T.C. BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/353 Esas
KARAR NO : 2025/1081
DAVA : İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)
DAVA TARİHİ : 15/04/2024
KARAR TARİHİ : 07/10/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 17/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Şirket tarafından ... no'lu Trafik Sigortası Poliçesi ile sigorta edilen ve davalının maliki olduğu .... plakalı araç, 07.06.2022 tarihinde 8/8 kusurlu olarak OLAY YERİNİ TERK EDEN sürücü sevk ve idaresinde iken ... plakalı araca çarpmış ve hasarlanmasına sebebiyet vermiştir. Kaza sebebiyle alınan Tespit Kararı, Kamera Kayıtları ve Fotoğraflara göre; ... plakalı araç sürücüsünün kazada 8/8 kusurlu olduğu ve olay yerini terk etmiş olduğu sabittir. Sözkonusu kaza sebebiyle; .... plakalı araç maliki tarafından Sigorta Tahkim Komisyonu ... E. sayılı dosyası ile müvekkil şirkete karşı açılan dava sonucu verilen kararın Bakırköy .... İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyası ile icra takibine konulması sonucu şirket tarafından icra dosyasına 15.11.2023 tarihinde 87.944,56.-TL ödendiğini davalının haksız yere icra dosyasına itirazda bulunduğunu, bu nedenlerle itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı tarafından dosyaya cevap dilekçesi ibraz edilmemiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE YARGILAMANIN ÖZETİ:
Dava ; trafik kazası nedeniyle sigortacı tarafından ödenen tazminatın sigortalısına rücu talebi hakkındadır.
Mahkememizce Yapılan İşlemler ve Toplanan Deliller:
1-Mahkememizce tensip zaptı hazırlanmış ve taraflara duruşma gününü bildirir meşruhatlı davetiye usulüne uygun olarak tebliğ edilmiştir.
2-Mahkememizce:
a-Küçükçekmece .... Sulh Hukuk Mahkemesi,
... Sigorta A.Ş,
c-Sigorta Bilgi Ve Gözetim Merkezi Müdürlüğü,
d-İstanbul Sigorta Tahkim Komisyonu,
e-Bakırköy .... İcra Dairesi'nin ... E. Sayılı takip dosyası UYAP üzerinden incelenmiştir.
F-Küçükçekmece İcra Dairesi'nin .... E. Sayılı takip dosyası UYAP üzerinden incelenmiştir.
3-Mahkememizce res'en seçilen sigorta ve adli trafik konusunda uzman bilirkişi heyeti raporunda özetle; ''Önceden teknik olarak belirlenmiş (KTK' nun 84/j,İ. Md. yoluyla, 46/a, 47/c, d, 52/b, 56/a, 67/a,81. Md. ile; KT. Yönet. 137/A. Md. Trafiğin Akışı, Trafik İşaretlerine Uyma, Hızın Gerekli Şartlara Uygunluğunu Sağlama, Araç Manevraları, Kazaya karışanlarla ilgili) kurallara karşı dikkat ve özeni yükümlülüğünü yerine getirmeyen ve 1 kaza yerini terk eden sigortalı .... plakalı çekicinin kimliği tespit edilemeyen in “%100 Oranda Asli ve Tam Kusurlu” olacağı; Dosyada herhangi bir kural ihlali bilgisine rastlanmayan; Anılan yerde park halinde durmakta iken, seyir halinde olan araç tarafından çarpılmaya uğrayan .... plakalı otomobilin maliki/ sürücüsü dava dışı “... Tekstil Turizm Otomotiv San. ve Tic. A.Ş.' nin” kazada etkisi olmadığı, alabileceği bir tedbir bulunmadığı ve “Tamamen Kusursuz” olacak Kaza tarihinde .... plakalı çekici ve buna bağlı ... plakalı dorsenin maliki olduğu belirtilen davalı “... İnş. İç Ve Dış Tic. Ltd. Şti. Nin” ise ( KTK'nun 85. Md. İşleten) kurallar gereği belirtilen aracın kimliği tespit edilemeyen sürücüsünün kusuru oranında, belirtilen sürücü ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olacağı; Davacı ... Sigorta Şirketi tarafından düzenlenen ZZMS Sigorta Poliçesine göre: ... plakalı aracın Daf marka 2011 model çekici ve davalı “.... Petrol İnş. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.” adına sigortalı olduğu, Davacı sigorta şirketinin 15.11.2023 tarihinde mağdur araç hasarına ilişkin olarak 87.944,56 TL ödeme yaptığı, davalı sigortalısına olay yeri terke dayalı olarak rücu edebileceği, Davacı sigorta şirketinin dava dilekçesinde karşı vekalet ücreti yönünden ödediğini belirttiği kdv ve stopaja ilişkin ödeme belgelerini ibraz etmesi gerektiği,'' şeklinde tespit ve sonuçlarını mahkememize bildirmiştir.
4-Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiştir.
Delillerin Değerlendirilmesi ve Kararın Hukuki Gerekçeleri:
Davacı sigortacı Mahkememiz nezdinde açmış olduğu davada; davalı sigortalısına ait aracın karıştığı kaza sonucunda sürücüsünün olay yerini terk ettiğini, dava dışı üçüncü kişiye kaza sebebiyle sigorta tahkim komisyonu kararının icra takibine konu edilmesi neticesinde icra dosyasına ödeme yapıldığını, sigortalının olay yerini terki nedeniyle rücu şartlarının oluştuğunu bu sebeple ödenen tazminatın davalıdan rücuen tahsilini talep ettiği anlaşılmaktadır.
Davalı tarafından icra dairesinin yetkisine itiraz edilmiş ise de davaya konu olayın haksız fiilden meydana geldiği, haksız fiilden kaynaklı icra takiplerinde haksız fiilin meydana geldiği yer icra daireleri ve mahkemelerinin yetkili olduğu, davaya konu olayın Başakşehir ilçesinde meydana gelmiş olması nedeniyle Küçükçekmece icra dairelerinin takipte yetkili olduğu anlaşılmış, davalının icra dairesinin yetkisine itirazına itibar edilmemiş, davanın esası incelenmiştir.
Bilindiği üzere sigortacının sigortalısına rücu edebilmesi için öncelikle rücu koşullarının gerçekleştiği ispatlaması gerekmektedir.
Öncelikle ispat müessesesini açıklamakta fayda var. Bilindiği üzere, hakim, davada hangi vakıaların ispat edilmesini tespit ettikten sonra, bu vakıaların kimin tarafından ispat edilmesi gerektiği sorusuyla karşılaşır; buna ispat yükü denir. Kendisine ispat yükü düşen taraf için, bu bir yükümlülük(mükellefiyet) değil, sadece bir yüktür(külfettir). Taraf kendisinin ispat etmesi gerektiği vakıayı ispat edemezse karşı taraf ve mahkeme onu mutlaka ispat etmesini isteyemez, bilakis kendisine ispat yükü düşen taraf , o vakıayı ispat edememiş sayılır.(Kuru, Medeni Usul Hukuku, 2016, sy 319)
İspat kuralına ilişkin TMK. m. 6 hükmüne göre: “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür”. HMK. m. 190/1 hükmüne göre: “İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir”. Bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf o vakıayı ispat etmeye mecburdur.
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında sigortacının sigortalıya rücu koşulları düzenlenmiş olup, buna göre;
"f) Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde," sigortacının sigortalıya rücu hakkı bulunmaktadır.
Bakırköy .... İcra Dairesi'nin ... E. Sayılı takip dosyasında dava dışı üçüncü kişi zarar gören tarafından takibe dayanak yapılan sigorta tahkim komisyonu kararı incelendiğinde; davalıya ait davacı tarafından sigortalanmış ... plakalı aracın meydana gelen kazada tam kusurlu olarak kabul edildiği ve davacı sigortacı aleyhine tazminata hükmedildiği, söz konusu sigorta tahkim komisyonu kararının Bakırköy .... İcra Dairesi'nin ... E. Sayılı takip dosyasında icra takibine konu edildiği ve davacı sigortacı tarafından icra dosyasına 15.11.2023 tarihinde 81.219,46-TL ödeme yapıldığı anlaşılmaktadır.
Mahkememizce meydana gelen trafik kazasındaki kusur durumunun tespiti için bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup; davalıya ait tırın dava dışı zarar gören üçüncü kişi şirkete ait binek araca çarptığı ve olay yerinde durmadan devam ettiği, zarar gören dava dışı üçüncü kişi şirkete ait binek aracın nizami olarak park halinde olduğu, ilgili yerde park yasağının olmadığı, park edilen yerde yol kenarı park çizgilerinin bulunduğu dosya içerisindeki kamera görüntülerinden anlaşılmakta olup, Mahkememizce görevlendirilen trafik bilirkişi tarafından yapılan inceleme neticesinde de davalıya ait araç meydana gelen kazada %100 kusurlu bulunmuş olup, bilirkişi raporundaki tespitlerin usul ve yasaya uygun olduğu, raporun gerekçeli, denetime elverişli olduğu, olayın oluş şekline uygun olduğu anlaşılmakla hükme esas alınması gerekmiştir. Bu bağlamda davalının meydana gelen kaza nedeniyle %100 kusurlu olduğu tespit edilmiştir.
Dava dışı üçüncü kişi zarar gören şirket tarafından davacı sigortacıya karşı yapılan başvuru sonucunda Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti ; 24.10.2023 tarih 2023/İHK-41822 sayılı kesin kararı ile; 50.000 TL maddi tazminatın 08.09.2022 tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile ve ayrıca 17.900 TL vekalet ücreti -1.864,33 TL yargılama gideri ile birlikte ... Sigorta A.Ş'den tahsiline karar vermiştir. Söz konusu karar kesin olarak verilmiş olup, yukarıda incelendiği üzerine icra takibine konu edilmiş ve davacı tarafından ödeme yapılmıştır. Bu bağlamda ilgili kararın kesin olarak verildiği anlaşılmakta olup, kesinleşmiş tahkim kararı nedeniyle zarar tazminat bedeli yönünden yeniden inceleme yapılması mümkün görülmemiştir.
Bu bağlamda davacının zararı, illiyet bağını ve ödeme yaptığını ispatladığı anlaşılmakta olup, yukarıda da yer verildiği üzere Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarına göre sigortalının ilgili hükme göre zaruriyet arz eden durumlar haricinde (can tehlikesi, yaralanma vb.) olay yerini terk etmesi halinde sigortacının sigortalıya rücu imkanı bulunmaktadır. Sigortalının olay yerini terk etmesi halinde bunun zaruriyet halinden kaynaklandığını ispat yükü ise sigortalı üzerindedir. Davacı tarafından davalı sigortalısının olay yerini terk ettiği dosya kapsamındaki deliller, Sigorta Tahkim Komisyonu kararı ile ispatlanmış olup, davalı sigortalı tarafından ise olay yerini terk etmediği, kazaya ilişkin tutanak tutulduğu ve gerekli işlem ve ihbarlar yapılarak sigortacıya hasarın ihbar edildiğinin ispatlanamadığı gibi olaya ilişkin kamera görüntülerinde de davalı sigortalının sürücüsünün hasara rağmen durmayarak devam ettiği ve olay yerini terk ettiği sabittir.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2024/11202 E., 2025/2473 K. Sayılı kararında şu değerlendirmeleri yapmıştır:
"01.06.2015 tarihinden sonra düzenlenen zorunlu trafik sigorta poliçeleri bakımından uygulanmakta olan Karayolları Motorlu Araçlar ZMMS Genel Şartlarının B.4-f maddesi metni çok iyi kaleme alınmamış olmakla birlikte, madde metninden anlaşılması gereken, maddi ya da bedeni hasara neden olan tüm trafik kazalarında olay yerini terk ile kazanın oluş koşullarına ilişkin gerekli belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranılması hallerinde sigortacının üçüncü kişilere yaptığı ödeme nedeniyle sigortalısına rücu edebilecek olduğudur. İstisnai durumlar ise "hariç" denilerek gösterilmiştir. Buna göre bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitmesi, can güvenliği nedeniyle uzaklaşması gibi zorunlu hallerde sigortalı bu maddeden kaynaklanan rücu sebebinden kurtulacaktır. Olay yerini terkin zorunlu olduğu haller ve kazanın oluş koşullarına ilişkin gerekli belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranılması halleri sınırlı sayıda olmayıp örnek olarak sayılmıştır. Ancak istisnai haller madde metninin başına yazıldığı için sanki olay yerini terk etme hali sadece bedeni hasara neden olan kazalarda uygulanacakmış, maddi hasarlı kazalarda uygulama alanı yokmuş gibi bir anlama yol açmıştır. Oysaki bedensel hasarlı kaza olmasa dahi olay yerinin terk edilmesi halinde sigorta şirketinin belirtilen istisnalar haricinde sigortalısına rücu edebileceği kabul edilmiştir. Olay yerini terk ile içe rücu sebebi gerçekleşmiş olup olay yerini Genel Şartların B.4-f maddesinde sayılan haller ile benzer zorunlu nedenlerden biri nedeniyle terk ettiğini, dolayısıyla rücu sebebinin oluşmadığını ispat yükü ise sigortalıdadır. Sigortalı kaza yerini ancak Genel Şartların B.4-f maddesinde sayılan zorunlu nedenlerden biri nedeniyle terk ettiğini ispatlar ise rücu durumundan kurtulacaktır. Açıklanan nedenlerle Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Genel Şartlarının B.4/f bendine göre kaza yerinin terk edilmesi halinin salt maddi hasarlı trafik kazalarında da içe rücu sebebi olduğu açıktır."
