T.C. BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/824 Esas
KARAR NO : 2025/836
DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 08/11/2016
KARAR TARİHİ : 16/07/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 18/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 30/04/2016 keşide tarihli ve 2.500,00 TL bedelli bir adet çek, 30/04/2018 keşide tarihli ve 6.000,00 TL bedelli bir adet çek ile 30/06/2016 keşide tarihli ve 2.600,00 TL bedelli bir adet çekin müvekkilinin elinden 24/02/2016 tarihinde hırsızlık sonucu rızası dışında çıktığını, bunun üzerine Bakırköy ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile çekler hakkında ödeme yasağı kararı verildiğini, çeklerin hamili olduğunu iddia eden davalı tarafça mahkemeye bildirimde bulunulduğunu, Bakırköy .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında istirdat davası açmaları için süre verilmesi üzerine bu davanın açıldığını, keşidecisi ... olan ve ... firmasından alınan 2.500,00 TL bedelli çekin davalı tarafından kötüniyetli olarak İstanbul .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile takibe konulduğunu, çekin taraflarınca ciro edilmeden çalındığını, çekin arka yüzünde ödemeden men kararı olduğunun belirtildiğini, davalının çeki iktisap ederken gerekli dikkat ve özeni göstermediğini, bundan dolayı kötüniyetli olduğunu, keşidecisi ... olan ... Tekstil firmasından alınan 6.000,00 TL bedelli çekin davalı tarafından İstanbul .... İcra Müdürlüğünün .... Esas sayılı dosyası ile takibe konulduğunu, çekin arkasında müvekkiline ait kaşe ve imza bulunmadığını, yine bu çekin davalının eline geçmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, keşidecisi ... olan ve ... Elektronik firmasından alınan 2.600,00 TL bedelli çekin yine davalı tarafından İstanbul .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile takibe konulduğunu, müvekkiline ait kaşe ve imza bulunmadığını, yine bu çekin davalının eline geçmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, davalının çekin iktisabında kötüniyetli olduğunu, çeklerle ilgili olarak Büyükçekmece C.Başsavcılığı'nca soruşturma başlatıldığını, söz konusu çekler üzerinde bulunan ciro silsilesinde yer alan kaşe ve imzanın müvekkiline ait olmadığını, şirkete ait kaşe hazırlatılarak imzanın taklit edildiğini belirterek her 3 çekten dolayı 11.100,00 TL çek bedelinin ibraz tarihlerinden itibaren yasal faiziyle birlikte tahsiline, davalı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu çeklerde davacının cirosunun bulunmadığını, bu nedenle hamil ve alacaklı olduğunu ispatlaması gerektiğini, ödeme yasağı kararının 26/02/2016 tarihinde verildiğini, oysa her 3 çekin müvekkili tarafından 25/02/2016 tarihinde ödeme yasağından önce iktisap edildiğini, bu nedenle müvekkilinin çeklerin çalıntı olmasından haberdar olmadığını, takip konusu çeklerdeki alacağı tevsip eden alacağın müvekkiline çekleri veren ... firmasının çekleri aldığı ... ve ... Mimarlık adına düzenlenmiş olduğunu, müvekkilinin çekleri faktoring mevzuatına uygun olarak iktisap ettiğini, müvekkilinin yükümlülüğünün faktoring mevzuatı gereği çekteki alacağı tevsik eden faturanın denetlenmesi ile sınırlı olduğunu, müvekkilinin tüm cirentaların ticari ilişkisini inceleme yükümlülüğü bulunmadığı gibi böyle bir incelemenin hukuken ve maddi olarak imkansız olduğunu belirterek dav anın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE YARGILAMANIN ÖZETİ:
Dava;; çek istirdadı istemine ilişkindir.
Mahkememizce Yapılan İşlemler ve Toplanan Deliller:
1-Mahkememizce tensip zaptı hazırlanmış ve taraflara duruşma gününü bildirir meşruhatlı davetiye usulüne uygun olarak tebliğ edilmiştir.
2-Mahkememizce:
a-Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı,
b-Bakırköy .... Ağır Ceza Mahkemesi,
c-Bakırköy .... Asliye Ticaret Mahkemesi,
d-istanbul .... İcra Müdürlüğü,
e-Bakırköy .... Asliye Ticaret Mahkemesi,
f- Bakırköy .... Asliye Ticaret Mahkemesi,
g-...bank Anonim Şirketi,
h-... Bankası Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü,
ı-... Bankası Anonim Şirketi,
i-Finansal Kurumlar Birliği Başkanlığı,
j-Büyükçekmece Vergi Dairesi Müdürlüğü,
k-Gaziosmanpaşa Vergi Dairesi Müdürlüğüne müzekkereler yazılmıştır.
