T.C. BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/323 Esas
KARAR NO: 2025/436
DAVA: Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 21/03/2024
KARAR TARİHİ: 18/04/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 21/04/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ..... 'in, davacı şirketin işçisi olarak 07.01.2022 tarihine kadar çalıştığını, hizmet ilişkisi devam ederken davacı şirket, davanın konusu olan aracı, şirketin ticari işlerinde kullanması adına satın aldığını ve araç ruhsatı, inançlı işlem ile davalı ..... adına düzenlendiğini, hizmet akdinin sona erdiği 07.01.2022 tarihinde, davalı tarafından dosyaya konu aracın iade edilmediğini, aracın teslim edilmemesi akabinde, davacı tarafından, ruhsat iptali ve şirket adına tescili istemli dava açıldığını, ikame edilen davada; Bakırköy ...... İş Mahkemesi .... Esas, ...... Karar Sayılı, 13.07.2023 Tarihli ilamı ile, aracın mülkiyetinin davacı şirkete ait olduğunun tespitine hükmedildiğini ve kararın kesinleştiğini, ..... Tipi, ..... Plaka numaralı, ..... Şasi Numaralı Aracın 28.02.2022-21.02.2024 (dava tarihi ile aracın teslim edildiği) tarihleri arasında bilirkişi tarafından her yıl için saptanan ecrimisil miktarına ve haksız kullanım süresince meydana gelen yıpranma, değer kaybı miktarına, tahakkuk tarihleri olan dönem sonlarından itibaren yasal oranda işleyecek kademeli faiz ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; tarafın dava dilekçesinde talep etmiş olduğu haksız işgal tazminatı talebi şartları oluşmadığını, hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, haksız işgal tazminatı TMK madde 995'e göre iyiniyetli olmayan zilyet, geri vermekle yükümlü olduğu şeyi haksız alıkoymuş olması yüzünden hak sahibine verdiği zararlar ve elde ettiği veya elde etmeyi ihmal eylediği ürünler karşılığında tazminat ödemek zorunda olduğu şeklinde tanımlandığını, aracın yıpranma-değer kaybının istenebilmesi için belli şartlar mevcut olduğunu, aracın kazaya uğraması, önemli bir hasarın olması vb. şartların mevcut olması gerektiğini, müvekkilinin bu süre zarfında arabayı pek fazla kullanmadığını, yıpranma gibi bir durumun olmadığını, davacı tarafın iddia ettiğinin aksine araç bedellerinin ciddi bir şekilde yükseliş yaşadığını ve aracın değerinin arttığını, söz konusu şartlar oluşmadığı için bu kaybın istenebilmesinin mümkün olmadığını, davalı müvekkilinin araç kendinde iken servis ve benzeri zorunlu giderleri ödediğini, bunların da davacıdan tahsili gerektiğini, kabul anlamına gelmeksizin bunlarında davacı taraftan tahsili ve mahsubu gerektiğini, teslim alan kişinin Bakırköy ...... İş Mahkemesindeki davada şahit olduğunu, davacının müstahdemi olarak aracı davalı müvekkillinden kusursuz ve eksiksiz olarak teslim aldığını, kabul anlamına gelmemekle davaya konu aracın davacı işyerinde yıllarca iş yerinin ihityaçları vb şekillerde kullanıldığını, değer kaybı gibi bir durumun söz konusu olmadığını, davaya konu aracın resmiyette teslim gününe kadar davalı müvekkilinin adına kayıtlı olup yasal sahibi olduğunu, davacının haksız, hukuka aykırı ve dayanaksız davasının reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı yana yüklenmesine, karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE YARGILAMANIN ÖZETİ:
Dava; tazminat istemine ilişkindir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4.maddesinde hangi işlerin ticari dava olarak nitelendirilecekleri belirlendikten sonra anılan kanunun 5.maddesinde ticaret mahkemelerinin kuruluşu ve hangi mahkemelerin ticaret mahkemesi sıfatıyla bakacağı belirlendikten sonra asliye ticaret mahkemesi ile asliye ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olduğu belirtilmiştir.
Ticari davaları, mutlak ticari davalar, nisbi ticari davalar, yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç grubta toplamak mümkündür.
Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.
Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. 6102 sayıl TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi, hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira; Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.
Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.
