T.C. BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/1218
KARAR NO: 2024/302
DAVA: Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 30/12/2022
KARAR TARİHİ: 27/03/2024
KARARIN YAZILDIĞI TARİH: 29/03/2024
DAVA: Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan iş bu davanın dava dilekçesinde özetle; davalı tarafça Bakırköy ..... İcra Müd.nün ...... e sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını, ödeme emrinde borcun kaynağının cari hesap bakiye alacağı 39.258,54 USD yazıldığını, davalı tarafça müvekkilin iş yerine gelinerek menkul haczi ve muhafaza yapıldığını, ödeme emrinde yer alan borç kaynaklarının belirtilmediğini, borcun kaynağı vade farkı faturası olarak ileri sürmekte ise kabul edilmeyerek faturanın iade edildiğini belirtmiş ve borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin yaptığı ticari iş karşılığı kestiği faturaları USD cinsinden kestiğini ve cari hesabın işlediğini, davacı tarafça muhtelif tarihlerde ödeme yapılmış ise de cari hesap bakiye borcunun kaldığını, davacı taraf borcun kaynağının kur farkı olduğunu iddia etmekte ise de, yalnızca bunlardan ibaret olmadığını, davacının kesilen hizmet faturaları karşılığı işin yapılmadığını ileri sürmediğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davacı vekili mahkememize ibraz ettiği cevaba cevap dilekçesinde özetle; davalı tarafça "davaya konu borcun kaynağını yalnızca kur farkı faturaları oluşturmamakta olup cari hesabın içerisinde hizmet faturaları da bulunmaktadır. Davacının, müvekkil şirket tarafından kesilen hizmet faturalarının karşılığı işin yapılmadığına ilişkin bir iddiası da bulunmamaktadır." yönünde beyanlarına karşı fatura, “satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır” bu sebeple davalı tarafça her ne kadar cari hesap alacağından bahsedilerek sadece kur farkına dayalı olmadığı yönünde beyanlarda bulunmuşsa da müvekkili almış olduğu hizmet karşısında üzerine düşen edimleri yerine getirmiş olup davalı tarafın bahsetmiş olduğu gibi cari hesap alacağı söz konusu olmadığını, davalı taraf müvekkiline göndermiş olduğu tüm kur faturaları müvekkili şirket tarafından yasal süresi içinde itiraz edildiğini ve davalı tarafa iade edilmiş veya iade faturası kesildiğini, yani müvekkili şirket hiç bir zaman davalı tarafın kur fark faturasını kabul etmediğini, bir başka husus davalı taraf müvekkiline kur fark faturası veya başka bir adı altında fatura kesileceğini dair müvekkili şirketten bir talimat almadığı gibi müvekkili şirket davalı şirkete de bir talimat vermediğini, TTK göre davacı tarafın müvekkiline kur farkı veya başka bir adi altında fatura kesmesi için müvekkili şirket bu hususu çok net bir şekilde kabul etmiş olması gerekir ki böyle bir durum sözkonusu olmadığını, başka bir husus ise müvekkili şirket ile davalı şirket uzun yıllardan beri beraberce ticaret yaptıklarını beyanla; davalı tarafça cevap dilekçesinde ileri sürülen beyan ve itirazlarının reddi ile huzurdaki davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili mahkememize ibraz ettiği ikinci cevap dilekçesinde özetle; müvekkil şirket, davacı şirket ile arasındaki ticari iş karşılığı düzenlediği faturaları baştan beri amerikan doları (usd) cinsinden kesmiş olup ve söz konusu faturaları cari hesabına işlediğini, taraflar arasındaki ticari akdi ilişkinin USD cinsi üzerinden kurulmuş olması sebebiyle müvekkili şirket tarafından davacı şirkettten kur farkının talep edilebileceği izahtan vareste olduğunu, müvekili şirket tarafından usd cinsinden kesilen tüm faturaların açıklamalarında kur ve vade farkı ödeneceğine ilişkin ibarenin de yer alması ve davacının kur farkı fatualarını da ihtiva eden cari hesap kayıtlarına binaen cari müvekkil şirkete muhtelif tarihlerde bir kısım ödemelerde bulunmuş olması hususu da taraflar arasında kur farkına ilişkin teamülün bulunduğunu ispatladığını, dolayısıyla, davacının cevaba cevap dilekçesinde iddialarının dikkate alınmaması gerektiğini beyanla; davacının haksız ve mesnetsiz olarak ikame ettiği davanın esastan reddine, huzurdaki dava, müvekkilinin senede dayalı alacağının tahsilini sürüncemede bırakmak amacıyla açıldığından kötü niyetli davacı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Bakırköy ...... İcra Müdürlüğü'nün ...... Esas sayılı dosyasının celbi talep edilmiş, dosya uyap sistemi üzerinden mahkememize gönderilmiş olup, davalı tarafça davacı taraf aleyhine 39.258,54 USD üzerinden ilamsız icra takibi başlatıldığı anlaşılmıştır.
Tarafların ticari defterleri üzerinde 15/05/2023 günü saat 11:30'da Mahkememiz duruşma salonunda SMMM bilirkişi refakatiyle bilirkişi incelemesi yapılarak bilirkişi raporu tanzimine karar verilmiş olup, Bilirkişi SMMM ...... 'nın 04/09/2023 tarihli kök raporunda özetle; davacı ve davalı tarafından ibraz edilen ticari defter ve belgelerin incelenmesinde neticesinde; yanlar tarafından ibraz edilen ticari defterlerin usulüne uygun bir şekilde açılış ve kapanış tasdiklerinin yaptırıldığını, ticari defterlerinin birbirini teyit eder şekilde tutulduğunu, ticari defterlerinin yanların lehine delil niteliğinin Mahkemenin takdirlerinde olduğunu, yanlar arasında davalı tarafından davacıya iplik satışı yapılması şeklinde ticari ilişki kurulduğunu, davalı Uyguner tarafından davacı ....... aleyhine 04.10.2022 tarihinde Bakırköy ....... İcra Müd. ...... E. sayılı dosyası ile 39.258,54 USD'nin tahsili için takip başlattığını, davacı tarafından da söz konusu icra dosyasından borçlu olmadığı iddiası ile huzurdaki menfi tespit davasının açıldığını, rapor içerisinde yapılan tespitler neticesinde Mahkemece yanların TL bazında çalıştığına takdir edilmesi halinde; davacı ticari defterlerinde davalıya 45.084,31 TL borçlu gözüktüğünü, ancak davacının davalıya kestiği 17.02.2022 tarih 17.850,90 TL'lik faturanın davalı kayıtlarında olmadığını, davacının bu faturanın davalı borcu olduğunu ispat edememesi halinde davacının davalıya 62.935,21 TL borçlu olacağını, yine davalının davacıya kestiği 2.105,26 TL'lik faturanın davacı kayıtlarında bulunmadığını, davalının bu faturaların davacı borcu olduğunu ispat etmesi halinde, davacının davalıya 65.640,47 TL borcu olacağını, rapor içerisine yapılan tespitler neticesinde Mahkemece yanların döviz bazında kur farklı çalıştığına takdir edilmesi halinde; dava konusu icra takip tarihinde davalının davacıdan 39.258,54 USD alacaklı gözüktüğünü, davacının davalıya verdiği TL çeklerin vadelerinde ki kur farkı faturalarının büyük bir kısmını kabul ettiğini, Mahkemece yanlar arasında TL çeklerin vadesinde kur farkı faturasının kesilmesinin teamül haline geldiğine kanaat edilmesi halinde, bir diğer ifade ile TL çeklerin alındığı günkü değil de vadesinde ki kurdan dövize çevrilmesinin teamül haline geldiğine kanaat edilmesi halinde, davalı davacıdan 39.258,54 USD alacaklı olup, davacı kayıtlarında olmayan 2.705,26 TL (288,51 USD) faturaların davacı borcu olduğunun ispat edilememesi halinde davalının davacıdan 39.258,34 USD - 288,51 USD = 38.970,03 USD alacaklı olacağını, yine davacının davalı borcuna işlediği davalıda olmayan 17.02.2022 tarih 17.850,90 TL'lik (1.308,73 USD) faturanın davalı borcu olduğunun ispatlanması halinde davalının davacıdan 38.970,03 USD - 1.308,73 USD = 37.661,30 USD alacaklı olacağını, Mahkemenin yanların döviz bazında çalıştığı, ancak davacının verdiği çeklerin verildiği tarihteki kurdan dövize çevrilmesi gerektiğine kanaat edilmesi halinde; davalının davacıdan 39.258,54 USD alacaklı olduğunu, davacı borcuna çeklerin verildiği günle tahsil edildiği gün arasındaki fark olarak 21.240,63 USD borç işlendiğini, dolayısıyla bu seçenekte davalının 21.240,63 USD davacı borcuna işlemesinin uygun olmadığı ve 39.258,54 USD - 21.240,63 USD = 18.017,91 USD davalının davacıdan alacaklı olacağını, yine davalı tarafından davacı kayıtlarında olmayan 2.705,26 TL'lik (288,51 USD) faturaların davacı borcu olduğunun ispatlanamaması halinde 18.017,91USD - 288.51USD = 17.729,40 USD davalının davacıdan alacaklı olacağını, yine davacı tarafından davalı kayıtlarında olmayan 17.02.2022 tarih 17.850,90 TL'lik (1.308,73 USD) faturanın davalı borcu olduğunun ispatlanması halinde 17.729,40 USD- 1.308,73 USD = 16.420,67 USD davalının davacıdan alacaklı olacağını, yukarıda seçenekli olarak yapılan hesaplamaların karmaşıklığının, gerek davacının kur farklı çalışılmadığını iddia etmesi, gerek davacının davalının kur farkı faturalarından çeklere ilişkin olan kısmını kabul etmesi, gerekse yanlar arasında cari hesap faturalar konusunda da ihtilaf olmasından kaynaklandığını, yapılan tespitler neticesinde davacının menfi tespit taleplerinin Mahkemenin takdirlerinde olduğunu bildirmiştir.
Tarafların beyan ve itirazları doğrultunda bilirkişiden ek rapor alınmasına karar verilmiş olup, Bilirkişi SMMM .......'nın 31/10/2023 tarihli ek raporunda özetle; ek rapor kapsamında yapılan incelemeler neticesinde, tarafların itirazları rapor içerisinde cevaplanmış olduğunu, yanların döviz bazında kur farklı çalışıp çalışmadığı Mahkemenin takdirinde olduğunu, Mahkemece yanların TL bazında çalıştığına takdir edilmesi halinde; davacı ticari defterlerinde davalıya 45.084,31 TL borçlu gözüktüğünü, ancak davacının davalıya kestiği 17.02.2022 tarih 17.850,90 TL'lik faturanın davalı kayıtlarında olmadığını, davacının bu faturanın davalı borcu olduğunu ispat edemediğini, dolayısıyla davacının davalıya 62.935,21 TL borçlu olduğunu, yine davalının davacıya kestiği 2.705,26 TL'lik faturanın davacı kayıtlarında bulunmadığını, davalının bu faturaların davacı borcu olduğunu ispat edemediğini, dolayısıyla davacının davalıya 62.935,21 TL borçlu olduğunun değişmediğini, Mahkemece yanların döviz bazında kur farklı çalıştığına takdir edilmesi halinde; dava konusu icra takip tarihinde davalının davacıdan 39.258,54 USD alacaklı gözüktüğünü, davacının davalıya verdiği TL çeklerin vadelerinde ki kur farkı faturalarının büyük bir kısmını kabul ettiğini, Mahkemece yanlar arasında TL çeklerin vadesinde kur farkı faturasının kesilmesinin teamül haline geldiğine kanaat edilmesi halinde, bir diğer ifade ile TL çeklerin alındığı günkü değil de vadesinde ki kurdan dövize çevrilmesinin teamül haline geldiğine kanaat edilmesi halinde, davalı davacıdan 39.258,54 USD alacaklı olup, davacı kayıtlarında olmayan 2.705,26 TL (288,51 USD) faturaların davacı borcu olduğunun ispat edilemediğini, dolayısıyla davalının davacıdan 39.258,34 USD-288,51 USD= 38.970,03 USD alacaklı olacağını, yine davacının davalı borcuna işlediği davalıda olmayan 17.02.2022 tarih 17.850,90TL'lik (1.308,73 USD) faturanın davalı borcu olduğunun ispatlanamadığını, dolayısıyla davalının davacıdan 38.970,03 USD alacaklı olduğunun değişmediğini, Mahkemenin yanların döviz bazında çalıştığı, ancak davacının verdiği çeklerin verildiği tarihteki kurdan dövize çevrilmesi gerektiğine kanaat edilmesi halinde; davalının davacıdan 39.358,54 USD alacaklı olduğunu, davacı borcuna