İSTİNAF İLAMI ÖNCESİ YARGILAMA ÖZETİ:
Mahkememizce ... Esas, ... karar sayılı ilamı ile dava konusu çeklerin davacıda iken çalınması üzerine davacı tarafından Bakırköy .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı davası açılarak ödeme yasağı kararı alındığı, ayrıca suç duyurusu üzerine soruşturma başlatıldığı, 26/02/2016 tarihinde mahkeme tarafından ödeme yasağı kararı verildiği, ancak çeklerin 25/02/2016 tarihinde, yani ödeme yasağı kararından 1 gün önce faktoring işlemleri neticesinde davalı faktoring şirketi tarafından iktisap edilmiş olduğu, faktoring şirketinin yükümlülüğünün dayanak faturaların ihtiva ettiği bilgilerin kontrol edilmesine ilişkin olup, davalı tarafından bu hususun yerine getirildiği, o tarih itibariyle henüz ödeme yasağı kararı bulunmadığından davalının çeklerin çalıntı olduğunu bilebilecek durumda olmadığı, bu nedenle davalının çekleri iktisabında ağır kusurlu veya kötüniyetli olduğu hususunun kanıtlanamadığı sonucuna varılmış ve davanın reddine karar verilmiştir: verilen karar İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesinin 05/11/2020 tarih, ... Esas ve ... Karar sayılı kararı ile mahkememiz kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin 05/11/2020 tarih, ... Esas ve ... Karar sayılı kararında özetle; davalı ile dava dışı ... İÇ VE DIŞ TİC. LTD. ŞTİ.arasında imzalanan Faktoring Sözleşmesinin de dosyaya ibrazı sağlanarak ve Yargıtay ... HD. nin ... Esas - ...Karar sayılı içtihadı , Yargıtay ... HD.nin ... Esas- ... Karar sayılı içtihadı , Yargıtay ... HD.nin ... Esas - ... Karar sayılı içtihadındaki tespitler doğrultusunda yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri dikkate alınarak davalının dava konusu çekleri alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı, şirketin mali durumlarına ilişkin değerlendirme yapıp yapmadığı ve diğer yükümlülükleri yerine getirip getirmediği hususlarında araştırma yapıldıktan sonra açıklanan hususlar ve davacının iddiası gereğince, davaya konu çeklere dayalı alacağın sahih fatura ile tevsik edilip edilmediğinin araştırılması, bu çerçevede dava dışı şirketlerin ticari defter ve kayıtlarının uzman bilirkişi aracılıyla incelenerek gerçek bir ticari alım satım olup olmadığının tespiti, oluşacak sonuca göre davalı faktöring şirketinin çeki iktisabında ağır kusurlu veya kötüniyetli olup olmadığı, çekin istirdadına karar verilip verilmeyeceği bu mevzuat çerçevesinde değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken eksik araştırma inceleme doğrultusunda davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmesi ile mahkememiz kararı kaldırılmıştır.
İSTİNAF İLAMI SONRASI YARGILAMA ÖZETİ:
1-Mahkememizce kaldırma ilamı sonrası tensip tutanağı hazırlanmıştır.
2-Dosyanın bilirkişiye tevdi ile dosya içerisine celp edilen kayıtlar ve istinaf kaldırma kararı ilamı kapsamında ek rapor sunulmasının istenilmiş bilirkişi raporunda özetle; ''Olayın meydana gelmiş olduğu tarihler dikkate alındığında; Çeklerin (24.02.2016 da) çalınmasını müteakip, bir gün sonrası itibariyle (25.04.2016 da) Faktoring işlemlerinin gerçekleştirildiği, Görülmektedir. Ki: Faktoring Şirketinin bu aşamada (çeklerin sağlıklı olup olma dığı açısından) çek keşidecisine başvurması, çeklerin keşideli olduğu Bankaları aramasının, çalıntı olayı aynı gün itibariyle taraflara keşideci ve Bankaya - bildirilmiş ise, olumlu sonuç doğuracak olmakla birlikte; aksi halde çek çalıntı olayının tespit edilemeyeceği, Zira; Çekler ile ilgili Ödemeden Men Yasağı, çeklerin iktisap (25.02.2016 ) tarihinden bir gün sonrası itibariyle (26.02.2016) tari hinde alınmış ve Bankalara bildirilmiş olup; Bu durumda; Çeklerin iktisabında, gereken dikkat ve özeni gös termeyen (davalı) Faktoring Şirketinin kusurlu olup / olmadığının Sayın Mahkemenin takdirlerinde olduğu, Diğer yandan Davacının; “ davalının çeklerin iktisabında gerekli dikkat ve özeni göstermediği, kötü niyetli hareket ettiği “ iddialarını kanıtlamada, somut deliller ortaya koyması gerektiği, Düşünülmekle; Bu durumda; Davaya konu çeklerle ilgili olmak üzere; “çeklerin (veya ödenmiş ise, bedellerinin) istirdadı” konusundaki taleplerinin Mahkemeniz takdirlerindedir''
-SMM bilirkişi raporunda özetle; ''Davacı tarafın 2016 yılına ait ticari defterler ve kayıtlarının sahibi lehine delil niteliği bulunduğu, Davalı tarafın 2016 yılına ait ticari defterler ve kayıtlarının sahibi lehine delil niteliği bulunduğu, Davaya konu olan 3 adet ve toplam 11.100,00 TL tutarındaki çekin davacı ve davalı tarafın ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, Davacı tarafın ticari defterlerinde, ticari ilişkilerine istinaden borçlarına karşılık olarak alındığı ve kayıtların cari hesaplarda izlendiği, Davalı tarafın ticari defterlerinde, tek düzen hesap planında 9. Nazım Hesaplar- Emanet Kıymetler* Emanete Bırakanlar Hesaplarında izlendiği, Nazım Hesapların: İşletmenin sahibi olmadığı ancak izlenmesine ihtiyaç duyulan değerlerin kaydedildiği hesaplar olduğu, Yukarıda yapılan tespit ve irdelemeler ışığında, davalı tarafın davaya konu olan 3 adet toplam 11.100,00 TL tutarındaki çeki faktöring işlemi/işlemleri ile devraldığının anlaşıldığı,''
- SMM bilirkişi ek raporunda özetle; Netice itibariyle, kök raporda davaya konu olan çeklerin ve çeklere ait dayanak belgelerin incelendiği ve ticari defterlerde ne şekilde kayıtlı olduğunun tespit edildiği, dosya muhteviyatına sunulan belge ve bilgiler ışığında davalı tarafın davaya konu çekleri faktöring işlemleri ile devraldığının tespit edildiği, bu husustaki görüşün değişmediği, Davacı tarafın itirazlarının faktöring işlemlerinde usulsüzlük olduğu ve mevzuat çerçevesinde değerlendirme yapılmadığı yönünde olduğu, şeklinde tespit ve sonuçlarını mahkememize bildirmiştir.
3-Bilirkişi raporları taraflara tebliğ edilmiştir.
Delillerin Değerlendirilmesi ve Kararın Hukuki Gerekçeleri:
Mahkememizce daha önce verilen karar İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ....Hukuk Dairesinin 05/11/2020 tarih, ... Esas ve ... Karar sayılı kararı doğrultusunda şu gerekçe ile kaldırılmıştır: "davalı ile dava dışı ... İÇ VE DIŞ TİC. LTD. ŞTİ.arasında imzalanan Faktoring Sözleşmesinin de dosyaya ibrazı sağlanarak ve Yargıtay ... HD. nin ... Esas - ... Karar sayılı içtihadı , Yargıtay ... HD.nin ... Esas- ... Karar sayılı içtihadı , Yargıtay ... HD.nin ... Esas - ... Karar sayılı içtihadındaki tespitler doğrultusunda yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri dikkate alınarak davalının dava konusu çekleri alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı, şirketin mali durumlarına ilişkin değerlendirme yapıp yapmadığı ve diğer yükümlülükleri yerine getirip getirmediği hususlarında araştırma yapıldıktan sonra açıklanan hususlar ve davacının iddiası gereğince, davaya konu çeklere dayalı alacağın sahih fatura ile tevsik edilip edilmediğinin araştırılması, bu çerçevede dava dışı şirketlerin ticari defter ve kayıtlarının uzman bilirkişi aracılıyla incelenerek gerçek bir ticari alım satım olup olmadığının tespiti, oluşacak sonuca göre davalı faktöring şirketinin çeki iktisabında ağır kusurlu veya kötüniyetli olup olmadığı, çekin istirdadına karar verilip verilmeyeceği bu mevzuat çerçevesinde değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken..."
