T.C. BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/492 Esas
KARAR NO : 2025/104
DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 11/06/2021
KARAR TARİHİ : 27/01/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 11/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacının adresinde 25/12/2020 akşamında hırsızlık eylemi gerçekleştiğini, yaşanan bu hırsızlık sonucunda davacının kasasında bulunan imzalı imzasız yaklaşık 50 adet müşteri çeki, bir miktar parası ve ziynet eşyalarının çalındığını, hırsızlık olayı ile ilgili Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığının .... Soruştuma dosyası açıldığını, hırsızlık eylemi ile ilgili bazı şüphelilerin gözaltına alındığını ancak çeklerin ortaya çıkmadığını, ayrıca davacının hamili/lehdarı bulunduğu çeklerle ilgili olarak Bakırköy .... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... Esas Sayılı dosyasıyla ve Bakırköy ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasından çek iptali davası açıldığını, dava dosyasına çek bedellerinin %15’i oranında teminat yatırılarak çeklere ilişkin ödemeden men yasağı kararı verildiğini ve bu kararın ilgili bankalara müzekkere ile bildirildiğini, dava konusu çekin Bakırköy .... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin .... Esas Sayılı dosyasından iptal davasına konu edildiğini, keşidecisi .... Mekanik San. Ve Tic. Ltd. Şti. Olan ve davacı ...'a diğer davacı ... Ticaret Ltd. Şti. teslim edilen ...bankası ... Şubesine ait ... numaralı 15/05/2021 tarihli 70.000,00-TL bedelli çeke de ödemeden men kararı işlendiğini, davacının hamili/lehdarı olduğu çekler ticari ilişkisi olduğu diğer firmalara verilmek üzere cirolu ve imzalı bir şekilde kasasında muhafaza edilmekteyken kimliği belirsiz kişilerce çalındığını, dava konusu çekin gerçek bir ticaret karşılığında keşideciden ve lehtardan teslim alındığını, dava konusu çekin davalı ...San. Tic. Ltd. Şti. Tarafından ibraz edildiğini, bu nedenlerle "Keşidecisi .... San. Tic. Ltd. Şti. Olan ve davacı ...a diğer davacı ... Ticaret Ltd. Şti. Tarafından teslim edilen ...bankası .... Şubesine ait ... numaralı 15/05/2021 tarihli 70.000,00-TL bedelli çekin" yetkili hamil olan davacının rızası hilafına hırsızlık suçuna konu edilmesi sebebiyle icra takibine konu edildiği İstanbul .... İcra Müdürlüğünün .... Esas sayılı dosyasına veya çekin takibe konulduğu başkaca icra dosyasına ödenecek paraların İİK 72 ve ilgili maddeler uyarınca çekin yetkili hamilinin kim olduğu yönünden ihtilaf olduğundan kim tarafından ödenirse ödensin davalılara ödenmesinin tedbiren durdurulmasına, çekin yetkili hamilinin davacı olduğunun/talep hakkının davacıda olduğunun tespitine, çekin kambiyo vasfına sahip olmadığı da gözetilerek davalı kötü niyetli/ağır kusurlu olduğundan davacının yetkili son hamili olduğu takibe konu çekin davacı ... lehine davalıdan istirdadına, ödenmişse parasının istirdadına, davacıların davalılara borçlu olmadığının tespitine, davalı haksız ve kötü niyetli olduğundan davacı lehine alacak miktarının %20’sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine, yargılama masrafları ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı .... Sanayi Ticaret Limited Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; Tedbir talebinin hukuka aykırı olduğunu, davalının iddialarının aksine dava konusu çekin çalındığı hususunu ispat edemediğini, davacının basiretsiz ve ağır kusurlu davranışıyla oluşan zarardan tek başına sorumlu olduğunu, müvekkilinin, dava konusu çekin meşru, haklı ve iyiniyetli hamili olduğunu, bu nedenle çekin zayi edilmis olması müvekkilin yetkili hamil olmasına engel teşkil etmediğini, davacı tarafın kararlarda da görüleceği üzere çekin kötü niyetle iktisab edildiğini kesin delillerle ispat yükü altında olduğunu, tedbir talebinin reddine karar varilmesini, davanın reddine, davacı tarafın İİK.m. 72 uyarınca % 20 den az olmamak üzere tazminat ödemesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Diğer davalıların cevap dilekçesi sunmadıkları anlaşılmıştır.