çeklerin verildiği günle tahsil edildiği gün arasındaki fark olarak 21.240,63 USD borç işlendiğini, dolayısıyla bu seçenekte davalının 21.240,63 USD davacı borcuna işlemesinin uygun olmadığı ve 39.258,54 USD - 21.240,63 USD = 18.017,91 USD davalının davacıdan alacaklı olacağını, yine davalı tarafından davacı kayıtlarında olmayan 2.705,26 TL'lik (288,51 USD) faturaların davacı borcu olduğunun ispatlanamadığı 18.017,91 USD-288.51USD = 17.729,40 USD davalının davacıdan alacaklı olacağını, yine davacı tarafından davalı kayıtlarında olmayan 17.02.2022 tarih 17.850,90 TL'lik (1.308,73USD) faturanın davalı borcu olduğunun ispatlanamadığını, dolayısıyla davalının davacıdan 17.729,40 USD alacaklı olduğunun değişmediğini bildirmiştir.
Taraflar arasında ticari ilişki bulunduğu konusunda uyuşmazlık bulunmadığı, uyuşmazlığın davacının davalıya Bakırköy ...... İcra Müd.nün ...... E sayılı dosya konusu miktar kadar borçlu olup olmadığı, davalının kur farkı talep edip edemeyeceği, edebilecekse miktarı, davalının kur farkı faturası dışında alacaklı olup olmadığı, davacının davalıya borçlu olup olmadığının tespiti hususlarına ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Kur farkı talep edilebilmesi için, kur farkı uygulamasına dair bir yazılı bir sözleşme veya taraflar arasında bu yönde oluşmuş bir teamülün bulunması gerekmektedir. Tarafların incelenen ticari defterlerine göre taraflar arasında 2020 yılından öncesine dayanan ve binden fazla kesilen fatura bulunduğu, davalının davacıya kestiği faturalardan örnekleme ile ibraz edilenlerin incelenmesinde, davalının faturalarının üzerinde "cari hesaplar dövizli takip edilmektedir. Faturamızın kayıtlarınıza dövizli kaydedilmesi önemle rica olunur. TL cinsinden yapılacak nakit veya çekli ödemelerde tahsil vadesindeki TCMB döviz satış kuru uygulanır" şerhi olduğu görülmektedir. Yine taraflar arasındaki ticari ilişkide davalının davacıya toplam 1.125.425,31 TL'lik kur farkı faturası kestiği, davacının bu faturalardan 271.943,46 TL'lik kısmını kabul ettiği, 853.481,85 TL'lik kısmını ise kabul etmediği görülmektedir. Davalı tarafından davacının TL olarak verdiği vadeli çekler alındığı günkü kurdan dövize çevrilerek davacının borcundan düşülmüş ve çeklerin tahsil vadesinde kur farkı faturası kesilerek çeklerin alındığı gün ile tahsil edildiği gün arasındaki döviz farkı davacı borcuna döviz olarak işlenmiştir. Yine davacı tarafça davalı şirkete gönderilen 22/07/2022 tarihli mailde "Nakit farkını keselim, siz de bana kur farkı faturasını kesebilirsiniz, çeklerden kaynaklanan kur farkını zaten kabul ediyoruz" denilmektedir. Ödemelerin çekle kabul edilmesi ve çekince ileri sürülmemesi sözleşmelerde ve faturalarda belirtilen kur farkı ve vade farkı tutarlarının alınacağı yönündeki hakkından vazgeçme anlamına gelmeyeceği gibi daha önceki uygulamalar karşısında davacının vade ve kur farkını göze alarak ödeme yaptığını kabul etme anlamında yorumlanmalıdır. Çek bir ödeme vasıtası olsa da ileri tarihli çek keşide etmek suretiyle yapılan ödeme Çek Kanunu düzenlemesi gereği çekin üzerinde yazılan düzenleme tarihinden önce bankaya ibraz edilemeyeceğinden vadeli ödeme anlamına gelmektedir. Dava konusu, kabul edilmeyen faturalar