T.C. BAKIRKÖY 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/178
KARAR NO : 2024/261
DAVA : Faydalı Modelden Doğan Haklara Tecavüz, Tazminat
DAVA TARİHİ : 03/05/2017
- BİRLEŞEN MAHKEMEMİZİN .... ESAS SAYILI DOSYASI -
DAVA : Faydalı Model Belgesinin Hükümsüzlüğü
DAVA TARİHİ : 18/06/2018
KARAR TARİHİ : 12/12/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 13/12/2024
Davacı vekili tarafından, davalı aleyhinde açılan davanın, Mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda :
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA ; Davacı vekili dava dilekçesi ile, müvekkilinin 1994 yılında kurulduğunu ve kurulduğundan bu ... yalıtım sistemleri alanında faaliyet gösterdiğini, müvekkilinin davaya konu faydalı modellerle korunan döşeme ayakları üzerinde çalıştığını, inşaat sektörünün önemli sorunlarından biri olan yalıtım ve zemin kaplaması meselelerine yenilikçi çözümler ürettiğini, müvekkilinin TSE'ye başvurarak zemin kaplamada kullanılan döşeme ayakları için bir standart tesis edilmesi için çaba gösterdiğini, 2010 yılında Plastik Yüzer Döşeme Ayakları - Kapalı ve Açık alanlarda Kullanılan Belgelendirme Kriteri için TSE kriterlere uygunluk belgesi verildiğini, müvekkilinin bu buluşlarını faydalı model belgesi ile koruma altına aldığını, halihazırda müvekkili şirkete ait 3 adet faydalı model bulunduğunu, bunların TR .... Y, .... Y, .... Y sayı ile tescilli faydalı model belgeleri olduğunu, davalı firmanın müvekkilini şirketi uzun zamandır tanıdığını, davalı firma sahibinin müvekkili firmada çalışmaktayken işten ayrılıp davalı firmayı kurduğunu, müvekkilinin bayiliğini yaptığını ve bu sırada müvekkilinin buluşlarını taklit eden ürünleri sattığını, bu nedenle davalı firmaya ihtarname keşide edilerek bayilik sözleşmesinin feshedildiğini, davalının müvekkiline ait faydalı modelle korunan buluş konusu ürünü başka firmalara ürettirmenin yanında kendisinin de üretmeye başladığını, davalının bu üretimin ardından ürünlerin ticaretini yaptığını, taklit ürünlerin hem yurtiçi hem de yurt dışında piyasaya sunulduğunu, davalının bu eylemlerinin müvekkilinin faydalı modelinden doğan haklarına tecavüz teşkil ettiğini iddia ederek, davalının müvekkiline ait faydalı modellere tecavüz teşkil eden fiillerinin tespitini, durdurulmasını, tecavüz oluşturan ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan kalıplara el konulmasını maddi ve manevi zararların tazmini için HMK 107 maddesi kapsamında şimdilik 10.000,00 TL'nin haksız eylemin meydana geldiği tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline ve hüküm özetinin ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili 01/02/2021 tarihli dilekçesi ile maddi tazminat talebini, 195.158,24 TL'ye artırarak harcını yatırmıştır.
CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesi ile, müvekkili şirketin 1985 yılından beri plastik ve plastik mamüller ve sair ürünlerin üretimi ile iştigal ettiğini, sektöründe ülkemizin önde gelen kuruluşlarından biri olduğunu, müvekkilinin tescilli pek çok markası ve faydalı modelleri bulunduğunu, ürettiği tüm ürünleri TSE'li ve uluslararası standartlara uygun ürünler olduğunu, davacı tarafça belirtilen ve müvekkilinin davacının tescilli TR ... Y, ... Y, ... Y faydalı modellere tecavüz edildiği iddialarının haksız ve mesnetsiz olduğunu, davacı tarafça tescilli TR ... Y, ... Y ve ... Y faydalı modellerin tüm dünyada nerdeyse 50 yılı aşkın bir süredir üretilen ve kullanılan ürünler olduğunu, bu ürünlerin yurt içi ve dışında üreticiler tarafından ülkemizde de satıldığını, bu faydalı modellere konu ürünler yıllardır piyasada bilinen ve kullanılan ürünler olduğunu, müvekkilinin davacının tescilli faydalı modellerinden doğan haklarına herhangi bir tecavüz oluşturmadığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
BİRLEŞEN DAVA : Birleşen Mahkememiz ... Esas sayılı dosyasında davacı vekili dava dilekçesi ile, davalı ... TPMK nezdinde kendi adına tescilli TR ..., TR ... ve TR ... sayılı faydalı model belgelerine dayanarak, Mahkememizin ... Esas sayılı dosyası nezdinde müvekkili aleyhinde faydalı model haklarına tecavüz ve haksız rekabet davası ikame ettiğini, ancak davalı ... yenilik niteliğini haiz olmayan faydalı modelleri kötü niyetli bir şekilde kendi adına tescil ettirdiğini ve tescil haklarını kötüye kullandığını iddia ederek, davalı adına TR ...., TR ... ve TR ... sayı ile tescilli faydalı model belgelerinin yenilik niteliklerine haiz olmamaları sebebiyle hükümsüzlüğünü ve sicilden terkinini talep ve dava etmiştir.