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .. Hukuk Dairesinin 05/11/2020 tarih, ... Esas ve ... Karar sayılı kararı doğrultusunda eksik hususlar giderilerek ve deliller toplanarak davalı Faktoring şirketinin davaya konu çekleri alırken ilgili mevzuatı doğrultusunda gerekli araştırma ve incelemeleri yapıp yapmadığı hususunda bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
Mahkememizce yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde davalı Faktoring şirketinin devraldığı çeklere ilişkin olarak temel fatura ilişkisini irdelemediği, davalının çekleri devraldığı cirantanın olağan hayatın akışına aykırı olarak ve ticari işletme konusu ile ilgisiz olarak kesilen dayanak faturaları incelemeden ve içeriğini sorgulamadan faturaları esas alarak davaya konu çekleri iktisap ettiği, davalının çekleri iktisap ettiği firmanın işletme ve faaliyet konusu ile alakasız hususlarda düzenlediği faturaların davalı tarafından esas alınarak yapılan çeklerin iktisap işleminde davalının basiretli bir tacir olarak ve 6361 sayılı Kanun'a göre gerekli üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmediği ve faturaların gerçek faturalar olup olmadığını, gerçek bir ticari işten kaynaklanıp kaynaklanmadığını araştırmadığı, ilgili faturaların taraflarınca da vergi dairesine bildirilmediği, mali durum araştırması yaparak, keşidecilerden teyit alarak çekleri iktisap etmediği, yine davalı tarafından çeklerin iktisabından bir gün sonra çekler hakkında ödeme yasağı verildiği gözetildiği ve keşidecilerin konudan haberdar olmasının hayatın olağan akışına uygun olduğu ancak davalı faktoring şirketi tarafından keşidecilerden bilgi alınmadığı ve araştırma yükümlülüğünün yerine getirilmediği bu kapsamda davalının davaya konu çeklerin iktisabında 6361 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik gereği üzerine düşen araştırma ve tevsik yükümlülüğünü yerine getirmediği, fatura içeriklerinin hayatın olağan akışına uygun olduğu ve bu durumun sorgulanması gerekirken sorgulanmadığı, çeklerin keşidecileri ve muhatap bankalardan araştırma yapılmadığı ilgili araştırma yapılsaydı çekin davacının rızası hilafına elinden çıktığının davalı tarafından tespit edilebileceği anlaşılmakla davalı faktoring şirketinin davaya konu çeklerin iktisabında ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekmiş, dava sırasında ilgili çeklerin davalı tarafından tahsil edildiği icra dosyalarının incelenmesinden anlaşılmış olup, davacının davasının kabulü ile; davaya konu İstanbul .... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyası, İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyası ve İstanbul .... İcra Dairesi'nin ... E sayılı dosyasında takibe konu edilen; ... Çek Seri Nolu, 30.04.2016 Keşide Tarihli 2.500,00.-TL bedelli, ... Çek Seri Nolu, 30.04.2016 Keşide Tarihli 6.000,00.-TL bedelli ve ... Çek Seri Nolu, 30.06.2016 Keşide Tarihli 2.600,00.-TL bedelli çeklerin davalı tarafından dava sırasında tahsil edildiği anlaşılmakla ilgili çek bedelleri toplamı 11.100,00-TL'nin davalıdan istirdatı ile davacıya verilmesine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davanın KABULÜNE,
-Buna göre; davaya konu İstanbul .... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyası, İstanbul .... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyası ve İstanbul .... İcra Dairesi'nin ... E sayılı dosyasında takibe konu edilen; ... Çek Seri Nolu, 30.04.2016 Keşide Tarihli 2.500,00.-TL bedelli, ... Çek Seri Nolu, 30.04.2016 Keşide Tarihli 6.000,00.-TL bedelli ve ... Çek Seri Nolu, 30.06.2016 Keşide Tarihli 2.600,00.-TL bedelli çeklerin davalı tarafından dava sırasında tahsil edildiği anlaşılmakla ilgili çek bedelleri toplamı 11.100,00-TL'nin davalıdan istirdatı ile davacıya verilmesine,
2-Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken 758,24-TL harçtan peşin alınan 196,40-TL harcın mahsubu ile noksan kalan 561,84-TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
3-Davacı tarafça yatırılan 196,40-TL peşin harç ve 29,20-TL başvurma harcı olmak üzere toplam 225,60-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafça yapılan 5.034,63-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davalı tarafça yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin ve takdir olunan 11.100,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının HMK 333.maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra talep halinde taraflara iadesine,
8-HMK'nin uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince taraflardan birinin talebi halinde gerekçeli kararın taraflara tebliğine,
Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı davalı vekilinin yokluğunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 16/07/2025
Katip ...
¸e-imza
Hakim ...
¸e-imza