T.C. BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/577 Esas
KARAR NO: 2023/574
DAVA: Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 21/06/2022
KARAR TARİHİ: 30/05/2023
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH:05/06/2023
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacılar vekili vermiş olduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin pandemi sürecinde tıbbı eldiven alım satımı yapmakta olduğunu, pandeminin azalması sebebiyle şu anda emlak işi ile uğraşmakta olduğunu, davalının müvekkilinin arkadaşı olup, bu arkadaşlık ilişkisini iş ilişkisine dönüştürmek üzere müvekkili ile sadece yapacağı bir alım için anlaşma yapmış olduğunu, bu anlaşma gereği 85.000 TL'lik ticaret yapılacak ve karın yarı yarıya paylaşılacak olduğunu, bu nedenle davalının müvekkiline ortaklık için 30.000 TL (OTUZBİN) göndermiş olduğunu, müvekkilinin de üzerine katkıda bulunarak tıbbi eldiven için gerekli malları satın almış olduğunu, akabinde işlerin beklendiği gibi gitmemiş ve müvekkili ile davalının henüz işe başlamadan elindekileride kaybetmiş bulunduklarını, bu nedenle ortaklığın da kurulmamış olduğunu, davalının, müvekkilinin kendisini dolandırdığını düşünmüş ve vesile ile aralarında itilaf ortaya çıkmış olduğunu, müvekkilinin anlaşma için yaptığı ticarette 85.216,00-TL'lik ... Bankası 15/10/2021 vade tarihli, keşidecisi .... Tic. A.Ş. tarafından düzenlenen çek almış olduğunu, işbu çekin vadesi geldiği zaman ödenmemiş ve söz konusu çekle alakalı icra işlem ve karşılıksız çek keşide etmekten dolayı yasal yollara başvurulmuş olduğunu, ancak davalı tarafın bu durumu kabul etmemiş ve müvekkilinden gönderdiği parayı talep etmiş olduğunu, davalının parasını iade almak için müvekkili ve eşi hakkında 65.000 TL alacak tutarlı Küçükçekmece .... İcra Dairesi'nin .... Esas numaralı dosya ile ilamsız icra takibi başlatmış ve bu icra takibinin usul ve yasalara aykırı olarak muhtara tebliğ ile kesinleşmiş olduğunu, kesinleşen icra takibi sebebiyle davalının müvekkilinin tüm banka hesaplarına haciz koyduğu gibi müvekkiline ait olan ve müvekkilinin işinde kullandığı 500.000 TL değerinden fazla olan ... plaka sayalı aracına haciz ve yakalama şerhi koymuş olduğunu, aracın trafik tarafından yakalanmış ve şuanda yediemin otoparkında adeta çürümeye terk edilmiş olduğunu, muaccel bir alacak olmadan, davalının konu ile alakası olmayan diğer davacı ... hakkında da kötü niyetli olarak icra takibi yapmış olduğunu, davalının yapılan ticaretin sonuçsuz kalmasını müvekkiline mal etmiş ve zarara katlanmak istememiş olduğunu, öncelikli olarak teminatsız bir şekilde Küçükçekmece .... İcra Dairesi'nin ... esas numaralı dosyanın durdurulmasına, aksi halde %15 teminat ile icranın durdurulmasına, dosyada konulan hacizlerin ve araç üzerindeki yakalamanın kaldırılmasına, devamla tüm dosyanın kapak hesabının taraflarınca alacaklıya ödenmemek kaydı ile dosyaya bloke edilmesine ve buna bağlı olarak icranın durdurulması ile tüm hacizlerin fekkine karar verilmesini talep ettiklerini beyanla; öncelikle kötüniyetle açılan takibin DURUDULMASINA akabinde İPTALİNE, Küçükçekmece .... İcra Dairesi'nin .... Esas numara sayılı dosyasına dayanak teşkil eden alacaktan dolayı takip tarihi itibarı ile muaccel bir borçlarının da bulunmaması dikkate alınarak müvekkillerinin borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalıya usulüne uygun tebligat yapıldığı ancak davaya cevap vermediği görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava, davacılar hakkında başlatılan ilamsız icra takibi nedeni ile borçlu olunmadığının tespiti talebine ilişkindir.
İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne, Kahramanmaraş Tapu Sicil Müdürlüğü'ne ve Avcılar Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne yazılan müzekkerelere yanıt verilmiştir. Buna göre davalıların gerçek kişi tacir kaydının bulunmadığı, davacı ...'ın ikinci sınıf tacir olduğu, ... ve ...'nın mükellefiyet kayıtlarının bulunmadığı görülmüştür.
Mahkemelerin görevi kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir. 6100 Sayılı HMK'nun 114/c maddesi gereğince mahkemelerin görevi dava şartı olup, yasanın 115. maddesi gereğince mahkeme dava şartının bulunup bulunmadığını res'en araştırmakla yükümlüdür.
6102 Sayılı T.T.K.'nun 4. maddesinin 1. fıkrası 6335 Sayılı Yasanın 1. maddesi ile değiştirilerek ticari davalar her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları, T.T.K.'nun 4. Maddesinin a bendi gereğince T.T.K.'nun dan kaynaklanan davalar, T.T.K.'nun 4. maddesinin b, c, d, e, f bentlerinde sayılan davalar ve diğer özel kanunlarda Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğu kararlaştırılan davalar ticari dava olarak Ticaret Mahkemelerinde görülecektir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4.maddesinde hangi işlerin ticari dava olarak nitelendirilecekleri belirlendikten sonra anılan kanunun 5.maddesinde ticaret mahkemelerinin kuruluşu ve hangi mahkemelerin ticaret mahkemesi sıfatıyla bakacağı belirlendikten sonra asliye ticaret mahkemesi ile asliye ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olduğu belirtilmiştir.
Ticari davaları, mutlak ticari davalar, nisbi ticari davalar, yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç grubta toplamak mümkündür.
Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.
Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. 6102 sayıl TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi, hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira; Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.
Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.
Dava, banka hesabına gönderilen nakit ve ortak yapılacak iş için harcanılan miktarın tahsili talebi ile başlatılan takip nedeni ile borçlu olunmadığının tespiti talebine ilişkin olup takibe dayanak belgenin incelenmesinde kıymetli evrak niteliğinde olmadığı anlaşılmıştır. Taraflar tacir olmadığınından dava nispi ticari dava olarak kabul edilemeyecektir. Somut olayda mutlak ticari dava olarak nitelendirilebilecek bir husus da bulunmamaktadır. Takip dayağı olarak belirtilen açıklama ve dava dilekçesindeki anlatım uyarınca taraflar arasındaki uyuşmazlık adi ortaklığa ilişkindir. Davacının talebi genel hükümlere ilişkin olup talep ile ilgili genel mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemesinin değerlendirme yapıp karar vermesi gerekmektedir. Buna göre davaya bakma görevinin yetkili ve görevli Bakırköy Asliye Hukuk Mahkemelerine ait olduğu anlaşılmakla Mahkememizin görevli olmaması nedeniyle HMK'nun 114/.1.(c).b, 115. maddeleri gereğince davanın dava şartı yokluğundan reddine, Mahkememizin görevsizliğine dair karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
1-Mahkememizin görevli olmaması nedeniyle, HMK'nın 114/.1.(c).b,115. maddeleri gereğince davanın dava şartı yokluğundan reddine,
2-01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK'nın 20. maddesi gereğince taraflardan birinin görevsizlik kararı süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten, kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize başvurarak dava dosyasının görevli Bakırköy Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesini talep etmelerinin gerektiğine, aksi taktirde mahkememizce davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğine,
3-6100 sayılı HMK'nun 331/2 maddesi gereğince görevsizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmesi halinde yargılama giderlerine o mahkemenin hükmedeceğine; şayet görevsizlik kararından sonra davaya başka bir mahkemede devam edilmemiş ise talep üzerine mahkememizin dosya üzerinden bu durumu tespiti ile davacıyı yargılama giderlerini ödemeye mahkum edeceğine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, (e-duruşma ortamında) davalı tarafın yokluğunda, kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemelerinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 30/05/2023
Katip ...
¸
Hakim ...
¸