T.C. BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/605 Esas
KARAR NO : 2025/1370
DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 17/07/2021
KARAR TARİHİ : 17/12/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 02/02/2026
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı vekilinin 21/07/2020 tarihinde Düzce İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı dosyasından müvekkili şirket ve dava dışı borçlular aleyhine kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip başlattığını, bu takibe yasal süresi içerisinde yetkiye ve borca olmak üzere itiraz edildiğini, Düzce İcra Hukuk Mahkemesinin de ... E. ... K. Sayılı kararı ile Bakırköy İcra Müdürlüklerinin yetkili olduğuna dair karar tesis ettiğini ve anılan kararın kesinleştiğini, bunun akabinde davalı alacaklının istemi doğrultusunda Düzce İcra Müdürlüğünün "borçlu ... SANAYİ TİCARET ANONİM ŞİRKETİ yönünden yetkisizliğine karar verilmiş olup bu borçlu yönünden dosyamızın UYAP sisteminden Müdürlüğünüze gönderilmesine karar verilmiştir." şeklinde karar vererek davaya konu derdest takibin Bakırköy İcra Müdürlükleri nezdinde taraflarına karşı ikame edildiğini, anılan takibin haksız ve mesnetsiz olduğunu, ödenmiş senedin ciro silsilesinin atlanılması suretiyle tekrar tedavüle sokulduğunu ve müvekkili şirketin hiçbir şekilde borçlu olmadığını, öncesinde Düzce .... İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyasından, yetkisizlik kararına binaen ise Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı dosyasından müvekkili şirket aleyhine alacaklı olduğunu iddia eden davalı ... tarafından kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile ilamsız takip başlatıldığını, senetlerin arka yüzünde bulunan ciro silsilesinden anlaşıldığı üzere davalı ...’in anılan senetleri müvekkili şirketten alması durumunda ancak yetkili hamil olabilmesi söz konusu iken davalı ...'in davaya konu senetleri müvekkili şirkete sunduğu bir hizmet ya da mal karşılığında teslim almadığını, davalı ile müvekkili şirket arasında herhangi bir ticari ilişkinin de mevcut olmadığını, müvekkili şirketin aldığı mal ve hizmetin karşılığı olarak ve ticari ilişkisi sebebiyle anılan senetleri dava dışı ...- ...’ye ciroladığını ve 24/12/2019 tarihinde teslim ettiğini, her ne kadar müvekkili şirketin şikayete konu senetleri ciro ve teslim yoluyla dava dışı ... – ...’ye vermiş ise de davalı ... tarafından anılan senetlerin takip dayanağı yapılmak suretiyle anılan icra takibini başlattığını, bu icra dosyası kapsamında ödeme emrinin taraflarına tebliğ edilmesi üzerine durumun ...’den sorulduğunu ve edinilen bilgi belgeye göre davaya konu senetlerin asıl borçlusu ve keşideci olan dava dışı ...’den tahsil ettiğini bildirdiğini, bu halde dava dışı ...’in senetleri senetlerin yetkili son hamili olan ...’den tahsil ettikten sonra tekrar tedavüle koymaması gerekir iken senetleri cirolarıyla birlikte tedavüle çıkarmasının ve davalı ...’in davaya konu senetleri kabul edip müvekkili şirket aleyhine icra takibi başlatmasının açıkça bedelsiz senedin takibe konulması ve nitelikli dolandırıcılık suçlarının işlendiğini gözler önüne serdiğini, bunun gereği olarak Düzce İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı dosyasından başlatılan takip dolayısıyla taraflarınca Düzce Cumhuriyet Başsavcılığının ... Sor. Sayılı dosyasından suç duyurusunda bulunulduğunu iddia ederek; haklı davanın kabulüne, müvekkili şirketin davalıya karşı borçlu olmadığının tespiti ile Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün ... E.sayılı icra takibinin iptaline, İİK md. 72/III uyarınca Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün .. E. sayılı icra takip dosyasına ödenen/ödenecek paranın ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine, icra takibinde talep edilen alacağın %20’ sinden aşağı olmamak üzere davalı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderlerinin davalıdan alınarak taraflarına ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı şirketin yetkilisi olan kişinin davaya konu olan senetleri ciro edilmek şartıyla müvekkiline teslim etmiş olduğunu, müvekkilinin işbu senetlere dayanarak alacağının tahsili yoluna gittiğini, davacının söz konusu senetlerdeki imzaya itiraz etmeyerek imzanın kendisine ait olduğu hususunu teyit ettiğini savunarak; davanın arabuluculuk şartı yerine getirilmediğinden davanın esasına girilmeden davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
YARGILAMANIN ÖZETİ, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, icra takibinden sonra İİK 72. maddesi gereğince açılan menfi tespit istemine ilişkindir.
Mahkememizce taraflara usulüne uygun davetiye tebliğleri yapılarak taraf teşkili sağlanmış ve davanın esasına başlanmıştır.
Uyuşmazlığın, Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ... sayılı takip dosyasına konu 05/12/2019 düzenleme tarihli, 05/01/2020, 05/02/2020 ve 05/03/2020 vade tarihli, 1.400 TL bedelli 3 adet senetten dolayı davacının davalıya borçlu olup olmadığı, davacının menfi tespit talebinin yerinde olup olmadığı hususlarından kaynaklandığı tespit edilmiştir.
Düzce Ticaret Sicili ile Düzce Vergi Dairesi Müdürlüklerine müzekkere yazılarak; davalının gerçek kişi ya da şahıs firması olarak tacir kaydının bulunup bulunmadığı, vergi mükellefi olup olmadığı, hangi defterleri tuttuğu, işletme hesabına göre mi bilanço usulüne göre mi defter tuttuğu, Vergi Usul Kanunu'nun 176-177.maddeleri kapsamında esnaf mı yoksa tacir mi olduğu hususlarının araştırılarak mahkememize bu hususla ilgili bilgi verilmesi istenmiş, cevabi yazılar ve ekleri dosyaya kazandırılmıştır.
Düzce Ticaret Sicili Müdürlüğüne yazılan müzekkereye verilen cevapta; davalının gerçek kişi ticari işletme kaydı bulunmadığı hususunun bildirildiği görülmüştür.
Düzce Vergi Dairesi Müdürlüğüne yazılan müzekkereye verilen cevapta; davalının Tezgahlar ve Pazar Yerleri Vasıtasıyla İç Giyim Eşyası, Dış Giyim Eşyası, Çorap, Giysi Aksesuarları ve Ayakkabı Perakende Ticareti faaliyetinde bulunduğu, mükellefiyetini 28/02/2015 tarihinde kapattığı, faaliyette bulunuğu dönemde Vergi Usul Kanununun 176. Maddesi kapsamında 2. Sınıf tüccar olarak işletme hesabı esasına tabi olduğu hususlarının bildirildiği görülmüştür.
Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası UYAP Bilişim Sistemi üzerinden celp edilmiş olmakla, incelenmesinde; alacaklısının ..., borçlusunun ... Sanayi Ticaret A.Ş. olduğu, 05/12/2019 düzenleme tarihli, 05/01/2020, 05/02/2020 ve 05/03/2020 vade tarihli, 1.400 TL bedelli 3 adet kambiyo senedi borç sebebi gösterilerek toplam 3.200,00-TL'nin tahsili için icra takibi başlatıldığı görülmüştür.
Mahkememiz dosyası, tarafların iddia ve savunmaları, sunulan deliller, Bakırköy .. İcra Müdürlüğünün ... sayılı takip dosyası, dosya kapsamı belgeler ve davacı şirket defterleri incelenmek suretiyle; davacı şirket ticari defterlerinin usulüne uygun tutulup tutulmadığının, lehine delil niteliğinde olup olmadığı hususları ile davacının takip tarihi itibariyle davalıya borçlu olup olmadığı, takibe konu senetlerin davacı şirket defterlerinde kayıtlı olup olmadığı, kayıtlı ise ne şekilde kayıtlı olduğu, davalı ile davacı arasında ticari ilişki olup olmadığı, davalının Düzce Cumhuriyet Başsavcılığının ... Sayılı Sor. dosyası kapsamında vermiş olduğu ifadesi dikkate alınarak 2019 yılında davalının davacı şirkete 3.200-TL nakit ödeme yapıp yapmadığı hususlarında rapor düzenlenmek üzere SMMM bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından 22/06/2022 tarihli rapor tanzim edilerek mahkememiz dosyasına ibraz edilmiş;
22/06/2022 tarihli bilirkişi raporunun incelenmesinde özetle; ''...Davacının 2019, 2020 ve 2021 yılları ticari defterlerinin lehine delil niteliğinin bulunduğu, davacının ticari defterlerine göre; dava konusu 05/01/2020 vade tarihli 1.400,00-TL bedelli, 05/02/2020 vade tarihli 1.400,00-TL bedelli ve 05/03/2020 vade tarihli 1.400,00-TL bedelli senetlerin 10/12/2019 tarihinde davacı şirketin dava dışı ... Isıtma ile olan hesap hareketlerine giriş kaydının yapılmış olduğu, 24/12/2019 tarihinde davacı şirketin dava dışı ... ile olan hesap hareketlerinde çıkış kaydının yapılmış olduğu, davacının bir sonraki ciranta olan davalı ile ticari ilişkisinin bulunmadığı, dava konusu 3 adet senedin davacı ticari defterlerine göre; ...dan 10/12/2019 tarihinde alınmış olduğu ve mezkur senetleri 24/12/2019 tarihinde ... / ...'ye teslim edilmiş olduğu, dosyaya mübrez her zaman düzenlenebilecek nitelikteki tahsilat makbuzları ve teslim tutanağı ile dava dışı ... tarafından teslim alınmış olduğuna ilişkin evrakların bulunduğu, ancak dosyaya mübrez Düzce CBS'nin ... sayılı sor. dosyası kapsamında davalının vermiş olduğu ifadesi dikkate alındığında mezkur ifadede davacı .... firmasına bir iş için sözlü olarak anlaşma yapıldığı, bu sözlü anlaşma karşılığında elden 3.200,00-TL ödeme yapıldığı, sonra yapılacak işten vazgeçtiği ve davacıya vermiş olduğu 3.200,00-TL'lik avansı geri talep ettiğini, davacı tarafından dava konusu 3 adet toplamda 4.200,0-TL tutarlı senetleri davalıya teslim ettiğini belirttiği, dava konusu senetlerdeki ciro silsilesine bakıldığında davacıdan sonra davalı ...'in ciro işleminin bulunduğu, davacının ticari defterlerindeki kayıtların dikkate alınması halinde davalının davacıdan alacağının bulunmadığı, Mahkemece davalının Düzce Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı soruşturma dosyası kapsamında vermiş olduğu ifadesi dikkate alındığında davalının davacıdan 3.200,00-TL alacağının bulunduğu" değerlendirme ve tespitlerinin yapıldığı anlaşılmıştır.
Bilirkişi raporu taraf vekillerine tebliğ edilmiş, davacı vekili tarafından bilirkişi raporuna karşı beyan ve itirazlarını içerir dilekçe sunulmuştur.
Düzce Cumhuriyet Başsavcılığının ... Sor. (...) sayılı dosyasının iş bu dosya yönünden bekletici mesele yapılmasına karar verilmiş; dosyanın incelenmesinde; müştekilerinin ... Sanayi Ticaret A.Ş. Ve ... olduğu, şüphelilerin ..., ... ve ... olduğu, Bedelsiz Senedi Kullanma suçundan yürütülen soruşturma sonucunda: "Şüpheliler hakkında, müşteki şirkete ciro yolu ile gelmiş ve sonrasında müşteki şirket tarafından cirolanmış senedi ele geçirerek kullandıkları iddiası ile başlatılan soruşturmada, 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunun 156/1 maddesinde tanımlı Bedelsiz Senedi Kullanma suçunun meydana gelebilmesi için faili, borçlusu tarafından ödenmiş ve bu suretle elinde kalmış senedi, sahibine iade etmesi gerekirken bunu yapmayarak senedi kısmen veya tamamen ödenmemiş gibi kullanması gerektiği, yapılan araştırmada müşteki şirket vekilince Cumhuriyet Başsavcılığımıza soruşturmaya konu senetlerin ciro yolu ile şirketlerine geldikten sonra ... isimli şahsa ciro edildiğini, sonrasında şüpheli ... tarafından şirketleri hakkında söz konusu senetler dayanak gösterilerek icra takibi yapıldığını beyan etmesi, ...'nin alınan ifadesinde söz konusu senetleri şüpheli ...'ten tahsil ederek bu şahsa verdiğini beyan etmesi ve yine şikayete konu senetlerin icraya konulmuş olduğu Düzce İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasının yapılan incelemesinde senette imzası bulunan ..., ... Sanayi Ticaret Anonim Şirketi ve ...'in borçlu olarak yer aldıklarının tespit edilmiş olması karşısında senet üzerinde borçlu olarak yer alan hiç bir şahsın borcu ödemediği ve bu sebeple soruşturmaya konu senetlerin borçlular açısından bedelsiz kaldığının kabulünün mümkün olmadığı, bahsedilen gerekçelerle şüphelilerin üzerilerine atılı eylemde maddi unsur eksikliği sebebiyle suç oluşmaması dolayısıyla kovuşturma imkanı bulunmadığı..." gerekçesiyle şüpheliler hakkında üzerilerine atılı suçtan kanuni unsur eksiliği sebebiyle suç oluşmaması dolayısıyla kovuşturma imkanı bulunmadığından CMK m.172/1 hükmü uyarınca kamu adına kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar verildiği, müşteki vekilinin itirazı üzerine Düzce .... Sulh Ceza Hakimliğinin ...D.İ.ş sayılı 16/09/2025 tarihli kararı ile itirazın reddine kesin olarak karar verildiği görülmüştür.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72. maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir. Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 6. Maddesi).
Menfi tespit davalarında ispat yükü alacaklı olduğunu iddia eden davalı üzerinde olsa da eğer dava kambiyo senedinden kaynaklı menfi tespit davası ise, kambiyo senetlerinde mücerretlik ilkesi gereği, hukuki ilişkiye bakılmaksızın kambiyo senedinin borçlusu olan davacının kambiyo senedi alacaklısına borçlu olmadığı hususunu ispat etmesi gerekmektedir.
İddia, savunma, sunulan ve toplanan deliller, Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası, 22/06/2022 tarihli bilirkişi raporu, Düzce Cumhuriyet Başsavcılığının ... Sor. (...) sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamının bir bütün olarak değerlendirilmesi sonucunda; Davanın, Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ... sayılı takip dosyasına konu 05/12/2019 düzenleme; 05/01/2020, 05/02/2020 ve 05/03/2020 vade tarihli, 1.400 TL bedelli 3 adet senet nedeniyle açılmış olan menfi tespit davası olduğu, davacı vekilinin dava dilekçesinde ticari ilişkisi sebebiyle anılan senetleri dava dışı ...- ...’ye ciroladığını ve 24/12/2019 tarihinde teslim ettiğini, her ne kadar müvekkili şirketin şikayete konu senetleri ciro ve teslim yoluyla dava dışı ... – ...’ye vermiş ise de davalı ... tarafından anılan senetlerin takip dayanağı yapılmak suretiyle anılan icra takibini başlattığı, bu icra dosyası kapsamında ödeme emrinin taraflarına tebliğ edilmesi üzerine durumun ...’den sorulduğunu ve edinilen bilgi belgeye göre davaya konu senetlerin asıl borçlusu ve keşideci olan dava dışı ...’den tahsil ettiğini bildirdiği şeklinde beyanda bulunmuş ise de; dava ve takibe konu senetlerin arka yüzündeki ciro silsilesinde davacı şirketten sonra davalının cirosunun bulunduğu, Düzce Cumhuriyet Başsavcılığının ... Sor. (...) sayılı dosyası kapsamında alınan ifadelerde ...'nin senetleri ... isimli kişiye alacağını elden alarak teslim ettiğini, ...'in ise dava konusu senetlerle ilgisinin olmadığını, ...'e evinin tadilatı kapsamında elden ödeme yaptığını, herhangi bir belge de imzalamadığını beyan ettiği, Düzce Cumhuriyet Başsavcılığının ... Sor. (...) sayılı dosyasında senet üzerinde borçlu olarak yer alan hiç bir şahsın borcu ödemediği ve bu sebeple soruşturmaya konu senetlerin borçlular açısından bedelsiz kaldığının kabulünün mümkün olmadığı gerekçesiyle takipsizlik kararı verildiği anlaşılmakla; davacı şirketin senetler üzerindeki imzaya bir itirazının olmadığı, uyuşmazlık konusu senetlerin kambiyo senedi olduğu, sebepten mücerret olduğundan senedin hamili olan davalının bu senedin düzenlenmesine neden olan hukuki ilişkiyi ispat etme zorunluluğunun bulunmadığı, davacı tarafın iddialarının ve davalının senedin nakit olarak ödenen avans karşılığında alındığı savunmasının aksinin HMK' nın 200. Maddesi gereği yazılı ve kesin deliller ile ispat edilemediği, dolayısıyla ispat yükü üzerinde olan davacının iddialarını ispatlayamadığı anlaşılmakla ispatlanamayan davanın reddine, 2004 Sayılı İİK'nun 72/4.maddesi uyarınca takip konusu alacağın %20'si oranında hesaplanan 640,00-TL tazminatın davacıdan alınarak davalıya verilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde tüm hususları içerir hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
Davanın REDDİNE,
2004 Sayılı İİK'nun 72/4.maddesi uyarınca takip konusu alacağın %20'si oranında hesaplanan 640,00-TL tazminatın davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
26/07/2021 tarihli ihtiyati tedbir kararının KALDIRILMASINA,
Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken 615,40-TL harçtan peşin alınan 59,30-TL harcın mahsubu ile noksan kalan 556,10-TL harcın davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
Davacı tarafça yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin ve takdir olunan 3.200,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
Davacı tarafça yatırılan gider avansının karar tebliğ işlemleri tamamlandıktan ve karar kesinleştikten sonra kullanılmayan kısmının davacı tarafa resen iadesine,
HMK'nin uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince taraflardan/vekillerinden birinin talebi halinde gerekçeli kararın taraflara/vekillerine TEBLİĞİNE,
Dair; miktar itibariyle KESİN olmak üzere davacı vekili ile davalı asilin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 17/12/2025
Katip ...
¸¸
Hakim ...
¸¸