T.C. BAKIRKÖY 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO: 2017/451
KARAR NO: 2018/378
DAVA: Tasarıma Tecavüz ve Haksız Rekabetin Tespiti, Men'i, Maddi-Manevi ve İtibar Tazminatı
DAVA TARİHİ: 25/09/2017
KARAR TARİHİ: 04/12/2018
KARAR YAZIM TARİHİ : 25/12/2018
Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA ; Davacı taraf dava dilekçesinde özetle ; müvekkilinin Türkiye tekstil sektöründe .... markası altında üretip satış asunduğu özgür tasarımları ile bayan giyiminin öncü firmalarından biri olduğunu, müvekkili adına tescilli tasarımların aynısı ve/veya ayırt edilemeyecek derecede benzerini davalı tarafından izinsiz ve hukuka aykırı olarak kullanıldığını, daval4ının müvekkilinin emeğinden haksız istifade edip kazanç elde ettiği ,bunun üzerine Bakırköy .... Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ....değişik iş sayılı dosyasında tespit işlemi gerkçeleştirildiğini , davalıya ait http:// ... .com.tr adlı internet sitesi üzerinden satış yaptığı adreste tespit edilen ürünlerin müvekkilinin tasarım hakkını ihlal ettiğini, davalının tasarımının -ürününün müvekkili adına tescilli tasarımlar ile benzerliğinin bilgilenmiş kullanıcı gözünde iltibasa sebep olduğunu ve dava konusu tasarım bakımından aslında tasarımcının seçenek özgürlüğü bulunduğu hususların bilirkişi raporu ile ortaya konulduğunu, davalının tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil eden fiilin önlenmesine, durdurulmasına, bu kapsamda öncelikle verilecek kararın kesinleşmesine kadar geçerli olacak şekilde ve teminatsız olarak, ihtiyati tedbir kararıverilerek; tecavüz ve haksız rekabet konusu ürünlere, bunların yer aldığı kataloglara ve her türlü tanıtım vasıtasına, şayet davalı tarafça ürünün üretimi varsa ürünün yapımında kullanılan kalıplara el konulmasına, bunların muhafaza altına alınmasına, mümkün olmazsa imhalarına, varsa ürünün üretiminin imhalarına, varsa ürünün üretiminin durdurulmasına, internet dahil olmak üzere satışının, satış için icapta bulunulmasının ve ihracatının durdurulmasına, HMK m.107 çerçevesinde fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla belirsiz alacak davası olarak açtığımız işbu davada şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminatın, 20.000,00 TL manevi tazminatın ve 500,00 TL marka hakkına verilen zarara ilişkin tazminatın davalı tarafın tecavüz ve haksız fiilinin vuku bulduğu tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, ayrıca 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu gereğinde tasarımın itibar kaybından ötürü sayın Mahkemenizce takdir edilecek itibar tazminatına, verilecek kararın masrafı davalıdan alınmak şartıyla, başlangıç ve gerekçe bölümlerinin bir özetinin ve hüküm fıkrasının tamamının Türkiye'de yayın yapan tirajı en yüksek üç gazeteden birinde ilanına ve Bakırköy ... Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ....D.iş, ... K. sayılı dosyası Sayılı dosyada yapılanlar dahil yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı şirkete yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP ; Davalı taraf cevap dilekçesinde özetle ; Davacı taraf, adına tescilli ... sıra numaralı tasarımlarının aynısı ve/veya ayırt edilemeyecek derecede benzerinin Müvekkil Şirket tarafından izinsiz, hukuka aykırı olarak kullanıldığını ve haksız kazanç elde edildiğini iddia ederek huzurdaki davanın açıldığını, davacının kötü niyetli olarak işbu davayı huzura taşıdığını, davacının bu davayı açmakta hukuki yararı olmadığını, Davacı tarafın amacının ; ayırt edici ve yeni özellikler taşımayan tasarım tescili ile bu sektörde faaliyet gösteren firmalar üzerinde hukuki baskı oluşturmak ve tasarımını korumaktan ziyade haksız çıkar sağlamak olduğunu, dolayısıyla husumet yokluğundan huzurdaki davanın reddi gerektiğini, müvekkiline ait olmayan ürünler sebebiyle Müvekkil aleyhine yöneltilen dava için husumet itirazları olduğunu davacıya herhangi bir zarar verilmemesi nedeniyle ve müvekkilin üretmediği ancak internet sitesinde yer verdiği ürünler ile kalite bakımından davacı ürünleri arasında bir fark bulunmadığından tasarımların itibar kaybı da bulunmaması nedenleri ile manevi tazminat talepleri ile marka hakkına verilen zararın tazmini taleplerinin reddine huzurdaki davanın husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesini, davacının haksız ve hukuka aykırı olarak ileri sürmüş olduğu ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesini davanın; dava konusu olan ürünlerin üretici ve tedarikçisi olan belirttiğimiz gerçek ve tüzel kişilere ürün sahiplerine ihbar edilmesine karar verilmesini, davavanın esastan reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE :
Dava, davacı adına tescilli .... nolu tasarımlara yönelik davalı taraf kullanımlarının olup olmadığı, tasarım hakkına tecavüz vehaksız rekabet oluşup oluşmadığı maddi ve manei tazminat ve itibar tazminatına ilişkindir.
