T.C. BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/286 Esas
KARAR NO : 2024/1229
DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ : 23/02/2024
KARAR TARİHİ : 11/12/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 13/01/2025
Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili Çatalca ... Asliye Hukuk Mahkemesine sunduğu dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin deposunda 10.02.2024 tarihinde (sabaha karşı) yoğun yağıştan kaynaklı su basması sebebiyle maalesef ki tüm ticari defterlerin kullanılamaz ve okunamaz hale geldiğini, zayii olduğunu, mevcuttaki defterlerin hali hazırda mevcut olduğunu, Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. Maddesinin “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde olduğunu iddia ederek; müvekkili şirketin tüm özen ve dikkatine rağmen şirket defterlerinin zayi olduğuna dair belgenin verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı tarafından davanın Çatalca ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ...Esasında açılmış olduğu; Çatalca ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 26/02/2024 tarih ... E. ... K. Sayılı ilamı ile "...Huzurdaki dava zayi belgesi verilmesi talebi ile açılmış mutlak ticari davadır. Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında HMK 1. Maddesi uyarınca re'sen gözetilir, Görevle ilgili hususlarda kazanılmış hak söz konusu olmaz, Mahkemece ilk önce görevli olup olmadığı husus incelenip karara bağlanması gerekir. Bu noktada gerek usul ekonomisi gerekse de adil yargılanma hakkını koruyucu nitelik taşıdığı kanaatiyle yargılamanın gereksiz yere uzamasına sebep vermemek adına dava dilekçesi tebliğe çıkarılmaksızın dosya üzerinden tensiben yapılan incelemede neticesinde 23/10/2008 tarih ve 360 sayılı HSYK kararı ile İstanbul için Bakırköy Ticaret Mahkemesinin yargı çevresinin Eyüp ve GOP Adliyelerinin yargı alanı hariç olmak üzere Bakırköy ve Silivri Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresi olarak belirlenmiş olması ve davanın ticari dava olduğu" gerekçesiyle görevsizlik nedeniyle davanın usulden reddine karar verildiği; kararın 04/03/2024 tarihinde kesinleşmesi üzerine dosyanın davacı vekilinin talebi üzerine Mahkememize gönderildiği, davanın Mahkememizin ... Esasına kaydedildiği anlaşılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; davacıya ait ticari defterlerin 10/02/2024 tarihinde yoğun yağış nedeniyle meydana gelen su basması sonucu zayi olduğu iddiası ile TTK’nun 82. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.
İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğünden; davacı şirketin sicil kayıtları celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.
Çatalca Sosyal Güvenlik Merkezine müzekkere yazılarak; davacı şirketin SGK prim borcu olup olmadığının araştırılarak Mahkememize bilgi verilmesi istenilmiş; cevabi yazı ve ekleri dosyaya kazandırılmış, incelenmesinde davacı şirketin 26.03.2024 tarihi itibariyle 823.095,64-TL borcunun bulunduğunun bildirildiği görülmüştür.
Meteoroloji Genel Müdürlüğü .... Bölge Müdürlüğünden; 09/02/2024 - 11/02/2024 tarihleri arasına ilişkin; Meteorolojik Bilgi, Hadise Kayıtları ve Günlük Raporu celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.
Büyükçekmece Vergi Dairesi Müdürlüğüne müzekkere yazılarak; davacı şirketin vergi uyuşmazlığı olup olmadığının araştırılarak Mahkememize bilgi verilmesi istenilmiş; cevabi yazı dosyaya kazandırılmış, incelenmesinde vergi müfettişi ... tarafından düzenlenen 01/02/2024 tarihli 2024/23 sayılı vergi inceleme raporuna istinaden 13/03/2024 tarihinde ... esas numarası ile İstanbul .... Vergi Mahkemesi nezdinde, 01/02/2024 tarihli 2024/26 vergi inceleme raporuna istinaden 15/02/2024 tarihinde ...esas numarası ile İstanbul .... Vergi Mahkemesi nezdinde dava açıldığının bildirildiği ve ilgili dava dosyaları suretlerinin UYAP sistemi üzerinden mahkememize gönderilmiş olduğu görülmüştür.
Davacı vekili UYAP Bilişim Sistemi üzerinden dosyaya ibraz ettiği 18/09/2024 tarihli dilekçesi ile 2022 yılı ticari defterlerinin zayi olduğu yönünde beyanda bulunmuştur.
İstanbul ..... Vergi Mahkemesinin .... Esas sayılı dosyası UYAP Bilişim Sistemi üzerinden celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmış, incelenmesinde; davacısının .... Sanayi Ticaret Limited Şirketi, davalısının İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı olduğu, davacı adına 2023/2, 3, 5, 9 dönemleri için gerçekleştirilen vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi tarhiyatlarının iptali istemlerine ilişkin olduğu, dosyaya sunulan dava dilekçesinde ise; 2022 yılı yasal defterlerinin 29 Kasım 2023 günü meydana gelen şiddetli yağışlar nedeniyle su basması sonucu ıslandığı için incelemeye sunulamadığı, ayrıca şirketin tesislerinde ciddi hasarlar oluştuğundan öncelikle bu zararların giderilmesine ya da en aza indirilmesine yönelik çalışmalar yaptıklarından zayi belgesi almak için zaman bulamadıkları yönünde beyanda bulunulmuş olduğu görülmüştür.
Davacı vekili tarafından bildirilen tanıklar mahkememizce bizzat dinlenilmiştir.
Mahkememizce dinlenen davacı tanığı ... beyanında, " Ben yaklaşık 7 yıldır davacı şirkette forklift operatörü olarak çalışıyorum. Hatırladığım kadarıyla geçen yıl Şubat ayında yağışlar olmuştu, normalde fabrika alanı girişinde yazıhane bulunmaktadır yazıhanenin 50 metre ilerisinde de depo alanımız ve koğuşlar bulunur, depo alanımız aynı zamanda şirketin arşividir, biz yağışlar olduğunda koğuşları kontrol ettik, biz fabrikada çalışanlar olarak koğuşlarda yatıyoruz, hatırladığım kadarıyla o dönem yağışlar 4 gün kadar sürmüştü, biz koğuşlarda kaldığımız için koğuşlardaki suyu tahliye etmek için müdahalede bulunduk ancak aklımıza depo alanı gelmemişti. Yağışlar bittikten sonra konteynerlerin üstünü naylon ile kapatmaya karar verdik alttan da herhangi yapılacak bir şey var mı diye depo alanına girdiğimizde diz boyu su olduğunu fark ettik depo alanında dosyalar ıslanmıştı, yukarıda olan daha doğrusu suyun temas etmediği kolileri dosyaları kurtardık ancak aşağıda olup suyun içerisinde olanlara herhangi bir şey yapamadık onlar zayi olmuştu. Anlattığım yağış bu yıl olabileceği gibi bir önceki yıl da olabilir. Şuan da bile Çatalca tarafında kaç gündür yağışlar var aynı durumu şuan da yaşıyoruz benim olaya ilişkin bilgim ve görgüm bundan ibarettir" demiştir.
Mahkememizce dinlenen davacı tanığı ... beyanında, "Ben davacı şirkette yaklaşık 3 - 4 yıldır santral bölümünde çalışıyorum. Hatırladığım kadarıyla 2024 Şubat ayında dosyalarımızın bulunduğu konteyneri su basması sonucu bir kısım evrakların zayi olduğunu biliyorum işçilerin konteynerlarda da su basması olduğu için tahliyeye ben de yardım ediyordum, kurtarabildiğimiz evrakları kurtardık. Bazı evrakları şeflerimiz kurutmaya çalıştılar, kurtarabildikleri evrakları kurtardılar benim olaya ilişkin bilgim ve görgüm bundan ibarettir " demiştir.
TTK'nın 82/7.maddesi ''Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir'' düzenlemesini içermektedir.
Davacı ticaret şirketi olup tacirdir. Zayi olduğu talep edilen belge ve defterler de maddede belirtilen saklanması zorunlu olan ticari belge ve defterlerdendir. Yasal düzenlemede açıklandığı üzere davanın 30 günlük süre içinde açılması gerekir. TTK'nın 82/7.maddesinde düzenlenen zayi belgesi verilmesi için başvuru süresi hak düşürücü süre olup bu süre içinde başvuru yapılması zorunludur.
Tüm dosya kapsamından; Davacı vekilinin müvekkili şirketin 2022 yılı ticari defterlerinin 10/02/2024 tarihinde yoğun yağış nedeniyle meydana gelen su basması sonucu zayi olduğu iddiası ile işbu davayı açtığı, belirtilen tarihte yağış miktarını gösterir kayıtların dosya içerisine getirtildiği, ayrıca davacı şirket adına 2023/2, 3, 5, 9 dönemleri için tahakkuk ettirilen vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi tarhiyatlarının iptali istemlerine ilişkin davacı tarafça açılan İstanbul .... Vergi Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasının UYAP Bilişim Sistemi üzerinden celp edildiği, bu dosyaya davacı tarafça sunulan dava dilekçesinde 2022 yılı yasal defterlerinin 29 Kasım 2023 günü meydana gelen şiddetli yağışlar nedeniyle su basması sonucu ıslandığı için incelemeye sunulamadığı, ayrıca şirketin tesislerinde ciddi hasarlar oluştuğundan öncelikle bu zararların giderilmesine ya da en aza indirilmesine yönelik çalışmalar yaptıklarından zayi belgesi almak için zaman bulamadıkları yönünde beyanda bulunulmuş olduğu anlaşılmakla; defterlerin zayi durumunun 10/02/2024 tarihi değil 29/11/2023 tarihindeki yağışlar ile olduğunun davacı vekili tarafından İstanbul ... Vergi Mahkemesine sunulan dava dilekçesi ile iddia edildiği, aynı defterlerin ikinci kez zayi olması mümkün olamayacağından TTK'nın 82/7.maddesi hükmü uyarınca defter ve belgelerin zayi olduğunun öğrenildiği tarihten itibaren 30 günlük hak düşürücü süre geçirildikten sonra talepte bulunulduğu sonuç ve vicdani kanaatine varılarak davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde tüm hususları içerir dilekçe sunulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
Davanın REDDİNE,
Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken 427,60 TL harç peşin yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,
Davacı tarafça yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansının HMK 333.maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra talep halinde davacıya iadesine,
HMK'nin uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince davacının talebi halinde gerekçeli kararın taraflara tebliğine,
Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere davacı vekilinin e duruşma sistemi ile yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.11/12/2024
Katip ...
¸¸
Hakim ...
¸¸