T.C. BAKIRKÖY 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/217 Esas
KARAR NO : 2024/260
DAVA : Faydalı Model Belgesine Tecavüz ve Haksız Rekabetin Tespiti, Men'i ve Ref'i ile Maddi, Manevi ve İtibar Tazminatı
KARŞI DAVA :Faydalı Model Belgesinin Hükümsüzlüğü,
DAVA TARİHİ : 06/12/2017
KARAR TARİHİ : 12/12/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 13/12/2024
Davacı vekili tarafından, davalı aleyhinde açılan davanın, Mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda :
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA ; Davacı vekili dava dilekçesi ile, dava konusu emniyet kilidi ürünün bizzat müvekkili ... tarafından tasarlandığını ve geliştirildiğini, söz konusu ... firması tarafından üretilip satıldığını, ürünün müvekkili adına ... sayı ile TPMK nezdinde faydalı model olarak tescilli olduğunu, davalı ...’nin, müvekkillerinin ürünüyle teknik ve görsel olarak aynı özellikteki ürünleri piyasaya sürdüğünü, bunun tesadüfi olmayıp bilinçli ve kasıtlı bir taklitçilik olduğunu, taklit ürünlerin, davalı ...'nin fabrikasında üretildiğini, yine aynı kişilerin sahibi oldukları ... tarafından piyasaya sürüldüğünü, davalının faydalı model başvurusu incelendiğinde, 2013 tarihli tescilinden haberdar olduklarının görüleceğini, davalının ... sayılı faydalı model başvurusunun tarifnamesinin 2. sayfasında davacının tesciline atıf yapıldığını, davalı başvurusunda ilave özellikler bulunsa bile, temel ve esas alınan hususun müvekkiline ait tescilden izin alınmadan üretim yapılmasının hukuka aykırı olduğunu, davalı başvurusundaki istemlerin sadece anahtarsız kilitlenme özelliği için tescil istendiğini, bu özellik dışında kalan tüm teknik özelliklerin, ürün parçalarının ve çalışma prensibinin müvekkillerinin ... sayılı tescilinde bulunduğunu, anahtarsız kilitlenme özelliğinin yeni ve ilave bir özellik olmadığını, piyasada bilinen ve 2013 yılından bu yana müvekkillerinin ürünlerinde bulunan bir özellik olduğunu, müvekkilinin faydalı model haklarına tecavüz ve haksız rekabetin tespitini, men ve ref'ini, fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak şimdilik 5.000,00 TL maddi, 5.000,00 TL manevi ve 5.000,00 TL itibar tazminatının, haksız fiil tarihi itibariyle ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsilini ve verilecek hüküm özetinin ilanını talep ve dava etmiştir.
CEVAP VE KARŞI DAVA ; Davalılar vekili cevap ve karşı dava dilekçesi ile, müvekkilinin kamuya mal olmuş ürüne (anahtarla kitlenebilen güvenlik kilidine) yenilik unsuru katarak, anahtarsız kitlenen güvenlik kilidine çevirdiğini ve yeni bir faydalı model yarattığını, davacı tarafın tescil ettirdiği ürünün ise, sadece anahtarla kitlenebilen güvenlik kilidini kapsadığını, anahtarla kitlenebilen güvenlik kilidinin yenilik unsurunun bulunmadığını, yenilik niteliği taşımayan bir ürünü Türkiye’de ürüne ilişkin tescil bulunmamasından faydalanarak kötü niyetle tescil ettirdiğini, davacının yenilik özelliği bulunmayan bir ürüne dayanarak hak iddia edemeyeceğini, müvekkilinin kullandığı ürünün farklı bir ürün olduğunu, anahtarsız çalışan bir sistem ortaya çıkardığını, müvekkilinin faydalı modelinin sanayiye uygulanabilir bir yenilik unsuru getirdiğini, ayrıca söz konusu ürün için kullandığı ambalajın, genel standartlarda herkesin kullandığı mevcut bir ambalaj olduğunu ve taraflara özel bir tasarım barındırmadığını iddia ederek, asıl davanın reddini, davacı-k.davalılar adına ... sayı ile tescilli faydalı model belgesinin, yenilik unsuru barındırmaması nedeniyle hükümsüzlüğünü ve verilecek hüküm özetinin ilanını talep ve karşı dava etmiştir.