BİRLEŞEN CEVAP : Birleşen Mahkememiz ... Esas sayılı dosyasında davalı vekili cevap dilekçesi ile, davacının işbu davayı açmasının nedeninin, açılan bu hükümsüzlük davasının bekleteci mesele yapılarak, faydalı modele tecavüz davasını sürüncemede bırakmak ve müvekkilinin hak ettiği tazminatı almasını ötelemek olduğunu, kendilerinin açmış oldukları tazmınat davasının üzerinden bir yıl geçtikten sonra hükümsüzlük davası açılmasının kötün niyetli olduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Mahkememizin 15/04/2021 Tarih, ... Esas - ... Karar sayılı "asıl dosya yönünden :davacının davasının KISMEN KABULÜNE, davalının davacı adına tescilli ... Y , ... Y ve ... Y nolu faydalı modelden doğan haklarına tecavüzün tespitine, durdurulmasına, tecavüz oluşturan davalı ürünleri ile münhasıran bu ürünlerin üretiminde kullanılan kalıplara el konularak imhasına, toplam 18.003,46 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair tazminat taleplerinin reddine, karar kesinleştiğinde hüküm özetinin masrafı davalıdan alınarak ülke çapında yayınlanan bir gazete ile ilanına,
birleşen mahkememizin .... esas sayılı dosyası yönünden:
davacının davasının reddine," dair verilen karar, taraf vekillerinin istinaf talebi üzerine dosyanın gönderildiği İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin 12/07/2023 Tarih, ... Esas - .... Karar sayılı ilamında belirtilen "Davacı- birleşen dosya davalısının dava dilekçesinde manevi tazminat talebinde bulunmasına rağmen, mahkemece hüküm fıkrasında ve gerekçeli kararda bu yönde değerlendirme yapılmamış olması usule aykırıdır. Mahkemece aldırılan bilirkişi raporlarından sadece birisinde faydalı modele tecavüz yönünden değerlendirme yapıldığı, işbu raporda da davalı - birleşen dosya davacısının ürününün davacı - birleşen dosya davalısının hangi faydalı modeline hangi istemler yönünden tecavüzde bulunduğunun açıklanmadığı, bu haliyle raporun yeterli olmadığı; ayrıca davalı- birleşen dosya davacısı vekilinin karar tarihinden önce dosyaya sunduğu delil ve belgeler uyarınca aralarında patent uzmanı bilirkişinin de bulunduğu yeni bir bilirkişi heyetinden, tarafların sair itirazlarını da kapsayacak şekilde kapsayıcı bir rapor alınması gerekirken, eksik inceleme ile karar verilmesi usule aykırı olduğundan; taraf vekillerinin istinaf istemlerinin kısmen kabulüyle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına" gerekçesi ile mahkememizce verilen karar kaldırılmış ve dosya yeniden yargılama yapılmak üzere mahkememize iade edilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi karar ilamı doğrultusunda dosya; dosya kapsamı deliller, taraf iddia ve savunmaları, önceki raporlar ve Bölge Adliye Mahkemesi kararı değerlendirilerek, asıl dava yönünden: davacının dayandığı her bir faydalı model yönünden ayrı ayrı değerlendirilmek suretiyle davalı tarafın davacının faydalı modelden doğan haklarına tecavüzünün olup olmadığı, birleşen dava yönünden; dava konusu faydalı model belgelerinin tescil tarihinde yürürlükte olan mevzuat hükümleri kapsamında hükümsüzlük koşullarının oluşup oluşmadığına ilişkin rapor tanzimi için bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, heyet tarafından sunulan 28/03/2024 tarihli rapor ile, davalı ürünlerinin, dava konusu TR ... Y sayılı faydalı modelin, TR ... sayılı
faydalı modelin ve TR .... Y sayılı faydalı modelin aynen / lafzi yolla kapsamında
olduğu,
söz konusu ürünlerin SMK m.141/1’de tanımlanan fiillere konu edilmesi durumunda faydalı
modelden doğan haklara tecavüzün gerçekleşmiş olacağı,
karşı dava bakımından dava konusu TR .... Y sayılı faydalı modelin, TR ...
