T.C. BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/813 Esas
KARAR NO : 2025/219
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 21/08/2023
KARAR TARİHİ : 20/02/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 18/04/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili kurum ile davalı şirketler arasında hizmet alımına ilişkin sözleşme imzalandığını, söz konusu firmalarda görev yapan ve emeklilik sebebiyle işten ayrılan personel ...... 'nin 23/02/2022 tarihli talep dilekçesi ile 04/04/2007-25/03/2016 arasında çalışmış olduğu firmalardan tazminatını alamadığı ve alacak tazminat tutarının hesaplanıp tarafına ödenmesini istediğini ve çalıştığı dönemlere ilişkin firmaların tespit edilerek 97.458,98-TL kıdem tazminatı ödemesinin yapıldığını, ancak müvekkili kurum ile her bir davalı arasında yapılan ihale sözleşmesine ekli şartnamelerde söz konusu işçi alacak haklarından yüklenici sıfatı ile davalı şirketlerin sorumlu olduğunun belirtildiğini, bu nedenle müvekkili kurumun rücu hak ve yetkisi bulunmakla birlikte her bir davalı firmanın kendi sözleşme dönemlerine tekabül eden tutar kadar sorumlu olduğunu, ödenen 97.458,98-TL'nin ..... 'nin daha önce çalışmış olduğu davalı şirketlerden kendi dönemlerine karşılık gelen tutarların talep edilmesine karşı olumlu cevap alınamadığını, ayrıca davalı şirketlerle yapılan arabuluculuk görüşmesi sonuçsuz kaldığı için iş bu davayı açma zarureti doğduğunu iddia ederek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davalı şirketlerin işçisine ödenmiş olan toplam 97.458,98-TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte çalıştırma sürelerine göre belirlenecek sorumlulukları oranında davalılardan rücuen tahsiline, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı taraflara yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ..... Eğitim Organizasyon Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; Öncelikle HMK madde 6 gereği genel yetkili mahkemenin davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi olduğunu, bu nedenle yetkili mahkemenin müvekkilinin adresinin bulunduğu İstanbul (Çağlayan) Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, müvekkili firmanın davacı .....'nin iş ve işlemlerini yerine getirmiş olup, davacının tüm taleplerinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, müvekkili şirket aleyhine yöneltilen bu hukuki dayanaktan yoksun taleplerin ve öncelikle davanın müvekkili yönünden husumetten reddi gerektiğini, bununla birlikte hak düşürücü süre ve zamanaşımı itirazları bulunduğunu, müvekkili şirketin dava konusu meblağı ödeme yükümlülüğü bulunmadığını, ..... tarafından müvekkili firmanın aylık hak edişlerinden kesinti yapıldığını ve bu kesintinin sözleşme sonunda işçilere ödenmek üzere ...... nezdinde oluşturulan havuza aktarıldığını, müvekkili şirket aleyhine Kıdem Tazminatı Alacağı ve UBGT Alacağına hükmedilemeyeceğini, Türk Borçlar Kanunu 62 ve 167. maddeleri birlikte incelendiğinde, müteselsil sorumlular arasındaki iç ilişkinin tespitinde somut olayın durum ve koşullarının, özellikle tarafların her birine yükletilebilecek kusurun ağırlığının dikkate alınması gerektiğini, payından fazla ödemede bulunanın rücu hakkına sahip olacağı ve rücu ilişkisinin oranı belirlenmemişse yarı oranında birbirlerine rücu haklarının olduğunu, dolayısıyla hiçbir şekilde kabul etmemekle beraber, şayet bir an için rücu talebinin haklı olduğu varsayılsa bile davacı tarafından ifa edilen miktarın tamamının talep edilmesinin iç ilişki yönüyle usul ve yasaya