Mahkememizin 04/07/2019 Tarih ve ... Esas - .... Karar sayılı kararı ile "Asıl dava yönünden davacının davasının reddine, karşı dava yönünden davalının karşı davasının reddine" şeklinde karar verildiği, taraf vekillerinin istinaf talebi üzerine dosyanın gönderildiği İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ..... Hukuk Dairesi'nin 28/09/2023 Tarih ve ... Esas - ... Karar sayılı ilamı ile "Dosya kapsamında alınan ilk raporda; karşı davaya konu Faydalı Model Belgesi'nin hükümsüzlük koşullarının oluştuğu, asıl dava yönünden karşı yan ürününün davacı tarafa ait Faydalı Model Belgesine tecavüz ettiği yönünde görüş bildirildiği, mahkemece alınan ikinci raporda ise; karşı davaya konu Faydalı Model Belgesi'nin hükümsüzlük koşullarının oluşmadığı, asıl davada dava konusu faydalı modele tecavüzün söz konusu olmadığı yönünde görüş bildirildiği anlaşılmıştır. Faydalı Model Belgesinin hükümsüzlük koşulları ve tecavüz bulunup bulunmadığı teknik inceleme gerektirmekle, mahkemece iki kez rapor alındığı, asıl ve karşı dava yönünden her iki rapor arasında çelişki bulunduğu, taraf vekillerinin itirazlarının karşılanmadığı, eksik inceleme ile sonuca gidildiği kanaatine varılmıştır.Mahkemece yapılacak iş, raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi ve taraf vekillerinin itirazlarının giderilmesi amacıyla, dosyanın konusunda uzman yeni bir bilirkişi heyetine tevdi ile tarafların iddia ve savunmaları kapsamında yeni bir heyetten rapor aldırılmasıdır." gerekçesi ile mahkememiz kararı kaldırılarak dosya yeniden yargılama yapılmak üzere mahkememize iade edilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı doğrultusunda dosya resen seçilecek biri sınai mülkiyet uzmanı avrupa patent vekili, biri patent uzmanı mühendis ve biri de bilişim uzmanından oluşacak üç kişilik heyete tevdi ile, dosya kapsamı deliller, TPMK kayıtları, taraf iddia ve savunmaları, önceki raporlar ve Bölge Adliye Mahkemesi kararı da değerlendirilerek asıl dava yönünden; faydalı model belgesinden doğan haklara tecavüz ve haksız rekabetinin olup olmadığı, karşı dava yönünden ise; faydalı model belgesinin hükümsüzlük koşullarının oluşup oluşmadığı yönünden rapor tanzimi istenilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu 27/02/2024 tarihli raporda sonuç olarak; asıl dava bakımından; davalı ürünlerinin dava konusu ... no.lu faydalı modelin gerek lafzi gerekse eşdeğer yolla koruma kapsamında olmadığını, davalı ürün ambalajı ile davacı ürün ambalajlarının tüketici nezdinde karışıklığa neden olmayacağı değerlendirilmekle, ambalaj arka yüzlerinde birbir aynı teknik açıklamaların kullanılmasının haksız rekabete neden olup olmadığının mahkemenin takdirinde olduğunu, karşı dava bakımından; dava konusu ... no.lu faydalı modelin dosya kapsamındaki deliller karşısında tüm istemleri itibariyle yeni ve sanayiye uygulanabilir olduğunu bildirmiştir.
Mahkememizin 26/03/2024 tarihli duruşma ara kararı ile davacı karşı davalının itirazlarını karşılar ve özellikle daha önce dosyaya sunulan her iki tarafa ait ürün ambalajları da karşılaştırılmak suretiyle haksız rekabet yönünden de ek rapor tanzimi istenilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu 25/07/2024 tarihli ek raporda sonuç olarak; faydalı model tecavüzü yönünden ve davalı ürün ambalajı ile davacı ürün ambalajlarının tüketici nezdinde karışıklığa neden olmayacağı yönündeki kök rapordaki görüşlerini değiştirecek bir durum bulunmadığını, ürünlerin ambalaj arka yüzlerinde birbir aynı teknik açıklamaların kullanılmasının yanısıra davalı ambalajında davacı ... markasının da açıklamalarda yer almasının teknik kurulum açıklamalarının davacı ambalajından temin edildiğine dair bir emare olarak değerlendirilmesinin ve haksız rekabete neden olup olmadığının Mahkemenin takdirinde olduğunu bildirmiştir.
Dosya kapsamı deliller, TPMK kayıtları, Bölge Adliye Mahkemesi kararı ve bu karar doğrultusunda aldırılan bilirkişi raporu ile ek raporu birlikte değerlendirildiğinde; öncelikle karşı davadaki hükümsüzlük yönünden yapılan değerlendirmede, dava konusu ... no.lu faydalı modelin dosya kapsamındaki deliller karşısında tüm istemleri itibariyle yeni ve sanayiye uygulanabilir olduğu anlaşılmakla, hükümsüzlüğe dair karşı davanın reddi gerekmiştir.
Asıl dava yönünden yapılan değerlendirmede ise, gerek Bölge Adliye Mahkemesi kararından önce aldırılan bilirkişi raporu ve gerek Bölge Adliye Mahkemesi kararından sonra aldırılan bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde, davalı ürünlerinin dava konusu ... no.lu faydalı modelin istemleri itibariyle gerek lafzi gerekse eşdeğer yolla koruma kapsamında olmadığı, davalı ürün ambalajı ile davacı ürün ambalajlarının tüketici nezdinde karışıklığa neden olmayacağı, ambalaj arka yüzlerinde birbir aynı teknik açıklamaların kullanılmasının teknik zorunluluktan kaynaklandığı anlaşılmakla, faydalı modelden doğan haklara tecavüz veya haksız rekabetin söz konusu olmadığı, davalı ambalajında davacı ... markasının da açıklamalarda yer almasının ise davacı tarafça markaya dayalı bir talep bulunmadığı gibi bu ibarenin PVC çocuk emniyet kilidinin kısaltması olarak sektörde kullanıldığından haksız rekabete sebebiyet vermeyeceği sonuç ve kanaatine varılarak davanın reddine karar vermek gerekmiştir. Bu itibarla aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ;
A-ASIL DAVA YÖNÜNDEN;
1-Davacının davasının REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince hesaplanan, 427,60 TL ilam harcından, 256,17 TL peşin harcın mahsubu ile, 171,43 TL bakiye karar harcının davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen tecavüz ve haksız rekabet davası yönünden hesaplanan 40.000,00 TL vekalet ücretinin, davacından alınarak davalılara verilmesine,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen maddi tazminat davası yönünden hesaplanan 5.000,00 TL vekalet ücretinin, davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen manevi tazminat davası yönünden hesaplanan 5.000,00 TL vekalet ücretinin, davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
6-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen itibar tazminatı davası yönünden hesaplanan 5.000,00 TL vekalet ücretinin, davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
7-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
B-KARŞI DAVA YÖNÜNDEN;
1-Davalının karşı davasının REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince hesaplanan, 427,60 TL ilam harcından, 35,90 TL peşin harcın mahsubu ile, 391,70 TL bakiye karar harcının davalı-karşı davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Karar tarihininde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hesaplanan 40.000,00 TL vekalet ücretinin, davalı-karşı davacıdan alınarak, davacı-karşı davalılara verilmesine,
4-Davalı-karşı davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
C-Talep halinde kararın taraflara tebliğine,
D-Karar kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansının ilgilisine iadesine,
Taraf vekillerinin yüzlerine karşı kararın tebliğinden itibaren 2 hafta süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. Açıkça okunup usulen anlatıldı.12/12/2024
Katip ...
✍e-imzalıdır
Hakim ...
✍e-imzalıdır