İstanbul .... İcra Dairesinin .... esas sayılı dosyası uyap sisteminden celp edildiği anlaşılmakla, icra dosyasının incelenmesinde; Alacaklı .... şirketinin, borçlular ..., ... San. Tic. Ltd. Şti. Ve ... Ltd. Şti. Aleyhine 70.000-TL asıl alacak, 578,22-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 70.578,22-TL alacağın tahsilini, 15/05/2021 keşide tarihli, ... seri nolu, 70.000-TL bedelli çek dayanak gösterilerek, asıl alacağa işleyecek %16,75 faizi, icra masraf ve vekalet ücreti ile birlikte tahsilinin talep edildiği anlaşılmıştır.
YARGILAMANIN ÖZETİ, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, TTK 792.maddesi uyarınca açılan istirdat ve İİK 72.maddesi kapsamında menfi tespit istemine ilişkindir.
Mahkememizce taraflara usulüne uygun davetiye tebliğleri yapılarak taraf teşkili sağlanmış ve davanın esasına başlanmıştır.
Taraf vekilleri karşılıklı olarak delillerini bildirmişler, bildirdikleri deliller toplanılmıştır.
Uyuşmazlık konusunun; Keşidecisi .... San. Tic. Ltd. Şti. Olan, davacı ...a ve diğer davacı .... LTD. ŞTİ. Tarafından teslim edildiği iddia edilen .... Bankası .... Şubesine ait ... nolu 15/05/2021 keşide tarihli, 70.000-TL bedelli çekin hırsızlık suçu neticesinde davacı ....'ın elinden rızası hilafına çıkıp çıkmadığı, çekin lehdarının kim olduğu, davacı lehine istirdat şartlarının oluşup oluşmadığı, davalı ...'in iyi niyetli 3. Şahıs Yetkili Hamil İddialarının yerinde olup olmadığı, davacıların davalılara uyuşmazlık konusu çekten kaynaklı borçlarının bulunupu bulunmadığı, menfi tespit şartlarının oluşup oluşmadığının tespiti olduğu anlaşılmıştır.
Mahkememizce duruşma ara kararı ile Tarafların iddia ve savunmaları, sundukları deliller, dosya kapsamı belgeler ve taraflara ait ticari defter ve kayıtlar incelenmek sureti ile Keşidecisi .... San. Tic. Ltd. Şti. Olan, davacı ...'a ve diğer davacı .... LTD. ŞTİ. Tarafından teslim edildiği iddia edilen ... Bankası ... Şubesine ait ... nolu 15/05/2021 keşide tarihli, 70.000-TL bedelli çekten ötürü tarafların ticari ilişkilerinin defterlerine bakılarak tespiti, çekin taraf defterlerinden kayıtlı olup olmadığı, uyuşmazlık konusu çekte ciranta olarak bulunan kişilerin birbiri ile ticari ilişkilerinin bulunup bulunmadığı konusunda ayrıca vergi dairesinden celp edilen BA ve BS formları da irdelenerek bilirkişinin bu konuda tespitlerini içerir rapor sunmasının istenmesine karar verilmiş olmakla, bilirkişi mali müşavir ...'in 01/06/2022 tarihli raporunda özetle; Davacıların iddiasına göre; işyeri adresinde 25/12/2020 akşamında meydana gelen
hırsızlık eylemi sonrasında, ...bankası ... Şubesine ait ...
numaralı 15/05/2021 tarihli 70.000,00-TL bedelli çek ‘in çalınarak zayi olduğunu, bu
çeke ilişkin istirdat ve borçlu olmadığının tespitini talep ettiği, Hırsızlık olayına ilişkin Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığında .....
numarasıyla soruşturma açıldığı, Davacı .... ‘a ait 2020 dönemi defter-i kebir ve yevmiye defteri e-defter
olarak tutulmuş, beratları zamanında ve usulüne uygun alınmış, fiziki olarak tutulan
envanter defterinin, açılış noter tasdiki, zamanında ve usulüne uygun yaptırıldığı, Davacı ... ‘ya ait 2020 dönemi defter-i kebir ve yevmiye defteri e-defter olarak
tutulmuş, beratları zamanında ve usulüne uygun alınmış, fiziki olarak tutulan envanter
defterinin, açılış noter tasdiki, zamanında ve usulüne uygun yaptırıldığı, davalı ... yerinde inceleme talebinde bulunmuşsa da 2020 dönemi yasal
defterlerinin vergi incelemesinde olması sebebiyle Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının
incelemeye başlama tutanağını ibraz ederek bu aşamada defter asıllarını incelemeye
sunmayacağını belirttiği, davaya konu ... bankası ... Şubesine ait ... numaralı
15/05/2021 tarihli 70.000,00-TL bedelli çek, gerçek bir ticari ilişki çerçevesinde ve
iktisap tarihlerinde, her iki davacı yasal defterlerine kaydedilmiş ve ayrıca, her iki
davacı, birbiriyle uyumlu olarak BA-BS formlarında bildirimde bulunduğunu, yasal defterlerin incelenmesi neticesinde, davacıların, davalı cirantalarla herhangi bir
ticari ilişkisi içerisinde olmadığı tespit edildiğini, netice olarak; davacıların, davalı cirantalara (... ve ... Tekstil
İnşaat San. Tic. Ltd. Şti) borçlu olmadığı hususu ve diğer davalı cirantanın (....
Tekstil San. Tic. Ltd. Şti.) 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunun 792.maddesine2 istinaden
yapmış olduğu itirazın değerlendirilmesinin mahkemeye ait olduğu görüş ve kanaatlerine varıldığı bildirilmiştir.
Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı'nın .... Soruşturma sayılı dosyasının bir örneğinin dosyamız arasına kazandırıldığı anlaşılmıştır.
Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davanın TTK 792.maddesi uyarınca açılan istirdat ve İİK 72.maddesi kapsamında menfi tespit istemine ilişkin olduğu, TTK'nın 792. Maddesinde yer alan "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." hükmü uyarınca rızası hilafına elden çıktığı ileri sürülen çekin istirdatına yahut menfi tespite karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesinin gerektiği anlaşılmıştır.
Dava konusu çek suretinin incelenmesinde; keşidecisinin ... San.Tic.Ltd.Şti. olduğu, davacı ... Tic. Ltd. Şti. lehine düzenlendiği, ilk cirantanın ...Tic. Ltd. Şti, ikinci cirantanın davalı ...., üçüncü cirantanın davalı ...Teks. İnş. San. Tic. Ltd. Şti., dördüncü cirantanın davalı ... San. Tic. Ltd. Şti.'ne ait olduğu, çekin İstanbul ....İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyasında takibe konu edildiği anlaşılmıştır.
Somut olayda ispat yükü davacı tarafta olup, çekin yetkili hamili iken çekin çalındığını, davalının kast ya da ağır kusur ile çeki iktisap ettiğini yetkili hamil olmadığını ispat etmesi gerektiği, davacı ... Tic. Ltd. Şti.'nin çek üzerinde cirosu ile kaşe ve imzasının bulunduğu, davacı ...ın iş yerinde 25/12/2020 tarihinde hırsızlık olayının meydana geldiği, soruşturma dosyasının devam ettiği,
dava konusu çekin davacının rızası hilafına elden çıktığının celp edilen Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... Soruşturma sayılı dosyasından anlaşıldığı, dava konusu çekin davacı davacı .... Tic. Ltd. Şti. tarafından dava dışı keşideci
... San. ve Tic. Ltd. Şti.’den 15/12/2020 tarihinde ... no.lu tahsilat makbuzu ile iktisap edildiği, sonrasında, ...'dan 22/12/2020 tarih .... no.lu tahsilat makbuzu ile diğer davacı ...'a verildiği, tarafların ticari ilişkilerinin defterlerine bakılarak tespiti, çekin taraf defterlerinden kayıtlı olup olmadığı, uyuşmazlık konusu çekte ciranta olarak bulunan kişilerin birbiri ile ticari ilişkilerinin bulunup bulunmadığı hususunda yapılan bilirkişi incelemesi sonucu alınan 01/06/2022 tarihli bilirkişi raporunda davacıların, davalı cirantalarla herhangi bir ticari ilişkisi içerisinde olmadığı tespit edilmiş olup, Yerleşik yargıtay uygulamalarına göre TTK'nın 792. maddesine göre çekin istirdatına karar verilebilmesi için davacının, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesi gerekmektedir.
Davacılar vekili tarafından huzurda görülen davanın davalıları aleyhine menfi tespit ve istirdat istemli olarak bir çok davanın açılmış olduğunun belirtildiği, bir kısım dosyaların UYAP sistemi üzerinden celp edildiği, ayrıca UYAP sistemi üzerinden yapılan sorgulamada davalılar hakkında menfi tespit ve istirdat istemli olarak bir çok davanın açıldığı hususunun tespit edildiği, Yapılan sorgulamaların incelenmesinde davacı .. arafından davalı ... aleyhine Bakırköy ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...,..., ... Esas sayılı dosyaları, davacı ... tarafından davalı ... ve dava dışı ... Faktoring aleyhine Bakırköy...Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ....Esas sayılı dosyası, davacı ... tarafından davalılar ... Tekstil San. Tic. Ltd. Şti, ... Teks. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. ve ... aleyhine Bakırköy ...Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ..., ... Esas sayılı dosyaları, davacı ... tarafından davalılar ... Tekstil San. Tic. Ltd. Şti, ... Teks. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. ve ... aleyhine Bakırköy ...Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası, davacılar ... Ticareti Limited Şirketi ve ... davalılar ... Tekstil San. Tic. Ltd. Şti, ... Teks. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. ve ... aleyhine Bakırköy ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile menfi tespit ve istirdat istemli olarak davaların açıldığı, davalara konu çeklerin aynı ya da benzer nitelikte ciro silsileleri ile davalılardan ...'e geçtiği tespit edilmiştir.
Her ne kadar davalı ... tarafından dava konusu çekin meşru hamili olduğu iddia edilmiş ise de İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ....Hukuk Dairesi'nin .. Esas, ... Karar, ... Esas, ... Karar sayılı ilamları, Yargıtay ....Hukuk Dairesi'nin içtihatları birlikte değerlendirildiğinde davanın davalılarının, farklı hırsızlık olayları yoluyla elden çıkan çekleri benzer cirantalardan ciro yoluyla devralarak son hamil olarak farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu ettiği, bu durumda bir tacir olarak basiretli davranması gereken davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğu, ayrıca davacı ...'ın dava konusu çekin yetkili hamili olduğu ve hırsızlık sonucu rızası hilafına çekin elinden çıktığı sonuç ve kanaatine varılarak; davacıların davasının kabulü ile, davacılar ... ve ... Tic. Ltd. Şti'nin ... Bankası ... Şubesi'ne ait ... numaralı, 15/05/2021 keşide tarihli, 70.000,00-TL bedelli çek nedeni ile davalılar ... Tekstil San. Tic. Ltd. Şti, ... Teks. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. ve ...'a borçlu olmadığının tespitine, davacı ... yönünden istirdat talebinin kabulü ile, dava konusu ... Bankası ... Şubesi'ne ait ... numaralı, 15/05/2021 keşide tarihli, 70.000,00-TL bedelli çekin davalı ... Tekstil San. Tic. Ltd. Şti.'den istirdatı ile davacı ...'a verilmesine, İstanbul ....İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyasına davacı ... Tic. Ltd. Şti tarafından yatırılan paranın davacıya ödenmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davacıların davasının KABULÜ ile,
2-Davacılar ... ve ... Tic. Ltd. Şti'nin ... Bankası ... Şubesi'ne ait ... numaralı, 15/05/2021 keşide tarihli, 70.000,00-TL bedelli çek nedeni ile davalılar ... Tekstil San. Tic. Ltd. Şti, ... Teks. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. ve ...'a BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
3-Davacı ... yönünden istirdat talebinin KABULÜ ile, dava konusu ... Bankası ... Şubesi'ne ait ... numaralı, 15/05/2021 keşide tarihli, 70.000,00-TL bedelli çekin davalı ... Tekstil San. Tic. Ltd. Şti.'den istirdatı ile DAVACI ...'A VERİLMESİNE,
4-İstanbul .....İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyasına davacı ... Tic. Ltd. Şti tarafından yatırılan paranın DAVACIYA ÖDENMESİNE,
5-Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken 4.781,70-TL harçtan peşin alınan 119,55-TL harcın mahsubu ile eksik kalan 4.662,15-TL harcın davalılardan tahsili ile HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
6-Arabuluculuk aşamasında devlet hazinesinden karşılanan 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin davalılardan tahsili ile HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
7-Davacı tarafça yapılan ve ayrıntıları UYAP'ta kayıtlı bulunan 59,30-TL başvuru harcı, 119,55-TL peşin harç ve 1.239,70-TL olmak üzere toplam 1.418,55-TL yargılama giderinin davalılardan alınarak DAVACILARA VERİLMESİNE,
8-Davacılar kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin ve takdir olunan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak DAVACILARA VERİLMESİNE,
9-Karar kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansının HMK m.333 hükmü gereği ilgilisine İADESİNE,
10-HMK'nın uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince taraflardan birinin talebi halinde gerekçeli kararın taraflara TEBLİĞİNE,
Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere, davacılar vekilinin ( e duruşma yolu ile) yüzüne karşı, davalıların yokluğunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 27/01/2025
Katip ...
¸e-imza
Hakim ...
¸e-imza