Türk Patent ve Marka Kurumu Tasarımlar Dairesi Başkanlığı'ndan gelen kayıtlardan, ...sayılı tasarım tescil belgesinin 12/12/2013 tarihinden itibaren, .... sayılı tasarım tescil belgesinin 29/08/2016 tarihinden itibaren, ....sayılı tasarım tescil belgesinin 30/06/2016 tarihinden itibaren,.... sayılı tasarım tescil belgesinin 15/01/2016 tarihinden itibaren,... sayılı tasarım tescil belgesinin 19/09/2016 tarihinden itibaren 5'er yıl müddetle davacı adına tescilli olduğu tespit edilmiştir.
Dosya rapor düzenlemek üzere 3 kişilik bilirkişi heyetine tevdii edilmiş, bilirkişi heyeti mahkememize sunmuş olduğu raporunda, davalıya ait http://www....com.tr?isimli internet adresinde geçen ve dosyada görsellerine yer verilen ürünlerin yayınlandığı internet sayfalarına ilişkin yapılan incelemeler sonucunda http://www...com.tr/tr/.... ve http://www....com.tr/tr/.... isimli internet safyalarının pasif olması sebebiple sayfa kaynakları görüntülenemediği, sayfaların web ariv kayıt verilerine de ulaşılamadığı, ayrıca www....com.tr/ isimli web sitenin arşiv kayıtlarında ilgili linklerde geçen ürünler ....numaralı kod bilgileri ile aratıldığında ürün gösterimlerine rastlanmadığı, tasarımcı görüşü görsele ulaşılmadığı için karşılaştırma yapılmadığı, http://www....com.tr/tr/... /isimli internet sayfasında yer alan ...kodlu ürüne ait görseli 02.01.2017 tarihinde oluşturulduğuna dair ize rastlanıldığı, tasarımcı görüşü karşılaştırma neticesinde iki modelin birebir benzer olduğunu görüldüğü, http://www....com.tr/tr/......isimli internet sayfasında yer alan ... kodlu ürüne ait görselin 24.05.2016 tarihinde oluşturulduğuna dair ize rastlanıldığı, tasarımcı görüşü her iki karşılaştırmasında ayrıntılarda farklılıklar gözlendiği, modellerin bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim aynı olarak görülebileceği, http://www....com.tr/tr/....isimli internet sayfasında yer alan...kodlu ürüne ait görselin 16.05.2016 tarihinde oluşturulduğuna dair ize rastlanıldığı tasarımcı görüşü karşılaştırma neticesinde iki modelin birebir benzer olduğunun görüldü. Http://www....com.tr /tr/.... isimli internet sayfasında yer alan... kodlu ürüne ait görselerin 23.11.2016 tarihinde oluşturulduğuna dair ize rastlanıldığının tespit edildiği, tasarımcı görüşü karşılaştırma neticesinde iki modelin birebir benzer olduğunun görüldüğü, muhtemel gelir yöntemi ile hesaplanan toplam yoksun kalınan kazanç tutarının 13.208,32 TL olabileceği ancak davacı taraf satışlarının azalması muhtemel sebepleri arasında davalı taraf rekabeti ile birlikte farklı parametlerin de yer alabileceği. Bu bakımdan hesaplanan yoksun kalınan kazanç tutarı konusudaki nihai takdirin mahkemeye ait olduğu, talep edilen manevi tazminat konusundaki takdirin mahkemeye olduğu görüş ve kanaatine ulaşıldığına dair rapor düzenlendiği anlaşılmıştır.
Davacı vekili 09/08/2018 tarihli dilekçesi ile, 1.000,00 TL olan maddi tazminat talebini, 12.208,32 TL artırarak, 13.208,32 TL olarak ıslah etmiştir.
Mahkememizce yapılan yargılama ve toplanan delillere göre;
Tasarım Bir ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüne tasarım denir.
SMK’ye göre; tescil edilmiş olan tasarımlar tescilli tasarım, tescil edilmemekle birlikte ilk kez Türkiye’de kamuya sunulmuş olan tasarımlar ise tescilsiz tasarım olarak korunur.
SMK m.56 hükmüne göre; Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur.
Tasarımdan doğan haklar münhasıran tasarım sahibine aittir. Üçüncü kişiler, tasarım sahibinin izni olmadan koruma kapsamındaki tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünü üretemez, piyasaya sunamaz, satamaz, ithal edemez, ticari amaçlı kullanamaz veya bu amaçlarla elde bulunduramaz ya da bu tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunamaz.
SK 149.maddeye göre ; Tecavüz oluşturan veya cezayı gerektiren ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, makine gibi araçlara, tecavüze konu ürünler dışındaki diğer ürünlerin üretimini engellemeyecek şekilde elkonulması, elkonulan ürün, cihaz ve makineler üzerinde marka sahibine mülkiyet hakkının tanınması, elkonulan ürünler ile cihaz ve makine gibi araçların şekillerinin değiştirilmesi, üzerlerindeki markaların silinmesi veya sınai mülkiyet haklarına tecavüzün önlenmesi için kaçınılmaz ise imhası talep edilebilir.
Haklı bir sebebin veya menfaatinin bulunması hâlinde, masrafları karşı tarafa ait olmak üzere kesinleşmiş kararın günlük gazete veya benzeri vasıtalarla tamamen veya özet olarak ilan edilmesi veya ilgililere tebliğ edilmesi talep edilebilir.
Somut olayda, davalı tarafın http://www....com.tr. isimli internet sitesinde satışa sunduğu ve davacı tarafa ait tescilli tasarım ile benzer olduğu anlaşılmış, bu nedenle tasarım hakkına yönelik tecavüz olduğunun tespiti ve men'ine davalı tarafın kullanımının engellenmesine karar vermek gerekli ve yerinde görülmüştür.
Sınai Mülkiyet Kanunu 150. Madde Sınai Mülkiyet hakkına tecavüz sayılan fiilleri işleyen kişiler hak sahibinin zararlarını tazmin etmek ile yükümlüdürler. Sınai Mülkiyet hakkına tecavüz edilmesi durumunda hak sahibinin bunu engelleme ve tazminat talep etmek hakkı mevcuttur. Sınai Mülkiyet kanunu 151. Madde de hak sahibinin uğradığı zarar fiili kaybı veya yoksun kalınan kazancı kapsar.
Yoksun kalınan kazanç zarar gören hak sahibinin seçimine bağlı olarak yasada düzenlenen usullerden birinin seçimine göre belirlenir. Davacı taraf sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin rekabeti olmasa idi, hak sahibinin elde edeceği muhtemel gelire göre tazminat talebinde bulunmuş bilirkişi heyetinin yaptığı inceleme ve değerlendirme sonucunda davalının ciro tutarları üzerinden söz konusu ürünlerin farazi satış ve karları dikkate alındığında 13208,32 TL maddi tazminatın olabileceği tesptine göre söz konusu satışın miktarı ürün değeri davalı işletmenin büyüklüğü dikkate alınarak maddi tazminattan takdiren indirime gidilerek 10000 TL maddi tazminat doya kapsamına uygun olduğu kanaatine varılmış bu miktar tazminatın davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine karar vermek gerekli ve yerinde görülmüştür. Davacı adına tescilli tasarıma davalının ürünleri satış yapmak suretiyle tasarım hakkına tecavüzün tespitine, tecavüzün ve haksız rekabetin tespitine ve men'ine, söz konusu tecavüz fiillerinin durdurulması talebi yönünden konusuz kalması sebebiyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Manevi tazminat yönünden davacıya ait ürünlerin kullanım şekli, ürünlerin değeri , izinsiz kullanımın şekli dikkate alınarak borçlar kanunu ve hakkaniyet gereği 3000 TL manevi tazminatın davalıdan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine, itibari tazminat yönünden ise davacı talebini atiye bıraktığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına ve hükmün kesinleştikten sonra ilanına karar vermek gerekli ve yerinde görülmüştür.