Bu bağlamda tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde; davalıya ait aracın sürücüsünün olay yerini kazaya rağmen terk ettiği, söz konusu terkin zaruriyet halinden kaynaklandığının davalı tarafından ispatlanmadığı anlaşılmakla davacı sigortacının sigortalıya rücu şartlarının gerçekleştiği sonucuna ulaşılmıştır.
Mahkememizce alınan bilirkişi raporunda davacı tarafından icra dosyasına yapılan ödemenin 81.219,46-TL olduğu, davacı sigortacı tarafından ilgili vergi mevzuatı uyarınca vergi dairesine ödenmesi gereken karşı vekalet ücretlerine ilişkin stopaj ve KDV miktarı da eklendiğinde davacı sigortacı tarafından yapılan toplam ödemenin 87.944,56-TL olması gerektiği tespit edilmiştir. Davacı sigorta şirketinin vergi mevzuatı uyarınca ödemesi gereken karşı vekalet ücretine ilişkin stopaj ve KDV bedeli yönünden doğrudan tevkifat yapmasının zorunlu olduğu anlaşılmakta olup, söz konusu bedelin de bilirkişiler tarafından tespit edilerek toplam rücuya tabi miktarın 87.944,56-TL olduğu, bu bedel yönünden ödeme tarihinden icra takip tarihine kadar tarafların tacir olduğu gözetilerek avans faiz oranına göre işlemiş faizin ise 1.290,25-TL olması gerektiği tespit edilmiş olup, davacı tarafından da davaya konu edilen Küçükçekmece İcra Dairesi'nin .... E. Sayılı takip dosyasında da davacı tarafından davalıya başlatılan icra takibinin bu meblağlar üzerinden başlatıldığı anlaşılmakla davalının asıl alacak, işlemiş faiz ve faiz oranına yönelik itirazının iptali ile takibin devamına karar vermek gerekmiştir.
Davacı tarafından tazminat talep edilmiş ise de davaya konu olayın yargılama gerektirdiği, alacağın likit olmadığı anlaşılmakla davacının koşulları oluşmayan tazminat talebinin reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davanın KABULÜNE,
-Buna göre; davaya konu icra takip dosyasında davalının asıl alacak ve işlemiş faiz ile işleyecek faiz oranına yönelik itirazının İPTALİNE, takibin DEVAMINA,
2-Davacının koşulları oluşmayan tazminat talebinin REDDİNE,
3-Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken 6.095,62-TL harçtan peşin alınan 1.077,74-TL harcın mahsubu ile noksan kalan 5.017,88-TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
4-Arabuluculuk sonuç tutanağı tarihi itibariyle yürürlükte bulunan tarifeye göre tahakkuk eden 3.600,00-TL arabulucuk ücretinin davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
5-Davacı tarafça yatırılan 1.077,74-TL peşin harç 427,60- TL başvurma harcı olmak üzere toplam 1.505,34-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafça yapılan 10.924,00-TL (Küçükçekmece .... Sulh Hukuk mahkemesi ... Değişik İş Sayılı dosyasında yapılan yargılama gideri de dahil olmak üzere) yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin ve takdir olunan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının (bilirkişiye takdir edilip henüz ödenmeyen 4.500,00-TL bilirkişi delil avansı hariç olmak kaydı ile) HMK 333.maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra talep halinde taraflara iadesine,
9-HMK'nin uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince taraflardan birinin talebi halinde gerekçeli kararın taraflara tebliğine,
Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 07/10/2025
Katip ...
E¸
Hakim ...
E¸