T.C. BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/579 Esas
KARAR NO : 2025/30
DAVA : İtirazın İptali (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 08/05/2024
KARAR TARİHİ : 13/01/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 12/02/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davanın, kıymetli evrak niteliğinde bulunan ve ibraz süresi içerisinde bankaya ibraz edilmeyen çek nedeniyle sebepsiz zenginleşmeye uğrayan alacağın tahsiline yönelik icra takibine yapılan itirazın iptaline ilişkin olduğunu, davacı müvekkilinin, ..... Mühendislik Sanayi Ticaret A.Ş.'den ciro ile teslim aldığı 03/11/2023 keşide tarihli, ...... çek seri numaralı, 250.000,00.TL bedelli, keşidecisi ..... Elektrik Mekanik Mühendislik İnşaat Sanayi ve Tic. A.Ş. olan çeki bankaya ibraz etmesi gereken yasal süre içerisinde gözden kaçırarak ibraz etmediğini, davacı müvekkilinin çekin haricinde keşidecisi yine ...... Elektrik Mekanik Mühendislik İnşaat Sanayi ve Tic. A.Ş. ve lehtarı ......Mühendislik Sanayi Ticaret A.Ş.'den ciro ile teslim alınan;03/12/2023 tarihli, ..... çek seri numaralı, 250.000,00-TL bedelli, 03/02/2024 tarihli, ...... çek seri numaralı, 250.000,00-TL bedelli, 03/03/2024 tarihli, ...... çek seri numaralı, 250.000,00-TL bedelli, 03/04/2024 tarihli, ...... çek seri numaralı, 250.000,00-TL bedelli birbirinden bağımsız sıralı çeklerin hamili olarak çekleri yasal sürelerinde ...... bank bankasına ibraz edip ödemeleri aldığını, çeklerin seri numaraları sıralı bir şekilde keşideci tarafından aynı bedellerde düzenlenmiş olduğunu, müvekkilinin işbu çekleri ciro ile ..... Mühendislik Sanayi Ticaret A.Ş.'den teslim aldığını, 4 adet çeki yasal süresinde bankaya ibraz ettiği için ödemesini alabilen müvekkilinin, bu dava konusu 03/11/2023 tarihli çeki yasal süresinde ibraz edemeyince TTK uyarınca işbu çekler adi havale hükmüne geçerek kambiyo senedi vasfını yitirdiğinden alacağını tahsil edemediğini, 19.02.2024 tarihinde vekil olarak davalı şirket yetkilileri ile telefonda yapılan şifai görüşmede "......@ ......com" mailini ilettiklerini, aynı tarihte mail adreslerine ilgili çeke bağlı vadesi geçmiş 250.000,00 TL'lik alacağın müvekkili .....'in banka hesabına 3 iş günü içerisinde ödenmesini talep etsek de herhangi bir cevap ve ödeme alamadıklarını, müvekkilinin alacağını tahsil etmek için Silivri İcra Müdürlüğü ..... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatılması üzerine borca haksız itiraz edildiğini, davalının haksız ve yersiz olarak yaptığı itirazın iptaline ve asıl alacağın çekin ibraz edilmesi gereken tarihten itibaren ticari faiz (reeskont avans faizi) işletilerek takibin devamına, davalının %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının cirosuna istinaden hamil olduğunu iddia etmişse de cironun davacıya ait olmadığını, cirodaki imza ve yazı başkasına ait olduğunu, davacıya hak bahşetmeyeceğini, ciro sahte olmakla hak sahipliği davacıya ait olmadığından huzurdaki davanın dinlenebilirliği olmadığını, davanın redde mahkum olduğunu, çekteki cironun ibraz süresinden sonra olduğunu, diğer bir anlatımla çekin ibraz süresinden sonra ele geçirildiiğni, çekteki ciro ibraz süresinden sonra olduğundan alacağın temliki hükümlerinin uygulanması gerektiğini, dosyaya ibraz edilen yazılı bir temlik sözleşmesi olmadığından dava kabule şayan olmadığını, davacı ile çek lehdarı yapı yalıtım şirketi arasında ticari ilişki olmadığını, davacının yapı yalıtım şirketinde bir alacağı olmayıp çekten dolayı zararın da söz konusu olmadığını, davacının zararı olmamakla müvekkilinin davacı aleyhine sebepsiz zenginleşmesi de olmadığını, müvekkili şirketin , lehdar yapı yalıtım şirketinin ve davacının ticari defter ve kayıtları bilirkişice incelendiğinde davacının bir alacağının bulunmadığının, dolayısıyla sebepsiz zenginleşmenin gerçekleşmediğinin ortaya çıkacağını, bu nedenle açılan haksız davanın reddi ile, davacı tarafın % 20 icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, tüm muhakeme giderleri ile ücreti vekaletin davacı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
YARGILAMANIN ÖZETİ, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, çekten dolayı 6102 sayılı TTK'nın 732.maddesindeki sebepsiz zenginleşme hukuksal nedenine dayalı olarak başlatılan icra takibine davalı borçlu tarafından yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.
Mahkememizce taraflara usulüne uygun davetiye tebliğleri yapılarak taraf teşkili sağlanmış ve davanın esasına başlanmıştır.
Taraf vekilleri karşılıklı olarak delillerini bildirmişler, bildirdikleri deliller toplanılmıştır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; 03/11/2023 tarihli, ...... seri numaralı, 250.000,00-TL bedelli çekin süresinde yasal takibe konu yapılmadığından davacı hamilin çek bedelinin ödenmemesi nedeniyle davalı aleyhine başlatılan Silivri İcra Müdürlüğü'nün ....... Esas sayılı takibe davalı tarafça yapılan itirazın haklı olup olmadığı, davacının itirazın iptali ile icra inkar tazminatı taleplerinin kabul edilip edilmeyeceği, davacının takip tarihi itibariyle alacağı olup olmadığı, varsa miktarının tespiti hususunda olduğu tespit edilmiştir.
Silivri İcra Müdürlüğünün ..... Esas sayılı takip dosyası UYAP Bilişim Sistemi üzerinden celp edilmiş incelenmesinde; davacı alacaklı tarafından davalı borçlu şirket aleyhine çekin tahsil edilememesi sonucunda sebepsiz zenginleşme sebep gösterilerek 250.000,00-TL asıl alacak, 37.585,62-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 287.585,62-TL alacağın tahsili için icra takibi başlatıldığı, icra takibinden itibaren asıl alacağa işleyecek yıllık %44,25 ticari değişen oranlarda faizi ile tahsilinin talep edildiği, ödeme emrinin davalıya tebliğ edildiği, davalı borçlunun itirazı üzerine icranın durdurulması kararı verildiği, işbu itirazın iptali davasının yasal 1 yıllık süre içerisinde açıldığı görülmüştür.
Mahkememizce verilen duruşma ara kararı ile ; ...... Bankası T.A.O. ...... Şubesi'ne müzekkere yazılarak; (03/11/2023 keşide tarihli, ..... çek seri numaralı, 250.000,00.TL bedelli, keşidecisi ...... Elektrik Mekanik Mühendislik İnşaat Sanayi ve Tic. A.Ş. olan, 03/12/2023 keşide tarihli, ...... çek seri numaralı, 250.000,00-TL bedelli, keşidecisi ....... Mekanik Mühendislik İnşaat Sanayi ve Tic. A.Ş. olan, 03/02/2024 keşide tarihli, ...... çek seri numaralı, 250.000,00-TL bedelli, keşidecisi ...... Mekanik Mühendislik İnşaat Sanayi ve Tic. A.Ş. olan, 03/03/2024 keşide tarihli, ....... çek seri numaralı, 250.000,00-TL bedelli, keşidecisi ...... Mekanik Mühendislik İnşaat Sanayi ve Tic. A.Ş. olan, 03/04/2024 keşide tarihli, ...... çek seri numaralı, 250.000,00-TL bedelli, keşidecisi ...... Elektrik Mekanik Mühendislik İnşaat Sanayi ve Tic. A.Ş. Olan) çek hesabının kime ait olduğu, bankaya ibraz edilip edilmediği, edilmişse tarihi ve kim tarafından ibraz edildiği, ibraz var ise ibraz eden kişinin kimlik bilgileri, çek bedelinin tahsili hususlarında bilgi istenilmesine, aynı zamanda çeklerin ibraz anındaki arkalı önlü onaylı bir örneğinin istenmiş olduğu ve ..... bank Genel Müdürlüğünce 18/10/2024 tarihli yazısı ile cevap verildiği ve dosyamız arasına kazandırıldığı anlaşılmıştır.
Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davanın ibraz süresi kaçırılan 03/11/2023 tarihli, ...... seri numaralı, 250.000,00-TL bedelli çekin tahsil edilmemesi nedeniyle sebepsiz zenginleşme hukuki sebebine dayalı alacağın tahsili amacıyla başlatılan Silivri İcra Müdürlüğü'nün ...... Esas sayılı icra takibine davalı tarafça yapılan itirazın iptali ile icra inkar tazminat ilişkin olduğu, icra dosyasının incelenmesinde davacı tarafından 250.000,00-TL çek bedeli, 37.585,62-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 287.585,62-TL üzerinden ilamsız takip başlatıldığı, ödeme emrinin davalı-borçluya 17/03/2024 tarihinde tebliğ edildiği, davalı tarafça 22/03/2024 tarihinde süresinde yapılan ödeme emrine itiraz dilekçesi üzerine takibin durduğu, itirazın iptali istemli açılan iş bu davanın yasal süre içerisinde olduğu, davanın çekten dolayı 6102 sayılı TTK'nın 732.maddesindeki sebepsiz zenginleşme hukuksal nedenine dayalı olarak başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Davacının davaya konu olan çekin ciro yoluyla hamili olduğu, çekin bankaya süresinde ibraz edilmemesi nedeniyle, davacının çek bedelini, sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanarak davalıdan talep ettiği, davacının süresinde ibraz etmediği çek ile ilgili keşideci ve cirantaya karşı kambiyo hukukuna dayalı müracaat hakkını yitirdiği, müracaat hakkı düşmüş olan hamilin, temel ilişkiye dayanarak, çeki kendisine ciro edene başvurup, çeke yazılı delil başlangıcı olarak dayanıp, alacağını her türlü delil ile kanıtlayabileceği gibi, TTK'nun 732.md düzenlenen sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılarak keşideciye başvurabileceği, davalının dava konusu çekin keşidecisi olup, bu çek nedeniyle sebepsiz zenginleşmediğini, çek bedelini ödediğini veya ödemekten kurtulduğunu ispat etmesi gerektiği hususları tespit edilmiştir.
Davaya konu çek fotokopisinin incelenmesinde; keşidecisinin davalı şirket, lehtarının ...... Müh.San.Tic.A.Ş. olduğu, davacının çeki lehtardan ciro ile aldığı ve çek metninde cironun tarihinin olmadığı anlaşılmıştır.
6102 sayılı TTK'nın 793/2. Maddesinde, "Tarihsiz bir cironun, protesto veya aynı nitelikte bir belirlemeden veya ibraz süresinin geçmesinden önce yapıldığı, aksi sabit oluncaya kadar karinedir." hükmü düzenlenmiş olup, çek üzerinde ciro tarihi bulunmadığından, davalı çekin ibraz süresinden sonra ciro edildiğini ispat etmek zorundadır. Davalı buna ilişkin bir delil sunmadığından, cironun geçersiz olduğu ve devrin alacağın temliki hükümlerine göre yapılması gerektiği itirazları yerinde görülmemiştir.
Kıymetli evrak niteliğinde olan çek bankaya ibraz edilmediği zaman son hamil, kambiyo hukukundan doğan haklarını yitirmiş ise de TTK'nın 732. maddesine dayalı olarak alacağını keşideciden talep hakkına sahiptir. Bu durumda keşideci sebepsiz zenginleşmediğini ispatlamalıdır.(Yargıtay 19. HD 2016/15157 E. 2018/1171 K., 11 HD. 2016/6742 E. 2018/772 K. vs.)
Nitekim TTK'nın 818. maddesi yollaması ile çeklerde de uygulanması gereken 732. Maddesi gereğince; zamanaşımı sebebiyle veya poliçeden doğan hakların korunması için gerekli olan işlemlerin yapılmasının ihmal edilmiş olması dolayısıyla, düzenleyenin veya kabul edenin poliçeden doğan yükümlülükleri düşmüş bile olsa, bunlar poliçenin hamiline karşı, onun zararına zenginleşmiş olabilecekleri kadar borçlu kalırlar. Sebepsiz zenginleşmeden doğan istem, muhataba, yerleşim yerli bir poliçeyi ödeyecek olan kimseye ve düzenleyen, poliçeyi başka bir kişi veya ticari işletme hesabına düzenlemiş olduğu takdirde o kişiye veya ticari işletmeye karşı da ileri sürülebilir. Poliçeden doğan borcu düşmüş olan cirantaya karşı böyle bir istem ileri sürülemez. Zamanaşımı süresi, poliçenin zamanaşımına uğradığı tarihi takip eden tarihten itibaren bir yıldır; ispat yükü, sebepsiz zenginleşmediğini iddia edene aittir.
6102 sayılı TTK'nın 732. Maddesine göre işbu davada sebepsiz zenginleşmediğini ispat yükü davalı taraftadır. Somut olayda davalı, çekin hatır çeki olduğunu, çek lehtarı ...... Müh.San.Tic.A.Ş.'ne hatır için verildiğini, çekten dolayı bir sorumluluğunun bulunmadığını savunmaktadır.
Sebepsiz zenginleşmediğini ispat yükü kendisinde bulunan davalı her ne kadar davaya konu çekin hatır çeki olduğunu savunsa da, buna ilişkin davacının da taraf olduğu herhangi bir belge sunulmadığı, davacı yönünden bir bağlayıcılığı olmayacağı gibi çek üzerinde çekin hatır çeki olduğuna ilişkin bir kayıt da bulunmamaktadır. Tüm dosya kapsamı itibariyle davalının dayandığı delillerle çekten dolayı sebepsiz zenginleşmediğini, çek bedelini ödediğini veya ödemekten kurtulduğunu ispat edemediğinden dava konusu çek bedelinden sebepsiz zenginleşme hükümleri gereğince sorumlu olduğu kanaatine varılmıştır.
Zamanaşımına uğrayan senetlerde vade tarihinden itibaren faiz işleyip işlemeyeceğine ilişkin Yargıtay Daireleri arasındaki içtihad farklılıkları Yargıtay İBHGK'nın 14.07.2020 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan 2019/1 Esas, 2019/8 Karar sayılı 25.12.2019 tarihli kararı ile "zamanaşımına uğrayan ve bu nedenle kambiyo senedi vasfını kaybederek yazılı delil başlangıcına dönüşen senetteki vade tarihi TBK’nın 117/2 maddesi ile belirlenen temerrüt için ihtara gerek olmayan durumlar kapsamında olmadığından, borçlunun temerrüde düşürülmesi için TBK 117/1 maddesi gereğince ihtar gereklidir." denilerek giderilmiştir.
Her ne kadar takip talebinde işlemiş faiz talep edilmiş ise de; zaman aşımına uğrayan ve bu nedenle kambiyo senedi vasfını yitiren çekte yer alan vade tarihinin, temerrüde esas alınamayacağından takip ile talep edilen işlemiş faiz talebi yerinde görülmeyeceği, bunun haricinde davacı tarafın davalıyı takip öncesi temerrüde düşürdüğüne dair herhangi bir delil dosya arasında yer almadığı dikkate alınarak; davacının davasının kısmen kabulü ile, Silivri İcra Müdürlüğü'nün ....... Esas sayılı dosyasındaki davalının yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile; takibe 250.000,00-TL asıl alacak üzerinden takip tarihinden itibaren takip talebindeki oran üzerinden işleyecek temerrüt faizi uygulanmak suretiyle devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
Davacının takip konusu alacağı ve miktarı davalı tarafından bilinebilecek durumda olduğundan, alacak likit kabul edilerek, İİK'nın 67/2.maddesi uyarınca, hüküm altına alınan asıl alacağın %20'si oranına tekabül eden 50.000,00-TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davacının davasının KISMEN KABULÜ ile, Silivri İcra Müdürlüğü'nün ....... Esas sayılı dosyasındaki davalının yapmış olduğu itirazın kısmen İPTALİ ile; takibe 250.000,00-TL asıl alacak üzerinden takip tarihinden itibaren takip talebindeki oran üzerinden işleyecek temerrüt faizi uygulanmak suretiyle DEVAMINA, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
2-Hüküm altına alınan asıl alacağın %20'si oranına tekabül eden 50.000,00-TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
3-Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken 17.077,50-TL harçtan, peşin alınan 2.831,45-TL harcın mahsubuna, bakiye 14.246,05-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad KAYDINA,
4-Davacı tarafça başlangıçta sarf edilen 427,60-TL başvurma harcı, 2.831,45-TL peşin harç, 173,00-TL tebligat ücreti olmak üzere toplam 3.432,05-TL yargılama giderinin kabul oranı dikkate alınarak 2.983,50-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Arabuluculuk aşamasında devlet hazinesinden karşılanan 3.000,00-TL arabuluculuk ücretinin red ve kabul oranı gözetilerek hesaplanan 2.607,92-TL'sinin davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına, bakiye 392,08-TL'sinin davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin ve takdir olunan 40.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
7-Davalı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin ve takdir olunan 30.000,00-TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
8-Karar kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansının HMK m.333 hükmü gereği ilgilisine İADESİNE,
9-HMK'nın uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince taraflardan birinin talebi halinde gerekçeli kararın taraflara TEBLİĞİNE,
Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere davacı vekilinin ( e duruşma yolu ile) ve davalı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 13/01/2025
Katip ......
¸e-imza
Hakim ......
¸e-imza