sayılı faydalı modelin ve TR ... Y sayılı faydalı modelin tüm istemleri itibariyle yenilik
vasfına sahip olduğu
belirtilmiştir.
Davalı birleşen dosya nedeniyle davacı vekilinin bilirkişi raporuna itirazları üzerine dosya itirazları karşılar, delil olarak dayanılan uzman görüşüne katılmama sebeplerini açıklar ve özelilkle davalı tarafça kendine ait olmadığı belirtilen websitesi yönünden de gerekli açıklamalar yapılarak tecavüz yönünden sadece davalı ürünleri ile davalı websitesi değerlendirir ek rapor tanzimi için bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, heyet tarafından hazırlanan 14/10/2024 tarihli rapor ile, davalı ürünlerinin, dava konusu TR ... Y sayılı faydalı modelin, TR ... sayılı
faydalı modelin ve TR ... Y sayılı faydalı modelin aynen / lafzi yolla kapsamında
olduğu,
söz konusu ürünlerin SMK m.141/1’de tanımlanan fiillere konu edilmesi durumunda faydalı
modelden doğan haklara tecavüzün gerçekleşmiş olacağı,
karşı dava bakımından dava konusu TR ... Y sayılı faydalı modelin, TR ....
sayılı faydalı modelin ve TR .... Y sayılı faydalı modelin tüm istemleri itibariyle yenilik
vasfına sahip olduğu
belirtilmiştir.
Dosya kapsamı deliller, TPMK kayıtları, Bölge Adliye Mahkemesi kararı öncesi alınan raporlar ve Bölge Adliye Mahkemesi kararı doğrultusunda aldırılan bilirkişi rapor ve ek raporları birlikte değerlendirildiğinde; öncelikle birleşen mahkememizin .... Esas sayılı dosyası yönünden hükümsüzlüğü istenen dava konusu TR ... Y sayılı faydalı modelin, TR ....
sayılı faydalı modelin ve TR .... Y sayılı faydalı modelin gerek dosyaya ibraz edilen deliller ve gerekse resen yapılan araştırmaya göre, tüm istemleri itibariyle yenilik
vasfına sahip oldukları ve başka bir hükümsüzlük gerektirecek bir durumda bulunmadığı anlaşılmakla, davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
Asıl dosya yönünden yapılan değerlendirmede ise; ayrıntıları en son bilirkişiler ..., ... ve .... tarafından hazırlanan raporda belirtildiği üzere, davalı tarafından üretilip satışa arz edilen "..." isimli ürününün davacı adına tescilli TR ... Y sayılı faydalı model belgesindeki buluş ile aynı olduğu, yine davalı tarafından üretilip piyasaya satışa arz edilen "...." isimli ürününün davacı adına tescilli TR ... Y sayılı faydalı model belgesindeki buluş ile aynı olduğu, yine bu ürüne ait kullanılan ayarlı karkas tutucunun da davacı adına tescilli TR ... Y sayılı faydalı model belgesindeki buluş ile aynı olduğu, böylece davalının davacı adına tescilli faydalı modellerden doğan haklarına tecavüz eyleminin gerçekleştiği, dava ve olay tarihi itibariyle faydalı model koruma sürelerinin devam ettiği anlaşılmakla, davacının tecavüz yönünden davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Davacının maddi tazminat talebi yönünden yapılan değerlendirmede; davacının maddi tazminat seçeneği de değerlendirildiğinde en son aldırılan 13/12/2019 tarihli bilirkişi ek raporunda açıklandığı üzere davalının ticari kayıt ve belgelerine göre davalı tarafin mali tablolarında görülen Faaliyet Gideri oranı üzerinden yapılan hesaba göre, davalı tarafın dava konusu faydalı modele yönelik satışları üzerinden elde ettiği muhtemel kazancın 18.003,46 TL. sı olarak hesap edildiği, davacının aynı ürün için katlandığı faaliyet gideri oranı dikkate alındığında 195.158,24 TL olduğu bildirilmiştir. Davacının tercihi SMK 151/2-b maddesi uyarınca sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin elde ettiği net kazanca göredir. Buna göre, davalının elde ettiği net kazanç davalının kendi ticari kayıtları ve faaliyet gideri oranı gözetilerek hesaplanması gerekmektedir. Bilirkişi heyetince de davalının ticari kayıtlarına göre elde ettiği net kazanç 18.003,46 TL olarak tespit edilmiştir. Bu itibarla davacının maddi tazminat talebinin bu tutar üzerinden kabulü gerekmiştir. Dava tarihine kadar olan süreye kadar satışlardan elde edilen net kazanca hükmedildiğinden , dava tarihinden itibaren faiz yürütülmüştür.
