T.C. BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/187 Esas
KARAR NO : 2024/697
DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 17/07/2020
KARAR TARİHİ : 10/07/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 08/08/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ...'nın da aralarında bulunduğu dava dışı arsa malikleri ile davalı yüklenici / senetlerin lehdarı .... Sanayi Ve Ticaret Ltd. Şirketi arasında Bakırköy .... Noterliğinin 23.11.2017 gün ve .... yevmiyesinde işlem gören, "Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi" gereği, Bakırköy İlçesi, ... Mah., .... Sok adresinde kain, tapuca .. Ada, ... parsel sayılı taşınmazda, davacı ...'nın maliki olduğu (eski) 4 numaralı bağımsız bölümü de kapsar şekilde, parsel üzerindeki Ana Yapının, "Kentsel Dönüşüm" mevzuatına uygun bir biçimde yıkılarak yeniden inşa edilmesi şartıyla, bir anlaşmaya varıldığını, bu sözleşme uyarınca, davacı ...'nın payına düşen 160.718,00.-TL tutarındaki akçeli ödemenin 18.06.2018 tarihinde yükleniciye peşin olarak banka marifetiyle ödenen 50.000.-TL tutarındaki kısmı dışında kalan 100.000.-TL tutarındaki kısmının vadeli bir şekilde ödenebilmesi amacıyla, müvekkilleri tarafından 15 Ağustos 2018 vadeli 50.000.-TL ve 15 Kasım 2019 vadeli, 50.000.-TL bedelli olmak üzere iki adet senet tanzim edilerek yüklenici / lehdar .... Sanayi Ve Ticaret Ltd. Şirketi yetkilisi ...'e teslim edildiğini, diğer davacı müvekkili ...'nın ise bu senetlerde aval kefili olduğunu, müvekkili ...'nın tarafı bulunduğu mezkur inşaat sözleşmesine istinaden yüklenici / lehdar / davalı ... Ltd. Şirketine peşin olarak ödediği 50.000.-TL bedel dışında kalan ve eldeki davanın da konusunu oluşturan senetlere bağlanmış bu borçların vadelerinde, sözleşmenin yüklenicisi konumundaki davalı ... Şirketinin binadaki üretimi de gözetilerek, onun tarafından müvekkillerine bildirilen banka hesabına ödenmiş olmasına rağmen, bu senetlerin yaşları 74 ve 65 olan müvekkillerinin tüm ısrarlı, arama, müracaat ve nihayet kavgaya varan taleplerine rağmen davalı ... firmasınca müvekkillerine iade edilmediğini, bununla da yetinilmeyerek, anılan bonoların davacı müvekkilleri ile herhangi bir ticari münasebeti olmayan ve davalı şirkette bir ara sigortalı şoför olarak çalıştığını tespit ettikleri ... isimli şahıs alacaklı gösterilerek, davalı şirketin de avukatlığını yürüten Avukat ... tarafından, Bakırköy .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasıyla müvekkilleri aleyhine kambiyo senetlerine özgü icra takibine konu edildiğini, söz konusu icra takibinden sadır ödeme emirlerinin 23.03.2020 tarihinde müvekkillerine tebliğini müteakip yasal süresi içerisinde, icra takibine konu senetlerin "lehdarı" (davalı) ... Sanayi Ve Ticaret Ltd. Şirketine ve onun bildirdiği banka hesabı marifetiyle ödenmiş olduğu, faizinin hatalı hesaplandığı vs. hususları da dile getirilerek, Bakırköy ... İcra Hukuk Mahkemesi'nin .... Esasına kayden, takip konusu borca itiraz edilip, takibinin iptali ile yargılama sürecinde, muvakkaten durdurulması talepli bir dava açıldığını, bu davada, ödenmekle sona ermiş "kambiyo taahhüdünün" borçlusu ve kefili konumundaki davacıların, davaya konu senetlerinin itfa sebebiyle bedelsizliği iddiasını, bunları ciro yoluyla elinde tutan davalı ...'ya karşı ödemeden kaçınma yetkisi olarak kullandıklarını, dolayısıyla eldeki menfi tespit davasının konusunun hem bonoların lehdarına hem de hamiline karşı, davacıların, takip konusu senetlerin bedelsiz kalmasına bağlı olarak kambiyo borcunu ödemekle yükümlü olmadıklarının tespitinin talebi yanında, hamile karşı ayrıca bu senetlerin iadesine karar verilmesi talebini de içerdiğini, dava konusu bedelsiz senetlerin icra takip dosyasına "ciro edilerek" sunulmuş gibi gösterilmişse de, ciro alacaklısı olarak gösterilen davalı ...'nın hem kötüniyetli hem de bu senetlerin senedin lehdarı olan şirketten iktisabında hukuken korunamayacak düzeyde kusurlu olduğunu, bundan da önemlisinin yargılamada ispatlanacağı üzere takip konusu senetlerin arkasındaki ciro üstündeki imzanın davalı şirket yetkilisinin imzası da olmadığını, ciro silsilesinin bozuk olduğunu, kaldı ki yapılan bu ciroların bonoların ödemelerinin yapıldığı tarihlerden eş anlatımla vadelerinden sonra yapıldıkları için senetlerin de kambiyo vasfında olmadıklarını, bütün