Taraflar arasındaki alacağa konu ilişkinin münhasıran 6102 sayılı TTK'da düzenlenen ticari işlerden olmadığı anlaşılmakla davalı yönünden tacir araştırması yapılmış olup, ilgili Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne müzekkere yazılmış, Ticaret Sicil Müdürlüğü verdiği müzekkere cevabında davalının tacir olarak ticaret sicil kaydı olmadığını bildirmiştir.
Mahkememizce vergi dairesine müzekkere yazılmış, VUK 176-177. Maddesi gereğince davalının işletmesinin tacir işletmesi mi esnaf işletmesi mi sınırlarında kaldığı hususunun bildirilmesi istenilmiş, vergi dairesi tarafından verilen müzekkere cevabında davalının herhangi bir işletmesinin olmadığı bildirilmiştir.
Bu bağlamda davalının tacir olmadığı anlaşılmakta olup, taraflar arasındaki uyuşmazlığın genel mahkeme niteliğinde olan Asliye Hukuk Mahkemesinde incelenerek sonuçlandırılması gerektiği, ticaret mahkemesinin eldeki davada davalının tacir olmaması sebebiyle görevsiz olduğu anlaşılmıştır.
Her ne kadar Bakırköy ...... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ..... E., ..... K. Sayılı kararı ile eldeki davanın ticaret mahkemelerinin görev alanına girdiği belirtilerek görevsizlik kararı verilmiş ise de davaya konu somut olayın davacıya ait aracın davalı tarafından kullanılması ve iade edilmemesi sebebiyle ecrimisil tazminatı talebinden kaynaklandığı, ecrimisil tazminatı talebine yönelik davanın 6102 sayılı Kanun kapsamında düzenlenen ticari davalar niteliğinde olmadığı, genel hükümlerin uygulanarak sonuçlandırılması gerektiği, davalısının da tacir olmadığı bu yönden de ticaret mahkemelerinin davaya konu somut olayda görevli olmadığı sabittir.
Ticari olmayan tazminat isteminden kaynaklanan davalarda 6100 sayılı Kanun gereğince görevli Mahkeme asliye hukuk mahkemesi olup asliye hukuk mahkemesi ile ticaret mahkemeleri arasındaki ilişki TTK' nun 5/3.maddesi uyarınca görev ilişkisidir. Göreve ilişkin usul kuralları HMK'nun 114/1-c maddesi uyarınca dava şartıdır. Dava şartları kamu düzeninden olup kamu düzenine ilişkin hususlarda re'sen dikkate alınacak hususlardan olup dava şartı yokluğu halinde HMK'nun115/2.maddesi gereğince dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılarak aşağıdaki gibi hüküm fıkrası oluşturulmuştur.
H Ü K Ü M: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davacının açtığı davada, mahkememizin görevli olmadığı anlaşılmakla; açılan davanın, HMK'nun 115/2.maddesi uyarınca aynı kanunun 114/1-(c) maddesinde belirtilen dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden REDDİNE, mahkememizin KARŞI GÖREVSİZLİĞİNE,
2-Görevli mahkemenin BAKIRKÖY ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ OLDUĞUNA,
3-Mahkememiz kararının istinaf edilmeksizin kesinleşmesi halinde daha önce de BAKIRKÖY ..... ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ'NİN görevsizlik kararı verildiğinden olumsuz görev uyuşmazlığının halli merci tayini için dosyanın HMK 22/2 maddesi uyarınca İSTANBUL BAM .... HUKUK DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE,
4-HMK'nun 20 maddesi uyarınca kararın kesinleşmesini müteakip yasal iki haftalık sürede talepte bulunulduğunda dosyanın görevli BAKIRKÖY ..... ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ'nin tevzi edilmek üzere Küçükçekmece Hukuk Mahkemeleri Tevzi Müdürlüğü’ne GÖNDERİLMESİNE,
5-Mahkememizce verilen görevsizlik kararının kesinleşmesinden sonra dava yetkili ve görevli mahkemede devam edilmemesi ve talep halinde yargılama giderlerinin değerlendirilerek HMK' nun 331/2. maddesi gereğince bir karar verileceğinin İHTARATINA,
6-Harç ve masrafların görevli mahkemede nazara ALINMASINA,
Dair; tarafların yokluğunda kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okundu usulen anlatıldı. 18/04/2025
Katip ......
¸e-imza
Hakim ......
¸e-imza