Davacının itibar tazminatı talebi yönünden ise SMK m. 150/2 uyarınca marka hakkına tecavüz durumunda, hakka konu ürün ve hizmetlerin, tecavüz eden tarafından kötü şekilde kullanılması veya üretilmesi, bu şekilde üretilen ürünlerin temin edilmesi yahut uygun olmayan bir tarzda piyasaya sürülmesi sonucunda markanın itibarı zarara uğrarsa bu nedenle ayrıca tazminat talep edilebilir. Bu özel tazminat türü, MarKHK m. 68’de yer almaktaydı. İlgili maddede marka hakkına tecavüz edenin markayı uygun olmayan bir şekilde kullanması sonucunda markanın itibarı zarara uğradığında bunun ayrıca tazminata konu olacağı belirtilmekteydi. Burada markanın itibarının gördüğü zarar tazmin edileceği için doktrinde bu hüküm itibar tazminatı olarak anılmıştır. Yargıtay’a göre de itibar tazminatı maddi ve manevi zararın dışında ancak her iki tazminatın özelliklerini içinde barındıran kendine özgü bir tazminat türüdür. (Yargıtay 11. HD, E. 2015/8175, K. 2016/5114 )
Somut davadaki duruma göre davacıya ait markanın taklit edilerek marka hakkına tecavüz ediliği saptanmıştır. 6769 sayılı SMK’da düzenlenmiş bulunan maddi, manevi ve itibar tazminatlarının birlikte talep edilmesi mümkündür. Ancak tazmini amaçlanan zararların maddi veya manevi zarar içinde hesap edilmiş olup fiili zarar, yoksun kalınan kazanç ve manevi zarar belirlenirken, markanın kötü ve uygun olmayan kullanımı nedeniyle uğranılan zararın dikkate alınmamış olması halinde ayrıca itibar tazminatına hükmedilebileceğinden bu tazminat talebi bakımından talep yerinde görülmemiş v
H Ü K Ü M : Yukarıda Açıklanan Gerekçelerle ;
1-Davanın kısmen kabul-kısmen reddi ile,
2-Davacı adına tescilli tasarıma davalının ürünleri satış yapmak suretiyle tasarım hakkına tecavüzün tespitine, tecavüzün ve haksız rekabetin tespitine ve men'ine, söz konusu tecavüz fiillerinin durdurulması talebi yönünden konusuz kalması sebebiyle karar verilmesine yer olmadığına,
3-Tecavüz ve haksız rekabet konusu ürünlere, bunların yer aldığı kataloglara ve her türlü tanıtım vasıtasına ve ürünlere el konulmasına, bunların muhafaza altına alınmasına, mümkün olmazsa imhalarına, varsa ürünün üretiminin imhalarına,
4-Davacının maddi tazminat talebinin kısmen kabulü ile, takdir indirimi yapılarak 10.000,00 TL.'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile, 3.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacının itibari tazminat talebinin reddine,
7-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince hesaplanan, 888,03 TL ilam harcından, 367,17 TL peşin harç ve 210,00 TL ıslah harcının mahsubu ile, 310,86 TL bakiye karar harcının davalıdan tahsiline,
8-Karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hesaplanan, 3.145,00 TL vekalet ücretinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
9-Karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince manevi tazminat yönünden hesaplanan, 3.000,00 TL vekalet ücretinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
10-Karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince reddedilen manevi tazminat yönünden hesaplanan, 3.000,00 TL vekalet ücretinin, davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
11-Davacı tarafından yapılan 403,17 TL dava ilk masrafı, 286,10 TL tebligat-tezkere, 210,00 TL ıslah harcı ve 2.100,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 2.999,27 TL yargılama giderinin, davanın kabul-red oranına göre, 1.799,56 TL.'sinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
12-Davalı tarafından sarfedilen 100,00 TL giderin, davanın kabul-red oranına göre 40,00 TL.'sinin, davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
13-HMK'nın uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince taraflardan birinin talebi halinde gerekçeli kararın taraflara tebliğine,
14-Gider Avansından kalan miktarın 6100 Sayılı yasanın 333 maddesine göre karar kesinleşince taraflara iadesine,
İlgili Hukuk Dairesinde, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yolu açık olmak üzere, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzlerine karşı verilen karar, açıkça okunup anlatıldı.04/12/2018
Katip ...
Hakim ...
¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır