T.C. BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2016/48
KARAR NO: 2019/530
DAVA: Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 15/01/2016
KARAR TARİHİ: 15/05/2019
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 20/05/2019
DAVA:Davacı vekili tarafından ibraz edilen dava dilekçesinde özetle, müvekkili ile davalının ticari ilişki içerisinde bulunduğunu, müvekkilinin davalı şirketin talepleri ve yönlendirmesi ile dilekçesindeki projeleri hayata geçirdiğini ve davalı şirkete teslim ettiğini, müvekkili şirketin yerli ve yabancı rakiplerinin tekliflerinden daha iyi bir teklif vererer ' ..."nin imalı konusunda davalı şirket ile mutabakata vardığını, 22/10/2010 tarihinde sözleşme imzaladığını, sözleşmede belirlenen şartlarda imal, sevk ve kurulumunu tamamlayarak teslim ettiğini, müvekkil şirkete herhangi bir ödemede bulunulmadığını, müvekkilinin ödeme almaksızın projeyi tamamladığını, bu projenin teslim edildiğine ilişkin sevk irsaliyeleri ve teslim tutanaklarının dilekçe ekinde mevcut olduğunu, taraflar arasında imzalanan sözleşmeye göre ödenmesi gereken toplam bedelin 476.000,00 euro ve KDV olduğunu, davalı şirketin 11/06/2013 tarihinde sadece 380.000,00 euro ve KDV ödediğini, 2009 yılı içerisinde hayata geçirilmiş olan "..... Projesi"ne davalı şirketin mağaza ve sevkiyat adetlerindeki artış sebebiyle eklemeler yapılması zaruretinin hasıl olduğunu, dava dışı ".... Makine" tarafından üretilen ayrıştırma ve okutma dolaplarının montajından sonra müvekkil şirket tarafından 18 adet dağıtım konveyoru ve 13 adet transfer konveyorunun davalı şirketin lojistik merkezine nakli ve yerleşiminin tamamlandığını, yeni talepler doğrultusunda müvekkil şirketin toplamda 86 adet konveyor, 10 sıralama makinesi, 2 adet ayrıştırma dolabının imalini ve saha kurulumunu gerçekleştirdiğini, davalı şirketin ..... projesi için ....... projesindeki emsal bedeller üzerinden ödeme yapılacağının müvekkili şirkete iletildiğini, bu projenin müvekkil şirket tarafından hayata geçirildiği ve teslim edildiğine ilişkin teslim tutanaklarının mevcut olduğunu, ..... projesi için davalı şirketten alacaklı olunan tutarın 633.805.00 euro ve kdv olduğunu, 2009 yılı sonu 2010 yılında davalı şirketin müvekkili şirketten "...." projesini hayata geçirmesini talep ettiklerini, bu proje ile barkotların hızlı ve etkin bir şekilde okutulmasının amaçlandığını, gerekli yazılım desteğinin de müvekkili şirketten alındığını, davalı şirket bünyesinde yapılan testlerde hatalar tespit edildiğini, sistemdeki hataların kaynağının dava dışı ...... firması tarafından tedarik edilen barkot lazer tarayıcılar olduğunun tespit edildiğini, davalı şirket tarafından sökülerek sistemden çıkarıldığını, müvekkili şirketin 5 adet hat için ikili "....." sistemi tedarik edildiğini, sisteme entegre edildiğini, müvekkili şirketin sistemin imali, tedariki, desteklenmesi için yapılan çalışmaların karşılığının 385.000,00 euro ve KDV olduğunu, kısmi ödeme mahsup edildikten sonra bu 3 proje için toplam 1.114,805 Euro ve KDV ödenmesinin gerektiğini belirterek şimdilik 300.000 TL'nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı vekilinin cevap dilekçesi ile davacı tarafın hangi proje için ne kadar alacak kalemi belirlendiğinin açıklanması gerektiğini, davacının taahhütü tamamen bir eser meydana getirme taahhütü olup bu ilişkinin ticari satım akti olarak ifade edilmesinin mümkün olmadığını, eser sözleşmesi için öngörülen 5 yıllık zamanaşımının uygulanması gerektiğini, davacı ile müvekkili arasındaki ticari ilişkinin boyutu ve tarafların üzerine düşen yükümlülükler ile sözleşmeye dayalı olarak gerçekleşen imalatlardan sonra hayata geçiremedikleri projelerden olan mini sorter ventus projesi ....leme projesi ve...... projesiyle ilgili olarak müvekkilin deposunda ciddi bir alan kapladığından şu an itibariyle tüm 3 projeye ait sistemler sökülmüş durumda olduğunu, davacı tarafından taahhüt edilen fayda sağlanamadığını, davacının dilekçesinde dava konusu mini sorter ventus, ikinci okutma alanı, ve ....leme projesine ait makinelerin teslim edildiğine dair sevk irsaliyelerinin bulunmasının hukuki olarak bir karşılığı bulunmadığını, davacı kendine bağlı olarak sistemin çalışması ve müvekkile daha çok mal ve hizmet satabilme konusunda hiçbir sınır gözetmediğini, kasıtlı hareketleri farkedildiğinde müvekkille tüm ilişkilerin kopartıldığını, davacı ile yapılmış eski sözleşmelerdeki parça değerlerinin bedelleri emsal olarak kabul edilemediğini, malzeme bedelleri piyasa raiçleri üzerinden tespit edilmesi gerektiğini, davacı ile oluşan ticari ilişki için usuli itirazlarına yönelik değerlendirme yapılmaması ve herhangi bir şekilde kabul anlamına gelmemek kaydıyla, hiç kullanılamayan mini sorter ventusa ait 96.000-EURO+ KDV lik bakiye kısmın davacı tarafından imal edilen bedeli tamamen ödenen ve çalıştıralamış bulunan sorter kargo asansörleri 6 lı grup imalatı bedelinden mahsubunun talep edildiğini, davacı tarafından imal edilmiş ancak teknik nedenlerle çalıştırılamadığından hukuki yarar yokluğundan davanın usulden reddine davanın zaman aşımı yönünden reddine 96.000-EURO+ KDV lik bakiye sorter kargo asansörleri 6 lı grup imalatı bedelinden mahsubunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, davacının dava konusu sözleşmeden kaynaklanan edimini sözleşmeye uygun olarak yerine getirip getirmediği getirmiş ise davalıdan alacaklı olup olmadığı, alacaklı ise miktarının ne kadar olduğu ayrıca davalının mahsup talebinin yerinde olup olmadığı ve mahsup koşullarının mevcut olup olmadığı hususlarına ilişkindir.
Davacı ve davalı şirketin yöneticilerinin kimlik bilgilerinin adreslerinin İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğünden sorulması ile ticaret sicil kayıtlarının celbine karar verilmekle, İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün 28/01/2016 tarihli ve .......sayılı müzekkere ekinde gönderildiği anlaşıldı.
Bakırköy .... Noterliğinden çekilen 18/09/2015 tarihli......evmiye nolu ve 15/10/2015 tarihli ..... yevmiye nolu her iki ihtarnamenin ve tebliğ belgelerinin onaylı örneklerinin celbine karar verilmekle, Bakırköy .... Noterliği'nin 01/02/2016 tarihli ve 2016/52 sayılı yazısı ekinde fotokopilerin mahkememize gönderildiği anlaşıldı.
Davacı tanığı .... duruşmada alınan beyanında, davacı şirkette 11-12 yıldır makine sorumlu olarak çalıştığını, davalının siparişi üzerine davacı taraf ..., ...., ikinci okutma ismi ile anılan bant ve makine sistemleri imal ettiğini, davalı iş yerinde bu makinelerin kurulumunu kendisinin yaptığını, kurulumunu yapan ekibin başında kendisinin bulunduğunu, söz konusu sistemleri çalışır vaziyette davalı tarafa teslim ettiklerini, teslimden sonra söz konusu makine veya sistemler ile ilgili bir arıza veya başkaca bir problem olup olmadığı yönünde herhangi bir bilgisinin olmadığını, görevi dışında olduğu için herhangi bir arıza olsa da kendisine iletilmeyeceğini, teslimden sonraki aşamalara ilişkin bilgisinin olmadığını belirtmiştir.
Davacı tanığı.... duruşmada alınan beyanında, davacı şirkette 15 yıldır tasarım sorumlusu olarak çalıştığını, davalının siparişi üzerine davacı tarafından imal edilen minisorter, .... isimli makineleri davalı işyerinde kendisinin de dahil olduğu bir ekip olarak kurulumunu yaptıklarını, her iki sistemin de teslim ettiklerinde çalıştığını, taraflar arasında daha önceden başlayıp devam eden başka projeler olduğunu, dava dışı bu projelerin tesliminden sonra dava konusu projelerin tesliminin yapıldığını, dava konusu projelerin dava dışı projelerin devamı mahiyetinde olduğunu, teslim tarihini net olarak hatırlamadığını, kurulumunu yapıp arkasından makine sistemini teslim ettikten sonraki aşamaları bilmediğini test amaçlı çalışmalar yapıldığını. makineleri kullanacak olanlara eğitimler verildiğini, ufak tefek bazı aksamalar olduğunu ancak ....'ın nezaretinde aksamaların giderildiğini, aksamaya yol açan ürünlerin değiştirildiğini ve yerine yenilerinin takıldığını belirtmiştir.
Davalı tanığı..... duruşmada alınan beyanında, davalı şirkette 15 yıldır bölüm yöneticisi olarak çalıştığını. dava konusu minisorter .... ve ikinci okutma alanı isimli makinaların kullanılacağı bölümün başında olduğunu, söz konusu makinaların kurulumundan önceki aşamalara ilişkin bilgisinin olmadığını, kurulum yapılıp son testler yapıldığında sarıetiket makinasında 100 etiketlik iş yapıldığı halde bunlardan sadece 2 etiketin basımı doğru çıktığını, 98 etiketin basımının yanlış çıktığını. diğer minisorter ile okutma makinasının da .... makinasına bağlı olarak çalışması gereken makinalar olduğu için .... makinasındaki bu hatalı çalışma nedeniyle hiç çalışmadığını, fiziki olarak kurulumunun yapıldığını, ancak çalışmadığını, makinaları teslim alma, kabul etme gibi bir görevinin olmadığını, son test yapılır iken davacı çalışanlarının kendileri ile beraber olduğunu, makinaların çalışmadığını bizzat kendilerinin de gördüğünü, sonraki süreci ise bilmediğini, dava konusu projelerden öncede kurulan makine sistemlerinde minisorter ve okutma alanı isimli alanlar olmadığını, dava konusu minisorter ve ikinci okutma alanı makinaların çalıştırılmamasının kendisinin kanaatine göre .... makinasının hatalı çalışması olduğunu, verimlilik testi yapıldıktan sonra dava konusu sarıetiket makinaları ve ayrıca minisorter ile ikinci okutma makinalarının söküldüğünü, davalıya ait bir depoda halen atıl olarak beklemekte olduğunu belirtmiştir.
Davalı tanığı .... duruşmada alınan beyanında, davalı işyerinde yaklaşık 5 yıldır makina mühendisi olarak çalıştığını, işyerine girdiğinde dava konusu makinaların davalı işyerinde olduğunu, dolayısıyla önceki aşamaları bilmediğini, kendisi işe başladığında minisorter makinasının kurulu olduğunu, sarıetiket makinasının kurulumunun devam ettiğini, okutma makinasının alanının kurulumunun daha sonra yapılacağını, .... o....a makinasının %25-%30 hatalı çalıştığını, randımanının %70-%75 civarında olduğunu, dolayısıyla bu makinanın teslimini davalı tarafın kabul etmediğini, testler davacı taraf ile beraber yapıldığı için davacının söz konusu hatalı çalışmadan haberinin olduğunu, tüm makinaları söktüklerini, davalıya ait bir depoda beklediğini, 2011 yılı sonuna doğru yapılan testte sarıetiket makinasının çalışmadığının tespit edildiğini, taraflar arasında bakım anlaşması olduğunu, daha sonra bu anlaşmayı iptal ettiklerini, bakımlarını kendilerinin yapacaklarını söylediklerini, daha sonra yapılan incelemelerde makinaların PLC sinde davacı tarafça şifre konulduğunu tespit ettiklerini, şifrelerdeki tarih geri alındığında makinaların çalıştığını belirtmiştir.
Davaya konu makinelerdeki davalı tarafın ayıp iddiası, ayıbın niteliği, ayıplı hali ile kullanılıp kullanılmadığı, ayıbın onarılıp onarılamayacağı, ayıp nedeniyle makinelerde tenzili gereken bedel varsa miktarı hususlarında ve taraflar arasındaki ticari ilişki ile dava konu makineler nedeniyle alacak borç durumunun tespiti için makinelerin bulunduğu ..... Mahallesi .... Sok. No:..... Esenyurt/İstanbul adresinde keşif günü ve saati belirlenerek keşif icrasına ve aynı gün defterler üzerinde inceleme yapılmasına karar verilmiş olup, bilirkişi heyeti raporunda özetle; davacı yan tarafgından dava konusu emtianın davalı yana teslim edildiğinne dair sevk irsaliyelerinin dosya münderecatında mevcut olduğu ve davalı yan tarafındanda bu durumun kabul edildiğini, taraflar arasındaki dava konusu 3 projenin yapılarak hayata geçirilmesi hususundabirlikte hareket edildiğini, davalının eksik veya hatalı teslim ile emtinanın ayıplı olduğu iddiasının davalının ispatına muhtaç olduğunu, kendileri tarafından yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde davacının davalıya teslimi etmiş oludğu dava konusu emtianın 3 adet proje kapsamında alacak tutarının 899.000,00-EURO ve KDV olduğunu beyan etmişlerdir.
Davalı tarafın rapora karşı itirazları hususunda bilirkişi heyetinden ek rapor alınmasına karar verilmekle, bilirkişi heyeti ek raporunda özetle; kök raporunda yapılan değerlendirme neticesinde, davalının kök rapora yapmış olduğu itirazlarına ilişkin olarak kök raporunda detaylı inceleme ve hesaplamalar bulunduğundan bu yönde kök rapora herhangi bir ilave yapılmasını gerektirecek herhangi bir hususun bulunmadığını beyan etmişlerdir.
Davacı vekili tarafından ibraz edilen ıslah dilekçesi ile 1.060.820,00 EURO karşılığı olan -1.060,820,00- EURO karşılığı -6.467.076,97- TL (Altı Milyon Dört Yüz Altmış Yedi Bin Yetmiş Altı Türk Lirası Doksan Yedi Kuruş) ye ıslah etmiş olup, davanın ıslah edilen rakamlar üzerinden ve faiziyle birlikte kabulüne, davalı taraftan tahsili ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Taraflar arasında davaya konu mini sorter projesi, .....ı projesi ve .... projesi kapsamında yapılan imalatların davalıya teslim edildiği, mini sorter ventus projesi kapsamında davalı tarafından davacıya 11/06/2013 tarihinde 380.000,00 euro ve KDV ödeme yapıldığı, bakiye kısmın ödenmediği konusunda uyuşmazlık bulunmayıp, uyuşmazlık davalıya teslim edilen 3 projenin ayıplı imal ve kurulumunun yapılıp yapılmadığı hususlarına ilişkindir.
Davalının zamanaşımı itirazı incelendiğinde; davacı isteminin eser sözleşmesinden kaynaklandığı ve TBK'nın 147/6. maddesinde belirtilen 5 yıllık zamanaşımına tabi olduğu ve davanın zamanaşımı süresinde açıldığı anlaşılmakla zamanaşımı itirazının reddine karar verilmiştir.
Ayıp, eserde olması gereken lüzumlu vasıfların veya sözleşmede kararlaştırılan vasıfların eksikliğini ifade etmektedir. İlk bakışta görülebilen veya basit muayene ile anlaşılabilen neviden olan ayıplar açık ayıp; ilk bakışta görünemeyen veya basit muayene ile hemen anlaşılamayan, sonradan kullanılmakla ortaya çıkan ayıplar ise gizli ayıp olarak nitelendirilmektedir. Ayıplı iş yukarıda belirtildiği gibi vasıf noksanlığını ifade ettiği halde, noksan iş yapılmayan işi ifade eder. TBK'nın 474-477. maddeleri ayıplı işler hakkında uygulanır. Eksik işler bu maddelerin kapsamında olmadığından bu hükümler eksik işlere uygulanamaz.
Eser sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklarda ayıplı imalât halinde açık ayıplarda 6098 sayılı TBK'nın 474. maddesinde iş sahibinin eserin tesliminden sonra işlerin doğal akışına göre imkan bulur bulmaz eseri gözden geçirmek ve ayıpları varsa bunu uygun bir süre içinde yükleniciye bildirmek zorunda olduğu, 477. maddenin 1. fıkrasında eserin açıkça veya örtülü kabulünden sonra yüklenicinin her türlü sorumluluktan kurtulacağı, gizli ayıplarda da aynı maddenin son fıkrasında eserdeki ayıbın sonradan ortaya çıkması halinde iş sahibinin gecikmeksizin durumu yükleniciye bildirmek zorunda olduğu, bildirmezse eseri kabul etmiş sayılacağı hükmü getirilmiştir.
Ayıp iddiası bakımından yapılan değerlendirmede; 26/03/2012 tarihli Yrd.Doç Dr. .... tarafından hazırlanan raporda, makinelerin otomasyon panolarının incelendiği, makine dokunmatik panelinde ani tork yükselmesi nedeniyle servo motor fren sisteminin bloke olduğu alarmı verilerek makinenin çalışmasının bloke olduğu, servo sürücü üzerinde yapılan incelemede herhangi bir fiziksel arızasının bulunmadığı, PLC tarihi gerçek tarih olarak alındığında sistemin bloke olup çalışmadığı, ileri tarihe alındığında ise normal çalıştığı, tarih kodlaması hatası yapıldığı hususları tespit edilmiştir. Mahkememizce atanan makine mühendisi bilirkişi tarafından hazırlanan raporda, bahsi geçen tespitlerin yazılım sisteminde bir sorun olduğunu gösterdiği, mahallinde yapılan keşifte bu sistemlerin komple sökülmüş halde olduğu, depoda hali hazırda çalışan başka sistemlerin içerisinde karışık şekilde kullanıldığı, belli bir kısmının ise sökülerek hurdaya ayrıldığı, sisteme ait olan yazılım, donanım ve endüstriyel sensör ve kamera sistemlerin sökülmüş olması nedeniyle herhangi bir test ve deneme yapılamadığı gibi davalı tarafın iddia ettiği ayıbın niteliği ile ilgili bir inceleme yapılamadığı belirtilmiştir. Bu haliyle davalı tarafın iddia ettiği ayıba ilişkin hükme esas alınabilecek bir tespit, tanzim olunan rapor bulunmadığı gibi yargılama aşamasında da ayıba ilişkin iddialar ispat edilebilmiş değildir. Taraflar arasındaki sözleşmelere konu projelerin davalıya teslim edildiği, projelerin bedeli, kısmi ödeme yapılan miktar, bakiye kısmın ödenmediği konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmayıp, uyuşmazlığı konu ayıp iddiası davalı tarafça usulüne uygun olarak ispat edilememiştir. Cevap dilekçesinde yemin deliline dayanılmış olmakla mahkememizce davalı tarafça davacıya yemin teklifinde bulunup bulunmadıklarına ilişkin beyanda bulunmak üzere süre verilmiş , davalı taraf ibraz ettiği dilekçesinde davacı tarafa yemin teklifinde bulunmadıklarını beyan etmiştir.
Mahkememizce alınan ve itibar olunan bilirkişi raporu ve ek rapor ile ödeme yapılan kısım mahsup edilmek suretiyle davacının davalıdan olan alacağı 899.000,00 euro ve KDV dahil 1.060.820 Eurodur. Davacı taraf ibraz ettiği ıslah dilekçesiyle 1.060.820,00 Euro karşılığının 01/03/2019 tarihli kur üzerinden çevirerek 6.467.076,97 TL'nin davalı taraftan tahsilini talep etmiş ise de, TBK 99/son maddesi uyarınca, davacının yabancı para alacağının aynen ödenmesini isteyebileceği gibi, vade ya da fiili ödeme tarihindeki TL karşılığnın ödenmesini isteyebileceği, davacının seçimlik hakkının dava tarihinde Türk Lirası üzerinden kullandığı anlaşılmakla dava tarihi olan 15/01/2016 tarihi itibariyle TCMB euro efektif satış kuru 3.3208 TL üzerinden bilirkişi raporu ile tespit edilen 1.060.820 Euro çevrilmek suretiyle davacının dava tarihi itibariyle 3.522.771,06 TL alacaklı olduğu tespit edilerek davanın kısmen kabul kısmen reddi ile 3.522.771,06-TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmiştir. Dava açılmadan önce davalıya yapılan ihtarnamenin tebliğ tarihi 22/09/2015 olup, ihtarnamede ödeme için verilen 15 günlük sürenin bitim tarihi olan 08/10/2015 tarihinde davalının temerrüde düştüğü kabul edilerek ticari faiz 08/10/2015 tarihinden itibaren işletilmiş olup, davalı tarafın zamanaşımı itirazının reddine, açılan davanın kısmen kabul kısmen reddi ile 3.522.771,06-TL'nin 08/10/2015 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilerek aşağıda yazılı olduğu biçimde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM;Gerekçesi Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
Davalı tarafın zamanaşımı itirazının REDDİNE,
Açılan davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE,
1-3.522.771,06-TL'nin 08/10/2015 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
2-Alınması gereken 60.160,13-TL harçtan peşin alınan ve ıslah harcının mahsubu ile bakiye kalan 130.198,98-TL'nin davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Dava ilk açılış harç gideri ile ıslah harcı olan 110.470,71-TL'nin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan 385,00-TL'den kabul red oranına göre 209,70-TL'nin davalı taraftan alınarak ile davacı tarafa verilmesine, davalı tarafından yapılan yargılama gideri olan 1911,00-TL'den kabul red oranına göre 870,08-TL'nin davacı taraftan alınarak davalı tarafa verilmesine, bakiye kısmın taraflar üzerinde bırakılmasına, karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgili tarafa iadesine,
4-Davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT uyarınca 100.427,71-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,
5-Davalı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT uyarınca 93.339,91-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı tarafa verilmesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, yapılan yargılama neticesinde kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize müracaatla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yolu açık olmak üzere oybirliğiyle verilen karar açıkça okunup, anlatıldı. 15/05/2019
Başkan ....
¸e-imzalıdır
Üye .....
¸e-imzalıdır
Üye .......
¸e-imzalıdır
Katip ....
¸e-imzalıdır