aykırı olduğunu, 1475 sayılı yasanın 1/son ve 4857 sayılı yasanın 2/6 maddesi kapsamında davacı asıl işverenin işçilik alacaklarından asıl işverenin sorumlu olduğunun açık olduğunu, davacının dava dışı işçinin asıl işvereni olduğunu, işçinin gerek işe giriş ve çıkışlarından gerekse çalışma hayatı sürecindeki tüm emir ve talimatları davacı vermiş olduğu olduğundan işçiye karşı işçilik haklarının tamamından hukuken kendisinin sorumlu olduğunu, davacının şartname ve sözleşmelere atıf yapmasının asıl işveren olan davacının işçi karşısında sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağını, dava dışı işçinin davacı asıl işverenin bünyesinde çalıştığını savunarak; öncelikle huzurdaki davanın yetkili mahkemede açılmaması nedeniyle davanın usulden reddine, müvekkili şirketin davacı şirkete herhangi bir ödeme yapma yükümlülüğünün bulunmaması nedeniyle davanın esastan reddine, yargılama masrafları ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava dilekçesi davalılar ...... Temizlik Gıda Elektronik Makine Teknik Servis Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi ile ..... Kaynakları Ve Hizmet Anonim Şirketi'ne usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş, davalılar tarafından davaya karşı yazılı cevap dilekçesi ibraz edilmemiş, davalı şirketler adına duruşmalara katılan olmamıştır.
Mahkememizin 18/09/2024 tarihli duruşmasında verilen ara karar gereğince; dosyaya 16.04.2024 tarihinde davacı vekilince sunulan dilekçede ..... Hizmetleri ve ..... Grup Temizlik Hizmetleri şirketleri yönünden davayı takip etmediklerini beyan ettiği görüldüğünden davalılar Tasfiye Halinde ..... Turizm Gıda Temizlik Hizmetleri Ltd. Şti. ve Tasfiye Halinde ..... Temizlik Hizmetleri ve Taahhüt İşleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. yönünden dosyanın tefriki ile ayrı esasa kaydedilmesine karar verildiği, tefrik sonrası dosyanın ..... esas numarasını aldığı; Mahkememizin 18/10/2024 tarih ve ...... sayılı kararı ile davanın bu şirketler yönünden açılmamış sayılmasına karar verildiği görülmüştür.
YARGILAMANIN ÖZETİ, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesi uyarınca dava dışı işçiye ödenen işçilik alacağının rücuen tahsili istemine ilişkindir.
Mahkememizce taraflara usulüne uygun davetiye tebliğleri yapılarak taraf teşkili sağlanmış ve davanın esasına başlanmıştır.
HMK 137. maddesi uyarınca taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davacı şirketin taraflar arasındaki üst işveren-alt işveren ilişkisi çerçevesinde davalı şirketler nezdinde de çalışması bulunan dava dışı işçiye ödediği kıdem tazminatını davalılardan rücuen tahsil edip edemeyeceği hususlarından kaynaklandığı tespit edilmiştir.
İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğünden; davalı şirketlerin sicil kayıtları celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.
Davacı vekilinin 25/08/2023 tarihli dilekçesi ekinde Hizmet Alımına İlişkin Sözleşme ve Şartnamelerin onaylı bir suretini dosyaya ibraz ettiği görülmüştür.
Kadıköy Sosyal Güvenlik Merkezinden; dava dışı işçiye ait Hizmet Bildirimi, İş yeri Unvan Listesi ve İşe Giriş-Çıkış Bildirgeleri celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.
İ.E.T.T. Genel Müdürlüğünden; taraflar arasında imzalanan sözleşme ve teknik şartnameler CD olarak celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.
...... Bankası T.A.O.'dan; 02/06/2022 tarihli 96.719,26-TL tutarlı EFT işlemine ilişkin dekontun bir sureti celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.
Mahkememiz dosyası, taraflar arasında akdedilen sözleşme hükümleri (işçinin çalıştığı dönemlere ilişkin sözleşme hükümleri) irdelenerek; davacı şirketin dava dışı işçi ......'ye yaptığı kıdem tazminatı ödemesinden davalıların var ise sorumlu oldukları miktarın oranlama yöntemi ile tespit edilerek uyuşmazlığı çözmeye, hükme ve yargısal denetime elverişli, ayrıntılı ve gerekçeli rapor düzenlenmek üzere işçilik alacakları konusunda uzman ......'na tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından 25/12/2024 tarihli rapor tanzim edilerek mahkememiz dosyasına ibraz edilmiş;
25/12/2024 tarihli bilirkişi raporunun incelenmesinde özetle;"... Olayda işyeri devri hükümleri uygulanacağından her bir işverenin sorumluluğunun, davacının davalı işyerindeki çalışma süresi ve ücretiyle sınırlı olarak hesaplanacağı, davacı kurum tarafından dava dışı işçiye ihbar ve kıdem tazminatı da ödendiğinin tespit edildiği, İşyeri devri hükümlerinin uygulanmasında, işyeri devrinde iş akdi sonlanmamış olduğundan feshe bağlı haklar olan ihbar tazminatı ve yıllık izinden devreden işverenin sorumluluğu bulunmadığı, İşbu nedenle davalı alt işverenlerin sadece kıdem tazminatı sorumlulukları noktasında hesaplama yapılacağı, "Feshe bağlı diğer haklar olan ihbar tazminatı ve kullanılmayan izin ücretlerinden sorumluluk ise son işverene ait olmakla devreden işverenin bu işçilik alacaklarından sorumluluğu bulunmamaktadır."(9 HD 2016/30897E-2021/595K, 13/01/2021)
1-) ...... A.Ş(Eski Ünvan .....Sosyal Hizm. Ltd. Şti)
Dava dışı işçinin 04.04.2007-31.12.2013 tarihleri arası hizmet süresi 6 yıl 8 ay 26 gündür.
Dava dışı işçinin ücreti SGK kayıtlarına göre 1.679,85.-TL'sıdır.
1.679,85.-TLX 6 yıl = 10.079,10-TL
1.679,85.-TL/12X8 ay = 1.119,90.-TL
1.679,85.-TL/365X26 gün = 119,66.-TL
Brüt Kıdem Tazminatı = 11.318,66.-TL
Damga Vergisi Kesintisi = 85,90.-TL
Net Kıdem Tazminatı Alacağı = 11.232,76.-TL
2-) ...... TEMİZLİK A.Ş
Dava dışı işçinin davalı şirketteki çalışması 04.04.2007-31.12.2014 tarihleri arası 7 yıl 8 ay 26 gündür.
Dava dışı işçinin ücreti SGK kayıtlarına göre 1.849,05.-TL'sıdır.
1.849,05.-TLX 7 yıl = 12.943,35-TL
1.849,05.-TL/12X8 ay = 1.232,70.-TL
1.849,05.-TL/365X26 gün = 131,71.-TL
Brüt Kıdem Tazminatı = 14.307,76.-TL
Damga Vergisi Kesintisi = 108,59.-TL
Net Kıdem Tazminatı Alacağı = 14.199,17-TL
3-) ..... EĞİTİM A.Ş
Dava dışı işçinin 04.04.2007-25.03.2016 tarihleri arası hizmet süresinin 8 yıl 11 ay 21 gün olduğu tespit edilmiştir.
Dava dışı işçinin ücreti SGK kayıtlarına göre 2.300,42.-TL'sıdır.
2.300,42.-TLX8 yıl = 18.403,36-TL
2.300,42.-TL/12X11 ay = 2.108,71.-TL
2.300,42.-TL/365X21 gün = 132,35.-TL
Brüt Kıdem Tazminatı = 20.644,42.-TL
Damga Vergisi Kesintisi = 156,69.-TL
Net Kıdem Tazminatı Alacağı = 20.487,73-TL
VI-) SONUÇ: Tüm delillerin takdir ve değerlendirmesi sayın mahkemeye ait olmak üzere davacının haklı görülmesi halinde, davalılardan talep edebileceği dava konusu alacağın;
KIDEM TAZMİNATI
SORUMLULUK 1/2
...... A.Ş
11.232,76.-TL
5.616,38.-TL
.....DENİZ A.Ş
14.199,17-TL
7.099,58.-TL
..... A.Ş
20.487,73-TL
10.243,86.-TL
Olduğu " değerlendirme ve tespitleri yapılmıştır.
Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiş, davacı vekili ile davalı ..... Eğitim vekili tarafından rapora karşı beyan ve itirazlarını içerir dilekçeler sunulmuştur.
4857 sayılı İş Kanununun 2/6. maddesinde, “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.” hükmü bulunmaktadır.
İşyeri devri halinde kıdem tazminatı bakımından devreden işveren kendi dönemi ve devir tarihindeki son ücreti ile sınırlı olmak üzere sorumludur. 1475 sayılı Yasanın 14/2. maddesinde devreden işverenin sorumluluğu bakımından bir süre öngörülmediğinden, 4857 sayılı İş Kanununun 6. maddesinde sözü edilen devreden işveren için 2 yıllık süre sınırlaması, kıdem tazminatı bakımından söz konusu olmaz. O halde kıdem tazminatı işyeri devri öncesi ve sonrasında geçen sürenin tamamı için hesaplanmalı, ancak devreden işveren veya işverenler bakımından kendi dönemleri ve devir tarihindeki ücret ile sınırlı sorumluluk belirlenmelidir. Devreden işveren devir tarihine kadar çalıştırdığı süre ve devir anında ödenen ücret üzerinden sorumlu olur.
Dava konusu olayda, davacı ile davalı arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi mevcut olup, davacı asıl işveren, davalı alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Kanunu'ndan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle, alt işverenle birlikte müteselsilen sorumludur. Burada Kanundan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup, asıl ve alt işverenler, dış ilişki itibariyle (dava dışı işçiye karşı) müteselsilen sorumludurlar.
İç ilişkide (alacaklıya karşı müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki ilişkide) ise, bu husustaki nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda taraflar kendi aralarında sözleşme yapabilirler. O halde, uyuşmazlığın çözümü için taraflar arasında imzalanan hizmet alım sözleşmesi, hizmet alım tip sözleşmesi, teknik şartname ve hizmet işleri genel şartnamelerinin sorumluluğa yönelik hükümlerinin tatbiki gerekir. Bu nedenle tarafların serbest iradeleri ile düzenlemiş oldukları sözleşme ve şartname hükümlerinde işçi alacaklarından kimin ne kadar sorumlu olduğuna ilişkin hüküm varsa bu hükümler tarafları bağlar.
Mahkememizce yapılan yargılama, iddia, savunma, sunulan ve toplanan deliller, yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; Davanın taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmeleri gereğince, dava dışı işçiye ödenen işçilik alacağının rücuen tahsili istemine ilişkin olup, uyuşmazlığın davacı tarafından ödenen işçilik alacağından kimin ne oranda sorumlu olduğu hususunda olduğu, davacı ile davalı şirketler arasında düzenlenen Hizmet Alım sözleşmelerinin ilgili maddelerinde "İhale konusu işin bitimiyle birlikte yüklenici ile ihale konusu işin görülmesinde istihdam edilen bütün işçiler arasındaki hizmet sözleşmesi sona erer. Yüklenici, işçilerinden ihale konusu işin görülmesinde hizmet akdinden kaynaklanan ücret ve sair hakları, sigorta primleri, kıdem ve ihbar tazminatı ile vergi alacaklarını aldığını, idare ve yükleniciden her hangi bir hak ve alacağının bulunmadığını, idare ve yükleniciyi ibra ettiğini içerir noter tasdikli ibranameyi alarak ......'ye verecektir" hükmü ile idari şartname ve teknik şartnamelerin ilgili maddelerinde "Yüklenici sözleşme konusu işin ifasında çalıştırdığı personelin mali, sosyal, hukuki ve her türlü özlük haklarından sorumludur" hükümlerinin düzenlendiği, bu durumda, sözleşmeler kapsamında çalıştırılan işçinin, işçi alacağından davalı asıl işveren ...... İşletmeleri Genel Müdürlüğü'nün sorumlu olduğuna dair hüküm bulunmadığından dava dışı işçiye, işçilik alacağından dolayı ödenen bedelden, yüklenicinin işçisi ile organik bağı olduğu ispatlanamayan davacı asıl işveren ..... 'nin sorumluluğuna gidilemeyeceği, denetime uygun ve hüküm kurmaya elverişli tarihli bilirkişi raporunda, davalı şirketler yönünden ayrı ayrı kıdem tazminatı hesaplandığı, davacının davalı şirketlerin dava dışı işçiyi çalıştırdığı dönem itibariyle tam sorumluluğu oranında yaptığı ödemenin rücuen tazmini talep hakkı bulunduğu kabul edilerek; davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde tüm hususları içerir hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