Bölge Adliye Mahkemesi kararında işaret edilen davacının manevi tazminat talebi yönünden yapılan değerlendirmede ise; dava dilekçesinin netice-i talep kısmı incelendiğinde görüleceği üzere davacı vekili dilekçesinde maddi ve manevi zararımızın tazmini için HMK 107 maddesi kapsamında şimdilik 10.000,00 TL'nin haksız fiil tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tahsiline şeklinde talepte bulunduğu, ön inceleme duruşmasında ise şimdilik 10.000,00 TL maddi tazminat istiyoruz şeklinde açıklamada bulunduğu ve uyuşmazlığında maddi tazminat olarak tespit edildiği , böylece manevi tazminat yönünden usulen harcı yatırılarak açılmış bir dava bulunmadığından karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir. Bu itibarla aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ;
A-ASIL DOSYA YÖNÜNDEN;
1-Davacının davasının KISMEN KABULÜNE, davalının davacı adına tescilli ... Y , ... Y ve ... Y nolu faydalı modelden doğan haklarına tecavüzün tespitine, durdurulmasına, tecavüz oluşturan davalı ürünleri ile münhasıran bu ürünlerin üretiminde kullanılan kalıplara el konularak imhasına,
2-Toplam 18.003,46 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair tazminat taleplerinin reddine,
3-Karar kesinleştiğinde hüküm özetinin masrafı davalıdan alınarak ülke çapında yayınlanan bir gazete ile ilanına,
4-Davacının manevi tazminat talebi yönünden harcı yatırılarak usulen açılmış bir dava bulunmadığından KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince peşin alınan 170,78 TL harç ile 3.163,00 TL tamamlama harcının toplamı 3.333,78 TL harçtan, 1.229,81 TL ilam harcının mahsubu ile, 2.103,97 TL fazla harcın, karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
7-Karar tarihininde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince faydalı modele tecavüz yönünden hesaplanan 40.000,00 TL vekalet ücretinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Karar tarihininde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen maddi tazminat talebi yönünden hesaplanan 18.003,46 TL vekalet ücretinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine.
5-Karar tarihininde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince tarifenin 13/3 maddesi de gözetilerek reddedilen maddi tazminat miktarı üzerinden hesaplanan 18.003,46 TL vekalet ücretinin, davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan 31,40 TL başvuru, 170,78 TL peşin ve 3.163,00 TL tamamlama harcı olmak üzere 3.365,18 TL harç giderinden iadesine karar verilen 2.103,97 TL düşüldükten sonra kalan 1.261.21 TL harç giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davacı tarafından yapılan 782,00 TL tebligat-tezkere masrafı ve 24.900,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 25.682,00 TL yargılama giderinin, davanın kabul-red oranına göre 14.125,10 TL'sinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiyesinin üzerinde bırakılmasına,
8-Davalı tarafından yapılan 14.100,00 TL yargılama giderinin, davanın kabul - ret oranına göre hesaplanan 6.345,00 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, bakiyesinin üzerinde bırakılmasına,
B-BİRLEŞEN MAHKEMEMİZİN .... ESAS SAYILI DOSYASI YÖNÜNDEN :
1-Davacının davasının REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince hesaplanan 427,60 TL ilam harcından, 35,90 TL peşin harcın mahsubu ile, 391,70 TL bakiye karar harcının davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Karar tarihininde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince 40.000,00 TL vekalet ücretinin, davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
C-Talep halinde kararın taraflara tebliğine,
D-Karar kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansının ilgilisine iadesine,
Taraf vekillerinin yüzlerine karşı kararın tebliğinden itibaren 2 hafta süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. Açıkça okunup usulen anlatıldı.12/12/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır