup, Vatan Gazetesi’nin değerini
nakit ve borçsuz olarak (….-…..) Avro, Axel Springer ise (….-…..) Amerikan
Doları olarak belirlemiştir.
5 - Bağlayıcı olmayan teklifleri sunan iki potansiyel alıcı da daha sonraki aşamada
görüşmelerden çekilmiştir.
6 - Sonuç olarak, Ağustos 2006’da başlayan Vatan Gazetesi’nin satış girişimleri
on aylık sürede başarısızlıkla sonuçlanmıştır.
H.3.4.2. Teori ve Uygulama Açısından Batan Teşebbüs Savunması
Rekabet hukuku literatürüne, Avrupa Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri mevzuatına 750
bakıldığında, taraflardan birinin hakim duruma gelme riski olsa dahi bazı durumlarda
istisnai olarak birleşme/devralma işlemine izin verildiği görülmektedir. Bu istisnai
durumlardan birisi de, literatürde “batan teşebbüs savunması” olarak
adlandırılmaktadır. Ülkemiz rekabet mevzuatında konu ile ilgili olarak herhangi bir
düzenleme bulunmamasına karşın, rekabet hukukunun genel ilkeleri açısından batan
teşebbüs savunmasının Türk Rekabet Hukuku açısından dikkate alınmasında
herhangi bir engel de bulunmamaktadır. Nitekim Rekabet Kurulu da 20.07.2000 tarih
ve 00-27/294-164 sayılı kararında bu hususu dikkate almıştır.
Batan teşebbüs savunması çerçevesinde değerlendirilen bir birleşme işlemi, normal
şartlar altında uygulanan bir birleşme kontrolü çerçevesinde izin almayacağı 760
düşünülen bir işlemdir. Ancak, batmakta olan bir teşebbüsün devralınması
neticesinde elde edilecek belirli etkinlik kazanımları nedeniyle böyle bir birleşmeye,
batan teşebbüs değerlendirmesi yapılarak izin verilebilmektedir.
Batan teşebbüs savunmasının ortaya çıkışı ve bu tür bir savunma ile ulaşılmak
istenen amaç şu şekilde özetlenebilir: Rekabet hukukunun nihai amacı, toplumsal
refahın arttırılması ya da en azından toplumsal refahı azaltacak eylem ve işlemlerin
önlenmesidir. İktisadi etkinliğin sağlanması ve rekabete aykırı davranışların
yasaklanması bu amaca hizmet eden araçlardır.
Bu açıdan bakıldığında, bazı durumlarda işleme taraf olan teşebbüslerden biri hakim
duruma gelecek veya hakim durumunu güçlendirecek olsa dahi işleme izin verilmesi, 770
toplumsal refah açısından işleme izin verilmemesine oranla daha tercih edilebilir
niteliktedir.
08-23/237-75
22
Nitekim, bu tür bir işlemin iki açıdan etkinlik yaratabileceği savunulabilir: Öncelikle,
hem batan teşebbüs hem de söz konusu teşebbüse kredi vermiş olan yatırımcılar
muhtemel bir iflasın yaratacağı yüksek işlem maliyetlerinden kaçınma olanağı elde
edeceklerdir. İkinci olarak da, batan teşebbüsün üretim araçları hurda olarak piyasa
dışına çıkacak iken üretimde kullanılmaya devam edecek, dolayısıyla bunların piyasa
dışına çıkmasından kaynaklanabilecek arz daralmasının ve istihdam azalmasının
önüne geçilecektir.
Bunun yanı sıra, yalnızca iki firmanın olduğu bir piyasa açısından şu senaryolar 780
gündeme gelebilir: (1) “batan teşebbüs”ün bir şekilde ıslah edilerek piyasada kalması
ve piyasanın rekabetçi olmaya devam etmesi, (2) “batan teşebbüs”ün piyasada
faaliyet göstermeyen teşebbüslerce devralınması ve piyasadaki faaliyetlerine
rekabetçi bir şekilde devam etmesi, (3) “batan teşebbüs”ün ve sahip olduğu üretim
araçlarının piyasa dışına çıkması ve tek rakibinin tekel olarak piyasada kalması, (4)
batan teşebbüsün rakibi tarafından devralınması ve sonuçta rakibinin tekel
konumuna gelmesi.
Yukarıdaki senaryolar değerlendirildiğinde, (1) ve (2) numaralı senaryoların rekabet
hukuku açısından herhangi bir sorun yaratmadığı ve bu açıdan diğerlerine oranla
tercih edilmeleri gerektiği açıktır. (3) ve (4) numaralı senaryolar sonucunda piyasada 790
tekel ortaya çıktığı için, öncelikle ilk iki senaryonun gerçekleşmesinin mümkün
olmadığı kanıtlanmalıdır. İlk iki senaryonun gerçekleşmesinin mümkün olmadığı
hallerde ise (3) ve (4) numaralı senaryolardan hangisi tercih edilmelidir sorusuna şu
şekilde cevap verilebilir: Paradoksal görünmekle beraber, birçok durumda (4)
numaralı seçeneğin tercih edilmesi, yani teşebbüsün batması yerine tekel konumuna
gelecek rakibi tarafından devralınmasına izin verilmesi gerektiğini savunulabilir.
Bunun gerekçesi ise iktisat teorisi açısından şu şekilde açıklanabilir: Tekel olan firma,
rakibinin üretim araçlarını da alacağı için üretim kapasitesi artacak, ürünün marjinal
maliyeti düşecek ve ürünün arzı artacaktır.
Dolayısıyla, antitröst politikasının bu yaklaşımına göre, birleşmenin yol açacağı olası 800
anti-rekabetçi etkiler, batmakta olan teşebbüsün piyasadan ayrılmasının yaratacağı
olumsuz etkiler göz önüne alındığında, kabul edilebilir görünmektedir.
Literatürde batan teşebbüs savunmasının kabul edilmesi için:
1) Birleşme/devralma gerçekleşmezse batmakta olan teşebbüsün piyasa dışına
çıkacak olması,
2) Rekabeti daha az sınırlayan alternatif tekliflerin olmaması
gerekli şartlar olarak kabul edilmektedir.
Batan teşebbüs savunmasında, teşebbüsün içinde bulunduğu ekonomik güçlüklerin
kayda değer bir süredir devam ediyor olması, teşebbüsün faaliyetlerde daralma, bazı
bölgelerden çekilme gibi yöntemler ile yeniden yapılandırılmasının mümkün 810
olmadığının gösterilmesi gerekmektedir.
AB hukukunda, batan teşebbüs savunmasının kabulü için ayrıca birleşme /devralma
ile rekabetin sınırlanması arasında nedensellik bağının olmaması, birleşme/
devralmanın gerçekleşmemesi durumunda batmakta olan teşebbüsün pazar payının
devralacak teşebbüse geçecek olması şartı aranmaktadır. Blokker/Toys “R” Us
(26.6.1997, Case No IV/M.890) kararında Komisyon, öne sürülen batan teşebbüs
savunmasını, rekabeti daha az sınırlayan alternatiflerin olmadığı ve
08-23/237-75
23
birleşme/devralma ile bunun ilgili pazardaki etkileri arasında nedensellik bağının
yokluğu kanıtlanamadığı için reddetmiştir.
AB Konseyi, 2004 tarihli Yatay Birleşmelere İlişkin Kılavuz’un 89-91. maddelerinde, 820
bir teşebbüsün batan teşebbüs sayılabilmesi için;
- Teşebbüsün başka bir teşebbüs tarafından devralınmaz ise finansal
yükümlülükleri nedeniyle yakın bir gelecekte piyasa dışına çıkmasının
kaçınılmaz olması,
- Bildirime konu birleşme işleminden daha rekabetçi bir çözümün bulunamaması,
- Birleşme gerçekleşmez ise teşebbüsün varlıklarının kaçınılmaz olarak piyasa
dışına çıkacak olması
gerektiği belirtilmektedir.
- Bunların yanı sıra, 89. paragrafta, birleşme işlemine izin verildiği takdirde
oluşacak piyasa yapısının birleşme işleminin sonucu olmaması gerektiği 830
vurgulanmaktadır.
Bir başka deyişle, piyasanın rekabetçi yapısında işleme izin verilmediği takdirde
meydana gelecek bozulmanın işleme izin verilmesi durumunda oluşacak
bozulmadan daha fazla olması gerekmektedir. Konu, ilgili paragrafa ilişkin
dipnotta şu şekilde somutlaştırılmaktadır: “Eğer batan teşebbüsün piyasadan
çıkmasına izin verilirse, pazar payı kaçınılmaz olarak piyasada kalan (onu
devralmak isteyen) rakibine geçecek ise, bu durumda işleme izin vermek
mantıklıdır; aksi takdirde izin verilmesi makul görülmemektedir.”
H.3.4.3. Batan Teşebbüs Savunmasının Devre Konu İşlem Bakımından
Değerlendirilmesi 840
Bu başlık altında, batan teşebbüs savunmasının istisnai bir nitelik arz etmesi
nedeniyle, a) olası muvazaa risklerinin bertaraf edilmesi, b) teşebbüsün iflas etmesi
c) piyasadaki rekabetçi yapı açısından daha iyi bir alternatifin bulunamaması, d)
teşebbüsün malvarlıklarının kaçınılmaz olarak piyasa dışına çıkması veya
teşebbüsün pazar payının devralana geçmesi e) işleme izin verilmesi durumunda
piyasada ortaya çıkacak rekabeti kısıtlayıcı etkilerin işleme izin verilmemesi
durumunda da gerçekleşecek olması gibi hususlar değerlendirilecektir.
a) Olası Muvazaa Risklerinin Bertaraf Edilmesi
Batan teşebbüs savunmasının istisnai bir nitelik taşıdığı ve nihayetinde normal şartlar
altında rekabet hukukunda alıcının hakim duruma gelmesine veya mevcut hakim 850
durumunu güçlendirmesine izin verilmez iken, batan firma savunması vasıtasıyla izin
verildiği, dolayısıyla bu istisnanın kötüye kullanılabileceği de dikkatlerden
kaçmamalıdır.
Dolayısıyla, hakim durumdaki teşebbüslere, rakiplerini veya dikey ilişki içinde
bulundukları müşterilerini borçlandırarak, normal koşullar altında Kanun’un 7.
maddesi çerçevesinde izin verilmeyecek işlemler için “batan teşebbüs” savunmasına
sığınma, dolayısıyla Kanun’un ilgili hükmünü dolanma yolunun açılması riski
karşısında, batan teşebbüsün borç yapısının ve borçlanma sürecinin dikkatle
incelenmesi gerekmektedir.
Örneğin, Schumann Sasol (SCHS) - Price’s Daelite (PD) dosyasında (Case No: 860
23/LM/May01) ise Güney Afrika Rekabet Kurumu;
08-23/237-75
24
- Teşebbüsün (PD) kendisine rakip olan ve hakim durumda bulunan, aynı
zamanda da kendisine hammadde sağlayan diğer teşebbüse (SCHS) aşırı
derecede borçlandığını veya “borçlandırıldığını”,
- Hakim durumda olan SCHS’nin, rasyonel olarak alacaklarını daha önceden
talep etmesi gerekir iken uzunca bir süre bekleyerek, batan teşebbüse (PD)
yeni krediler sağladığını ve bir başka deyişle, etkin olmayan rakibini
piyasadaki fiyatlarını yüksek tutulması amacıyla uzun bir süre boyunca
sübvanse ettiğini,
- PD’ye yeni alıcılar bulunması aşamasında ise, yerel piyasadaki alıcılara 870
müracaat etmektense, özellikle yabancı alıcılara yöneldiğini ve neticede
satışın teşebbüsün aşırı borç stoku nedeniyle imkansız hale geldiğini,
- Yukarıdaki unsurların yanı sıra, devralanın piyasada neredeyse tekelleşmesi
sonucunu doğuracak işlemin kısıtladığı rekabete karşın herhangi bir toplumsal
fayda sağlamayacağını
dikkate alarak “batan teşebbüs” savunmasını kabul etmemiştir. Ancak, bu kararda ön
plana çıkan husus, bir vakitler kârlı bir teşebbüs olan PD’nin belirli bir aşamadan
sonra borçlandırılarak iflas edecek hale getirilmesidir. Güney Afrika Rekabet Kurumu
bu nedenle işlemin aynı zamanda muvazaalı olduğu kanaatine ulaşmıştır.
Ön İnceleme aşamasında, Bağımsız Gazeteciler’e ilişkin olarak sunulan mali 880
tablolardan, kurulduktan sonra kâra geçen Vatan Gazetesi’nin, daha sonradan
özellikle bir gruba borçlanarak zarar ettiği –dolayısıyla da işlemin muvazaalı
olabileceği– şüphesi oluşmuştur. Ancak, nihai inceleme çerçevesinde elde edilen
bilgiler, yapılan incelemeler ve görüşmeler neticesinde, Bağımsız Gazeteciler’in
kuruluşundan bugüne dek Doğan Grubu’nun desteği ile faaliyetini sürdürebildiği,
Doğan Grubu’nun dağıtım, kağıt ve baskı ücretleri açısından Bağımsız Gazeteciler’i
borçlandırmaya yönelik olarak (diğer müşterilere oranla daha yüksek komisyon
oranları üzerinden dağıtım yapılması veya baskı hizmeti verilmesi gibi) özel bir
strateji izlenmediği, yalnızca alacakların tahsili açısından rasyonel davranılmayarak
Bağımsız Gazeteciler’in borç stokunun birikmesine karşı çıkılmadığı anlaşılmaktadır. 890
Doğan Grubu yetkilisi, “belirli bir aşamadan sonra biriken borcun talep edilmesi
durumunda, Bağımsız Gazeteciler’in iflas edecek olması nedeniyle borçlarını tahsil
edemeyeceklerini anladıklarını ve bu nedenle Vatan Gazetesi’nin kâra geçeceğini ve
borçlarını tahsil edeceklerini düşünerek gazeteyi bir sonraki dönem de destekleme
kararını aldıklarını, ancak zararla kapatılan her yıl açık daha da büyüdüğü için talebi
bir sonraki döneme ertelediklerini ve bunun bir sarmal haline geldiğini, gelinen
noktada ancak yeni sermaye girişi ile Bağımsız Gazeteciler’in orta vadede kâra
geçebileceğine inandıklarını ve bu nedenle de Deutche Bank aracılığıyla yeni
sermaye sağlamaya çalıştıklarını” ifade etmiştir.
Nitekim, nihai inceleme sürecinde Rekabet Kurumu tarafından talep edilen bilgilerin 900
incelenmesi ve yapılan görüşmeler neticesinde, Bağımsız Gazeteciler’in Doğan
Grubu’nun desteğini alarak kurulduğu, kuruluşundan bugüne kadar da Doğan
Grubu’nun desteğine bağlı olarak faaliyetlerini sürdürebildiği anlaşılmaktadır.
Bu çerçevede, Vatan Gazetesi’nin kuruluşu ve mevcut durumu ile ilgili olarak yapılan
görüşmelerde Raportörlere aşağıdaki hususlar ifade edilmiştir:
08-23/237-75
25
Türkmedya Genel Müdürü (Çukurova Grubu);
- Vatan Gazetesi’nin Sabah Grubu’na rakip olabilecek bir gazete çıkarmak
amacıyla Sabah Grubu’nun içinden çıkan bir grup gazeteci tarafından
kurulduğunu,
- Bu gazetenin verilerine ve kuruluş tarihine ve Vatan Gazetesi ile Doğan Grubu 910
arasındaki ticari ve mali ilişkilere bakıldığında da gazetenin tamamen Doğan
Grubu desteğiyle kurulduğu ve faaliyetlerini idame ettirdiğinin görüleceğini,
- Bunun sonucunda da Vatan Gazetesi’nin Doğan Grubu’ndan aldığı finansal
desteğin borç bakiyesi olarak Vatan’da biriktiğini, Vatan’ın Doğan Grubu
tarafından devralınmasının inorganik bir şekilde Doğan’a bağımlı olan bu
gazetenin organik olarak bağlanmasından ibaret olacağını ve Vatan
Gazetesi’nin şu aşamada dışardan destek almadan yaşamasının mümkün
görünmediğini
ifade etmiştir.
Park Holding Medya Grup Başkanı ise; 920
- Sektördeki genel kanının, Vatan Gazetesi’nin zaten Doğan Grubu’na bağlı bir
şirket olduğu, bu aşamada Vatan Gazetesi’nin finansmanına iki farklı şirket
olarak devam edilmesinin zorlaştığı, Doğan’ın artık Vatan’ı taşıyamayacak
duruma geldiği ve bundan dolayı söz konusu devralma işlemi ile bu finansal
bozukluğunun düzeltmesinin amaçlandığı yönünde olduğunu
belirtmiştir.
Vatan Gazetesi Yönetim Kurulu Başkanı ise;
- Sabah Gazetesi’nden ayrılarak, gazete ve dergi yayıncılığı işine girmeye karar
verdiklerinde Aydın DOĞAN ile görüştüklerini ve kendisinin sağladığı çeşitli
imkanları da kullanarak Vatan Gazetesi’ni kurduklarını, bu aşamada Aydın 930
DOĞAN’ın yanısıra çeşitli şirketlere ve bankalara da borçlanmalarının
olduğunu, bu borçların neredeyse tamamını ödemeyi başarsalar da daha
sonraki piyasa koşulları neticesinde yeni sermaye girişi olmadan işi devam
ettirme olanağının kalmadığını;
- Vatan Gazetesi’nin kuruluşunu müteakip daha çok sayfa sayısına sahip olan
Sabah Gazetesi’nin satış fiyatını Vatan Gazetesi’nin fiyatlarının altına çekmesi
nedeniyle zarar etmeye başladıklarını ve sayfa sayısını ve gelirlerini arttırma
olanaklarının kalmadığını, bu dönemde de Aydın DOĞAN’ın kendilerine
yardımcı olduğunu, ancak bu durumun kendilerine özgü olmadığını, Aydın
DOĞAN’ın daha önce de piyasada Cumhuriyet ve Sabah Gazetesi gibi zor 940
durumda kalan gazetelere de yardımda bulunduğunu, bunun basın sektöründe
olağan olduğunu ve zor zamanlarda piyasadaki aktörlerin gerektiğinde
birbirlerinin yayınlarını dahi basarak rakiplerinin ayakta kalmasını sağladığını,
- 2008 yılında FVÖK öncesi kâra geçmeyi planlamakla birlikte, bu planın
rakiplerin öngörülen fiyatlama politikalarına ve döviz kuru gibi diğer etkenlere
bağlı olduğunu ve bu yılı da zararla kapatmak durumunda kalabileceklerini,
ancak mevcut borç stoku nedeniyle kâra geçilse dahi işleri devam ettirmenin
imkânsız hale geldiğini, Vatan Gazetesi’nin satışına ilişkin Rekabet Kurulu
tarafından izin verilmediği takdirde Vatan Gazetesi’nin piyasadan silineceğini,
08-23/237-75
26
çalışan kişilerin kıdem tazminatlarının, piyasaya olan borçların ve şahsi 950
sorumluluklarında olan borçların ödenme olanağının kalmayacağını
ifade etmiştir.
Yukarıda yer alan bilgiler, Bağımsız Gazeteciler’in mali tabloları ve Doğan Grubu ile
yapmış olduğu basım ve dağıtım sözleşmeleri incelendiğinde, hakim durumda olan
Doğan Grubu’nun kârlı olan bir işletmeyi batan teşebbüs savunmasını kullanarak
devralabilmek amacıyla özellikle borçlandırdığına –ve dolayısıyla işlemin muvazaalı
olduğuna– dair herhangi bir kanıta ulaşılamamıştır.
b) Teşebbüsün iflas etmesinin kaçınılmaz olması
Kararın H.3.4.1. bölümde de ayrıntılı olarak belirtildiği üzere;
1. Bağımsız Gazeteciler, son üç yıldır zarar etmekte ve sürekli olarak 960
borçlanmaktadır. Bağımsız Gazeteciler’in gelir tablosuna bakıldığında, 2003-
2006 yıllarında gazete satışlarından sırasıyla (…), (…), (…) ve (……..) YTL’nin
üzerinde brüt kâr elde ettiği; buna karşın aynı yıllarda (…), (…), (…) ve (……..)
YTL’nin üzerinde pazarlama, satış ve dağıtım giderine ve (…), (…), (…) ve
(………) YTL’nin üzerinde genel yönetim giderine katlandığı görülmektedir.
Dolayısıyla, Bağımsız Gazeteciler’in satışlardan brüt olarak kar elde etmesine
rağmen son üç yılda sürekli olarak zarar etmesinin temel nedeni pazarlama,
dağıtım ve yönetim giderleridir.
2. Bildirim Formu’nda da belirtildiği üzere Bağımsız Gazeteciler’in Doğan
Grubu’na (…………) YTL’den daha fazla, bankalara ise yaklaşık (………….) 970
YTL borcu bulunmaktadır. Bağımsız Gazeteciler varlığını ancak Doğan
Grubu’na bağlı olarak sürdürebilmekte ve Doğan Grubu’nun borcunu talep
etmesi durumunda teşebbüsün iflas etmesi kaçınılmaz olarak görülmektedir.
Bağımsız Gazeteciler’in mevcut sermayesi ve varlıkları söz konusu borcu
karşılamaya yetecek miktarda değildir.
3. Vatan Gazetesi’nin yayıncılık piyasasına özgü varlıkları, isim hakkı ve insan
kaynaklarından oluşmaktadır. İşleme izin verilmediği takdirde Vatan Gazetesi
iflas edecektir. Bu çerçevede, Vatan Gazetesi’nin isim hakkı kredi karşılığı
teminat olarak gösterildiğinden, başta Doğan Grubu ve Vatan Gazetesi
çalışanları olmak üzere diğer alacaklıların alacaklarını tahsil etme imkânı 980
ortadan kalkacaktır. Söz konusu isim hakkının belirli bir yayın çizgisi ve insan
kaynakları desteği ile zaman içinde oluştuğu dikkate alındığında, gazetenin
isminin de uzun dönemde piyasadan silinmesi riski mevcuttur.
Nihai inceleme sürecinde Kurum’a sunulan bilgilerden; Bağımsız Gazeteciler’in
kuruluşundan bugüne kadar çeşitli bankalardan çeşitli tarihlerde ve miktarlarda kredi
temin ettiği ve bunların birçoğunu geri ödemeyi başardığı, ancak teşebbüsün
kuruluşundan bu yana, genel olarak Doğan Grubu’na borçlu bir halde varlığını
sürdürdüğü görülmektedir. Dolayısıyla, işleme izin verilmediği takdirde Bağımsız
Gazeteciler’in iflası kaçınılmaz görünmektedir.
c) Piyasadaki rekabetçi yapı açısından daha iyi bir alternatif alıcının 990
bulunamaması
Batan firma savunmasını gerekli kılan husus, devralan tarafın hakim durumda
bulunması veya hakim duruma geçecek olması, dolayısıyla da işlem sonrasında
08-23/237-75
27
piyasada rekabetin kısıtlanması olasılığının bulunmasıdır. Rekabetin kısıtlanma
olasılığının olmadığı durumlarda zaten bu tür bir savunmaya ihtiyaç yoktur.
Batan teşebbüsün yeterli çabayı göstermesi ve gerçekten alternatifin bulunmaması
olmazsa olmaz koşuldur. Nitekim, Newscorp/Telepiù Davası’nda (Case
COMP/M.2876) Avrupa Komisyonu, tarafların bu konuda yeterli çabayı
göstermemesini ve özelikle batan teşebbüsün satılacağına ilişkin kamuoyuna açıkça
duyuru yapılmamasını ve bu sayede teklif toplama yoluna gidilmemesini eksiklik 1000
olarak değerlendirmiştir. Ancak, dosyanın tamamı dikkate alınarak işleme koşullu izin
verilmiştir. Benzer bir şekilde Schumann Sasol / Price’s Daelite dosyasında da
Güney Afrika Rekabet Kurumu yalnızca yabancı yatırımcılara teklif götürmenin
muvazaaya delalet ettiğine hükmetmiştir.
Dosya konusu işlem bu çerçevede incelendiğinde aşağıda yer verilen hususlara
ulaşılmaktadır.
Bildirim Formu’nda Bağımsız Gazeteciler’in satışı için Deutche Bank aracılığıyla
çeşitli görüşmeler yapıldığı ve yaklaşık dokuz ay boyunca satış için çaba sarf edildiği,
ancak bu çabaların sonuçsuz kalması nedeniyle Doğan Grubu ile anlaşma yapmak
durumunda kalındığı belirtilmektedir. Ön inceleme sürecinde, Bağımsız Gazeteciler’in 1010
satışı için yoğun olarak yabancı şirketlerle görüşülmesi, ancak özellikle baskı tesisleri
olan yerli yayıncılarla görüşülmemesi, görüşmenin medyada herhangi bir varlığı
olmayan iki yerli teşebbüs ile sınırlı kalması dikkate alınarak, söz konusu koşulun
gerçekleşip gerçekleşmediği konusunda tereddüt oluşmuştur.
Ancak nihai inceleme aşamasında raportörlerce yapılan çeşitli görüşmelerde Zafer
MUTLU’nun çok önceden çeşitli vesileler ile gazetenin satışına ilişkin olarak medya
dışındaki bazı yerli yatırımcılarla görüştüğü, ancak söz konusu yatırımcıların güçlü bir
yabancı ortak olmadan medya sektörüne girmekte tereddüt ettikleri anlaşılmıştır.
Bunun yanı sıra, Zafer MUTLU, halihazırdaki anlaşmazlıklar nedeniyle Vatan
Gazetesi’ne ilişkin teklifin Sabah Grubu’na veya Çukurova Grubu’na ya da yayın 1020
çizgisindeki farklılıklar nedeniyle baskı tesisleri olan diğer gruplara ya da yayıncılara
götürülmesinin makul olmadığını belirtmiştir. Gerek MUTLU gerekse potansiyel
alıcıların aranmasında aracı olan Deutche Bank yetkilileri, mevcut yayıncılara teklif
götürmenin, söz konusu teklifle birlikte Bağımsız Gazeteciler’in hesaplarının, mali ve
operasyonel yapısının rakiplere açılmasını gerektireceğinden riskli olduğunu bu
nedenle de rakip yayıncılara teklif götürme aşamasında tereddüt edildiğini
belirtmişlerdir.
Diğer yandan, kendileri ile görüşülen Çukurova Grubu, Park Grubu ve Star Gazetesi
yetkilileri de özetle, Vatan Gazetesi’nin baskı tesisinin olmamasının ciddi bir
dezavataj olarak değerlendirilebileceğini, bu nedenle söz konusu gazeteye yalnızca 1030
marka değeri olarak (….-….) YTL verilebileceğini, ancak öncelikle mevcut yapısının
ve reklam çekme potansiyelinin kârlı olup olmadığına bakılması gerektiğini, eğer
gazetenin ciddi bir borç stoku var ise, borçları devralmaktansa (bölgelerde baskı
tesisi olup olmamasına göre) 30 ila 70 milyon ABD doları arasında bir maliyete
katlanarak baskı tesislerine sahip yeni bir gazete kurmanın daha makul olabileceğini
belirtmişlerdir. Sonuç olarak, (Doğan Grubu dışında) herhangi bir yatırımcının mevcut
pasifleri nedeniyle Bağımsız Gazeteciler’i satın almasının mümkün olmadığı
anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, Bağımsız Gazeteciler açısından Doğan Grubu’na
alternatif olabilecek yerli ya da yabancı bir alıcının olmadığı görülmektedir.
08-23/237-75
28
d) Teşebbüsün malvarlıklarının kaçınılmaz olarak piyasa dışına çıkması veya 1040
teşebbüsün pazar payının devralana geçmesi
Birleşme gerçekleşmez ise teşebbüsün varlıklarının kaçınılmaz olarak piyasa dışına
çıkacak olması konusu ayrıca aşağıdaki şekilde değerlendirilebilecektir:
1- Bildirim Formu’nda belirtildiği üzere Bağımsız Gazeteciler’e ait baskı tesisi vb.
varlık bulunmamaktadır. Gazetenin basımı ve dağıtımı Doğan Grubu
tarafından yapılmaktadır. Bu çerçevede Bağımsız Gazeteciler’in elinde kalan
yegâne varlık Vatan Gazetesi’ne ilişkin isim hakkı ve yazar kadrosudur.
2- Teoride, piyasadan çıkması kesin olan teşebbüsün varlıklarının piyasada
kalmasının toplumsal refah açısından daha faydalı olacağı, çünkü rakibin
piyasada tekel olarak kalması durumunda bile devraldığı üretim araçları 1050
sayesinde üretimini arttırıp ürün fiyatlarını düşüreceği varsayılmakla birlikte;
Bağımsız Gazeteciler’in devre konu varlığının yalnızca pasiflerden ve bunun
yanısıra Vatan Gazetesi’ne ilişkin isim hakkından ibaret olduğu ve medya
sektörünün özellikleri dikkate alındığında teoride yer alan kapasite artışı, son
birim maliyeti düşüşü, arz artışı ve fiyat düşüşü gibi varsayımların söz konusu
piyasa için uygulanabilirlik taşımadığı dikkate alınmalıdır.
3- Dolayısıyla, marka, insan kaynakları ve müşteri portföyü gibi gayrimaddi
varlıklar açısından batan teşebbüs savunmasının uygulanabilirliği
tartışılmalıdır: AB uygulamasında, Topluluk düzeyindeki davalarda bu yönde
bir tartışma gündeme gelmemiştir; ancak Fransa uygulamasına bakıldığında, 1060
Fransız Rekabet Konseyi, Deloitte & Touche / Andersen UK (COMP/M.
2810) ve Ernst & Young France / Andersen France (COMP/M. 2816)
davalarında muhasebe ve denetleme hizmetlerinin yerine getirilmesi için ciddi
bir sermaye ve makine techizat gerektirmemesi ve bu hizmetlerin
sağlanmasını temel olarak “insan kaynağına (beşeri sermayeye)” dayanması
nedeniyle, “işleme izin verilmediği takdirde malvarlıklarının kaçınılmaz olarak
piyasadan çıkacak olması” koşulunun gerçekleşmediğine ve beş büyük
aktörün olduğu piyasada dört aktörün kalacağına, devralma işlemine izin
vermemenin, piyasadaki rekabete izin vermemeye oranla daha az zarar
vereceğine dair herhangi bir emarenin olmaması nedeniyle işlemlere izin 1070
vermemiştir. EBSCO/Rowecom (C2003-45) dosyasında da benzer bir
yaklaşım izlenmiş ve insan kaynağı ve marka bu bağlamda varlık kabul
edilmemiş, ancak “piyasada yalnızca iki aktörün bulunması ve Kali & Saltz
Davasında ATAD’ın öngördüğü üzere, işleme izin verilmediği takdirde
piyasadan çıkacak aktörün tüm pazar payının rakibine geçecek olması” gibi
dosyaya özgü diğer unsurlar nedeniyle işleme izin verilmiştir. Diğer yandan,
Fransız Danıştayı Seb / Moulinex dosyasında (6.2.2004) markalar gibi
gayrimaddi varlıkların da maddi varlıklar gibi dikkate alınabileceği sonucuna
ulaşmıştır.
4- Konuya insan kaynakları açısından bakıldığında, daha önce de belirtildiği 1080
üzere insan kaynaklarının batan firma savunması açısından varlık teşkil edip
etmediği tartışmalı olmakla beraber, batan firmanın devralınması sonrasında
en önemli tasarruf kalemlerinden birisinin de personel gideri olacağı ve bu
nedenle personelin bir kısmının işsiz kalacağı, ancak buna rağmen söz
konusu kaynakların mobilitesi dikkate alındığında, piyasaya özgü
sayılabilecek editörlük, yayıncılık, yazarlık, muhabirlik vb. hizmetleri sağlayan
personelin piyasada kalabileceği genel olarak kabul görmektedir. Dolayısıyla,
08-23/237-75
29
buradaki yaklaşım iktisadi anlamda kaynakların piyasada kalmasından
ziyade sosyal açıdan önem taşımaktadır.
Nitekim, Bildirim Formu’nda ayrıca, Doğan Grubu’nun Bağımsız Gazeteciler’i 1090
devralmasına izin verildiği takdirde, işlerin Doğan Grubu bünyesinde
yürütüleceği, dolayısıyla bina kirası vb. giderlerden tasarruf edileceği;
haberlerin toplanması, işlenmesi süreçlerinde sinerji sağlanacağı, muhabir,
fotoğrafçı, idari personel, hukuki giderler, müşavirlik hizmetleri, ulaştırma
hizmetleri vb. kalemlerden tasarruf sağlanacağı ve işletmenin kâra geçeceği
belirtilmektedir. Dolayısıyla, ön inceleme safhasında sağlanan bilgiler
çerçevesinde, işlem sonrasında devralınan teşebbüsün kârlı bir konuma
geçmesi için tasarruf yapılacak en önemli kalemlerden birisinin personel
gideri olacağı, bir başka deyişle işleme izin verilse de verilmese de
personelin en azından bir kısmının işini kaybedeceği şeklinde değerlendirme 1100
yapıldığı anlaşılmıştır.
Ancak, nihai inceleme sürecinde raportörlerce görüşülen Vatan Gazetesi
Yönetim Kurulu Başkanı Zafer MUTLU ise; Bildirim Formu’nda belirtilenlerden
farklı olarak, “Vatan Gazetesi’nin satış sonrasında ayrı bir binada, hukuken
Doğan Grubu’na bağlı ama fiilen bağımsız olarak kendi ofisi ve çalışanları ile
yayınına devam edeceğini, geniş çaplı bir personel çıkarmanın
gündemlerinde olmadığını, Doğan Grubu ile bu konuda mutabık olduklarını”
belirtmiştir. Dolayısıyla, işleme izin verilmesi durumunda, izin verilmemesine
oranla çalışanların durumu açısından olumlu bir sosyal fayda sağlaması olası
görünmektedir. 1110
Özet olarak, Bağımsız Gazeteciler’in piyasadan çıkması muhtemel yegâne varlığı,
Vatan Gazetesi’ne ilişkin markası veya imtiyaz hakkıdır. İşleme izin verilmediği
takdirde, iflasın kaçınılmaz olması nedeniyle, yaklaşık (….-….) YTL’lik değer biçilen
bu marka, alacaklı banka tarafından iktisap edilecek ve muhtemelen yeniden
satılacaktır. Bu çerçevede orta vadede belirli bir okur portföyüne sahip markanın
piyasadan çıkması kaçınılmaz olacaktır. Ayrıca, iflas sonrasında markanın eski
sahiplerinin ya da taliplilerin yaklaşık aynı kadro ile ve yakın bir marka ile piyasaya
girmesi ve bu süreci hızlandırması da muhtemeldir. Ancak, iflas sonrasında
çalışanların işlerini kaybetmesi ve kıdem tazminatlarının ödenememesi ciddi bir
sorun olarak ortaya çıkmaktadır. 1120
İşleme izin verilmesi durumunda ise, Vatan Gazetesi markasının piyasada kalması
sağlanacak, Deutche Bank vasıtasıyla dolaylı olarak sermaye girişine olanak
tanınacak, iflas sonrası oluşacak olası sosyal sıkıntılar bertaraf edilmiş olacak, Vatan
Gazetesi’nin daha verimli bir şekilde faaliyetini sürdürmesine olanak tanınacaktır.
Reklam yeri piyasası açısından da Vatan Gazetesi vasıtasıyla sunulan hizmet devam
edecektir. Bu açıdan, en azından belirli bir reklam yeri kapasitesinin piyasadan çıkışı
engellenmiş olacaktır.
Ayrıca, varlıklar piyasadan çıkar ise, pazar payının piyasada kalan (devralmaya talip
olan) şirkete geçmesi söz konusu ise, işleme izin verilmesi, aksi takdirde işleme izin
verilmemesi esastır. Örneğin, Blokker/Toys “R” Us (26.6.1997, Case No IV/M.890) 1130
kararında Komisyon, devralmanın gerçekleşmemesi durumunda batmakta olan
teşebbüsün pazar payının devralacak teşebbüse geçecek olması şartının
gerçekleşmeyecek olması nedeniyle işleme izin vermemiştir.
Konu söz konusu dosya açısından incelendiğinde ve BİAK araştırmalarına
bakıldığında Doğan Grubu’na ait Milliyet ve Radikal gazetelerinin okuyucu kitlelerinin
08-23/237-75
30
kısmen Vatan Gazetesi’nin okuyucu kitlesi ile örtüştüğü görülmektedir. İşleme izin
verilmediği takdirde, reklam verenlerin öncelikle Milliyet Gazetesi’ni ve ardından
Radikal ile Sabah Gazetesi’ni tercih etme olasılıkları yüksektir. Okuyucular açısından
bakıldığında ise, okuyucu tercihlerinin genel olarak gazete fiyatı çevresinde
şekilleneceği, bu nedenle kısa dönemde net bir projeksiyon yapmanın mümkün 1140
olmadığı anlaşılmıştır.
Ayrıca, işleme izin verilmemesi durumunda Doğan Grubu’nun Vatan Gazetesi’nin
mevcut ekibi ile Vatan Gazetesi’ne yakın bir markaya sahip yeni bir gazete çıkararak,
piyasadan çıkan gazetenin hitap ettiği okuyucuları ve reklam verenleri kendisine
çekmesi diğer bir olasılık olarak görülmektedir
Yukarıda yer verilen bilgi ve değerlendirmeler ışığında, birleşme gerçekleşmez ise
Bağımsız Gazeteciler’in sahip olduğu temel varlık olan Vatan Gazetesi markasının
kaçınılmaz olarak piyasa dışına çıkacağı ve söz konusu boşluğun büyük ihtimalle ve
büyük oranda Doğan Grubu tarafından doldurulacağı kanaatine ulaşılmıştır.
e) İşleme izin verilmesi durumunda piyasada ortaya çıkacak rekabeti kısıtlayıcı 1150
etkilerin işleme izin verilmemesi durumunda da gerçekleşecek olması
İşleme izin verilmesi durumunda Vatan Gazetesi reklam verenler açısından alternatif
bir reklam yeri olmaya devam edecektir. Ancak, piyasadaki rekabet açısından temel
sıkıntı Doğan Grubu’nun portföyünü genişleterek ve reklam verenler üzerindeki
pazarlık gücünü ve dolayısıyla reklam yeri fiyatlarını ve rakiplerine gidecek reklam
gelirlerini etkileme gücünü arttırarak hakim durumunu rekabeti kısıtlayacak şekilde
güçlendirmesidir. Bu durumda reklam verenler açısından, söz konusu sakıncanın
temelinde, reklam yerlerinin birlikte pazarlanması yatmaktadır.
İşleme izin verilmemesi durumunda ise reklam verenler açısından alternatif bir
gazete piyasadan çıkacaktır. Ancak bunun Doğan Grubu’nun pazarlık gücü ve hakim 1160
durumu üzerinde rekabet açısından olumlu bir etki yaratacağını söylemek mümkün
değildir.
Konuya reklam verenler açısından bakıldığında da reklam verenlerin, Vatan
Gazetesi’nin Doğan Grubu tarafından devralınmasını, gazetelerin reklam yerlerinin
ayrı ayrı pazarlanması ve bir bakıma grup içindeki markalar arası /gazeteler arası
rekabetin var olması nedeniyle çok büyük bir tehdit olarak görmedikleri
anlaşılmaktadır.
Bunun yanı sıra, Doğan Grubu’nun kuruluşundan bu yana Vatan Gazetesi’ni
desteklemesi nedeniyle Vatan Gazetesi’nin zaten Doğan Grubu’nun fiili bir parçası
olduğuna dair algılamalar da mevcut olup, söz konusu işlemin fiili durumun 1170
resmileştirilmesi olduğu yönünde fikirler de beyan edilmiştir.
Yukarıda yer verilen açıklamalar ışığında, işleme izin verilmesi durumunda piyasada
ortaya çıkacak rekabeti kısıtlayıcı etkilerin işleme izin verilmemesi durumunda da
gerçekleşecek olduğu, işleme izin verilmediği takdirde Vatan Gazetesi okuyucularının
ve müşterilerinin (reklam verenler) bir kısmının Doğan Grubu’na ait mecralara
yönelmesi ve sonuç olarak Doğan Grubu’nun hakim durumunu güçlendirmesi söz
konusu olduğundan, batan firma savunmasına ilişkin bu koşulun da gerçekleştiği
sonucuna ulaşılmıştır.
08-23/237-75
31
H.3.4.4. Doğan Grubu’nun Hakim Durumda Bulunması ve Batan Firma
Savunması Çerçevesinde Piyasadaki Rekabetçi Yapının Korunmasına Yönelik 1180
Tedbirler
Bu kararın “Devralma İşleminin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından
Değerlendirilmesi” başlığı altında ayrıntılı olarak anlatıldığı üzere, Doğan Grubu’nun
yazılı basın piyasasında hakim durumda olduğu, Vatan Gazetesi’ni devralması
durumunda halihazırda piyasada önemli bir güce sahip olan bu grubun pazar payını
ve müşteriler üzerindeki gücünü daha da artıracağı ve oluşacak yoğunlaşma ve
portföy etkisi sonucunda, piyasadaki rekabetin önemli ölçüde kısıtlanacağı sonucuna
ulaşılmıştır.
Diğer yandan Bağımsız Gazeteciler’in iflas etmesinin kaçınılmaz olduğu ve bu
durumda da ilgili teşebbüsün ve Vatan markasının piyasadan çıkmak durumunda 1190
kalacağı bu nedenle tarafların ileri sürdüğü ve rekabet hukukunda istisnai bir doktrin
olarak yer bulan “Batan Firma Savunması”nın bu işlemde ne şekilde dikkate
alınabileceği de bu kararın ilgili bölümlerinde ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
Batan firma savunmasına ilişkin bölümde de vurgulandığı üzere, piyasanın rekabetçi
yapısında işleme izin verilmediği takdirde meydana gelecek bozulmanın işleme izin
verilmesi durumunda oluşacak bozulmadan daha fazla olması gerekmektedir. Bu
nedenle yapılacak analizlerde, hakim durumun güçlenmesi sebebiyle piyasada
meydana gelecek bozulma ve satış işlemi gerçekleşmediği takdirde piyasa dışına
çıkacak olan bir teşebbüsün yaratacağı kayıp arasında bir dengenin gözetilmesi
gerekliliği bulunmaktadır. 1200
Batan firma savunmasının özünde piyasaya özgü (başka piyasada
değerlendirilemeyecek) varlıkların piyasa dışına çıkmasının önlenerek toplumsal
fayda sağlanması olduğu ve Bağımsız Gazeteciler’in piyasaya özgü yegâne
varlıklarının Vatan Gazetesi markası ve imtiyaz hakkı olduğu dikkate alındığında,
işleme izin verilmemesi durumunda Bağımsız Gazeteciler’in iflası ile birlikte markanın
cebren satılması sonucunda markanın değer kaybedeceği ve daha önemlisi
piyasadaki varlığının tartışılır hale geleceği, bu nedenle de markanın kısa vadede
güçlendirilerek satılmasının piyasadaki rekabet açısından tercih edilmesi gerektiği
dikkate alınmalıdır.
Dosya konusu bilgilerden, piyasa şartları (rakip gazetelerin fiyatı ve özellikle döviz 1210
üzerinden fiyatlandırılan hammadde giderleri) aynı kaldığı müddetçe Bağımsız
Gazeteciler’in kâra geçebileceği, özellikle genel giderlerin azaltılması durumunda
mevcut borç stokunun eritilerek anılan teşebbüsün verimli hale gelebileceği
anlaşılmaktadır. Nitekim, Doğan Grubu temsilcileri da amaçlarının bu olduğunu,
yabancı yatırımcılardan dolaylı olarak sağlanacak sermaye girişi ile bu amaca
ulaşılabileceğini ve uzun vadede bunun kârlı bir yatırım olarak da görülebileceğini
belirtmişlerdir.
Diğer yandan, Doğan Grubu’nun halihazırda başka alıcı bulamayan, borçlarını ifa
etmesi talep edildiği takdirde kaçınılmaz olarak iflas etmek durumunda kalacak olan
Vatan Gazetesi’ni yeni sermaye girişi ve etkin bir yönetim yapısı oluşturarak takviye 1220
edebileceği dikkate alındığında, Vatan Gazetesi’nin iflas etmesi yerine, markanın
güçlendirilerek belirli bir süre sonra üçüncü kişilere satılması koşuluyla işleme izin
vermek, hem işlem ile öngörülen Bağımsız Gazeteciler’in rehabilitasyonu
fonksiyonunu yerine getirecek, hem de işlem sonrasındaki oluşacak rekabet
kısıtlamalarını giderecektir.
08-23/237-75
32
Bu noktada, Bağımsız Gazeteciler’in asıl varlılığının marka ve imtiyaz hakkından
oluştuğu; markanın ve imtiyaz hakkının borçlarından arındırılarak üçüncü kişilere
devredilmesinin bir şirketin devredilmesine oranla daha kolay olacağı dikkate
alındığında, tüm şirketin devredilmesi yerine aşağıdaki koşullar çerçevesinde
yalnızca marka ve imtiyaz hakkının devri makul görülmüştür. 1230
- Vatan Gazetesi Markası ve İmtiyaz Hakkının Belirli Bir Süre İçinde
Üçüncü Kişilere Devrine İlişkin Koşullar
Yukarıda yer verilen nedenlerle, “Vatan Gazetesi” markası ile buna ilişkin imtiyaz
hakkının borçlardan ve üzerlerindeki rehin vb. yükümlülüklerden arındırılarak
satılabilmesi için iki yıllık bir süre gerektiği dikkate alındığında, işleme, Doğan
Grubu’nun devralma işleminin gerçekleştiği tarihten sonraki 2 (iki) yıl içerisinde Vatan
Gazetesi markasını ve buna ilişkin imtiyaz hakkını, tüm borç ve yükümlülüklerinden
arındırarak Doğan Grubu’nun veya Doğan Grubu'nun doğrudan veya dolaylı olarak
kontrol ettiği (mevcut veya yeni kurulacak) teşebbüslerden herhangi birisi dışındaki
kişilere devretmesi koşuluyla izin verilebileceği ve devir işleminin gerektiği gibi yerine 1240
getirilmesini teminen, işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ’deki eşikler gözetilmeksizin
Rekabet Kurulu’nun onayına tabi olması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Herhangi bir nedenle, belirtilen süre sonuna kadar Vatan Gazetesi markası ve
imtiyaz hakkının devredilememesi durumunda ise, marka ve imtiyaz hakkının iki ay
içinde Rekabet Kurulu’nun gözetiminde ihale yolu ile satılması öngörülmektedir. İhale
yöntemi ile de satışın söz konusu olmaması durumunda ise, ihale tarihini takip eden
3 (üç) yıl boyunca Vatan Gazetesi’nin imtiyaz hakkının Doğan Grubu’nda kalması,
Doğan Grubu’nun söz konusu marka ve imtiyaz hakkının hukuki varlığı için gerekli
yükümlülükleri yerine getirmesi, ancak Vatan Gazetesi markası ve imtiyaz hakkını
herhangi bir süreli yayında kullanmaması gerekmektedir. Diğer bir deyimle, bu üç 1250
yıllık süre boyunca devir işlemine konu Vatan Gazetesi yayımlanamayacağı gibi, bu
marka veya onu çağrıştıran başka bir marka altında süreli yayın yapılamayacaktır.
Ancak bu süre boyunca ve sonrasında da marka ve imtiyaz hakkının Rekabet
Kurulu’nun onayına tabi olarak üçüncü kişilere devri mümkün olabilecektir. Bu
şekilde, hem Doğan Grubu’nun anılan markayı üçüncü kişilere devretmesi için gerekli
teşvik ve yaptırımlar sağlanmış, hem de satışın gerçekleşmemesi durumunda
markanın üç yıl boyunca kullanılmasının önüne geçilmiş olacaktır.
- Vatan Gazetesi Markasına Rakip Marka Yaratılmamasına ve Mevcut
Markanın Korunmasına İlişkin Koşullar
İşleme izin verilmesindeki temel amaç, Vatan Gazetesi markasının Doğan Grubu 1260
tarafından devralınmasına izin verilmesi suretiyle piyasadan çıkmasına engel olmak,
güçlendirilerek üçüncü kişilere devredilmesini sağlamak ve bu surette piyasadaki
rekabetçi yapıyı güçlendirmektir.
Ancak, bu çerçevede olası risklerin bertaraf edilmesi de önem taşımaktadır. Bu
risklerden en ciddi olanı ise, Doğan Grubu’nun işlemi müteakip Vatan Gazetesi’ne
alternatif bir marka yaratarak bu markayı güçlendirmesi ve bir süre sonra
devretmekle yükümlü olduğu Vatan markasının orta ve uzun vadede kendisine rakip
olmasını engellemesidir. Bu nedenle, söz konusu markanın belirli bir süre sonra
satılması koşulu markanın güçlendirilmesi ve satılması için yeterli olmayıp, markanın
değerinin korunmasına ilişkin başka koşulların getirilmesine de gerek duyulmuştur. 1270
Bu nedenle, Vatan Gazetesi’nin marka ve imtiyaz hakkının Doğan Grubu’nun
08-23/237-75
33
zilyetliğinde bulunduğu süre boyunca taraflarına içinde “Vatan “ kelimesi geçen veya
556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
çerçevesinde Vatan markası ile karıştırılabilecek nitelikte olan markaları tescil
etmeme, kullanmama ve üçüncü kişilerin de bu tür markaları tescil etmesini ve
kullanmasını engelleme yükümlülüğü getirilmiştir.
Aynı şekilde, markanın devredilmesini müteakip Doğan Grubu’nun söz konusu
markaya çok benzer bir marka ile bir gazete çıkarması imkânına sahip olması da,
markanın belirtilen süre içinde satılmasını olumsuz yönde etkileyecek, potansiyel
alıcıları caydıracaktır. Bu nedenle de işlemin taraflarına markanın üçüncü kişilere 1280
satışını müteakip üç yıl boyunca içinde “Vatan“ kelimesi geçen veya 556 sayılı
Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde Vatan
markası ile karıştırılabilecek nitelikte olan markaları tescil ettirmeme ve kullanmama
yükümlülüğü getirilmiştir. Dolayısıyla, markanın satılamadığı durumda, ihaleyi takip
eden üç yıl boyunca, markanın herhangi bir aşamada satılması durumunda ise satışı
takip eden üç yıl boyunca taraflara bu şekilde bir yükümlülük getirilmesi uygun
görülmüştür.
Markanın öngörülen iki yıllık sürede, izleyen iki aylık ihale sürecinde veya ihaleyi
müteakip markanın taraflarca süreli yayınlara ilişkin olarak kullanımının yasak olduğu
süre boyunca da markanın satışının gerçekleşmemesi durumunda ise, marka 1290
üzerindeki tasarruf hakkı Doğan Grubu’nda kalacaktır. Bu çerçevede, markanın üç yıl
boyunca kullanılmaması, piyasada anılan markaya rakip yeni markaların ortaya
çıkması ve piyasada tutunabilmesi için yeterli bir zaman olarak değerlendirilmiştir.
H.3.4.5 İşlem Sonrasında Bağımsız Gazeteciler ile Vatan Dergi Grubu’nun
Bağlantısının Değerlendirilmesi
Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nin 01.05.2007 tarih ve 6798 sayılı nüshasından
görüldüğü üzere, Zafer MUTLU Bağımsız Gazeteciler A.Ş.’de Yönetim Kurulu
Başkanlığı görevini yürütmektedir. Diğer yandan, bu kararın önceki bölümlerinde de
belirtildiği üzere, işlem öncesinde Vatan Dergi Grubu’nun devredilmesi suretiyle
Bağımsız Gazeteciler ile Vatan Dergi Grubu arasındaki finansal ve hukuki bağlar 1300
ortadan kalkmıştır. Ancak, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nin 10.05.2007 tarih ve
6805 sayılı nüshasından, Vatan Dergi Grubu A.Ş.’nin 05.04.2007 tarihinde yapılan
Olağan Genel Kurul Toplantısı’nda Zafer MUTLU’nun anılan teşebbüste birinci
derecede imza yetkisine sahip olarak Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı sıfatıyla
görev yapmak üzere seçildiği anlaşılmaktadır.
İşlemin yalnızca Bağımsız Gazeteciler ve Kemer Yayıncılık’ın Doğan Grubu’na devri
ile sınırlı olduğu ve işlem sonrasında Vatan Dergi Grubu tarafından yayınlanan
dergilerin Doğan Grubu tarafından yayınlanan dergilerle etkin bir şekilde rekabet
etmesinin beklendiği dikkate alındığında, Zafer MUTLU’nun işlem sonrasında
Bağımsız Gazeteciler’de (ya da Doğan Grubu’na bağlı bir diğer şirkette) görev 1310
yaparken bir yandan da Vatan Dergi Grubu’nda teşebbüsün stratejisini etkileyecek bir
konumda yöneticilik yapmasının rekabet hukuku açısından sakıncalı olacağı açıktır.
Bir teşebbüsün yönetim organlarında görev alan kişi ya da kişilerin aynı pazarda
faaliyet gösteren bağımsız diğer bir teşebbüsün de yönetim organlarında görev
alması bu teşebbüsler arasında koordinasyon yaratılmasına sebep olacağından
işleme, Zafer MUTLU’nun Vatan Dergi Grubu’nun yönetiminde ya da devredilen
teşebbüslerin veya Doğan Grubu bünyesindeki diğer teşebbüslerin yönetiminde yer
08-23/237-75
34
almaması veya bu teşebbüsü kontrol edecek miktarda veya nitelikte hisse sahibi
olmaması koşuluyla izin verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
1320
H.4. Savunmaların Değerlendirilmesi

Nihai incelemeye ilişkin Rekabet Kurulu Kararı ve konu ile ilgili gerekli bilgi ve
belgeler, işlemin tarafları adına başvuruyu yapan temsilcilere 24.10.2007 tarihinde
tebliğ edilerek, 30 gün içerisinde ilk yazılı savunmalarını yapmaları istenmiş, bunun
yanı sıra dosyanın incelenmesi açısından gerekli olabilecek diğer bilgiler de talep
edilmiştir. Doğan Gazetecilik tarafından gönderilen birinci yazılı savunma ise Kurum
kayıtlarına 31.10.2007 tarih ve 7143 sayı ile intikal etmiştir. Taraflarca yapılan ikinci
ve üçüncü yazılı savunmalarda “Nihai İnceleme Raporu’nun sonuç bölümünde yer
alan Raportör görüşleri ile aynı fikirde olunduğu ve birinci yazılı savunmada yapılan 1330
savunmalar dışında eklenecek herhangi bir husus bulunmadığı” ifade edilmiştir.
Aşağıda taraflarca yapılan savunmalara ilişkin değerlendirmelere yer verilmiştir.
H.4.1. Usule İlişkin Yapılan İtirazların Değerlendirilmesi
Birinci yazılı savunmada usule ilişkin olarak özetle;
- İşleme ilişkin başvurunun 24.07.2007 tarihinde yapıldığı, Rekabet Kurumu
tarafından kendilerine 20.8.2007 ve 7.9.2007 tarihlerinde iki adet bilgi isteme
yazısı gönderildiği ve talep edilen bilgi ve belgelerin 11.9.2007 tarihinde Kurum
kayıtlarına intikal ettiği,
- Bu çerçevede, 4054 sayılı Kanun’un 10.maddesi gereği Rekabet Kurumu’na
verilen sürenin 11.09.2007 tarihinde başladığı, 1340
- Yine aynı madde uyarınca devir konusu işlemin nihai incelemeye alınabilmesi
için Kurul’un ancak ve ancak bildirim tarihinden itibaren 15 gün içinde karar
vermiş olması gerektiği,
- Aksi takdirde Rekabet Kurulu’nun 15 gün içinde işleme izin vermesi ya da 30
gün içinde işlem yapılmaması durumunda işleme zımnen izin verildiğinin kabul
edilmesi gerektiği,
- Talep edilen bilgilerin Rekabet Kurumu’na 11.9.2007 tarihinde ulaşmasına
rağmen Kurul’un nihai inceleme kararını 9.10.2007 tarihinde alarak Kanun’da
verilen 15 günlük süreyi aşması ve kararını bildirim tarihinden itibaren 30 gün
içinde de ilgililere tebliğ etmemesi nedeniyle bildirim konusu işlemin 1350
kendiliğinden hukuki geçerlilik kazanmış olduğu,
- Aynı hüküm içinde yer alan “Kurul’un (bildirime ilişkin) herhangi bir işlem
yapmadığı hallerde” ifadesinden, başvuruda bulunan nezdinde yapılan yerinde
inceleme vs gibi başvuranın bilgisi altında gelişecek diğer işlemlerin
kastedildiği, çünkü hükmün amacının bildirenin menfaatini korumak olduğu
belirtilmektedir.
Söz konusu savunmanın değerlendirilmesi aşağıda sunulmuştur.
08-23/237-75
35
a. 4054 sayılı Kanun’un 10. maddesinin ikinci fıkrasındaki hüküm aşağıdaki
şekildedir:
“Kurulun süresi içinde birleşme veya devralmaya ilişkin müracaata herhangi bir 1360
cevap vermediği ya da herhangi bir işlem yapmadığı hallerde, birleşme veya
devralma anlaşmaları bildirim tarihinden 30 gün sonra yürürlüğe girerek hukukî
geçerlilik kazanır.”
Dolayısıyla maddede şu iki durumda işlemin zımnen geçerlilik kazanacağı
belirtilmektedir: i) 30 günlük süre içinde bildirimde bulunulmaması ya da ii) 30
günlük süre içinde işlem tesis edilmemesi.
Bu nedenle, zımni geçerliliği yalnızca bildirimde bulunulmamasına bağlamak,
söz konusu fıkranın “ya da” ibaresi ile başlayan bölümünü göz ardı etmek
anlamına gelecektir. Anılan ibare göz ardı edilmeden, fıkranın tamamı bir
bütün olarak yorumlandığında ise –ki olması gereken budur– Kurul’un 30 gün 1370
içinde işlem tesis etmesi durumunda işleme zımnen izin verilmesinden
bahsedilmesi mümkün değildir.
b. Ayrıca, söz konusu fıkrada “bildirimde bulunma” ile “işlem tesis etme” ayrı ayrı
belirtildiği ve bu süre içinde “işlem tesis etme” konusunda Kurul’a herhangi bir
sınırlama getirilmediği dikkate alındığında, Kurul’un işlem tesis etme yetkisini
“işlemin başvuranlar nezdinde olması veya onların bilgisi altında olacak
olması” şeklinde kısıtlamaya tabi tutmak, maddenin maksatlı olarak olandan
daha dar yorumlanmasından başka bir şey değildir. Çünkü, anılan madde
uyarınca Kurul’un 30 gün içinde işlem tesis edebilmesine olanak tanındığı
dikkate alındığında, bu tür bir yorum, Rekabet Kurulu’nun başvuru tarihinden 1380
itibaren 15 gün içinde karar almadığı takdirde konuya ilişkin karar almayacağı
anlamına gelmekte ve maddenin mantığı ile çelişmektedir. Bu nedenle, 30 gün
içinde tesis edilen bir işlemi – aynı gün içinde taraflara bildirilmemesi
nedeniyle – yok farz ederek işlemin zımnen geçerli olduğunu kabul etmek
mümkün değildir.
c. Tarafların ileri sürdüğü savunma şu nedenle de kabul edilebilir değildir:
4054 sayılı Kanun’un 10. maddesi aynı zamanda nihai incelemeye karar
verilmesi durumunda Rekabet Kurulu’nun kararı tebliğ etmesi ve Kanun’un 40
ila 59. maddelerinin uygulanmasını öngörmektedir. Atıf yapılan maddelere
bakıldığında, nihai inceleme aşamasında Kurul’un önce bir önaraştırma süreci 1390
başlatması veya resen soruşturma başlatması gerekmektedir. Soruşturma
başlatıldığı durumda ise, tarafların en geç 15 gün içinde bilgilendirilmesi
gerekmektedir.
Bu çerçevede, tarafların savunması Rekabet Kurulu’nun söz konusu bildirim
görevi ve yetkisini de ortadan kaldırıcı niteliktedir. Şöyle ki, tarafların
savunması kabul edildiği takdirde, Rekabet Kurulu başvurundan sonraki 15
gün içinde, yalnızca karar almakla değil, aynı zamanda bu kararı yine aynı gün
içinde konuya ilişkin bilgi, belge ve tedbirle birlikte tebliğ etmekle yükümlü
olacaktır ki, bunun Kanun’un 10. maddesinin ikinci fıkrasının ikinci bölümünün
yanı sıra Kanun’un 43. maddesinin de göz ardı edilmesi sonucunu doğuracağı 1400
açıktır.
08-23/237-75
36
d. Sonuç olarak, Rekabet Kurulu, 11.9.2007 tarihinde yapılan başvuruya ilişkin
olarak 9.10.2007 tarihinde –yani otuz gün içinde – nihai inceleme kararı alarak
işlem tesis etmiştir. Ayrıca, Kanun’un 10. maddesinde atıf yapılan 40 ila 59.
maddelerin uygulanmasını tarafların lehine kullanarak, önaraştırma safhasını
atlamış ve doğrudan Kanun’un 43. maddesi uyarınca kararı tebliğ edip
tarafların konuya ilişkin görüşlerini (I. Yazılı Savunma) talep etmiştir. Söz
konusu tebligat da yine Kanun’un 43. maddede öngördüğü 15 günlük süre
içerisinde yapılmıştır. Bu nedenle, uygulamada usule ilişkin herhangi bir
hukuka aykırılık bulunmamaktadır. 1410
H.4.2. Esasa İlişkin Yapılan İtirazların Değerlendirilmesi
Tarafların savunmalarında esasa ilişkin itirazlar ve bunlara ilişkin olarak
değerlendirmeler aşağıdaki şekilde özetlenebilir:
a. “Kanun’un 7. maddesi uyarınca işlem sonrasında hakim durumun
güçleneceğinin belirtilmesi yeterli değildir, ayrıca bunun rekabetin önemli
ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde olması gereklidir. Ancak, son
yıllarda piyasaya yeni girişler dikkate alındığında giriş engelleri
bulunduğundan ve hakim durumun güçlendirilmesinden söz etmek mümkün
değildir.”
Piyasaya yeni girişten ne anlaşılması gerektiğine ve bu açıdan piyasanın 1420
durumu ve savunmada öne sürülen iddialar, nihai incelemede elde edilen
bulgular da dikkate alınarak Karar’ın “Devralma İşleminin 4054 sayılı Kanun’un
7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi” başlığı altında ayrıntılı olarak
değerlendirilmiş ve reddedilmiştir.
b. “Gazeteler aynı teşebbüs bünyesinde olsalar dahi birbirleri ile rekabet
halindedir ve konu talep yönünden incelenecek olduğunda reklam verenlerin
güçlü ve organize olduğu görülecektir. Bu nedenle işlem sonrasında rekabetin
önemli ölçüde kısıtlanacağından bahsetmek mümkün değildir.”
Söz konusu savunma ve işlem sonrasında Doğan Grubu’nun rekabeti önemli
ölçüde sınırlayacak şekilde hakim durumunu güçlendirmesi ihtimali, piyasanın 1430
yapısı ve özellikle talebin niteliği ve alıcıların gücü, örnek AB Kararları ile
birlikte “Devralma İşleminin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından
Değerlendirilmesi” başlığı altında ayrıntılı olarak değerlendirilmiş ve
reddedilmiştir.
c. “Devralınan Vatan Gazetesi “Batan Teşebbüs” konumundadır ve bu
çerçevede mevzuatta öngörülen bütün koşulları taşımaktadır. Bu nedenle
işleme izin verilmelidir.”
Yukarıda yer verilen savunma, Karar’ın “Batan Teşebbüs Savunmasının
Dosya Konusu İşlem Bakımından Değerlendirilmesi“ başlıklı bölümünde
ayrıntılı olarak değerlendirilmiş ve kabul edilmiştir. 1440
08-23/237-75
37
H.4.3. Diğer İtirazların Değerlendirilmesi
Tarafların savunmasında “I. Yazılı Savunma’da ayrıca işleme yönelik olarak basında
çeşitli haberlerin yer aldığı, Vatan Gazetesi için başka potansiyel alıcıların bulunduğu
veya Zafer MUTLU’nun Doğan Grubu’nda yönetici olarak işe başladığı gibi gerçeği
yansıtmayan haberlere itibar edilmemesi gerektiği bildirilmiştir.” ifadeleri yer
almaktadır.
Ön İnceleme Raporu’nda, aynen; “İşleme izin verilmesi durumunda Zafer
MUTLU’nun hem Vatan Dergi Grubu A.Ş. hem de Doğan Grubu’nda ortaklık payına
ve/veya yönetici pozisyonuna sahip olmasının iki grup arasında 4054 sayılı Kanun’a
aykırı bir koordinasyon riskine yol açacağı” belirtilmiştir. 1450
Türkiye Ticaret Sicili’nin 01.05.2007 ve 10.05.2007 tarihli nüshalarında belirtildiği
üzere, Zafer MUTLU hem Bağımsız Gazeteciler’de hem de Vatan Dergi Grubu’nda
yönetici pozisyonundadır ve bu durumun sakıncaları Kararın “H.3.4.5. İşlem
Sonrasında Bağımsız Gazeteciler ile Vatan Dergi Grubu’nun Bağlantısının
Değerlendirilmesi” başlıklı bölümde de ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen raporlara ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık A.Ş. ve Kemer Yayıncılık ve Gazetecilik A.Ş.’nin
tam kontrolünün (dolayısıyla Vatan Gazetesi’nin) Doğan Gazetecilik A.Ş.
tarafından devralınması işleminin, 4054 sayılı Kanun ve 1997/1 sayılı “Rekabet 1460
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”
kapsamında devralma işlemi olduğuna OYBİRLİĞİ ile,
2. Tarafların faaliyet gösterdiği ulusal günlük siyasi gazeteler pazarında 1997/1
sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde belirtilen ciro ve pazar payı eşiklerinin aşıldığına ve
bu nedenle söz konusu işlemin izne tabi olduğuna OYBİRLİĞİ ile,
3. İşlem sonrasında Doğan Grubu’nun mevcut hakim durumunun güçlendirilmesi
söz konusu olduğundan, işlemin Kanun’un 7. maddesi yasağı kapsamında
olduğuna OYBİRLİĞİ ile,
4. İşlem sonrasında devralan teşebbüsün piyasadaki hakim durumunu
güçlendireceği ve batan firma savunmasında öne sürülen hususlar da dikkate 1470
alınarak, işleme ancak;
4.1. İzin verilmesini izleyen 2 (iki) yıl içinde Doğan Grubu tarafından Vatan
Gazetesi markası ve imtiyaz hakkının tüm borç ve yükümlülüklerinden
arındırılarak, tüm gerçek ve tüzel kişi ortaklar dahil olmak üzere, Doğan
Grubu’nun veya Doğan Grubu'nun doğrudan veya dolaylı olarak kontrol ettiği
(mevcut veya yeni kurulacak) teşebbüslerden herhangi birisi dışındaki kişilere
devredilmesi ve söz konusu devir işleminin, 1997/1 sayılı Tebliğ’deki eşikler
gözetilmeksizin Rekabet Kurulu’nun onayına tabi olması;
08-23/237-75
38
4.2. İşleme izin verilmesini izleyen 2 (iki) yıl içinde Vatan Gazetesi markası ve
imtiyaz hakkının yukarıda belirtilen koşullar çerçevesinde satılamaması 1480
halinde, ikinci yılın bitimini izleyen iki ay içinde söz konusu marka ve imtiyaz
hakkının Rekabet Kurulu’nun gözetiminde ihale yöntemi ile satılması;
4.3. Bu ihale sürecinde de anılan marka ve imtiyaz hakkının satılamaması
durumunda ise, ihaleyi takip eden üç yıl boyunca, Doğan Grubu’nun Vatan
Gazetesi markasına ve imtiyaz hakkına sahip olmaya devam etmesi, bunların
hukuki varlığı için gerekli yükümlülükleri yerine getirmesi, fakat Vatan
Gazetesi markası ve imtiyaz hakkını herhangi bir süreli yayında
kullanmaması, söz konusu süre boyunca anılan marka ve imtiyaz hakkına
talep olması durumunda, bu taleplerin 4.1. madde çerçevesinde Rekabet
Kurumu’nun onayına tabi olarak değerlendirilmesi, bu süre dolduktan sonra 1490
marka ve imtiyaz hakkı satılamamış ise, Doğan Grubu’nun marka üzerinde
her türlü tasarruf hakkına sahip olması;
4.4. İlgili devir işlemine taraf olan Doğan Grubu, Vatan Gazetesi markası ve
imtiyaz hakkının Madde 4’de belirtilen koşullar çerçevesinde satılmasına
kadar geçen süre içinde ve Madde 4.1 ve 4.3 çerçevesinde gerçekleşecek
satışı takip eden üç yıl boyunca veya satış gerçekleşemez ise, Madde 4.2’de
öngörülen ihaleyi takip eden üç yıl boyunca, içinde “Vatan“ kelimesi geçen
veya 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname çerçevesinde Vatan markası ile karıştırılabilecek nitelikte olan
markaları tescil ettirmemesi, kullanmaması, bu tür markaların tescilini 1500
engellemek için gerekli hukuki girişimlerde bulunması ve halihazırda devre
konu şirketler veya ortakları üzerine veya Doğan Grubu bünyesinde bulunan
gerçek veya tüzel kişiler adına tescil edilmiş olan ve “Vatan” sözcüğünü
içeren markaların da süreli yayınlar üzerinde kullanılmaması;
4.5. Rakip marka yaratılmaması ve mevcut markanın korunmasına ilişkin Madde
4.4’de belirtilen yükümlülüklerin, işlem öncesinde Bağımsız Gazeteciler ve
Kemer Yayıncılık’ın ortakları olan gerçek ve tüzel kişiler için de geçerli olması;
4.6. Diğer yandan, işlemin yalnızca Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık A.Ş. ve
Kemer Yayıncılık ve Gazetecilik A.Ş.’nin Doğan Grubu’na devri ile sınırlı
olduğu ve işlem sonrasında Vatan Dergi Grubu A.Ş. tarafından yayımlanan 1510
dergilerin Doğan Grubu tarafından yayımlanan dergilerle etkin bir şekilde
rekabet etmesinin beklendiği ve Zafer MUTLU’nun işlem sonrasında
Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık A.Ş.’de (ya da Doğan Grubu’na bağlı bir
diğer şirkette) görev yaparken bir yandan da Vatan Dergi Grubu A.Ş.’de
yöneticilik yapmasının rakip teşebbüsler arasında koordinasyon riski
yaratacak olması nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca
sakıncalı olduğu dikkate alınarak, Zafer MUTLU’nun Vatan Dergi Grubu
A.Ş.’deki ya da devredilen şirketlerdeki yöneticilik görevini sona erdirmesi ve
bu teşebbüsü kontrol edecek miktarda veya nitelikte hisse sahibi olmaması
koşullarıyla izin verilmesine OYÇOKLUĞU ile, 1520

08-23/237-75
39
5. Yukarıda belirtilen koşullara uyulmaması durumunda, haklarında 4054 sayılı
Kanun’un 16 ve 17. maddeleri uyarınca işlem tesis edileceğinin taraflara
bildirilmesine OYÇOKLUĞU ile,
karar verilmiştir.













































08-23/237-75
40


(10.03.2008 tarih, 08-23/237-75 sayılı Kurul Kararı’na)
KARŞI OY GEREKÇESİ

Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık A.Ş. ve Kemer Yayıncılık ve Gazetecilik A.Ş.’
nin tam kontrolünün (dolayısıyla Vatan Gazetesi’nin), Doğan Gazetecilik A.Ş.
tarafından devralınması işleminde;
“Batan Teşebbüs Savunması”nda öne sürülen hususlar dikkate alındığında,
işleme koşullu olarak izin verilmiştir.

Yapılan savunmalar, ileri sürülen görüşler, ortaya konan deliller ve gerekçeler
çerçevesinde;

a. Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık A.Ş.’ nin sürekli olarak zarar etmesi
ve sermayesinin mevcut borç stokunu karşılama açısından yetersiz
olması nedeniyle - yeni bir sermaye girişi olmaksızın - faaliyetlerine
devam etmesinin olanaksız olduğu ve işleme izin verilmediği takdirde
teşebbüsün iflas etmesinin kaçınılmaz olduğu;

b. Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık A.Ş.’ nin söz konusu borç stokunun
büyük çoğunluğunun Doğan Grubu’na ait yükümlülüklerden oluştuğu,
ancak bu durumun Doğan Grubu’nun karlı bir teşebbüsü 4054 sayılı
Kanunu dolanarak devralması amacıyla muvazaalı olarak
gerçekleştirildiğine dair herhangi bir kanıta ulaşılmadığı, bilakis
Bağımsız Gazeteciler’in mali tablolarından teşebbüsün kuruluşundan
bu yana Doğan Grubu’nun desteği ile varlığını sürdürdüğünün
anlaşıldığı,

c. Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık A.Ş. yöneticilerinin gerek bireysel
olarak gerekse Deutsche Bank aracılığıyla Vatan Gazetesi’ni satma
yönünde girişimlerde bulunduğu, ancak söz konusu çabalara rağmen
Doğan Grubu dışında yerli ya da yabancı herhangi bir alıcı
bulunamadığı,

d. Yeni bir sermaye girişi olmadığı takdirde, ya da işleme izin
verilmediği takdirde Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık A.Ş.’ nin iflas
edeceği ve temel malvarlığı olan Vatan Gazetesi’nin piyasadan
çıkacağı, bu durumun okuyucular ve reklam verenler açısından
alternatif bir “markanın” piyasadan çıkması anlamına geleceği ve söz
konusu boşluğun büyük bir ihtimalle ve büyük oranda Doğan Grubu
tarafından doldurulacağı,

e. İnsan kaynaklarının batan teşebbüs savunması çerçevesinde
piyasadan çıkacak varlıklar arasında yer almaması gerektiği, yeniden
08-23/237-75
41
yapılanma aşamasında olası personel tasarruflarının gündeme
gelebileceği, ancak iflas durumunda işsiz kalacak personelin kıdem
tazminatı dahi alamayacak durumda olması nedeniyle işleme izin
verilmesinin, işleme izin verilmemesine oranla tercih edilebileceği,


f. Reklam yeri satışlarının grup bazında tekelden yapılmaması ve
önceliklerinin farklı olması nedeniyle reklam verenlerin işlem
sonrasında oluşacak yapılanmayı ciddi bir risk olarak görmedikleri,

g. İşleme izin verilmesi durumunda piyasada ortaya çıkacak rekabeti
kısıtlayıcı etkilerin, işleme izin verilmemesi durumunda da
gerçekleşeceği, işleme izin verilmediği takdirde Vatan Gazetesi
okuyucularının ve müşterilerinin (reklam verenler) bir kısmının Doğan
Grubu’na ait mecralara yönelmesinin söz konusu olacağı ve bu
durumda da Doğan Grubu’nun hakim durumunu güçlendirmesine
dair bir sonucun ortaya çıkacağı,

dikkate alındığında, “Batan Teşebbüs Savunması”nın kabul
edilebilir nitelikte olduğu izahtan varestedir.
Diğer bir şekilde ifade edecek olursak; dosya kapsamında yer alan
bilgi ve belgelere göre, “Batan Teşebbüs Savunması”nın kabul edilmesinin
gerekliliği noktasında makul ve inandırıcı bir kanaat oluşmuştur.
Dosya konusu işlem gerçekleşmediği takdirde devredilen
teşebbüsün piyasadan çıkacağı ve markanın ortadan kalkacağı kabul edilmelidir. Bu
durumda teşebbüsün piyasadan çıkmasına nazaran, bir grubun içinde de olsa
varlığını devam ettirmesi çok daha tercih edilmelidir.

Bu anlamda;
- İşleme izin verilmesini izleyen iki yıl içinde Doğan Grubu tarafından Vatan
Gazetesi’nin tüm borç ve yükümlülüklerinden arındırılarak devredilmesi,
- Bu konuda 1997/1 sayılı Tebliğ’deki eşiklerin gözetilmemesi,
- Satışın, Rekabet Kurulu’nun onayına tabi olması,
- Satışın, işleme izin verilmesini izleyen iki yıl içinde gerçekleşmemesi
durumunda Rekabet Kurulu’nun (gözetiminde) ihale yöntemi ile satışı
gerçekleştirmek üzere devreye girmesi,
- Bu süreç sonunda da satış gerçekleşemez ise önceki süreci takip eden üç yıl
boyunca Doğan Grubu’nun, Vatan Gazetesi markası ve imtiyaz hakkını herhangi bir
süreli yayında kullanmaması ve bu sırada anılan markaya talep olması durumunda,
bu taleplerin kararın 4.1. maddesi çerçevesinde Rekabet Kurumu’nun onayına tabi
olarak değerlendirilmesine,
dair koşullar getirilmek suretiyle devre izin verilmiştir.

08-23/237-75
42
Diğer taraftan;
Zafer Mutlu’nun Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık A.Ş.’de ya da Doğan
Grubu’na bağlı bir diğer şirkette görev yaparken bir yandan da Vatan Dergi Grubu
A.Ş.’de yöneticilik yapmasının rakipler arasında koordinasyon riski yaratacak olması
nedeniyle Vatan Dergi Grubu A.Ş.’deki ya da devredilen şirketlerdeki yöneticilik
görevini sona erdirmesi veya kontrolü elinde bulunduracak miktarda hisse sahibi
olmaması koşuluda izin için gerekli görülmüştür.

“Batan Teşebbüs Savunması”nın kabul edildiği dosya konusu işlem
kapsamında, gerçek veya tüzel kişilere devir için herhangi bir koşul getirilmesinin
gerekli olmadığı kanaatinde olduğumdan, işleme koşullu olarak izin veren çoğunluk
görüşüne katılmıyorum.

Her şeyden önce, Doğan Grubu’na Vatan Gazetesi’ni iki yıl içinde tüm borç ve
yükümlülüklerinden arındırarak devretmesi yükümlülüğü getirilmiştir. Pasiflerinin,
aktiflerinden daha fazla olduğu kabul edilen Vatan Gazetesi’nin, tüm borçlarından ve
yükümlülüklerinden iki yıl gibi kısa bir süre içinde temizlenmesi, diğer bir ifadeyle
azda olsa karlı bir duruma getirilmesi ödev ve görevini Doğan Grubu’na yüklemenin
gerekli izni vermek için uygun bir koşul olmadığını düşünüyorum.

Vatan Gazetesi “günlük ulusal siyasi gazeteler” pazarında, 2006 yılı itibarıyla
net satış adedine göre %4.30 oranında pazar payına sahiptir. İlan ve reklam gelirleri
yönünden ise %4.70 oranında pazar payına sahiptir. 2007 yılı için ise hem net satış
adedi yönünden, hem de ilan ve reklam gelirleri yönünden Vatan Gazetesi’nin pazar
payının daha düşük olarak ortaya çıkabileceği rahatlıkla öngörülebilir. O halde, Vatan
Gazetesi’nin ilgili pazarda çok düşük olarak kabul edilebilecek pazar payına sahip
olduğu tartışmasızdır. Bu durum karşısında, Doğan Grubu’na gerekli iznin verilmesi
noktasında herhangi bir koşul getirilmemesi gerektiği kanaatini taşıyorum.

Diğer taraftan şu hususu da ifade etmek gerekir ki; 1997/1 sayılı “Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”
kapsamında belirtilen ciro ve pazar payı eşiklerini aşan işlemler için Rekabet
Kurulu’ndan izin alınması zorunludur.3 Tebliğ’de belirtilen ciro ve pazar payı eşiklerini
aşmayan işlemler izne tabi değildir. Alınan “Kurul Kararı”nda, dosya konusu devir
işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ’deki eşiklerin altında kalması durumunda Rekabet
Kurulu’nun onayına tabi olacağı vurgulanmıştır. 1997/1 sayılı Tebliğ dayanağını 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesinden almaktadır. Dayanağını 4054 sayılı Kanun’dan alan
1997/1 sayılı Tebliğ’in belirlediği eşiklerin altında olsa dahi işlem, Doğan Grubu
tarafından Rekabet Kurulu’nun onayına sunulacaktır. Kurul Kararı, 4054 sayılı Kanun
ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan ikincil düzenlemelerin önüne geçmiştir. Ciro ve

3 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinin birinci fıkrası: (1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik; RG: 26.03.1998, 23298)
“Bu Tebliğ’in 2 nci maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı
gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar
paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk
Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.”

08-23/237-75
43
pazar payı itibarıyla Tebliğ’in belirlediği eşiklerin altında kalan bir işlem için izin
başvurusu yapılması gerekli görülmezken, Kurul kararı ile bu gerekliliğin
getirilmesinin hukuka uygun olmadığını düşünüyorum.

Rekabet Kurulu’nun ise satış için ihale yapmasının, bu konuda usul ve
esasların belirli olmadığı bir çerçevede satış sürecine dahil olmasının kabul edilebilir
bir yöntem olmadığını düşünüyorum. Ayrıca; Rekabet Kurulu’nun 4054 sayılı
Kanun’un “Kurulun Görev ve Yetkileri” başlığını taşıyan 27. maddesi çerçevesinde
böyle bir görevi bulunmamaktadır.4

4 4054 sayılı Kanun’un 27. maddesi: Kurulun görev ve yetkileri şunlardır:
a) Bu Kanunda yasaklanan faaliyetler ve hukukî işlemler hakkında, başvuru üzerine veya
resen inceleme, araştırma ve soruşturma yapmak; bu Kanunda düzenlenen hükümlerin
ihlal edildiğinin tespit edilmesi üzerine, bu ihlallere son verilmesi için gerekli tedbirleri
alıp bundan sorumlu olanlara idarî para cezaları uygulamak,
b) İlgililerin muafiyet ve menfî tespit taleplerini değerlendirerek, uygun olan anlaşmalara
muafiyet ve menfî tespit belgesi vermek,
c) Verilen muafiyet kararları ve menfî tespit belgelerinin ilgili olduğu piyasaları sürekli
takip ederek, bu piyasalarda ya da tarafların durumlarında değişiklikler tespit edilmesi
halinde ilgililerin başvurularını yeniden değerlendirmek,
d) Birleşme ve devralmalara izin vermek,
e) Kurul İkinci Başkanını seçmek,
f) Bu Kanunun uygulanması ile ilgili olarak tebliğler çıkarmak ve gerekli düzenlemeleri
yapmak,
g) Rekabet hukuku ile ilgili mevzuatta yapılması gerekli değişiklikler konusunda doğrudan
veya Bakanlığın talebi üzerine görüş bildirmek,
h) Rekabeti sınırlayıcı anlaşma ve kararlarla ilgili olarak diğer ülkelerin mevzuat, uygulama,
politika ve tedbirlerini izlemek,
ı) Kurumun personel politikalarını saptamak, uygulamasını izlemek personelin atama
işlemlerini yapmak, Başkanlıkça hazırlanan Kurumun yıllık bütçesi, gelir gider kesin
hesabı ve yıllık çalışma programlarını onamak, gerekirse bütçede hesaplar arasında
aktarma yapmaya karar vermek,
j) Boşalan Kurul üyelikleri için Kurumca gösterilecek adayları belirlemek,
k) Yılda bir, çalışmaları ve görev alanlarındaki durum ve gelişmelerle ilgili bir rapor
yayınlamak,
l) Menkul ve gayrimenkul eşya ve demirbaş alımı gibi satınalma, satma, kiralama
konularındaki önerileri görüşüp karara bağlamak, bu konuda gerekli düzenlemeleri
yapmak,
m) Kurumun üçüncü kişilerle olan alacak, hak ve borçları hakkında her türlü işleme karar
vermek,
n) Kanunla verilen diğer görevleri yerine getirmek.

08-23/237-75
44

Rekabet Kurulu tarafından da satış gerçekleştirilemez ise, Vatan Gazetesi
markası ve imtiyaz hakkını elinde bulunduran Doğan Grubu’na bir talep gelirse bu
talep değerlendirilecek ve Rekabet Kurumu’nun onayına sunulacaktır. Halbuki
kararın 4.1 bendinde ifade edildiği üzere Doğan Grubu tarafından ilk iki yıl içinde
yapılan devir Rekabet Kurulu’nun onayına tabidir. Ancak, bu kez onay için Rekabet
Kurumu gösterilmiştir. Bu durum gerçekleştiğinde çelişki yaratabilecek olan bu safha
nasıl giderilebilecektir?

Buraya kadar yapılan açıklamalar şunu göstermektedir ki; tüzel kişi yönünden
getirilen koşullar 4054 sayılı Kanuna ve ikincil düzenlemelere uygun olmadığı gibi,
ayrıca; karışık ve karmaşık bir çerçeve çizmektedir.

Gerçek kişi Zafer Mutlu yönünden ise, işlem sonrasında Vatan Dergi Grubu
tarafından yayınlanan dergilerin Doğan Grubu tarafından yayınlanan dergilerle etkin
bir şekilde rekabet etmesinin beklendiği, bu nedenle, Bağımsız Gazetecilerde (ya da
Doğan Grubu’na bağlı bir diğer şirkette) görev yaparken, Vatan Dergi Grubu’nda
görev yapan Zafer Mutlu’nun rakipler arasında koordinasyon riski yaratacak olması
nedeniyle bu teşebbüslerden birindeki yöneticilik görevini sona erdirmesi veya
kontrolü elinde bulunduracak şekilde hisse sahibi olmaması koşulu getirilmiştir.
Dosya kapsamına göre, yukarıda da yer verildiği şekilde Vatan Gazetesi’nin ilgili ürün
pazarındaki payı oldukça düşüktür. Devredilen Grup kapsamında, Vatan Gazetesi
hariç tutulduğunda, Vatan Dergi Grubu’nun ait olduğu ilgili ürün pazarındaki payının
çok düşük olacağı da gayet açıktır. Pazar payının çok düşük olduğu ortada olan bu
durum karşısında gerçek kişi Zafer Mutlu yönünden getirilen koşula gerek olmadığı
kanaatini taşıyorum.

Yukarıda açıkladığım gerekçelerden dolayı “Batan Teşebbüs” olgusunun
kabul edildiği işleme koşulsuz izin verilmesi kanaatini taşıdığımdan, kararın 4, 4.1,
4.2, 4.3, 4.4, 4.5, 4.6 ve 5. bentlerindeki çoğunluk görüşüne katılmıyorum.





Tuncay SONGÖR
İkinci Başkan







08-23/237-75
45

Rekabet Kurulu’nun 10.03.2008 Tarih ve 08-23/237-75 Sayılı Kararına

KARŞI OY GEREKÇESİ


Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık A.Ş. ve Kemer Yayıncılık ve Gazetecilik
A.Ş.’nin tam kontrolünün Doğan Gazetecilik A.Ş. tarafından devralınması
işlemine izin verilmesi talebi üzerine yapılan inceleme sonucu alınan karara
katılmamaktayım. Kurul kararı, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un USULE ve ESASA ilişkin hükümlerine aykırı bulunmaktadır.

A) USULE YÖNELİK YASAYA AYKIRILIKLAR :
1) 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 10. maddesi;
“7. madde kapsamına giren birleşme veya devralma anlaşmaları Kurula
bildirildiği tarihten itibaren Kurul, onbeş gün içinde yapacağı ön inceleme
sonucunda birleşme veya devralma işlemine ya izin vermek ya da bu işlemi
nihai incelemeye almaya karar verdiği takdirde, ön itirazını bildiren yazısı ile
birlikte birleşme veya devralma işleminin nihai karara kadar askıda olduğunu
ve uygulamaya sokulamayacağını, gerekli gördüğü diğer tedbirlerle birlikte
ilgililere usulüne göre tebliğ etmek zorundadır. Bu durumda, bu Kanunun 40 ila
59 uncu maddeleri hükümleri uygulanır.
Kurulun süresi içinde birleşme veya devralmaya ilişkin müracaata
herhangi bir cevap vermediği ya da herhangi bir işlem yapmadığı hallerde,
birleşme veya devralma anlaşmaları bildirim tarihinden 30 gün sonra
yürürlüğe girerek hukuki geçerlilik kazanır.”
şeklindedir.
İşleme ilişkin başvuru, 24.07.2007 tarihinde yapılmış, Rekabet Kurumu
tarafından 20.8.2007 ve 7.9.2007 tarihlerinde iki kez bilgi istenilmiş, istenenler
Kurum kayıtlarına 11.9.2007 tarihinde intikal etmiştir. Bu durumda 4054 sayılı
Kanun’un 10. maddesi gereği Rekabet Kurumu’nun karar verme süreci
11.9.2007 tarihinde başlamıştır. Yine aynı madde gereği devir konusu işlemin
nihai incelemeye alınabilmesi için Kurulun ancak ve ancak bildirim tarihinden
itibaren 15 gün içinde karar vermiş olması gerekmekte, aksi takdirde Rekabet
Kurulu’nun 15 gün içinde işleme izin vermesi ya da 30 gün içinde işlem
yapılmaması durumunda işleme zımnen izin verildiğinin kabul edilmesi
gerekmektedir. Talep edilen bilgiler Rekabet Kurumu’na 11.9.2007 tarihinde
ulaşmasına rağmen nihai karar 9.10.2007 tarihinde alınmış, Kanun’da verilen 15
günlük süre aşılmış ve karar, bildirim tarihinden itibaren 30 gün içinde tebliğ
08-23/237-75
46
edilmemiştir. Bu nedenle bildirim konusu işlem kanunda belirtildiği üzere
zımnen hukuki geçerlilik kazanmıştır.
2) 4054 Sayılı Kanunun 10. maddesi, başvurunun nihai incelemeye
alınması durumunda Kanunun 40 ila 59. hükümleri uygulanır şeklindedir.
Görüleceği üzere Kanun koyucu, teşebbüslerin gerçekleştireceği çok büyük
bütçeli (milyon dolarlık) birleşme-devralma karar ve sözleşmelerin, iznine bağlı
tutulan Rekabet Kurulu tarafından çok kısa sürede karara bağlanmasını
öngörmüştür. Süre(gün) takvimine bağlanan prosedür, teşebbüslerin lehine
düzenlenmiştir. Devralma işlemine izin verilmesi istemli başvuru Rekabet
Kurumu’na 26.7.2007 tarihinde yapılmış, nihai karar Rekabet Kurulunca 6 ay
sonra 10.3.2008 tarihinde verilmiştir. Oysa ki benzer başvurular bir ya da en geç
3 aylık süre içinde karara bağlanmıştır. Örneğin;
a-Yıldız Holding’in Godiva’yı devralması işlemine ilişkin başvuru
18.1.2008’de yapılmış, Kurul Kararı 26 gün sonra 14.2.2008’de verilmiştir.
b-Cadbury Schweppes Plc kontrolündeki Greencastle Drinks Limited
tarafından Intergum Gıda San. Ve Tic A.Ş., Dandy Sakız Şekerleme ve Tic.
A.Ş.,İntergum ve Falım A.Ş.’nin kontrolünü devralması işleminde başvuru
8.6.2007 tarihinde yapılmış, karar (iki ayda), 23.8.2007’de sonuçlandırılmıştır.
c-The Procter&Gamble Company şirketinin The Gilette Company ve
iştiraklerini devralması işlemi başvurusu 30.6.2005 tarihinde yapılmış, karar (3
ayda) 8.9.2005 tarihinde alınmıştır.
Vatan grubu izin başvurusunu 26.7.2007 tarihinde yapmış, Rekabet
Kurumu’nun ilgili dairesi (idare); ön inceleme raporunu iki ay sonra, 28.9.2007
tarihinde tamamlamış, Kurul tarafından 9.10.2007 tarihinde nihai incelemeye
alınmıştır. Nihai inceleme, yasa hükmü yanlış yorumlanarak 4 aydan fazla
sürdürülmüştür. 4054 Sayılı Kanunun 10. maddesi, başvurunun nihai
incelemeye alınması durumunda Kanunun 40 ila 59. maddelerinin
uygulanabileceğini öngörmüştür. Buradaki amaç, Kurul ve idarenin Kanunun 40
ila 59. maddeleri arasındaki hükümlerden, gerçeğin ortaya çıkarılmasına
yardımcı olan araştırmaların yapılmasına imkan veren ilgili maddelerin
uygulanmasıdır. Yoksa; bir soruşturmada uygulanması yasal zorunluluk olan
prosedürün uygulanması değildir. Soruşturmalarda teşebbüslere verilmesi
gereken birinci, ikinci, üçüncü yazılı savunma hakkının nihai incelemelerde
verilmesi gerekmemektedir. Olayımızda; 9.10.2007 tarihinde nihai inceleme
kararı alındıktan sonra idarece, teşebbüslere 24.10.2007 tarihinde birinci
savunma, 11.2.2008 tarihinde ikinci savunma ve nihayet 15.2.2008 tarihinde
üçüncü savunma hakkı tanınmış, tebligatlar yapılmış, teşebbüs, nihai
inceleme işlemlerinin gereğinden fazla uzatıldığını görünce üçüncü savunmayı
yapmamış, sözlü savunma talebinde bulunmamıştır. Söz konusu nihai karar,
nihayet 10.3.2008 tarihinde karara bağlanabilmiştir.

08-23/237-75
47


B) ESASA İLİŞKİN YASAYA AYKIRILIKLAR:
I. İzin başvurusu üzerine Raportörler tarafından düzenlenen raporla:
a) Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık A.Ş. ve Kemer Yayıncılık ve Gazetecilik
A.Ş.’nin tam kontrolünün (dolayısıyla Vatan Gazetesi’nin) Doğan Gazetecilik
A.Ş. tarafından devralınması işleminin, 4054 sayılı Kanun ve 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi olduğu,
b) Tarafların faaliyet gösterdiği ulusal günlük siyasi gazeteler pazarında 1997/1
sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde belirtilen ciro ve pazar payı eşiklerinin aşıldığı ve
bu nedenle söz konusu işlemin bildirime tabi bir işlem olduğu,
c) İşlem sonrasında Doğan Grubu’nun hakim duruma gelmesi veya mevcut
hakim durumunu güçlendirmesi söz konusu olduğundan, işlemin Kanun’un 7.
maddesi çerçevesinde yasaklamaya tabi olduğu, ifade edilmiştir.
Doğan Gazetecilik ve Kemer Yayıncılık ve Gazetecilik’in ortaklık payı sahipleri arasında
imzalanan Sözleşme (1) uyarınca Kemer Yayıncılık ve Gazetecilik hisseleri Doğan
Gazetecilik tarafından devralınacak ve Doğan Gazetecilik, Kemer Yayıncılık ve
Gazetecilik’in tam kontrolüne sahip olacaktır. Doğan Gazetecilik ve Bağımsız Gazeteciler
Yayıncılık’ın ortaklık payı sahipleri arasında imzalanan Sözleşme (2) uyarınca da Bağımsız
Gazeteciler Yayıncılık hisseleri Doğan Gazetecilik tarafından devralınacak ve Doğan
Gazetecilik, Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık’ın tam kontrolüne sahip olacaktır.
İlgili işlemler, Kemer Yayıncılık ve Gazetecilik ile Bağımsız Gazeteciler Yayıncılık’ın
kontrolünde değişiklik yaratması nedeniyle 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin “herhangi
bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının
tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları
devralması veya kontrol etmesi” şeklindeki (b) bendi kapsamında devralma işlemidir.
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca, bir (veya daha fazla) teşebbüsün
birleşme veya devralma yoluyla ilgili pazardaki rekabeti önemli ölçüde
azaltacak şekilde hakim duruma gelmesi veya mevcut hakim durumunu
güçlendirmesi yasaklanmıştır.
Bu çerçevede, işlem sonrasında devralan tarafın hakim duruma gelip
gelmeyeceği veya hakim durumda ise bu konumunu güçlendirip
güçlendirmeyeceği incelenmelidir.
Söz konusu değerlendirme açısından en başta dikkate alınması gereken ölçüt
teşebbüslerin pazar paylarıdır. Bunun yanı sıra rakiplerin göreli güçleri,
piyasadaki dikey bütünleşme, piyasaya giriş-çıkış serbestisi, yatırım maliyetleri
vb. unsurlar da dikkate alınmalıdır.
08-23/237-75
48
Pazar payı açısından bir gazetenin net satış adedi söz konusu gazeteyi
yayımlayan teşebbüsün piyasadaki gücünün belirlenmesi açısından önemlidir.
Pazar payı açısından raportörler ve Kurul net satış adedi ile reklam /ilan gelirini
ölçüt olarak almıştır. Kanaatime göre iki unsurun nazara alınması
gerekmemektedir. Reklam ve ilan gelirleri net satışla bağlantılı ve ilgilidir.
Bu gelir net satışın çoğalmasıyla artmakta, azalması durumunda ise
düşmektedir. Doğan Grubunun net satış adedine göre Pazar payı %34.70,
Vatan’ın ise %4.30’dur. İlgili pazarda işlem sonrası Doğan’ın Pazar payı
%39 olmaktadır. %100 pazarın %39’u Doğan Grubu’nun payına düşerken,
%61’i Merkez Grubu, Akşam Grubu, Zaman ve diğer gazetelere kalmaktadır.
Dolayısıyla Doğan devirden önce de, sonra da hakim durumda değildir. En
çok Pazar payına sahiptir. Diğer bir ifadeyle pazarın lideridir. Hakim durumu, ya
da hakim durumun güçlendirilmesi söz konusu değildir. Net satış açısından
Doğan Grubunun HHI Değeri 1676’dır. Avrupa Birliği uygulamasında, AB
Rehberinin 20. maddesinde belirtildiği üzere HHI değeri 1000-2000 arasında
olan (Doğan’ın payı 1676 dır ve 2000’den küçüktür) piyasalarda bir riskin söz
konusu olmayacağı vurgulanmıştır. AB Rehberinin 17. maddesinin
“teşebbüsün %50 ve üstünde Pazar payına sahip olmasının hakim
durumda olacağına delalet edeceği” hükmü, Doğan grubunun devirden
önce de, sonrasında da hakim durumda bulunmadığını göstermektedir.
4054 Sayılı Kanun bir teşebbüsün hakim durumda bulunmasını değil, hakim
durumunu kötüye kullanmasını rekabet ihlali (suçu) olarak kabul etmektedir.
Dolayısıyla izin talep edilen devralma işlemi 4054 Sayılı Kanunun 7.
maddesi yasağı kapsamında bulunmayan, o nedenle de hemen izin talebi
doğrultusunda karara bağlanması gereken bir işlemdir.
II. İşleme konu olan bildirim dilekçesi ve ekinde yer alan bildirim
formunda, Eylül 2002’den bu yana yayınlanmakta olan Vatan Gazetesi’nin
bugüne kadar kârlı bir yapıya kavuşamadığı, Vatan Gazetesi’nin basımından
okuyucuya ulaşmasına kadar tüm aşamalarda Doğan Grubu şirketlerinden
hizmet aldığı, gelinen nokta itibariyle Vatan Gazetesi’ni yayınlayan Bağımsız
Gazeteciler’in finansal yükümlülüklerini yerine getirmekte büyük güçlük çektiği
ve bu durumun sürmesi halinde ödemelerini tatil etmekten başka çaresi olmadığı
belirtilmektedir.
Yine Bildirim Formu’nda yer alan bilgilere göre;
- Bağımsız Gazeteciler 2005 ve 2006 yılında öz sermayesini tamamen
yitirmiş durumdadır. Şirketin öz kaynakları söz konusu yıllar için sırasıyla
(…) ve (……..) YTL’dir.
- Bağımsız Gazeteciler’in (……..) YTL olan sermayesinin ancak (……..)
YTL’si ödenmiş olup, kalan (……..) YTL’lik sermaye taahhüdünün
ödenmesi için belirlenen yasal süre dolmuştur.
08-23/237-75
49
- 31.5.2007 tarihi itibariyle Bağımsız Gazeteciler’in bankalara (……..)
YTL; neredeyse tamamı Doğan Grubu şirketlerine olmak üzere (……..)
YTL (toplam (……..) YTL) borcu vardır.
- Bağımsız Gazeteciler’in 317 çalışanı ve 31.12.2006 tarihi itibariyle
yaklaşık (……..) YTL’lik SSK yükümlülüğü bulunmakta olup; hazırlanan
mali tablolara göre çalışanlarının kıdem tazminatı karşılık tutarı yaklaşık
(……..) YTL’dir.
Rekabet hukuku literatürüne, Avrupa Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri
mevzuatına bakıldığında, taraflardan birinin hakim duruma gelme riski olsa
dahi bazı durumlarda istisnai olarak birleşme/devralma işlemine izin verildiği
görülmektedir. Bu istisnai durumlardan birisi de, literatürde “BATAN
TEŞEBBÜS SAVUNMASI” olarak adlandırılmaktadır. A.B. ; batan teşebbüs
savunması ve gerçekleşen birleşmeyi KURTULUŞ BİRLEŞMESİ olarak
tanımlamıştır.(Kali Salz Kararında)
A.B. ; batan teşebbüs savunmalı birleşmelerde, sebep-sonuç ilişkisi
üzerinde durmakta ve eğer birleşme olmadan da, devralan teşebbüs pazarda
hakim durumda olacak veya hakim durumunu güçlendirecekse, bu birleşme ile
hakim durum arasında NEDENSELLİK ilişkisinin bulunmadığını kabul
etmektedir(Kali&Salz Kararında). AB Komisyonu, birleşme olmasa bile Kali
Salz’ın ilgili pazarda MONOPOL olacağını göz önünde bulundurarak
birleşmeye KOŞULSUZ İZİN vermiştir.
AB Konseyi, 2004 tarihli Yatay Birleşmelere İlişkin Kılavuz’un 89-91.
maddelerinde, bir teşebbüsün batan teşebbüs sayılabilmesi için;
- Teşebbüsün başka bir teşebbüs tarafından devralınmaz ise finansal
yükümlülükleri nedeniyle yakın bir gelecekte piyasa dışına çıkmasının
kaçınılmaz olması,
- Bildirime konu birleşme işleminden daha rekabetçi bir çözümün
bulunamaması,
- Birleşme gerçekleşmez ise teşebbüsün varlıklarının kaçınılmaz olarak
piyasa dışına çıkacak olması
gerektiği belirtilmektedir.
Batan teşebbüs savunmasının istisnai bir nitelik arz etmesi nedeniyle, a)
olası muvazaa risklerinin bertaraf edilmesi, b) teşebbüsün iflas etmesi c)
piyasadaki rekabetçi yapı açısından daha iyi bir alternatifin bulunamaması, d)
teşebbüsün malvarlıklarının kaçınılmaz olarak piyasa dışına çıkması veya
teşebbüsün pazar payının devralana geçmesi e) işleme izin verilmesi durumunda
piyasada ortaya çıkacak rekabeti kısıtlayıcı etkilerin işleme izin verilmemesi
durumunda da gerçekleşecek olması gibi hususlar değerlendirilmelidir.
08-23/237-75
50
Batan teşebbüs savunmasının tüm unsurları olayımızda gerçekleşmiş
bulunmaktadır. Kurul’un kabulü de oybirliğiyle bu yöndedir. Kabul bu yönde
olmasına rağmen, Kurul önceki istikrar gösteren kararlarının (içtihadının)dışına
çıkarak, hatalı bir kabulle işleme koşullu izin vermiştir. Rekabet Kurulu,benzer
başvurularda, örneğin Uzel ve Erciyas Bira Kararlarında devir işlemlerine
koşulsuz izin vermiştir.
a) ERCİYAS BİRACILIK KARARI
Rekabet Kurulu’nun 12.2.1998 Tarih 52/379-43 Sayılı Kararında Erciyas
Biracılık ve Malt Sanayi A.Ş.’ne ait bazı aktif kıymetleri satın alması Kararında:
Erciyas Biracılık ve Malt Sanayi A.Ş.’nin 1996 yılı cirosu 9 trilyon,
devralınan Toros Biracılık ve Malt Sanayi A.Ş.’nin 1996 yılı cirosu 931
milyar’dır.
10 milyon ABD Doları reklam gideri Toros Biracılık ve Malt Sanayi
A.Ş.için zararla sonuçlanmıştır. Toros yurt dışı alıcılar ile yapmış olduğu
pazarlıkların sonuçsuz kalması üzerine faaliyetlerini durdurma kararı almıştır.
İşlem sonucunda Toros A.Ş.’nin bağımsız tüzel kişiliği devam edecektir.
Efes Pilsen grubunun Türk bira pazarında %70’ler, Türk Tuborg’un
ise %20’ler civarında bir Pazar payına sahip olmaları nedeniyle söz konusu
işlem sonucunda bira pazarındaki rekabet etkilenmeyeceği için Türk Tuborg’un
ilgili devralma işlemine yönelik bir itirazı olmadığı belirtilmiştir.
Son beş yıl içerisinde Toros Biracılık ve Malt Sanayi A.Ş. dışında başka
firmalar da bira sektöründe yatırım yapmak üzere teşvik belgesi aldıkları
anlaşılmaktadır.
Türkiye genelinde yaklaşık %73 seviyesinde Pazar payına sahip bir
gruba bağlı olan Erciyas Biracılık ve Malt Sanayi A.Ş. bu satınalma
işlemini gerçekleştirdiği takdirde Pazar payını 2 puan seviyesinde
arttırabilecektir. Bu satın almanın ilgili firmanın faaliyetini sona erdireceği göz
önüne alındığında, piyasa payını arttırmak ile ilintili olmadığı görülmektedir.
Kısa sure içerisinde piyasada faaliyetini sonlandırmak durumunda kalmış
olan bir firmanın üretimden aldığı pay, ilgili kapasiteye yönelik yatırım yapacak
olan bir kuruluşa satış yoluyla dahil olacaktır.
Devralan teşebbüsün ilgili pazardaki hakim durumunu (%73) devralmayı
talep ettiği Toros Biracılık ve Malt Sanayi A.Ş.’ye ait %3’lük payın eklenmesi
ile birlikte güçlendireceği (Pazar payı %76’ya çıkacaktır.)hususunda bir tereddüt
bulunmamaktadır.
Ancak Toros A.Ş.’nin işleme konu malvarlığını satmak zorunda
bulunması, Erciyas A.Ş.’nin bira piyasasındaki rakibi konumunda olan Türk
Tuborg A.Ş.’nin anılan ekipman ve demirbaşlara talip olmadığının anlaşılması
nedeniyle, sözkonusu devralma işleminin, bira piyasasındaki rekabetin önemli
08-23/237-75
51
ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak bir işlem olmadığı düşünülmekte ve izin
verilmesinde bir sakınca görülmemektedir. Bu nedenlerle, bildirim konusu
devir işlemine koşulsuz izin verilmesinin uygun olacağı sonucuna
ulaşılmıştır.
b) UZEL HOLDİNG-EFE OTOMOTİV
Kurul’un20.7.2000 Tarih 00-27/294-164 sayılı Uzel Holding A.Ş.’nin,
Efe Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş:’ni devralması işlemine izin verilmesi talebi
üzerine alınan Kararında:
Pazara girişin ve ithalatın çok kolay olduğu, dolayısıyla potansiyel
rekabetin yoğun olduğu, firmaların müşterilerinden bağımsız hareket edemediği
bir pazarda hakim durumun varlığından söz etmek zor olacaktır. Bütün bunların
ötesinde Efe Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin yakın bir gelecekte iflas
edebilecek durumda olması, söz konusu teşebbüsün durumunun, rekabet
hukukunun sosyal boyutunu ortaya koyan ve literatürde “batan teşebbüsün
savunulması” şeklinde ifade eden düşünce çerçevesinde değerlendirilmesini
gerektirmektedir. Buna göre ;
1- işleme izin verilmese dahi Efe Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin
sahip olduğu Pazar payının Uzel Holding’e kayabileceği,
2-bu devralma işlemi neticesinde atıl duruma düşebilecek hem makina
hem de işgücünün atıl vaziyette kalmadan ve Pazar dışına çıkmadan, Pazar
içinde değerlendirileceği,
3-Rekabeti daha az kısıtlayabilecek başka bir alıcının varolmadığı gibi
hususlar da değerlendirmede dikkate alınarak anılan devir işlemine izin
verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Yapılan incelemede, Efe Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin içinde
bulunduğu sıkıntıdan dolayı durma noktasına geldiği, kamu kurumlarına
(SSK,Vergi Dairesi, Elektrik vs.) ve şirket personeline birikmiş borçları
bulunduğu, Efe Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş.nde çalışmakta olan 150
dolayında işçinin son 3 aydır ücret alamadığı ve Efe Otomotiv Sanayi ve Ticaret
A.Ş.’nin kapanma tehlikesiyle karşı karşıya olduğu bilgilerine ulaşılmıştır.
Efe Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin 1997 yılı zararının -
102,944,866,094TL olduğu görülmektedir.
Uzel Holding A.Ş:’nin %52, Efe Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş:’nin
ise %10 olmak üzere toplam Pazar payları %62 ile tebliğde öngörülen
Pazar payı eşiği olan %25’i bir hayli geçmektedir.
Devralma konusu olan Pazar ise Herfindal-Hirschman Index (HHI)
endeksi çerçevesinde değerlendirildiğinde bu eşiklerin kat be kat üzerindedir.
Birleşme öncesi HHI endeksi 3672 iken, devralma sonrası bu rakam
08-23/237-75
52
4712’ye çıkmaktadır. Devralma öncesi HHI endeksinin büyüklüğü bile pazarın
ne kadar yoğunlaşmış bir Pazar olduğunu göstermektedir.
İlgili pazardaki teşebbüslerin Pazar payları açısından incelendiğinde, en
büyük teşebbüs olan Uzel Holding(%52), üçüncü büyük firma olan Efe
Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş:’yi (%10) devralmakta, bu devralmanın
neticesinde rakip olarak yalnızca, %29 Pazar payı ile Olgun Çelik Sanayi ve
Ticaret A.Ş. kalmaktadır.
Ancak hakim durum analizi yapılırken pazarın potansiyel rekabet
açısından incelenmesi gerekmektedir. Pazara giriş engeli olmadığı gibi,
ithalatın da çok kolay olduğu ve ana sanayi üreticileri tarafından tercih
edilebildiği gözönüne alınmalıdır.
Anılan devralma işlemi her ne kadar Kanun’un 7 nci maddesinde geçen
“bir teşebbüsün hakim durum yaratmaya veya hakim durumunu daha da
güçlendirmeye” yönelik devralma işlemi olarak incelenebilecekse de Efe
Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin içinde bulunduğu finansal kriz
neticesinde, özel bir inceleme gerektirmektedir.
Efe Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin faaliyetleri içinde bulunduğu
mali sıkıntıdan dolayı durma noktasına gelmiştir. Efe Otomotiv Sanayi ve
Ticaret A.Ş. çalışmakta olan 150 dolayında işçi son 3 aydır ücret
alamamaktadırlar ve Efe Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş:’nin kapanması
dolayısıyla işsiz kalma tehlikesiyle karşılaşmışlardır.
%52 Pazar payı olan Uzel Holding’in %10 Pazar payına sahip bir
firmayı (Efe Otomotivi) devralarak Pazar payını artıracak olacağı (%62)
düşünülse de, pazara girişin ve ithalatın çok kolay olduğu, dolayısıyla potansiyel
rekabetin yoğun olduğu, firmaların müşterilerinden bağımsız hareket edemediği
bir pazarda hakim durumun varlığından söz etmenin zor olacağı ve bütün
bunların ötesinde Efe Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin yakın bir gelecekte
batabilecek olması, bu devralma işlemine izin verilmese dahi Efe Otomotiv’in
sahip olduğu Pazar payının Uzel Holding’e kayabileceği, bu devralma işlemi
neticesinde atıl duruma düşebilecek hem makine hem de işgücünün atıl vaziyette
kalmadan ve Pazar dışına çıkmadan, Pazar içinde değerlendirileceği, ayrıca
rekabeti daha az kısıtlayabilecek başka bir alıcının varolmadığı, bütün bunlara
ilaveten rekabet hukukunun sosyal boyutunu ortaya koyan ve literatürde “batan
teşebbüsün savunulması” şeklinde ifade edilen düşünce ve yansımaları da göz
önüne alınarak, bildirime konu devralma işlemine koşulsuz izin verilmesi
gerektiği kanaat ve sonucuna ulaşılmıştır.
III- Kurul, nihai kararı verirken 4054 Sayılı yasanın Kurula tanımadığı
yetkileri kullanmıştır. Örneğin ;
a) Kurul; Kararının 4.1. maddesinde; “ İzin verilmesini izleyen 2(iki)yıl
içinde Doğan Grubu tarafından Vatan Gazetesi markası ve imtiyaz hakkının tüm
08-23/237-75
53
borç ve yükümlülüklerinden arındırılarak, tüm gerçek ve tüzel kişi ortaklar dahil
olmak üzere, Doğan Grubu’nun veya Doğan Grubu’nun doğrudan veya dolaylı
olarak kontrol ettiği (mevcut veya yeni kurulacak) teşebbüslerden herhangi birisi
dışındaki kişilere devredilmesi ve söz konusu devir işleminin, 1997/1 sayılı
Tebliğ’deki eşikler gözetilmeksizin Rekabet Kurulu’nun onayına tabi
olması öngörülmüştür.
Yasanın 7. ve 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğin 2. ve 4. maddeleri hangi birleşme
ve devralmaların kurula bildirilip, izin alınması gerektiğini düzenlemiştir.
Oysa ki ;1997/1 sayılı Tebliğ’in “İzne tabi Birleşme veya Devralmalar”
başlıklı 4. maddesi “Bu Tebliğ’in 2. maddesinde belirtilen bir birleşme veya
devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin,
ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam Pazar
paylarının, piyasanın%25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam
cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulundan
izin almaları zorunludur.” şeklindedir. Bu nedenle, eşiklerin (%25 pazar payı
ve 25 trilyon TL. ciro) altında olan devralmaların Rekabet Kurumu’na
bildirilmesi zorunluluğu yoktur. Rekabet Kurulu da bu kapsamdaki bir
devralmanın kendisine bildirilip izin alınmasını isteyemez. İsteğinin yasal
dayanağı bulunmamaktadır.
b) Keza Kurul Kararının 4.2. maddesinde “İşleme izin verilmesini izleyen
2(iki) yıl içinde Vatan Gazetesi markası ve imtiyaz hakkının yukarıda belirtilen
koşullar çerçevesinde satılamaması halinde, ikinci yılın bitimini izleyen iki ay
içinde söz konusu marka ve imtiyaz hakkının Rekabet Kurulu’nun
gözetiminde ihale yöntemi ile satılmasını,
hüküm altına almıştır. Kurulun, birleşme ya da devralma işlemine taraf olan
teşebbüslerin mal varlığını(markasını ve imtiyaz hakkını) ihale yöntemiyle
satmasına dayanak olacak yasa hükmü 4054 Sayılı Kanun’un hangi maddesinde
bulunmaktadır. 4054 Sayılı Kanun’da ne de diğer herhangi bir Kanunda buna
imkan veren hüküm bulunmamaktadır. O nedenle Kurulun izin için böyle bir
koşul öngörme hakkı, yetkisi bulunmamaktadır.

Yukarıda açıkladığım nedenlerle devir işlemine koşulsuz izin verilmesi
gerektiği kanaatinde olduğumdan, Kurul Kararının 4. ve 5. maddelerine
katılmamaktayım.

M.Sıraç ASLAN
Kurul Üyesi


08-23/237-75
54








Rekabet Kurulu’nun 10.03.2008 Tarih ve 08-23/237-75 Sayılı Kararına;



KARŞI OY


Rekabet Hukuku literatüründe AB ve ABD mevzuatlarında yer alan
“batan teşebbüs savunması” ; birleşme-devralma işlemlerinde taraflardan
birinin hakim duruma gelme riski olsa dahi izin verilebilecek istisnai
durumlardan biri olup uygulamalarında da yer bulduğu, Türk Rekabet
Kurulu’nun da 20/07/2000 tarihli 00-27/294-164 sayılı kararında bu istisnayı
uyguladığı görülmüştür.


Normal şartlarda uygulanan bir birleşme kontrolü çerçevesinde izin
alamayacağı düşünülen bir birleşme işlemi, batan teşebbüs savunması
çerçevesinde değerlendirilebilmektedir.


Batan teşebbüs değerlendirmesi yapılarak, batmakta olan bir teşebbüsün
devralınmasına ekonomide elde edilecek belirli yararlar nedeniyle izin
verilebilmektedir. Burada amaç en azından toplumsal refahı azaltacak eylem ve
işlemlerin önlenmesi, iktisadi etkinliğin sağlanmasıdır.


Literatürde batan teşebbüs savunmasının kabul edilmesi için; Birleşme /
devralma gerçekleşmezse batmakta olan teşebbüsün piyasa dışına çıkacak
olması ve rekabeti daha az sınırlayan alternatif tekliflerin bulunmaması
gereklidir.


AB Konseyi, 2004 tarihli Yatay Birleşmelere İlişkin Kılavuz’un 89-91
inci maddelerinde; bir teşebbüsün “batan teşebbüs” sayılması için;

08-23/237-75
55
- Teşebbüsün başka bir teşebbüs tarafından devralınmaz ise
finansal yükümlülükleri nedeniyle yakın bir gelecekte piyasa
dışına çıkmasının kaçınılmaz olması,

- Bildirime konu birleşme işleminden daha rekabetçi bir çözümün
bulunamaması,

- Birleşme gerçekleşmez ise teşebbüsün varlıklarının kaçınılmaz
olarak piyasa dışına çıkacak olması gerektiğini belirtmektedir.

Ayrıca 89. maddede birleşme işlemine izin verildiği taktirde oluşacak piyasa
yapısının birleşme işleminin sonucu olmaması gerektiği vurgulanmaktadır.


Bir başka deyişle, piyasanın rekabetçi yapısında işleme izin verilmediği
takdirde meydana gelecek bozulmanın işleme izin verilmesi durumunda
oluşacak bozulmadan daha fazla olması gerekmektedir.


Yine 89.maddede; batan teşebbüsün piyasadan çıkmasına izin verilirse
pazar payı kaçınılmaz olarak piyasada kalan (devralınmak isteyen) rakibine
geçecek ise, bu durumda işleme izin verilmesinin mantıklı olduğu aksi taktirde
izin verilmesinin makul görülmediği belirtilmiştir.


Olayda ise; ön inceleme aşamasında, Bağımsız Gazeteciler’e ilişkin olarak
sunulan mali tablolardan , kurulduktan sonra kâra geçen Vatan Gazetesi’nin,
daha sonradan özellikle Doğan Grubu’na borçlanarak zarar ettiği – dolayısıyla
da işlemin muvazaalı olabileceği – şüphesi oluşmuş ancak, nihai incelemede
Bağımsız Gazeteciler’in kuruluşundan bugüne dek Doğan Grubu’nun desteği ile
faaliyetlerini sürdürebildiği, Doğan Grubu’nun dağıtım, kağıt ve baskı ücretleri
açısından Bağımsız Gazeteciler’i borçlandırmaya yönelik olarak (diğer
müşterilere oranla daha yüksek komisyon oranları üzerinden dağıtım yapılması
veya baskı hizmeti verilmesi gibi) özel bir strateji izlenmediği tespit edilmiştir.


Bağımsız Gazeteciler’in Doğan Grubu’nun desteğini alarak kurulduğu,
kuruluşundan bu güne kadar da Doğan Grubu’nun desteğine bağlı olarak
faaliyetlerini sürdürebildiği görülmüştür.


Bağımsız Gazeteciler’in kuruluşundan bugüne kadar çeşitli bankalardan
çeşitli tarihlerde ve miktarlarda kredi temin ettiği ve bunların bir çoğunu geri
08-23/237-75
56
ödemeyi başardığı halde kuruluşundan bu yana genel olarak Doğan Grubu’na
borçlu bir halde varlığını sürdürdüğü tespitli olup, işleme izin verilmediği
taktirde Bağımsız Gazeteciler’in iflasının kaçınılmaz olduğu görülmektedir.


Zafer MUTLU’nun çok önceden çeşitli vesileler ile gazetenin satışına
ilişkin olarak medya dışındaki bazı yerli yatırımcılarla görüştüğü, ancak söz




konusu yatırımcıların güçlü bir yabancı ortak olmadan medya sektörüne
girmekte tereddüt ettikleri, Zafer MUTLU’nun halihazırdaki anlaşmazlıklar
nedeniyle Vatan Gazetesi’ne ilişkin teklifin Sabah Grubu’na veya Çukuova
Grubu’na ya da yayın çizgisindeki farklılıklar nedeniyle baskı tesisleri olan
diğer gruplara ya da yayıncılara gütürülmesinin makul olmadığını belirttiği,
gerek MUTLU gerekse potansiyel alıcıların aranmasında aracı olan Deutche
Bank yetkililerinin, mevcut yayıncılara teklif götürmenin, söz konusu teklifle
birlikte Bağımsız Gazeteciler’in hesaplarının mali ve operasyonel yapısının
rakiplere açılmasını gerektireceğinden riskli olduğunu bu nedenle de rakip
yayıncılara teklif götürme aşamasında tereddüt edildiğini belirttikleri, Doğan
Grubu dışında herhangi bir yatırımcının mevcut pasifleri nedeniyle Bağımsız
Gazeteciler’i satın almasının mümkün olmadığı ve Bağımsız Gazeteciler
açısından da Doğan Grubu’na alternatif olabilecek yerli ya da yabancı bir
alıcının olmadığı görülmektedir.




Bağımsız Gazeteciler’in piyasadan çıkması muhtemel yegâne varlığı,
Vatan Gazetesi’ne ilişkin markası veya imtiyaz hakkı ile reklam yeri
kapasitesidir. İşleme izin verilmediği taktirde, iflasın kaçınılmaz olması
nedeniyle, yaklaşık (…-….) YTL’lik değer biçilen bu marka, alacaklı banka
tarafından iktisab edilecek ve muhtemelen yeniden satılacaktır. Bu çerçevede
orta vadede belirli bir okur portföyüne sahip markanın piyasadan çıkması
kaçınılmaz olacaktır. Ancak, iflas sonrasında çalışanların işlerini kaybetmesi ve
kıdem tazminatlarının ödenememesi ciddi bir sorun olarak ortaya çıkmaktadır.


Diğer taraftan, Doğan Grubu’nun kuruluşundan bu yana Vatan
Gazetesi’ni desteklemesi nedeniyle Vatan Gazetesi’nin zaten Doğan Grubu’nun
fiili bir parçası olduğuna dair algılamalar da mevcut olup söz konusu işlemin
fiili durumun resmileştirilmesi olduğu yönünde fikirler de beyan edilmiştir.
08-23/237-75
57










İşleme izin verilmesi durumunda piyasada ortaya çıkacak rekabeti
kısıtlayıcı etkilerin işleme izin verilmemesi durumunda da gerçekleşecek
olduğu, işleme izin verilmediği takdirde Vatan Gazetesi okuyucularının ve
müşterilerinin (reklam verenler) bir kısmının Doğan Grubu’na ait mecralara
yönelmesi ve sonuç olarak Doğan Grubu’nun hakim durumu’nu
güçlendirmesinin söz konusu olduğu görülmüştür.


Bütün bu incelemeler ve değerlendirmeler sonucunda Vatan Gazetesi
(Bağımsız Gazetecilik) ‘nin batan firma savunması Kurul’ca Oybirliğiyle
yerinde görülmüştür.


Söz konusu batan firma savunması yerinde bulunduğunda literatürde,
ABD ve AB Komisyon uygulamalarında ve Kurulumuzun 2002 tarihli
Kararında da değerlendirilen ve öngörülen husus devralmaya izin verilmesidir.


Kararda benimsenen koşullar ise baştan itibaren yapılan değerlendirmeleri
yeniden tartışılır hale getirebilecek bir çelişkiye neden olmaktadır.


Bu nedenle Karar sonucunun dördüncü madde hükmüne karşıyım.






Süreyya ÇAKIN
Kurul Üyesi



Full & Egal Universal Law Academy