bu hususların davaya konunu senet bedellerinin davalı şirketin banka hesabına ödendiği tarihlerde, ilerlemiş yaşı ve sağlık sorunları sebebiyle müvekkili davacı ...'yı Ataköy ... Kısımdaki evinden davalı şirkete ait arabayla bizzat alarak bu ödemelerin yapıldığı banka şubesine bizzat kendisi götüren ve senetlerin borçlarının bankaya ödenmesi esnasında da yanında hazır bulunan davalı ...'nın ...bank ... Şubesindeki kamera kayıtlarıyla ispatlanacağı gibi, ...'nın davalı (lehdar) ... Şirketinde sigortalı çalıştığını ortaya koyacak SGK Bağcılar İşlem Merkezi uhdesindeki sigorta sicil kayıtları ve davalı şirket yetkilisi ...'in, gerek davalı şirketin de avukatı olan Av. ... 'a verdiği vekaletnameye dayanak tutulan imza sirkülerindeki imza örneği yanında, gerekse bu şirketle imza edilen İnşaat Sözleşmesindeki imzasıyla takip konusu senetler arkasındaki ciro imzasının mukayesesi ile bedelleri ödenmiş dava konusu senetleri davalı şirketten geri almak amacıyla uzun bir müddet ... ile görüşmeye çalışan ve bu kişinin telefonunun ulaşılamaz olduğu tarihlerden sonra, ... yanında davalıların avukatı ... ile yaptığı ısrarlı görülmelerinin ardından, Mart (2020) ayının ilk haftasında Bakırköy Adliyesinin önündeki kafeteryada, davalı şirketin de avukatlığını üstlenen ... ve ...'nın bir arada bulunduğu bir toplantıda müvekkillerinin yanında hazır bulunan ...'un yanı sıra diğer şahitlerinin de yeminli beyanlarıyla ispat edileceğini, eldeki davanın konusu icra takibinin de dayanaklarından biri olan, 02.05.2018 tanzim tarihli 15.08.2018 vadeli 50.000.-TL bedelli bonoya bağlı borçların ...bank ... Şubesi'nde, davalı .... Ltd. Şirketi hesabına, 15.08.2018 tarihinde 50.000.-TL olarak tediye edildiğini, yine huzurdaki dava konusu icra takibin öteki dayanağı olarak gösterilen, 02.05.2018 tanzim tarihli 15.11.2018 vadeli 50.000.-TL bedelli senetin ise, ...bank ... Şubesi aracılığıyla, ... Ltd. Şirketi hesabına, yakın tarihli beş ayrı ödeme şeklinde ve 21.11.2018 tarihinde gönderilen 10.000.-TL, 04.12.2018 tarihinde gönderilen 10.000.-TL, 11.01.2019 tarihinde gönderilen 10.000.-TL, 18.02.2019 tarihinde gönderilen 10.000.-TL, 25.02.2019 tarihinde gönderilen 10.000.-TL olarak ödenip tümüyle kapatıldığını, müvekkillerinin bu ödemeleri dışında kalan 10.718.-TL bakiyesi haricinde, davalı (yüklenici) ... Sanayi Ve Ticaret Ltd. Şirketine karşı herhangi bir borcu kalmadığını, bakiye olarak senet dışı / inşaat sözleşmesi eki tablo ile kararlaştırılmış 10.718.-TL borcun ise yüklenici / lehdar sıfatını haiz davalının, yaptığı işin eksik ve kusurlu bıraktığı bölümleri yanında, taahhüdünde olan iskan müsaadesi gerçekleştirilinceye kadar ödenmeyeceği de dile getirilerek, bu hususun dava dışı yükleniciye diğer arsa maliklerince gönderilmiş ihtarnamelerde açıkça bildirildiğini iddia ederek; yapılacak yargılama neticesinde, davalı ... tarafından, Bakırköy .... İcra Müdürlüğü'nün .... Esasına kayden yürütülen icra takibine konu; 02.05.2018 tanzim tarihli 15.08.2018 vadeli 50.000.-TL ve 02.05.2018 tanzim tarihli 15.11.2018 vadeli 50.000.-TL bedelli senetlerin gerek alacaklı gösterilen kişinin, senet lehdarı / davalı .... San. Ve Tic. Ltd. Şirketinin çalışanı olması, gerek ciroların vade ve ödemelerden sonra ve silsilesi bozuk bir biçimde yapılmış bulunması, gerekse davalı gerçek kişinin bu senetleri edinmesinde açık kötüniyeti ile ağır kusuru yanında, senetlerin protesto edilmemiş oldukları da gözetilerek, takip konusu senet bedellerinin davalı tüzel kişiye banka marifetiyle ödenmiş oldukları da değerlendirilmek suretiyle, davacı müvekkillerinin bu senetler yönünden her iki davalıya borçlu olmadıklarının tespitine, takibe dayanak bu senetlerin iptali ile senetlerin icra kasasından Mahkeme kasasına alınarak, yargılama neticesinde müvekkillerine iadesine, "Bedelsiz Senedi Takibe Koymak" biçimindeki fiilleri bakımından davalılar hakkındaki şikayet hakları da saklı kalmak kaydıyla, davalı gerçek kişinin hem haksız hem kötü niyetli olduğu gözetilerek, takibe konu ettiği bu alacağının % 20'sinden aşağı olmamak üzere, haksız takip tazminatı ile mahkumiyetine, yargılama giderlerinin ise her iki davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacıların borçlarını ödememek için huzurdaki davayı açtıklarını, davacı/borçluların iddialarını kabul anlamına gelmemek