T.C. BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2015/446 Esas
KARAR NO: 2020/839
DAVA: Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 30/04/2015
KARAR TARİHİ: 28/10/2020
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 20/11/2020
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili 30/04/2015 tarihli dava dilekçesinde özetle müvekkili şirketin ....... Banyo ve San İnş A.Ş ....... Holding'e bağlı bir kuruluş olup büyük sanayi kuruluşlarından biri olduğunu, yargılama konusu çekin ......Kargo ...... Şubesine ait aracın 11/07/2014 tarihinde..... Mah. ..... Cad. ...... Plaza önünde ....... plakalı ...... ...... Şubesine ait aracın soyulmak suretiyle çalındığını, çalınan çekten dolayı keşidecisi ....... olan ......Bankası .... Şubesi 20/09/2014 vadeli, 36.000 TL bedelli ..... numaralı çekin çalındığını, çalınan çekten dolayı Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığının .... hazırlık numaralı ile suç duyurusunda bulunulduğunu, bunun yanı sıra Bakırköy ...... Asliye Ticaret Mahkemesine ait ..... esas sayılı dosyasında ödemeden men kararı alınmış olup muhatap bankaya bildirim yapıldığını, dava konusu çek için Bakırköy ..... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...... esas sayılı dosyasında ödemeden men kararı alınmış olup muhatap bankaya bildirim yapıldığını,
Davalıya usulüne uygun tebligat yapılmış davaya cevap vermemiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; kargoda hırsızlanma nedeni ile çek iptali davasında çeki ibraz eden çekin hamiline karşı açılmış çekin istirdatı kabul edilmediği takdirde davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti davasıdır.
Uyuşmazlık; çekin ne şekilde verildiği davalının yasal hamil olup olmadığı, davalının çeki iktisap ederken kötü niyetli ve ağır kusurlu olup olmadğı noktasındadır.
Bakırköy ...... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...... Esas sayılı dosyasında çek iptali davası açılmış olup, dosyamız içerisine alınıp incelenmiştir. Dava konusu çek ......Bankası ...... Şubesine ait keşidecesi ....... Ticaret A.Ş olup çekte davacı lehtardır. Çekin suretinin incelenmesinde ...... A.Ş. Ve ...'in ciranta olarak yer aldığı, ... tarafından Türkiye İş Bankası'na teslim edildiği anlaşılmaktadır.
Dava 2004 sayılı İİK'nun 72.maddesine göre açılan menfi tespit davası değil, 6102sayılı TTK'nun 792.maddesine dayalı istirdat istemine ilişkindir. Anılan yasa maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklinde belirtilmektedir. Bu madde hükmüne göre, davalının çeki edinme nedenini kanıtlama yükümlülüğü yoktur.
Davacının delilleri toplanmış dayanak Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığının ..... soruşturma sayılı dosyası ile davalı hakkında ceza soruşturması olduğu, davalı " dava konusu çekin ......'ın sahibi ....... isimli şahısa iade ettiğini, birkaç senedir bu şahsı görmediğini, daha sonra bu kişinin piyasayı dolandıran bir kişi olduğunu öğrendiğini, çekin aralarındaki alışverişten kaynaklı aldığını ve alışverişten kaynaklı fatura fotokopisini dosyaya sunmuştur"şeklinde beyanda bulunmuştur. Mahkememizce Bakırköy ....... Ağır Ceza Mahkemesinin ..... esas sayılı dosyası beklenilmişse de, dosyanın aynı kargo hırsızlanması kapsamındaki başka çekler ile ilgili olması nedeni ile dosyaya katkı sağlamayacağı anlaşılmakla vazgeçilmiştir.
Yapılan yargılama, toplanan ve sunulan deliller, çek sureti ve tüm dosya içeriğine göre; 6102 sayılı TTK'nun 792 maddesinde "çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olupda hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapda ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür. " düzenlemesiyle çek iadesi davasının şartları açıklanmıştır. Diğer bir ifadeyle çekin kaybedilmiş, çalınmış olması gibi sahibinin rızası hilafına elinden çıkmış olduğu hallerde dahi şeklen düzgün bir ciro silsilesi ile çeki elinde bulunduran meşru hamil çekin iktisabında kötü niyetli yahut ağır kusurlu olmadığı takdirde çekin kendisinden istirdatı mümkün değildir. Kötü niyet ve ağır kusur kambiyo senetleri uygulamasında soyutluk ve şahsi defiler mekanizmasını etkili kılacak şekilde yapılan bir devir ile borçlunun zararına hareket edilmesidir. Senedin zayi edilmesi halinde kanun bir yandan kaybedene zayi iptal ve istirdat davası açma imkanı tanırken muhtemel iyi niyetli müktesiplerin durumunu ise açılacak istirdat davaları karşısında TTK 792. maddesi ile koruma altına almaktadır. Bu açıklamalardan sonra somut olay bakımından yapılan incelemede; hamili konumunda olan davalı ...'in çeki kötü niyetle iktisap ettiği veya iktisapta ağır kusuru bulunduğu davacı tarafça kanıtlanamamıştır.
Davacı aynı zamanda menfi tespit talebinde de bulunduğundan davacının ...... A.Ş ile ticari ilişkisi olduğu, davalı ile ticari ilişkisinin olmadığının davalının da kabulü nedeni ile istirdat talebinin reddi ile menfi tespit talebinin kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacının davasının KISMEN KABULÜNE, davacının istirdat talebinin reddi ile,
2-...... Bankası ...... Şubesinden verilme ...... seri numaralı, 20/09/2014 keşide tarihli, 36.000,00 TL bedelli çekten dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken 2.459,16 TL karar ve ilam harcından 614,79 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 1.844,37 TL’nin davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
Davacı tarafından başlangıçta yatırılan 27,70 TL başvurma harcı, 614,79 TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesince tayin ve takdir olunan 5.400,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Davacı tarafından yapılan toplam 126,50 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
Gider avansından artan olur ise karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
5235 sayılı Kanunun geçici 2'nci maddesine göre ,Bölge Adliye Mahkemeleri'nin kurulmasına ve 20 Temmuz 2016 tarihinde göreve başlamalarına dair kararların 07/11/2015 tarih ve 29525 sayılı Resmî Gazete'de ilan edildiği anlaşılmakla;6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 341 ilâ 360'ncı madde hükümleri uyarınca,mahkememize veya aynı sıfattaki başka bir mahkemeye verilecek dilekçe ile kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde veya istinaf dilekçesi kendisine tebliğ edilen taraf,başvuru hakkı bulunmasa veya başvuru süresini geçirmiş olsa bile, mahkememize veya aynı sıfattaki başka bir mahkemeye vereceği cevap dilekçesi ile iki hafta içerisinde İSTİNAF yolu açık olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı,davalının yokluğunda verilen karar açıkça okunup,usulen anlatıldı. 28/10/2020
Katip ...
¸e-imza
Hakim ...
¸e-imza