T.C. BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/106
KARAR NO: 2023/1145
DAVA: Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ: 02/02/2021
KARAR TARİHİ: 09/11/2023
KARARIN YAZILDIĞI TARİH: 07/12/2023
Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA; Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan iş bu davanın dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin muhasebe defter ve belgelerinin saklı bulunduğu ... Mahallesi ... Cad. No:99 Büyükçekmece/İstanbul adresinde bulunan ... isimli iş hanında 31/12/2020 tarihinde yangın meydana geldiğini, şirket yetkilisinin 22/01/2021 tarihinde yaşanan yangından haberdar olduğunu, müvekkilinin yokluğunda İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı İtfaiye Daire Başkanlığı Avrupa Yakası İtfaiye Şube Müdürlüğü'ne başvurularak kendilerine yangın raporu verilmesi talebinde bulunulduğunu, itfaiye yetkili birimleri tarafından 22/01/2021 tarihli yangın ek rapor düzenlendiğini ve müvekkili şirket yetkilisine verildiğini, müvekkili şirkete ait 2019 yılı dahil ve öncesine ait alış-satış faturaları, tahsilat makbuzları, tediye makbuzları, banka ekstreleri ve dekontları, SSK bildirge ve vergi beyannameleri, işçi özlük dosyaları, yevmiye -kebir –envanter defterleri, Vergi-SSK Ödeme Dekontları, yangın sebebi ile zayii olduğunu, TKK madde 82, (7) numaralı fıkra uyarınca 2019 ve geçmiş yıllara ait tüm defter, fatura ve sair belgelerimin zayi olduğuna zayi belgesi verilmesini dava ve talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava, zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.
Mahkememizden verilen 28/04/2021 tarih ve ... Esas ... sayılı kararı İstanbul BAM .... Hukuk Dairesi'nin 30/12/2021 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı ilamıyla kaldırılmakla yukarıdaki esasına kaydının yapıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce alınan 14/01/2023 tarihli Bilirkişi Raporunda özetle; Davacı tarafın zayi belgesi talep ettiği belgelerin, nitelikleri itibariyle davacının yapmakta olduğu ticari işe ilişkin ticari belgeler olduğu, ilgili belgelerin tamamının raporda belirtilen süreler nezdinde saklama yükümlülüğünün bulunduğunun tespit edildiği, tacirin ziyai öğrendiği tarihten itibaren 15 gün içerisinde ilgili yer yetkili mahkemesinde dava açması gerektiği, İBB İtfaiye Daire Başkanlığı Avrupa Yakası Şube Müdürlüğü tarafından alınan yangın raporunun 07/01/2021 tarihli olduğu, davacı tarafın iş yerinde meydana gelen yangının 31/12/2020 tarihli olduğu, daha sonra alınan ek raporun 22/01/2021 tarihli olduğu, davacının ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesine, kendisine zayi belgesi verilmesi istemiyle 02/02/2021 tarihinde dava açtığı, davacı tarafın 15 günlük yasal süresi içinde işbu davayı açtığı, tacirin TTK'nın 82/7 maddesinden yararlanabilmesi için tacirin basiretli bir tüccar gibi davranıp bir taraftan defterlerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında meydana gelmiş olmasının zorunlu olduğu, dosya muhteviyatına sunulan yangın raporunda ve yangın ek raporunda, davacı tarafın ticari defterler ve belgelerinin iş yerinde ortaya çıkan yangın ile zarar gördüğü, bu durumun davacı tarafın iradesi dışında meydana geldiğinin değerlendirildiği, TTK'nın 82. Maddesi uyarınca hukuki ve dosya kapsamında tüm nihai değerlendirmenin mahkemenin takdirine bırakılarak davacı tarafın zayi belgesi verilmesi hususundaki taleplerinin 3 tablo halinde irdelenerek raporda gösterildiği, 1 numaralı tabloda davacı şirketin 2014-2019 yılı ticari defterlerinin zayi olduğunu beyan ettiği, davacı taraftan talep edilmesine rağmen ticari defterlerin noter açılış ve kapanış tasdik sayfa görüntülerinin sunulmadığı ancak 6102 sayılı TTK m.64 ve VUK 182 gereğince tutulması mecburi olan ve raporda belirtilen tabloda 2014-2015-2016-2017-2018-2019 yıllarına ait ticari defterlerin açılış ve kapanış bilgilerinin sunulduğu, 2 numaralı tabloda davacı şirketin 2014-2019 yıllarına ait alış ve satış faturalarının zayi olduğunu beyan ettiği, davacı taraftan 2014-2019 yılları arası tüm alış satış faturalarının dökümlerinin talep edilmesine rağmen sadece 2016-2019 yılları alış ve satış faturalarının da dökümlerinin sunulduğu, 3 numaralı tabloda davacı şirketin 2014-2019 yıllarına ait raporda gösterilen dökümanda belirtilen belgelerin zayi olduğunu beyan ettiği, davacı taraftan talep edilmesine rağmen herhangi bir veri, belge veya liste sunulmadığı, davacı tarafın zayi belgesi verilmesi hususundaki taleplerinin 3 tablo halinde detaylı olarak raporda belirtilen tabloda sunulduğu ve irdelendiği, davacı tarafın talepleri ile ilgili TTK'nın 82. Maddesi uyarınca hukuki ve dosya kapsamında değerlendirmenin mahkemenin takdirine bırakıldığı görüş ve kanaatine varılmıştır.