üzere, bir an için davacı/borçluların iddia etmiş olduğu gibi takibe konu olan senetleri ... San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye kentsel dönüşüm sözleşmesi kapsamında vermiş oldukları ve senet bedellerinin ödenmiş olduğu kabul edilse dahi, davacının ödeme yaptığı senetleri almaması ve almak için hukuki olarak girişimde bulundu ise de belgeleri dosyaya sunması gerektiğini, davacıların müvekkilinin dışında gelişen olaylar ile ilgili iddialarda bulunduğunu, davacıların art niyetli olup, hayal ürünü niteliğinde iddialar ile müvekkilinin alacağını geciktirme niyetinde olduğunu, davacıların senetlerin kentsel dönüşüm sözleşmesi kapsamında vadeli ödeme yapmak için .... San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye verildiği iddiasını ispatla mükellef olduğunu, davacıların hiçbir dayanağı olmayan soyut iddialardan başka dayanağı bulunmadığını, davacı tarafından dosyaya sunulmuş iddia edildiği gibi davacılar ile dava dışı .... İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. arasında senet düzenlenmesini gerektiren bir sözleşme bulunmadığını, davacılar tarafından iddia edildiği gibi 15.08.2018 vadeli 50.000,-TL vadeli ve 15.11.2018 vadeli 50.000,-TL bedelli senetlerin Bakırköy .... Noterliğinin 23.11.2017 tarih ve .... yevmiye numarası ile kayıtlı “Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi” çerçevesinde Bakırköy İlçesi, ... Mahallesi .... Çarşısı adresinde kaim, tapuda ... ada, ...... parsel sayılı taşınmazda, maliki olduğu eski (4) numaralı bağımsız bölümü kapsar şekilde ana yapının “kentsel dönüşüm” mevzuatına uygun şekilde inşa edilmesi kaydıyla imzalanan sözleşme gereği, payına düşen 160.718,00-TL tutarındaki yükümlülüğünün 100.000,-TL’sini vadeli bir biçimde ödeyebilmek maksadıyla tanzim edilerek, dava dışı ... San ve Tic. Ltd. Şti. yetkilisi ...’e teslim edildiği iddiasının tamamen gerçek dışı olduğunu, davacılar ile ... San. ve Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanan Bakırköy .... Noterliğinin .... yevmiye numaralı düzenleme şeklinde Taşınmaz Vaadi ve Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi’nin Sözleşmenin Bedeli başlıklı 5.maddesinde “ işbu sözleşmeyi imzalayan Arsa Sahipleri yeni binadan alacağı dairenin brüt alanı üzerinden m2 başına KDV dahil 1.700,00-TL‘yi müteaahide ödemeyi kabul etmiştir. Arsa sahiplerinden bu ödemeyi nakden yatıracak olanlar inşaat ruhsat tarihine kadar müteahhidin belirleyeceği bankadaki Kentsel Dönüşüm hesabına nakden yatırmayı kabul ve taahhüt etmiştir. Kentsel Dönüşüm Kredisi kullanarak ödeme yapacak olanların ödemeleri kredinin kullanıldığı bankadan hak ediş usulü olarak müteahhit firmanın hesabına bankaca yatırılacaktır. Kentsel dönüşüm kredisi için bankada edimlerini yerine getirmeyen ya da nakit ödeme yapacak olanların ruhsattan önce yatırmaması halinde arsa sahibini geçen her gün için 500,-TL ceza ödemeyi kabul ve taahhüt eder. Gecikilen her gün inşaat süresine eklenir. Arsa değeri noter ve tapudaki şerh harçlarına esas olmak üzere 347.000,00-TL olarak belirlenmiştir. Bu harçlar müteahhide aittir. Taraflar arasında ileride çıkacak bir uyuşmazlıkta, bu bedelin her iki taraf yönünden, taşınmazın gerçek bedeli olduğu yolunda bir hak oluşturmayacağını taraflar kabul ve taahhüt ederler. Arsa sahipleri tarafından müteahhide verilecek arsa payı ve bağımsız bölüm dışında arsa sahipleri müteahhide ayrıca toplam KDV dahil 1.607.044,00-TL ödeyeceklerdir.” denildiğini, buradan da anlaşılacağı üzere davacıların iddia etmiş oldukları gibi kentsel dönüşüm ücretlerinin senetle değil nakit veya kredi olarak ödeneceğinin kararlaştırıldığını, davacının dosyaya sunmuş olduğu 19.06.2018 tarihli ..... bank’a ait dekonta açıklama kısmında “.... Ada ....... Parsel ... adına yatan” şeklinde yazdığını, ödemenin açıkça yukarıda belirtilen sözleşmeye göre olduğunun aşikar olduğunu, davacıların ödeme yaptıklarını iddia etmelerinin tamamen afaki olduğunu, takibe konu olan senetlerin dayanağının davacıların .... San. Ve Tic. Ltd. Şti ile yapmış oldukları Kentsel Dönüşüm Sözleşmesi ile hiçbir ilgisi bulunmadığını, takibe konu olan senetlerin davacı ... ile müvekkili arasındaki başka bir ilişkiden kaynaklandığını, davacı ...'nın her ne kadar ödemeleri ... San. Ve Tic. Ltd. Şti.’nin hesabına yaptığı iddia etmiş ise de ödeme dekontları incelendiğinde açıklama kısmında senet ödemesi olduğuna ilişkin hiçbir ibare bulunmadığını, davacının ödediğini iddia ettiği dekontları incelendiğinde, davacının dosyaya sunmuş olduğu 18.06.2018 tarihli ...bank’a ait 50.000-TL tutarlı dekont da açıklama kısmında “... Ada 14 Parsel ... adına yatan” şeklinde yazdığını, 21.11.2018 tarihli ...bank’a ait 10.000-TL tutarlı dekont da açıklama kısmında “... Ada ..... Parsel ... adına yatan” şeklinde yazdığını, 04.12.2018 tarihli ...bank’a ait 10.000-TL tutarlı dekont da açıklama kısmında “... Ada .... Parsel ...N adına yatan” şeklinde yazdığı, 11.01.2019 tarihli ...bank’a ait 10.000-TL tutarlı dekont açıklama kısmında “... Ada ..... Parsel ... adına yatırılan“ şeklinde yazdığını, 18.02.2019 tarihli ...... bank’a ait 10.000-TL tutarlı dekont da açıklama kısmında “... Ada ...... Parsel ... adına yatırılan“ şeklinde yazdığını, 25.02.2019 tarihli ...... bank’a ait 10.000-TL tutarlı dekont da açıklama kısmında “... Ada ..... Parsel ... adına yatırılan“ şeklinde yazdığını, senet karşılığı olmadığının açık olduğunu, davacıların Bakırköy .. İcra Hukuk Mahkemesi’nin ... E. Sayılı dosyası ile takibe konu bonoların ödendiğine dair dava açtıklarını, Bakırköy .... İcra Hukuk Mahkemesi’nin ... E. ... K. Sayılı Kararı ile Mahkeme tarafından “Makbuzların sunulduğu makbuzların açıklamasında ... Ada ...... Parsel ... adına yatan yazılı bulunduğu senede açıkça atıp yapılmadığı, İİK md. 68 anlamında belge sayılmayacağı anlaşılmakla borca itirazın reddine karar verilmesi gerekmiştir.” denildiğini, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi'nin 22.03.2021 tarih ve ... E. .... K. Sayılı kararı ile davacı vekillerinin istinaf başvurularının reddedildiğini, Bakırköy .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... D. İş ... K. Sayılı dosyası ile dava konusu bonolara İhtiyati Tedbir kararı verildiğini, bu kararın müvekkilini büyük zarara uğrattığını, senet asıllarının taraflarınca icra kasasına teslim edildiğini, davacının takibe konu olan senetlerin icra kasasına teslim edilmediği iddialarının yersiz olduğunu, müvekkilinin Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre, senet keşidesine karşı yasal takip başlattığını, davacıların senet keşidecisi olduğunu, müvekkili açısından Yargıtay Kararlarında da görüleceği üzere protesto gönderme zorunluluğu bulunmadığını savunarak; davacıların Bakırköy .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... D. İş Sayılı dosyasından verilen Tedbir kararının eldeki yargılama süresince korunması taleplerinin reddine, müvekkilinin alacağını sürüncemede bırakmak maksadıyla açılmış olan işbu davanın reddine, davacı tarafın tazminat taleplerinin reddine, kötü niyetli, hukuki dayanaktan yoksun şekilde açılan işbu davanın sadece soyut ve hayal ürünü niteliğinde iddialara dayanması nedeniyle haksız, mesnetsiz ve hakkaniyete aykırı davanın reddine, işbu davanın açılmasında ve borcun ödemesinde tamamen kötü niyetli olan davacıların İİK Mad. 72/4 uyarınca alacağın %20’sinden az olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
YARGILAMANIN ÖZETİ, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, icra takibinden sonra İİK 72. maddesi gereğince açılan menfi tespit istemine ilişkindir.
İstanbul Ticaret Sicili Müdürlüğüne ve Bakırköy Vergi Dairesi Müdürlüğüne müzekkere yazılarak; davacılar ile davalı ...'nın gerçek kişi ya da şahıs firması olarak tacir kaydının bulunup bulunmadığı, vergi mükellefi olup olmadığı, hangi defterleri tuttuğu, işletme hesabına göre mi bilanço usulüne göre mi defter tuttuğu, Vergi Usul Kanunu'nun 176-177.maddeleri kapsamında esnaf mı yoksa tacir mi olduğu hususlarının araştırılarak mahkememize bu hususla ilgili bilgi verilmesi istenmiş, cevabi yazılar ve ekleri dosyaya kazandırılmıştır.
İstanbul Ticaret Sicili Müdürlüğüne yazılan müzekkereye verilen cevapta; davacıların gerçek kişi ticari işletme kaydı bulunamadığı; davalı ...'nın Eksper Sigorta Acenteliği ... unvanlı ticari işletme kaydı bulunduğunun bildirildiği görülmüştür.
Bakırköy Vergi Dairesi Müdürlüğüne yazılan müzekkereye verilen cevapta; davacıların Gayrimenkul Sermaye İradı (Kira Gelirleri) yönünden gelir vergisi mükellefiyeti tesis ettirdiği, ticari kazanç yönünden herhangi bir mükellefiyetlerinin bulunmadığı hususlarının bildirildiği görülmüştür.
KALDIRMA KARARI ÖNCESİ YARGILAMA VE GEREKÇE:
Mahkememizin ... Esas 20/01/2021 tarih ve ... Sayılı kararı ile;
"...Dava konusu taşınmazlar konut niteliğindedir ve fakat davacıların birden çok adet taşınmazı olmakla davacıların tüketici olmadığı, ticari olmayan davalarda görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesi olup asliye hukuk mahkemesi ile ticaret mahkemeleri arasındaki ilişki TTK' nun 5/3.maddesi uyarınca görev ilişkisidir. Göreve ilişkin usul kuralları HMK'nun 114/1-c maddesi uyarınca dava şartıdır.Dava şartları kamu düzeninden olup kamu düzenine ilişkin hususlarda resen dikkate alınacak hususlardan olup dava şartı yokluğu halinde HMK'nun115/2.maddesi gereğince dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine..." gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.
Mahkememizin ... Esas 20/01/2021 tarih ve ... Sayılı kararı tarafların kararı istinaf etmemesi üzerine 09/03/2021 tarihinde kesinleşmiş ve davacılar vekilinin talebi üzerine dosya Bakırköy ....Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmiş;
Bakırköy ....Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Esas 25/03/2021 tarih ve ...Sayılı Kararı ile; "...6102 Sayılı TTK'nın 4. maddesi kapsamında işbu dava ticari dava niteliğindedir. Aynı Kanunun 6335 sayılı Kanunla değişik 5. maddesi uyarınca asliye hukuk mahkemeleri ile ticaret mahkemeleri arasındaki ilişki iş bölümü ilişkisi olmaktan çıkarılıp görev ilişkisine dönüştürülmüştür. Görev kamu düzenine ilişkin olduğundan, dava tarihi de dikkate alındığında davanın asliye ticaret mahkemesinin görevine girdiği gözetilerek, görevsizlik kararı verilmesi gerekmiş..." gerekçesiyle karşı görevsizlik kararı verilmiş ve karar taraf vekillerince istinaf edilmeksizin kesinleşmiş, dosya olumsuz görev uyuşmazlığının çözümü için re'sen yargı yeri belirlenmesi açısından İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesine gönderilmiştir.
KALDIRMA KARARI SONRASI YARGILAMA VE GEREKÇE:
Mahkememizin ... Esas ... Karar sayılı dosyasından verilen 20/01/2021 tarihli kararı, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ... . Hukuk Dairesi'nin ... Esas 18/01/2022 tarih ve ... Sayılı kararı ile: "...Somut olayda; davaya konu bonoların davalı şirket ile davacı arasında yapılan kat karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince ödeme amacı ile davacı ... tarafından düzenlendiği, düzenlenen senedin teminat senedi olduğuna dair ibarenin bulunmadığı gibi bu yönde de iddianın olmadığı, lehdar Şirket tarafından bonoların diğer davalıya ciro edilmesi ve davalı tarafından başlatılan kambiyo senetlerine mahsus takip sonrası eldeki davanın açıldığı, uyuşmazlığın kambiyo senedinden kaynaklandığı anlaşılmakla mutlak ticari dava nitelindeki davanın Asliye Ticaret Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir..." gerekçesiyle kaldırılarak Mahkememizin yargı yeri olarak belirlenmesine karar verilmiştir.
Mahkememizce kaldırma kararından sonra yapılan yargılama aşamasında; taraflara usulüne uygun davetiye tebliğleri yapılarak taraf teşkili sağlanmış ve davanın esasına başlanmıştır.
Uyuşmazlığın; Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün .... sayılı takip dosyasına konu 02/05/2018 düzenleme tarihli, 15/08/2018 vade tarihli, 50.000 TL bedelli senet ile 02/05/2018 düzenleme tarihli, 15/11/2018 vade tarihli 50.000 TL bedelli senetten dolayı davacıların davalılara borçlu olup olmadığı, senetlerin davacı ... ile davalı şirket arasında düzenlenen Bakırköy ...... Noterliğinin 23/11/2017 tarih ve ... yevmiye numaralı Düzenleme Şeklinde Taşınmaz Satış Vaadi ve Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi nedeniyle verilip verilmediği, takibe konu senetlerin bedelsiz kalıp kalmadıkları, davacıların menfi tespit talebinin yerinde olup olmadığı hususlarından kaynaklandığı tespit edilmiştir.
Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası UYAP Bilişim Sistemi üzerinden celp edilmiş incelenmesinde; alacaklısının ..., borçluların ... ve ... olduğu, 02.05.2018 düzenleme tarihli, 15.08.2018 vade tarihli 50.000- TL bedelli senet ile 02.05.2018 düzenleme tarihli, 15.11.2015 vade tarihli 50.000- TL bedelli senet borç sebebi gösterilerek 100.000,00-TL asıl alacak, 26.804,11-TL işlemiş faiz, 300,00-TL komisyon bedeli olmak üzere toplam 127.104,11-TL alacağın tahsili için icra takibi başlatıldığı görülmüştür.
Bağcılar Sosyal Güvenlik Merkezi'nden; davalı şirketin 2018-2022 yılları arasında sigortalı bildirimi yapılan çalışan işçi raporları ile işyeri detay ve tescil bilgileri celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.
...bank A.Ş.'den; davalı şirket hesabına davacı ... adına yatırılan bedelleri gösterir hesap ekstresi celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.
Bakırköy .... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasından; Bakırköy .... Noterliğinin 23/11/2017 tarih ... yevmiye numaralı Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesinin fotokopisi celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.
Davacılar vekili tarafından bildirilen tanıklar gerek mahkememizce ve gerekse talimat yolu ile olmak üzere dinlenilmişlerdir.
Mahkememizce dinlenen davacı tanığı ... beyanında, "Ben müteahhitlik yaparım. Davacıyı dava konusu inşaatın bulunduğu yerde müteahhit olmamdan dolayı beni yaptıkları bir toplantıya çağırdıkları zaman tanıdım. Daha önceki müteahhit olan ve adını ... diye bildiğim bir kişi bir takım eksik işler yapmıştı. Beni de bu işler nedeni ile akıl almak için çağırdılar. Bu toplantı da ... Bey'de vardı. Bu şekilde bir tanışıklığımız oldu. Kendisi toplantıda ... Bey'e bir takım ödemeler yaptığını, ancak senetlerini geri alamadığını söyledi. Bende bu toplantıda ... Bey'in bu konudan müzdarip olduğunu öğrendim. Hatta ... Bey'e kendisinin hukukçu olduğunu nasıl bu şekilde bu duruma düştüğünü sordum. Hukuki yollara başvurulması gerektiğini söyledim. Kendim bizzat gördüğüm bir husus yoktur. Taraflar arasında senet düzenlenirken görmedim. Alacak verecek durumunu bilemem. Ben o toplantıdan sonra bir daha görmedim. Ta ki beni telefonla arayıp tanıklık yapıp yapamayacağımı sorana kadar. Benim olaya dair bilgim ve görgüm bukadardır" demiştir.
Mahkememizce dinlenen davacı tanığı ... beyanında, " Davacı ... eski komşumdur. Ben, taraflar arasında senet düzenlenirken görmedim. Alacak verecek ilişkilerini de bilmem. Ben ..... Bey'den bu yaşta başıma oğlum kadar güvendiğim biri yüzünden bu olaylar geldi gibi sözler duydum. Tam detaylı olarak bilmiyorum ama sanırım senet bedelini ödemesine rağmen senedini geri alamamış. .... Bey'de avukatlık yapmış. Kendisi ben nasıl olurda bankadan yaptığım ödemeye senede mukabil yaptım diye beyanda bulunmadım diye hayıflanıyordu. Ben ticaret yapmıyorum bu senedi niye veriyim diye söylemişti. Bana bu sürekli bu şekilde dert yanmaktadır. Benim olaya dair bilgim ve görgüm bu kadardır." demiştir.
Mahkememizce dinlenen davacı tanığı ... beyanında, "Ben mimarım. Davalı firmada çalışıyordum. Yaklaşık 2 buçuk yıl kadar çalıştım. ...'yı bu nedenle tanırım. Davacıda yaptığımız binalardan birinin malikiydi. Normalde binayı zamanında teslim edemedik. Ben taraflar arasındaki senet düzenlenmesini alacak verecek ilişkilerini bizzat görmedim. Ancak duyduğum kadarı ile ...... Bey'e ödeme yaptığı halde senet iade edilmemiş. Ben bunu bina malikleri ile toplantı yaparken toplantı esnasında duydum. Kendim bizzat şahit olmadım. Benim olaya dair bilgim ve görgüm bukadardır." demiştir.
Mahkememizce talimat yoluyla dinlenen davacı tanığı ... beyanında, " Ben davacıları İstanbul Dikilitaş'taki aynı binada dairemiz olması sebebi ile tanırım. Davalı tarafı tanımıyorum. Dikilitaş'taki bina kentsel dönüşüme girdi. Kentsel dönüşüme girdikten sonra bazı daireler kentsel dönüşüm masrafları olarak kredi kullandı. Bazı daireler de müteahhit firma ile anlaşarak bir kısmını peşin vererek, bir kısmını da senet yapmak suretiyle anlaştılar. ...'da kredi kullanmayan dairelerden bir tanesinin sahibiydi. Senet yapılırken protokol esnasında tarafların yanındaydım. Ancak senedin miktarını bilemiyorum. ... ile davalı taraf arasında senet tahsilinin yapılıp yapılmadığını ve davacının davalı tarafa başkaca bir borcu olup olmadığını bilmiyorum. Dava konusu binanın kentsel dönüşüm işleri davalı şirket tarafından eksik bırakılmıştır. Daha sonra yarım kalan işlerin bir kısmını bina malikleri tarafından bizim de dairemiz olması sebebi ile tamamlandığını biliyorum. Binanın kentsel dönüşüm işleri tamamlandıktan 4 sene sonra buradaki binayı biz sattık. Bina ile ilgili herhangi bir ilişiğimiz kalmamıştır. Bilgim ve görgüm bundan ibarettir "demiştir.
Mahkememiz dosyası, davacının iddiaları, davalı taraf savunması, sunulan ve toplanan deliller, dosya kapsamındaki belgeler ve Bakırköy .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasına göre davalı şirket ticari defterleri üzerinde inceleme yapılarak; defterlerin TTK hükümlerine göre usulune uygun tutulup tutulmadığı, Kapanış tasdiklerinin yapılıp yapılmadığı, 6335 sayılı yasayla değişik 6102 sayılı yasanın 64. maddesinin 3. fıkrası gereğince ticari defterlerin elektronik ortamda tutulup tutulmadığı, elektronik ortamda tutulan defterlerle İlgili açılış ve kapanış onaylarının Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ve Maliye Bakanlığınca müştereken çıkartılacak tebliğe uygun olup olmadığı, Defter kayıtlarının birbirini doğrulayıp doğrulamadığı, sahibin lehine delil olma özelliği taşıyıp taşımadığı, özellikle uyuşmazlık konusu olan senetlerin davalı şirket defterinde kayıtlı olup olmadığı varsa ne şekilde kayıtlı olduğu, taraflar arasındaki uyuşmazlık kapsamında ödeme iddiası dikkate alınarak menfi tespit istemlerinin yerinde olup olmadığı hususlarında rapor düzenlenmek üzere SMM bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen rapor mahkememiz dosyasına ibraz edilmiş;
11/09/2023 tarihli bilirkişi raporunun incelenmesinde özetle; "... Davalıya ait ticari defterler, dosyaya mübrez belge, bilgi, ile sınırlı olarak yapılan tespit, inceleme ve değerlendirmeler neticesinde; dava konusunun; 02.05.2018 düzenleme tarihli, 15.08.2018 vade tarihli 50.000- TL bedelli senet ile 02.05.2018 düzenleme tarihli, 15.11.2015 vade tarihli 50.000- TL bedelli senetten dolayı davacıların davalılara borçlu olup olmadığı, senetlerin davacı ... ile davalı Şirket arasında düzenlenen Taşınmaz Satış Vaadi ve Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi nedeniyle verilip verilmediği, takibe konu senetlerin bedelsiz kalıp kalmadıklarının tespiti talebinden ibaret olduğu, davalının 2017, 2018, 2019, 2020 ve 2021 yılları ticari defterlerinin lehine delil niteliğinin bulunduğu, ancak 2017 yılı Defteri Kebir defteri ile 2018 yılı Envanter defteri ibraz edilmediğinden delil niteliği hususunda değerlendirme yapılamadığı, davalının ticari defterlerine göre; davalının davacıdan dava tarihi itibariyle 150.000,00 TL alacaklı olduğu, ancak davalının yapmış olduğu ödemeler ters kayıt yapılmış olduğu, mezkur ödemelerin doğru kayıtlarının yapılması aşamasında davalının davacıdan 70.000,00 TL alacaklı olduğu, özetle, davacı ile davalı ...... Mühendislik İnşaat Taahhüt San. ve Tic. Ltd. Şti arasında Bakırköy ...... Noterliğince düzenlenmiş 23.11.2017 tarihli ..... yevmiye no.lu sözleşmede belirtilen davacı ...’nın ödeme tablosunda ödemesi gereken tutarın 160.718,00 TL olarak belirtildiği, dosyaya mübrez 21.03.2022 tarihli ...... bank A.Ş.’den gelen cevabi yazıya göre davacının davalı ... San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne 7 adet toplamda 150.000,00 TL ödeme yapmış olduğu, yapılan ödemede açıklamasına göre “... Ada ...... Parsel ... adına ...... ” olduğu, davalı .... ve Tic. Ltd. Şti.’nin incelenen 2018 yılı ticari defterlerinde dava konusu mezkur senetlerin davalı ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, bu itibarla mezkur ödemeler dava konusu senetler için yapılıp yapılmadığı hususu takdirinin Sayın Mahkeme’ye ait olduğu, neticeten dava konusu senetlerin taraflar arasındaki sözleşme kapsamında verildiğinin kabulü halinde davalının davacıya yapmış olduğu ödemeler dikkate alındığında senet bedellerinin ödenmiş olduğunun kabulünün gerekeceği, dava konusu senetlerin taraflar arasındaki sözleşme kapsamında verildiğinin kabul olmadığının değerlendirilmesi halinde ise ödemelerin dava konusu işin yapılması karşılığında verildiğinin kabulü halinde davalı ...’nın senetlerden kaynaklı olarak 100.000,00 TL davacılardan alacaklı olduğu ve davalı ..... Mühendislik İnşaat Taahhüt San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne 10.718,00 TL davacılardan alacaklı olduğunun kabulünün gerekeceği" değerlendirme ve tespitlerinin yapıldığı anlaşılmıştır.
Bilirkişi raporu taraf vekillerine tebliğ edilmiş, taraf vekilleri tarafından bilirkişi raporuna karşı beyan ve itirazlarını içerir dilekçeler dosyaya sunulmuştur.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72. maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir. Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 6. Maddesi).
Kural olarak menfi tespit davalarında ispat yükü davalı olan alacaklıdadır. Ancak bu kuralın bazı istisnaları bulunmaktadır.
Menfi tespit davasını açan davacı (borçlu), davalının (alacaklı) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkinin hiç doğmadığını iddia etmeyip, bilakis bu ilişkinin doğduğunu bildirerek başka bir nedenle hukukî ilişkinin geçersiz olduğunu veya son bulduğunu ileri sürmekte ise bu iddiayı ispat yükü TMK’nın 6. maddesi gereğince davacıya düşer. Örneğin; alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer (Kuru-El Kitabı, s.370 ilâ 372)..." (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2019/(19)11-122 Esas 2022/400 Karar sayılı ilamı).
İddia, savunma, yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler, sunulan ve toplanan deliller, Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası, banka hesap hareketleri, SGK kayıtları, tanık beyanları, 11/09/2023 tarihli bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamının bir bütün olarak değerlendirilmesi sonucunda; Davanın kambiyo senetlerinden kaynaklı İİK 72. maddesi kapsamında açılmış menfi tespit davası olduğu, kambiyo senetleri illetten mücerret olduğundan senedin aksini iddia eden tarafın iddiasını ispatla yükümlü olduğu, bonoda ispat yükünün senedin ödendiğini iddia edene ait olduğu, davacı ...'nın da içinde bulunduğu İstanbul İli, Bakırköy İlçesi, ... Mahallesi, ... Ada ...... parsel sayılı taşınmazın arsa malikleri ile kentsel dönüşüm projesi kapsamında davalı şirket arasında Bakırköy .... Noterliğinin 23.11.2017 gün ve ... yevmiyesinde işlem gören, "Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi" imzalandığı, bu sözleşme kapsamında davacı ...'nın ödeyeceği toplam tutarın 160.718,00-TL olarak belirlendiği, davacı tarafça 50.000,00-TL peşin ödeme düşüldükten sonra kalan bedelin teminatı olarak iş bu dava ve icraya konu 15/08/2018 vade tarihli 50.000 TL bedelli senet ile 02/05/2018 düzenleme tarihli 15/11/2018 vade tarihli 50.000 TL bedelli senedin düzenlendiği iddia edilerek borcun ödenmesine rağmen senedin iade edilmemesi sebebiyle iş bu menfi tespit davasının açıldığı, davalı tarafın bu iddiayı kabul etmeyerek, davacı ile davalı şirket arasında senet düzenlenmesini gerektiren bir sözleşme bulunmadığını, takibe konu senetlerin davacı ... ile davalı şirket arasındaki açıklamadıkları başka bir ilişkiden doğduğunu savunarak davanın reddini talep ettiği, davacı tarafça banka cevabi yazısından anlaşılacağı üzere davalı şirkete toplam 150.000,00-TL ödeme yapıldığı, iş bu fiili durumun davalı şirketin Bakırköy ....Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Esasında kayıtlı açtığı davada dava dilekçesindeki beyanları ile de sabit olduğu, davalı şirket ticari defterleri incelenerek düzenlenen ve yukarıda özetlenen bilirkişi raporu ile tespit edildiği üzere taraflar arasındaki tek ilişkinin Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesinden kaynaklanan ilişki olduğu, senet vade ve düzenleme tarihlerine bakıldığında sözleşme tarihi ile uyumlu olduğu, SGK kayıtlarına göre davalı ...'nın davalı şirket çalışanı olduğu anlaşılmakla ve arsa maliklerinden olan ve tanık olarak dinlenen ...'in "bazı daireler de müteahhit firma ile anlaşarak bir kısmını peşin vererek, bir kısmını da senet yapmak suretiyle anlaştılar." yönündeki beyanları değerlendirilerek dava ve icraya konu senetlerin Bakırköy .... Noterliğinin 23.11.2017 tarih ve ... yevmiye numaralı Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi uyarınca düzenlenerek davalı şirkete verildiği, davacı tarafça senet bedellerinin ödendiği sonuç ve vicdani kanaatine varılarak davanın kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde tüm hususları içerir hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
Davanın KABULÜ İLE;
1-Davacıların Bakırköy .. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasına konu 02/05/2018 tanzim, 15/08/2018 vade tarihli 50.000,00-TL bedelli senet ile 02/05/2018 tanzim, 15/11/2018 vade tarihli 50.000,00-TL bedelli senet nedeniyle davalılara BORÇLU BULUNMADIKLARININ TESPİTİNE,
2-İİK 72/5 Maddesi uyarınca alacağın %20 si oranındaki ( 20.000,00-TL) tazminatın davalılardan alınarak davacılara VERİLMESİNE,
3-Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken 6.831,00 TL harçtan peşin alınan 1.707,75 TL harcın mahsubu ile noksan kalan 5.123,25 TL harcın davalılardan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
4-Davacı tarafça yatırılan 1.707,75 TL peşin harç ve 54,40 TL başvurma harcı olmak üzere toplam 1.762,15 TL harcın davalılardan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
5-Arabuluculuk aşamasında devlet hazinesinden karşılanan 680,00 TL arabuluculuk ücretinin davalılardan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
6-Davacı tarafça yapılan ve ayrıntıları UYAP'ta kayıtlı bulunan 2.659,25 TL yargılama giderinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davacılar kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin ve takdir olunan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacılara verilmesine,
8-Kullanılmayan gider avansının HMK 333. maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra davacı tarafa iadesine,
9-HMK'nin uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince taraflardan birinin talebi halinde gerekçeli kararın taraflara tebliğine,
Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere davacılar vekilinin huzurda davalılar vekilinin e duruşma sistemi ile yüzlerine karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.10/07/2024
Katip ...
Hakim ...