Davanın KISMEN KABULÜ ile;
11.232,76-TL'nin davalı ..... İnsan Kaynakları ve Hizmet Anonim Şirketi’nden, 14.199,17-TL'nin ....... Temizlik Gıda Elektronik Makine Teknik Servis Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nden, 20.487,73-TL'nin ...... Eğitim Organizasyon Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nden ödeme tarihi olan 02/06/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken 3.136,77 TL karar ve ilam harcından 1.664,36 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 1.472,41 TL harcın tarafların sorumlulukları oranında 360,18 TL'sinin ....... Kaynakları ve Hizmet Anonim Şirketi’nden, 455,30 TL'sinin ..... Temizlik Gıda Elektronik Makine Teknik Servis Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nden, 656,93 TL'sinin ..... Eğitim Organizasyon Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nden tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
Arabuluculuk aşamasında devlet hazinesinden karşılanan 3.200,00 TL arabuluculuk ücretinin tarafların sorumlulukları oranında 782,77 TL'sinin ..... İnsan Kaynakları ve Hizmet Anonim Şirketi’nden, 989,49 TL'sinin ...... Temizlik Gıda Elektronik Makine Teknik Servis Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nden, 1.427,74 TL'sinin ..... Eğitim Organizasyon Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nden tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
Davacı tarafça yapılan ve ayrıntıları UYAP'ta belirtilen posta, tebligat ve bilirkişi ücretinden oluşan 5.796,75 TL yargılama giderinin tarafların sorumlulukları oranında 1.417,99 TL'sinin ..... İnsan Kaynakları ve Hizmet Anonim Şirketi’nden, 1.792,46 TL'sinin ..... Temizlik Gıda Elektronik Makine Teknik Servis Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nden, 2.586,30 TL'sinin .... Eğitim Organizasyon Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nden tahsili ile davacıya verilmesine,
Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. göre hesaplanan 30.000,00 TL ücreti vekaletin tarafların sorumlulukları oranında 7.338,52 TL'sinin ..... İnsan Kaynakları ve Hizmet Anonim Şirketi’nden, 9.276,53 TL'sinin ..... Temizlik Gıda Elektronik Makine Teknik Servis Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nden, 13.384,95 TL'sinin ..... Eğitim Organizasyon Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nden tahsili ile davacıya verilmesine,
Davalı ..... Eğitim Organizasyon San. Ve Tic. A.Ş vekili ile temsil olunmuş ise de sorumlu olduğu dönemler itibariyle tam sorumluluğuna hükmedilmekle lehine vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
Kullanılmayan gider avansının HMK 333. maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra davacı tarafa iadesine,
HMK'nın uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince taraflardan birinin talebi halinde gerekçeli kararın taraflara tebliğine,
Dair; davalılar yönünden kabul edilen miktarlar dikkate alınarak KESİN; davacı yönünden 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin e duruşma sistemi ile yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 20/02/2025
Katip .....
Hakim ...