Mahkememizce alınan 20/07/2023 tarihli Bilirkişi Ek Raporunda özetle; İstanbul .... Noterliğinin 16.06.2023 tarihli sunduğu üst yazı ekinde, davacı tarafın 2014-2015-2016-2017-2018-2019 yılları yevmiye, kebir ve envanter defteri noter açılış ve yevmiye defteri noter kapanış tasdik bilgilerinin yer aldığı görülmüştür.
TTK'nun 82. maddesi uyarınca hukuki ve dosya kapsamında tüm nihai değerlendirmenin sayın mahkemenin takdirine bırakılarak davacı tarafın zayi belgesi verilmesi hususundaki taleplerinin dosya muhteviyatına sunulan belgeler ve davacı tarafın itirazları ile birlikte yeniden değerlendirilerek 3 tablo halinde sunulduğu,
1 Numaralı Tablo İle İlgili Değerlendirme; Davacı şirket 2014-2019 yılı ticari defterlerin zayi olduğu beyan ettiği, İstanbul .... Noterliğinin 16.06.2023 tarihli sunduğu üst yazı ekinde, davacı tarafın 2014-2015-2016-2017-2018-2019 yılları yevmiye, kebir ve envanter defteri noter açılış ve yevmiye defteri noter kapanış tasdik bilgilerinin yer aldığı, Kök raporda, davacı tarafın 6102 Sayılı TTK.m.64 ve VUK.182 gereğince tutulması mecburi olan 2014-2015-2016-2017-2018-2019 yıllarına ait ticari defterlerin açılış ve kapanış bilgilerinin sunulduğu, davacı tarafından kök raporda sunulan ticari defter noter tasdik bilgileri ile noter tarafından sunulan bilgilerin birbiri ile örtüştüğü, davacı taraftan 2014-2015-2016-2018-2019 yılları yevmiye, kebir ve envanter defteri noter açılış ve yevmiye defteri noter kapanış tasdiklerinin yasal süresi içinde alındığı, 2017 yılı yevmiye, kebir ve envanter defteri noter açılış tasdiklerinin yasal süresi içinde alındığı, yevmiye defteri kapanış tasdikinin yasal süresi geçtikten sonra 12 Temmuz 2018 tarihinde alındığı görülmüştür.
2 Numaralı Tablo İle İlgili Değerlendirme; Davacı şirket 2014-2019 yıllarına ait alış ve satış faturalarının zayi olduğunu beyan ettiği, Kök raporda, davacı taraftan 2014-2019 yılları arası tüm alış satış faturalarının dökümlerinin talep edilmesine rağmen sadece 2016-2019 yılları alış ve satış faturalarının dökümlerinin sunulduğunun beyan edildiği, davacı taraf itirazında, Bilirkişiye 2014-2019 yılları arası tüm alış satış faturalarının dökümlerinin gönderilmiş olmasına rağmen raporda sadece 2016-2019 yılları alış ve satış faturalarının dökümlerini rapora yansıtıldığını, 2014 ve 2015 yılları fatura dökümleri raporda olmadığını, Raporun bu yönüyle eksik olduğunu beyan ettiği, kök raporda davacı tarafın zayi belge talep ettiği 2014-2019 yıllarına ait tüm alış ve satış fatura dökümlerinin talep edildiği ve uzunca süre de beklendiği, ancak sadece 2016-2019 yıllarına ait dökümlerin sunulduğu ve tablonun da yıl yıl rapora konu edildiği, eğer ki tarafıma 2014-2019 yılları arası tüm alış satış faturalarının dökümleri gönderilmiş ise dosyaya muhteviyatına da sunulması gerektiği/sunulabileceği, davacı tarafından dosya muhteviyatına itirazlarla birlikte yeni bir belge sunulmadığı, itirazların soyut şekilde yapıldığı, bu nedenle bu husustaki kök rapordaki sonuç ve kanaat değişmemiştir.
3 Numaralı Tablo İle İlgili Değerlendirme; Davacı şirket 2014-2019 yıllarına ait aşağıdaki belgelerin zayi olduğunu beyan ettiği, kök raporda, Davacı taraftan talep edilmesine rağmen bu hususla ilgili herhangi bir veri, belge veya liste sunulmadığının beyan edildiği, davacı tarafın itirazında, Bilirkişiye tablo 3'te yer alan tüm belge ve bilgilerin mail olarak atıldığını ve istenen tüm belgeler hakkında istenen açıklamaların yapıldığının beyan edildiği, kök raporda davacı tarafın zayi belge talep ettiği 2014-2019 yıllarına ait detayı verilen tüm belgelerin dökümlerinin talep edildiği ve uzunca süre de beklendiği, ancak sadece genel bilgiler içeren bir tablo sunulduğu ve tablonun da rapora konu edildiği, eğer ki tarafıma 2014-2019 yılları arası zayi belge talep edilen kalemlere ilişkin tüm belgelerin dökümleri gönderilmiş ise dosyaya muhteviyatına da sunulması gerektiği/sunulabileceği, davacı tarafından dosya muhteviyatına itirazlarla birlikte yeni bir belge sunulmadığı, itirazların soyut şekilde yapıldığı, bu nedenle bu husustaki kök rapordaki sonuç ve kanaat değişmemiştir şeklinde rapor düzenlemişlerdir..