kur farkı faturaları olup, bu faturaların kaynağını oluşturan emtianın teslim alınmadığı öne sürülmediğine göre kur farkı faturalarına itiraz edilip iade edilmeleri sonucu değiştirmemektedir. Yani kur farkı alacağının doğduğu kabul edilince bu faturalara itiraz edilmesi kur farkı alacağının oluşmadığı anlamına gelmemektedir. Taraflar arasında kesilen kur farkı faturalarının büyük kısmının kabul edilmesi ve faturalar üzerine düşülen şerh taraflar arasındaki ticari ilişkinin döviz bazında kur farklı olduğu ve kur farkı faturası kesilmesinin teamül oluşturduğunu göstermektedir. Davacı kayıtlarında yer almayan 2.705,26 TL (288,51 USD)'lik kısmın davacı borcu olduğu ise ispatlanamamıştır. Mahkememizce alınan bilirkişi raporuna göre 288,51 USD'lik kısım ispatlanamadığından davalının davacıdan 38.970,03 USD alacaklı olduğu tespit edilmiştir. Bu sebeplerle açılan davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davacının Bakırköy ....... İcra Müdürlüğü'nün ...... esas sayılı takibe konu borcun 288,51-USD'lik kısmı yönünden borçlu olmadığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilerek aşağıda yazılı olduğu biçimde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
AÇILAN DAVANIN KISMEN KABUL KISMEN REDDİNE,
1-Davacının Bakırköy ....... İcra Müdürlüğü'nün ..... esas sayılı takibe konu borcun 288,51-USD'lik kısmı yönünden BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
2-Alınması gereken 427,60-TL harçtan peşin alınan 12.534,89 TL harcın mahsubu ile bakiye 12.107,2329 TL harcın davacıya İADESİNE,
3-Davacı tarafça sarf edilen ilk dava açılış harç gideri 12.615,59 TL'nin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
4-Davacı tarafça sarf edilen bilirkişi, tebligat ve posta masrafı 8.182,00-TL yargılama giderinden kabul oranı (%0,74) ret oranı (%99,26) dikkate alınarak hesaplanan 60,55-TL'nin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, bakiye kısmın davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Davalı tarafça sarf edilen 299,00 TL yargılama giderinin ret oranı (%99,26) dikkate alınarak hesaplanan 269,33 TL'sinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE, bakiye kısmın davalı üzerinde BIRAKILMASINA,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden davacı yararına A.A.Ü.T. gereğince takdir edilen 5.366,28-TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
7-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden davalı yararına A.A.Ü.T. gereğince takdir edilen 107.477,96-TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
8-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana İADESİNE,
9-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13.maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinden kabul-red oranına göre hesaplanan 3.096,92-TL'sinin davacıdan, 23,08-TL'sinin davalıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, yapılan yargılama neticesinde kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize müracaatla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yolu açık olmak üzere oybirliğiyle verilen karar açıkça okunup, anlatıldı.27/03/2024
Başkan .......
¸e-imzalıdır
Üye .....
¸e-imzalıdır
Üye ......
¸e-imzalıdır
Katip ......
¸e-imzalıdır