T.C. BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/689 Esas
KARAR NO : 2025/1338
DAVA : Menfi Tespit (Alım Satım)
DAVA TARİHİ : 14/07/2023
KARAR TARİHİ : 09/12/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 15/12/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Alım Satım) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasında AVM STANDI VE DÜKKAN tefrişatı olmak üzere mobilya imalatı ve teslimi sözleşmesinin imzalandığını, davalı tarafa 50.000,00 TL * 70.000,00 TL bedelli iki adet toplam 120.000,00 TL bedelli çek verildiğini ve 100.000,00 TL bedel ödendiğini, davalı tarafın sözleşme gereği yapması gereken işleri yapmadığını, 120.000,00 TL bedelli çeklerin bedelsiz kaldığının tespit edilmesini ve iptal edilmesini, davalıya ödenen 100.000,00 TL bedelin ihtarname tarihi olan 22.05.2023 tarihinden itibaren en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalıya usulüne uygun tebligat yapılmış olup davaya cevap dilekçesine rastlanılamamıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE YARGILAMANIN ÖZETİ:
Dava ; Bedelsizlik ve imalat teslimin yapılmamasına dayalı olarak dava konusu yapılan ... Bankası A.Ş'ye ait ... Çek numaralı 50.000,00-TL bedelli ve yine .... Bankasını A.Ş'ye ait ... Çek numaralı 70.000,00-TL bedelli çekler yönünden davalıya borçlu olunmadığının tespiti ve çeklerin iptaline ve davalıya nakit olarak ödenen 100.000,00-TL bedelin ihtarname tarihi olan 22/05/2023 tarihinden itibaren davalıdan faizi ile tahsili isteminden kaynaklanmıştır.
Mahkememizce Yapılan İşlemler ve Toplanan Deliller:
1-Mahkememizce tensip zaptı hazırlanmış ve taraflara duruşma gününü bildirir meşruhatlı davetiye usulüne uygun olarak tebliğ edilmiştir.
2-Mahkememizce:
a- Erenköy Vergi Dairesi Müdürlüğüne,
b- ... Bankası Anonim Şirketine,
c- İstanbul Ticaret Sicili Müdürlüğüne,
d- ... Bankası Anonim Şirketine, müzekkereler yazılmıştır.
3-Mahkememizce res'en seçilen Bilirkişi Heyeti raporunda özetle; ''Davacı tarafın 2023 yılına ait ticari defterler ve kayıtlarının sahibi lehine delil niteliği bulunduğu, Davalı tarafın 18.12.2023 defter inceleme günü gelmediği, yerinde inceleme talebinin bulunmadığı, bu nedenle davalı tarafın ticari defter kayıtları veya belgeleri üzerinden inceleme yapılamadığı, bu husustaki takdir sayın mahkemenize bırakılmıştır. HMK 222 (5) maddesinde "Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır." ifadesi yer almıştır. Davacı tarafın davalı taraf düzenlediği 120.000,00 TL bedelli çeklerin bedelsiz kaldığının tespit edilmesini ve iptal edilmesini, davalıya ödenen 100.000,00 TL bedelin ihtarname tarihi olan 22.05.2023 tarihinden itibaren en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ettiği, Davacı tarafın ticari defter ve kayıtlarında davalı tarafa borcunun olmadığı, Davalı tarafın ticari defter ve kayıtlarının incelemeye sunmadığı, borcu olmadığını ispat etmesi gerektiği, Dosya muhteviyatına sunulan belgelerden, davacı tarafın davalı taraf adına düzenlediği 2 adet ve toplam 120.000,00 TL çeki ödediği, 100.000,00 TL nakit tutar için çek, dekont, senet, hesap ekstresi vs, sunulmadığı, davacı tarafın talebi ile ilgili nihai takdirin sayın mahkemeye bırakıldığı, Mobilya anlamında, teslim edilenlerin teknik olarak görülemediği için bedel tespiti kanaati tam yapılamamakta, bilinmemekte olup, hesaplama yapılması için bunların detaylı beyanı, görseli yada yerinde inceleme olması gerektiği,'' şeklinde tespit ve sonuçlarını mahkememize bildirmiştir.
-Mahkememizce Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi'ne talimat yazılmış bilirkişi raporunda özetle;'' Tamamlanan iş ve imalatların kim tarafından tamamlandığı konusunda dosyaya sunulan "Panjur" yapımına ilişkin 1 adet 21.03.2024 tarih ve 33.600,00 TL tutarında e-arşiv faturasının olduğu, başka bir belge ve/veya delil tespiti raporunun olmadığı, Sözleşme eki "Teknik Detaylar" ile sunulan görsellerin sözleşme kapsamında yapılacak iş ve imalatların ölçü, malzeme ve diğer niteliklerini yeterince tanımlamadığı, Davacı Vekilinin dilekçelerindeki beyanları ile sözleşme ve eki "Teknik Detaylar", sunulan görseller dikkate alınarak mahallinde yapılan tespitler ve yapım tarihi itibarıyla ortalama rayiç bedellerinin yukarıda ayrıntılı olarak sunulduğu, Sözleşme kapsamındaki ağaç işleri endüstri mühendisliği uzmanlık alanına giren iş ve imalat kalemlerinden tespiti yapılan eksik ve ayıplı iş ve imalatlara ilişkin ortalama rayiç bedelinin yapım tarihi itibarı ile toplam 90.000,00 TL olduğu (dava tarihine güncellendiğinde ise (Endeksi 1.1602) 104.418,00 TL olacağı)''şeklinde tespit ve sonuçlarını mahkememize bildirmiştir.
-Bilirkişi ek raporunda özetle; ''Yerinde inceleme ile yapılan değerlendirme sonucu oluşan raporda; eksik ve ayıplı iş ve imalatlara ilişkin ortalama rayiç bedelinin dava tarihi itibariyle güncellendiğinde 104.418 TL, raporda alan dışı olarak değerlendirilmeyen, tarafımca eşya kıymet bedeli ve işletme yönetimi açısından inceleme, araştırma sonucu eksik olan işlerin rapor tarihi itibariyle kanaatimizce 48.000 TL olabileceği, dava tarihi 14.07.2023 olarak T.C.M.B. Enflasyon İndeksine göre 21.095 TL olduğu görülmüştür. Toplamda eksik işler toplamı 125.513 TL, olabileceği, ayrıca kepenk faturası 21.03.2024 tarihli 17.000TL takdirinde olduğu'' 'şeklinde tespit ve sonuçlarını mahkememize bildirmiştir.
4-Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiştir.
Delillerin Değerlendirilmesi ve Kararın Hukuki Gerekçeleri:
Davacı Mahkememiz nezdinde açmış olduğu dava ile taraflar arasında eser sözleşmesi kurulduğunu, yüklenici davalıya ödemeler yapıldığını ve çek verildiğini, davalının eser sözleşmesinde üstlendiği işleri eksik ve ayıplı olarak yaptığını bu sebeple menfi tespite karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
Dava sırasında davacının davalıya verdiği çeklerin ödendiği bu suretle ilgili çekler yönünden davanın istirdat talebine dönüştüğü davacı vekili tarafından beyan edilmiştir. Mahkememizce bankaya müzekkere yazılmış ilgili çeklerin tahsil edildiği anlaşılmıştır.
Davacı taraflar arasındaki yazılı eser sözleşmesini Mahkememize sunmuş olup, bilindiği üzere eser sözleşmesinde yüklenicinin borcu taraflar arasındaki yazılı sözleşmeye göre üstlenilen işlerin yapılarak eserin teslim edilmesi, iş sahibinin borcu ise bedelin ödenmesidir.
Davacının incelenen ticari defter ve kayıtları, taraflar arasındaki sözleşme hükümleri ve gelen banka müzekkere cevaplarına göre davacı tarafından davalıya taraflar arasındaki sözleşmede belirlenen 220.000,00-TL iş bedelinin ödendiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce taraflar arasındaki eser sözleşmesine göre davacının adresi olan Muğla Asliye Ticaret Mahkemeleri'ne talimat yazılmış olup, taraflar arasındaki eser sözleşmesine göre davalı tarafından teslim edilen işlerin tespiti, eksik ve ayıplı iş oranlarının ve bedelinin tespiti talep edilmiştir.
Görevlendirilen bilirkişi tarafından ilgili adreste inceleme yapılmış olup, davalı tarafından taraflar arasındaki eser sözleşmesine göre teslim edilen işlerin piyasa rayiç bedelinin dava tarihi itibariyle 104.418,00 TL olduğu tespit edilmiştir. Davacı tarafından dava açıldıktan sonra davalının eksik bir takım işleri daha teslim ettiği beyan edilmiş olup, bu sebeple bilirkişi tarafından dava tarihine göre tespit edilen piyasa değeri esas alınmıştır.
Taraflar arasındaki sözleşmede davalı yüklenici tarafından yapılacak işlere yönelik ayrı ayrı tek tek bedeller tespit edilmemiş olup, sözleşme kapsamında toplam bedel tespit edilmiştir. Bu sebeple Mahkememizce eksik iş bedellerinin tespiti için davalının teslim ettiği ürünlerin tek tek piyasa rayicine göre değerlenmesi yöntemi uygulanmıştır.
Mahkememizce Muğla Bilirkişi listesinde bir kısım işlerin bedelinin tespitine yönelik uzman bilirkişi temin edilememiş olup, bu sebeple daha önce inceleme yapan bilirkişinin yerinde inceleme resimlerine göre tespit edilemeyen mallar yönünden inceleme ve piyasa rayicine göre değerleme yapması için İstanbul Bilirkişi listesinden görevlendirme yapılmıştır.
Mahkememizce alınan bilirkişi raporunda Muğla ilinde görevlendirilen bilirkişi tarafından uzmanlık alanı dışı olması gerekçesiyle tespit dışında bırakılan davalı tarafından teslim edilen diğer işlerin dava tarihi itibariyle piyasa rayiç değerinin 21.095,00-TL olduğu, toplam eksik iş bedelinin 125.513,00-TL olduğu tespit edilmiştir.
Bilirkişi tarafından yapılan yerinde inceleme neticesinde ve alınan bilirkişi raporları sonucunda davalı tarafından teslim edildiği ispatlanamayan eksik işlerin ve eşyaların dava tarihi itibariyle piyasa değerinin 125.513,00-TL olduğu uzman bilirkişiler tarafından tespit edilmiş olup, bilirkişi raporları taraflara tebliğ edilmiş, taraflarca itirazda bulunulmamıştır. Mahkememizce bilirkişi raporları denetlenmiş olup taraflar arasındaki sözleşme hükümleri ve piyasa rayiçlerine göre tespit edilen eksik iş bedelinin hükme esas alınması gerektiği anlaşılmıştır.
Davacı tarafından ayrıca kepenk sisteminin yaptırıldığı öne sürülmüş olup ilgili işe ait fatura ve ödeme belgeleri Mahkememize delil olarak sunulmuştur. Taraflar arasındaki sözleşme incelendiğinde kepenk işinin de sözleşme kapsamında olduğu ancak davalı tarafından kepenk teslimi yapıldığı ve kurulduğuna yönelik bir delil sunulmamış olup, davacı tarafından sonradan yaptırılan kepenk sistemi ve montajına ilişkin eksik iş bedelinin de davalı tarafından ödendiği sözleşme konusu bu işin davacı tarafından yapılmasının/yaptırılmasının nama ifa olarak kabul edilmesi gerektiği 6098 sayılı Kanun'un 473. Maddesinin 2. Fıkrası ve 6098 sayılı Kanun'un 113. Maddesi gereğince bu bedelin dava davacı tarafından ilgili işin sözleşme kapsamında olduğu ve davacı tarafından iki kere ödeme yapılması sebebiyle sözleşme bedelinden düşülmesi gerektiği anlaşılmıştır.
Davacı tarafından kepenk sistemi için dava sonrasında 33.600,00-TL ödenmiş olup, fatura ve dekontların sunulduğu anlaşılmakla bu bedelin de taraflar arasındaki sözleşme kapsamında yukarıda tespit edilen 125.513,00-TL iş bedeline eklenmesi sonucunda davalı yüklenici tarafından eksik olarak ifa edilen iş bedeli toplamının 159.113,00-TL olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Davacı iş sahibi tarafından davalıya 220.00,00-TL ödendiği, davalı yüklenici tarafından teslim edilmeyen eksik iş bedelinin 159.113,00-TL olduğu anlaşılmış ve tespit edilmiş olup, davacının menfi tespit talebinin haklı olduğu ancak dava sırasında davacının davalıya teslim ettiği toplam 120.000,00-TL bedelli 2 ayrı çekin ödendiği, sözleşme başında da davacı tarafından davalıya 100.000,00-TL ödeme yapıldığı, davacının çekler yönünden ve sözleşme başlangıcında ödenen para yönünden menfi tespit talebinin istirdata dönüştüğü anlaşılmakla 159.113,00-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı Kanun'un 2/2. Maddesine göre hesaplanacak faizi ile birlikte davalıdan istirdatı ile davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin talebinin ise reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davanın KISMEN KABUL, KISMEN REDDİNE,
-Buna göre; 159.113,00-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı Kanun'un 2/2. Maddesine göre hesaplanacak faizi ile birlikte davalıdan istirdatı ile davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin talebinin REDDİNE,
2-Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken 10.869,10-TL harçtan peşin alınan 3.757,00-TL harcın mahsubu ile noksan kalan 7.112,00-TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
3-Davacı tarafça yatırılan 3.757,00-TL peşin harç ve 269,85-TL başvurma harcı olmak üzere toplam 4.026,85-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafça yapılan 16.700,00-TL yargılama giderinin davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 12.078,72-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmının kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin ve takdir olunan 45.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının HMK 333.maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra talep halinde taraflara iadesine,
7-HMK'nin uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince taraflardan birinin talebi halinde gerekçeli kararın taraflara tebliğine,
Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı davalının yokluğunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 09/12/2025
Katip ...
E¸
Hakim ...
E¸