Dava, davacı şirkete ait 2019 yılı dahil ve öncesine ait alış-satış faturaları, tahsilat makbuzları, tediye makbuzları, banka ekstreleri ve dekontları, SSK bildirge ve vergi beyannameleri, işçi özlük dosyaları, yevmiye -kebir –envanter defterleri, Vergi-SSK Ödeme Dekontları belgelerin yangında zayi olması nedeniyle zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.zayi olması nedeniyle zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.
Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesi uyarınca, bir tacirin saklamakla mükellef olduğu defter ve kâğıtlar; hırsızlık veya yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle ve kanuni müddet içinde ziya uğrarsa, tacir ziyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yerin yetkili mahkemesinden kendisine zayi belgesi verilmesini isteyebilir. Mahkeme, lüzumlu gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir. Böyle bir vesika almamış olan tacir defterlerini ibrazdan kaçınmış sayılır.
Somut uyuşmazlıkta; TTK'nın 82/7. maddesinde öngörülen hakdüşürücü süre içinde açıldığı anlaşılmaktadır.
TTK'nın 82/7.maddesinde, zayi belgesi verilmesini gerektirecek zayi olma durumları sınırlı olarak sayılmamış ise de tacirin zayi belgesi isteyebilmesi için, defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir.
Dosyada mevcut olay yeri raporuna göre 31/12/2020 tarihinde davacıya ait ticari işletmede yangın meydana geldiği, buna göre davacı taraftan bu yangın nedeniyle zayi olayına engel olunmasının beklenemeyeceği sabittir.
Mahkememizce toplanan tüm deliller hep birlikte değerlendirildiğinde, hüküm kısmında belirtilen ticari defterler bakımından zayi koşullarının oluştuğu anlaşılmakla bu yönden davanın kabulüne karar verilmiş olup, dava konusu diğer talepler bakımından Mahkememizce verilen süre üzerine iptali istenen belgeler ile ilgili davacı vekilince açıklamada bulunulsa da belirli ve somut bir şekilde buna ilişkin delil dosyaya sunulmamış olup hüküm kısmında belirtilen ve zayi olduklarına karar verilen ticari defterler dışında kalan diğer tüm taleplerin reddine dair karar verilerek aşağıda yazılı olduğu biçimde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
AÇILAN DAVANIN KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile,
1-Davacı şirkete ait İstanbul .... Noterliğince düzenlenen;
16/12/2013 tasdik tarihli ... yevmiye numaralı yevmiye defteri,
16/12/2013 tasdik tarihli ... yevmiye numaralı kebir defteri,
16/12/2013 tasdik tarihli .. yevmiye numaralı envanter defteri,
19/12/2014 tasdik tarihli ... yevmiye numaralı Yevmiye defteri,
19/12/2014 tasdik tarihli .... yevmiye numaralı Kebir defteri,
19/12/2014 tasdik tarihli ... yevmiye numaralı envanter defteri,
18/12/2015 tasdik tarihli ... yevmiye numaralı Yevmiye defteri,
18/12/2015 tasdik tarihli ... yevmiye numaralı Kebir defteri,
18/12/2015 tasdik tarihli ... yevmiye numaralı Envanter defteri,
16/12/2016 tasdik tarihli ... yevmiye numaralı yevmiye defteri,
16/12/2016 tasdik tarihli ... yevmiye numaralı Kebir defteri,
16/12/2016 tasdik tarihli ... yevmiye numaralı Envanter defteri,
18/12/2017 tasdik tarihli ... yevmiye numaralı Yevmiye defteri,
18/12/2017 tasdik tarihli ... yevmiye numaralı Kebir defteri,
18/12/2017 tasdik tarihli ... yevmiye numaralı Envanter defteri,
17/12/2018 tasdik tarihli .. yevmiye numaralı Yevmiye defteri,
17/12/2018 tasdik tarihli ... yevmiye numaralı Kebir defteri,
17/12/2018 tasdik tarihli ... yevmiye numaralı Envanter defterinin zayi olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin taleplerinin reddine,
2-Alınması gereken 269,85 TL harcın davacı tarafça yatırılan 59,30 TL harçtan mahsubu ile eksik kalan 210,55 TL'lik harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
3-Yapılan masrafların davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafça yatırılan ve bakiye kalan gider avansının davacı tarafa İADESİNE,
Dair, davacı vekilinin e-duruşma ortamında yüzüne karşı, yapılan yargılama neticesinde kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize müracaatla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 09/11/2023
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır