T.C. BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/989 Esas
KARAR NO: 2024/261
DAVA: İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Emanet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 02/11/2022
KARAR TARİHİ: 19/03/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 21/03/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Emanet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili vermiş olduğu dava dilekçesinde özetle; davalı/borçlu tarafından Büyükçekmece ... İcra Müdürlüğü’nün .... E. sayılı dosyası kapsamında tebliğ edilen ödeme emrine karşı süresi içerisinde yapılan itiraz üzerine icra müdürlüğü tarafından takibin durdurulmasına karar verilmiş olup, akabinde taraflarınca zorunlu arabuluculuk başvurusunda bulunulmuş, ancak görüşmelerin anlaşamama ile sonlandırılmış olduğunu, müvekkili davacı şirketin ... Liman Sahasında bulunan liman tesislerinde konteyner tahliyesi, yüklemesi, depolaması ve diğer terminal hizmetleri işi ile iştigal etmekte olduğunu, anılan iştigal alanı çerçevesinde müvekkili şirketin liman sahasına tahliye edilen ve davalı/borçlu firmanın eşya sahibi sıfatını haiz olduğu ..... numaralı konteynerler muhteviyatı emtianın, davalı/borçlunun yükü teslim almaması sebebiyle müvekkilinin liman sahasında bekletilmiş ve neticeden Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Ambarlı Gümrük Müdürlüğü tarafından verilen 12.12.2020 tarihli, .... numaralı imha kararı uyarınca imha edilmiş olduğunu, söz konusu yükün imha edilecek tesise getirilmesine yönelik nakliye bedelinin yanı sıra imha bedeli ilk olarak müvekkili şirkete fatura edilmiş ve anılan bedelin müvekkili şirket tarafından ödenmiş olduğunu, daha sonra müvekkili şirketin anılan bedellerin davalı/borçludan rücuen tahsili amacıyla Büyükçekmece ... İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosyası üzerinden davalı/ borçluya karşı icra takibi başlatmış olduğunu, davalı/borçlu tarafın, anılı icra dosyası üzerinden yaptığı itiraz ile bahse konu yük muhteviyatı yönünden herhangi bir sorumluluğu bulunmadığı, kendisine ihracatçı firma tarafından yanlış ürün gönderildiği dolayısıyla bahse konu yükler yönünden ithal anlaşması olmadığı, yüklerin imha ve nakliye bedellerinden doğan bedel yönünden yükle illiyet bağının bulunmadığı gerekçeleriyle borca itiraz etmiş olduğunu, davalı/ borçlunun bahse konu yükler yönünden satıcı ile arasında geçen anlaşmazlığın yükü muhafaza eden müvekkili şirketi etkilememekte olup davalı/borçlunun haksız itirazlarının iptali gerektiğini, davalı/ borçlu .... numaralı konteynerler muhteviyatı eşyanın sahibi olmakla, anılı yükün imhası ile ilgili imha ve nakliye bedellerinden hukuken sorumlu olup işbu nedenle müvekkili şirket tarafından ödenmek durumunda kalınan nakliye ve imha bedellerinin davalı/borçludan rücuen tahsili gerektiğini beyanla; davanın kabulüne, Büyükçekmece ... İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyasına yönelik davalı/borçlu firmanın vaki itirazının iptaline, takibin devamına, asıl alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere, davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretin davalı tarafta bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili vermiş olduğu cevap dilekçesinde özetle; müvekkili ile 3. Şahıs Çin firması arasında 81 Ton ... isimli emtianın alım-satımı hususunda anlaşılmış, bunun bedeli ödenmiş ve müvekkiline mail yoluyla gönderilen konşimento ve All Risk sigorta poliçesi örneğinde de .... olduğunun açıkça yazmakta olduğunu, buna rağmen donatan/taşıyan tarafından müvekkiline gönderilen .... referans no.lu Arrival Notice belgesi ile konşimento örneğinde gemiye yüklenen yükün .... olduğunun görülmüş olduğunu, müvekkilinin yapmış olduğu anlaşmaya aykırı olarak çakıl taşının müvekkiline teslim edilmek istenmesinin kabulü mümkün bulunmadığını, ülkeye getirilen ürünlerin müvekkilinin sipariş ettiği ürünler olmaması nedeniyle müvekkilince ürünler kabul edilmemiş, akabinde Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Ambarlı Gümrük Müdürlüğü tarafından verilen 12.12.2020 tarihli, .... numaralı imha kararı uyarınca imha edilmiş olduğunu, davacı/alacaklı görünen tarafça Büyükçekmece .... İcra Müdürlüğünün .... E. sayılı dosyası ile imha bedelinin müvekkilinden rücuen tahsili gerektiği iddiası ile icra takibi başlatılmış, anılan icra takibine halihazırda müvekkilinin davacı şirket ile herhangi bir hukuki illiyet bağı bulunmaması ve müvekkilinin de davacı şirkete herhangi bir borcu bulunmaması nedeni ile takibe itiraz edilmiş olduğunu, zira .... isimli emtianın müvekkili ile hiçbir ilgisi ve bağlantısı bulunmadığını, ayrıca müvekkiline teslimin gerçekleşmesi anına kadar olan sorumluluğun Çin firması ve Donatan/Taşıyan'a ait olduğunu, davacı tarafından davaya ve takibe dayanak gösterilen ..,..,... no.lu konteynerlar muhteviyatı olarak ifade edilen çakıl taşlarının müvekkilince ithal edilmesi söz konusu olmadığını, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Ambarlı Gümrük Müdürlüğü tarafından verilen 12.12.2020 tarihli, .... numaralı imha kararı uyarınca imha edilmiş çakıl taşlarının sorumluluğunun bizatihi ihracatçı firma ve/veya donatan-taşıyıcıya ait olduğunu, bu hususta sürecin başından itibaren tüm bilgilendirmelerin de gerçekleştirilmiş olduğunu, müvekkilinin söz konusu konteynerlarla Türkiye'ye getirilmiş ve MİLLİLEŞTİRİLMEMİŞ muhteviyat ile ilgili bir sorumluluğu bulunmadığını, ihracatçı Çin firması ve donatan/taşıyan firma tarafından ülkeye getirilen ürünlerin çakıl taşı olmasından dolayı işbu malların imha ve diğer giderlerinden de doğal olarak ihracatçı Çin firması ile donatan/taşıyanın sorumlu olduğunu, işbu imha edilmiş olan mallara ilişkin ithal talimatı ve anlaşması olmadığı gibi, ithalatçı firma ve/veya taşıyıcı tarafından teslimin de gerçekleştirilmemiş olmasından dolayı teslim öncesi giderlerden de müvekkilinin sorumluluğu bulunmadığını, teslimin gerçekleşmemiş olmasından dolayı mülkiyetin de müvekkiline geçmemiş olmasından dolayı eşya sahibi olarak müvekkilinin addedilmesinin hukuken mümkün olmadığını, dolayısıyla müvekkilinin, takip alacaklısı davacıya karşı herhangi bir borcu bulunmadığını, davacı yanın dava dilekçesinde müvekkilinin eşya sahibi sıfatını haiz olduğunu, bu sebeple Tasfiye Yönetmeliğinin 63. Maddesi gereği imha ve nakliye giderlerinden sorumlu olduğunu iddia etmekte olduğunu, davacı tarafın işbu iddiasının hakkaniyete aykırılık teşkil etmekte olduğunu, zira donatan/taşıyan tarafından Liman'a teslim edilmek istenen ya da gemiden indirilmiş bulunan emtiaların müvekkili ile hiçbir ilgisi ve bağlantısı bulunmadığını, Çin firması ile donatan/taşıyan firmanın tamamı ile müvekkilini aldatma gayesi ile hareket etmiş ve siparişe konu edilen emtiadan farklı ve hiçbir maddi değeri olmayan bir emtiayı taşımış olduğunu, taşıma ve teslim yükümlülüğünün de Çin firmasına ait olması nedeni ile söz konusu emtianın müvekkilince teslim alınması mümkün olmadığı gibi gelen emtianın müvekkili ile de herhangi bir bağlantısı ve emtia nedeni ile sorumluluğu bulunmadığını, müvekkilinin ..... Limanında teslim almayı taahhüt etmiş fakat gelen ürünler ile sipariş edilen ürünler arasındaki fark nedeni ile haklı nedenle teslimden imtina etmiş olduğunu, bu halde teslimin gerçekleşmemiş dolayısı ile yarar ve hasardan sorumluluk yükümlülüğünün de müvekkiline geçmemiş olduğunu, dolayısı ile Satıcı ve Taşıyıcı'nın sorumluluğu devam etmekle eğer imha nedeni ile bir ödemeden bahsedilecek ise işbu ödemenin sorumluluğunun satıcı ve taşıyıcıya ait olduğunu, sırf müvekkiline teslim edilmek üzere getirildiği ve müvekkilinin de herhangi bir taahhüt altına girmemiş olduğu çakıl taşlarından dolayı satıcı ve taşıyıcının belgeleri baz alınarak müvekkiline sorumluluk atfedilemeyeceğini, müvekkilinin kendi uhdesinde olmayan bir eşyanın doğal olarak sahibi de olmadığını beyanla; haksız, hukuka aykırı ikame edilen işbu davanın reddine, davacı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, itirazın iptali istemine ilişkin olup, taraflar arasındaki uyuşmazlık; davacı tarafa ait liman tesislerinde yer alan emtiaların teslim alınmamasına bağlı imha kararı uyarınca ödenen imha bedelinden davalı tarafın sorumlu olup olmadığı, davacı tarafın ödediği iddia ettiği imha bedelini davalı taraftan rücu edebilip edemeyeceği, Gümrük mevzuatı uyarınca ödenen bedelin davalı taraftan rücu edilebilip edilemeyeceği hususlarındadır.
Büyükçekmece .... İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosyasının celbi talep edilmiş, dosya uyap sistemi üzerinden mahkememize gönderilmiş olup, davacı şirket tarafından davalı aleyhine 50.373,50 TL asıl alacak üzerinden ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalı tarafça takibe itiraz edildiği ve takibin durmuş olduğu anlaşıldı.
Dosya kapsamı ve toplanan deliller hep birlikte değerlendirilerek, davacı tarafa ait liman tesislerinde yer alan emtiaların teslim alınmamasına bağlı imha kararı uyarınca ödenen imha bedelinden davalı tarafın sorumlu olup olmadığı, davacı tarafın ödediği iddia ettiği imha bedelini davalı taraftan rücu edebilip edemeyeceği, Gümrük mevzuatı uyarınca ödenen bedelin davalı taraftan rücu edilebilip edilemeyeceği hususlarının tespiti için tarafların Ticari Defter ve belgeleri ile dosya üzerinde 03/04/2023 günü saat 14:00'da Mahkememiz duruşma salonunda bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş olup, SMMM bilirkişi ... ve Gümrük Müşaviri bilirkişi .... 19/06/2023 tarihli raporlarında özetle; tarafların Ticari defter ve belgelerinin incelemesi yapılmış olup, 2020-2021-2022 yılları Ticari defterlerinin incelendiğini, defterlerinin açılış ve
kapanış onaylarının kanuni süresinde olduğu ve tarafların lehinde delil niteliği
taşıdığı kanaatine varılmış olup, nihai kararın mahkememize ait olduğunu, davacının Muavin defterine göre davalı hesap bakiyesinin 0,00 olduğunun görülmüş olduğunu, ancak davacının iddiası İmha bedeli için davacıya fatura düzenleyen ....
Metal Ltd Şti ile ilgili ticari defter kayıtlarında iki adet fatura ile imha bedeli ve
nakliye bedeli ödemesi yaptığı toplam ödemeler tutarının 50.373,54 TL olduğunun tespit edilmiş olduğunu, davalının ticari defterlerinden davacıya herhangi bir borç kaydına
rastlanmamış olduğunu, sektörel açıdan yapılan incelemeye göre ise yasal mevzuat hükümlerine göre davacının yaptığı bu imha ve nakliye masraflarını davalı taraftan isteyemeyeceği kanaati hasıl olduğunu bildirmişlerdir.
Ambarlı Gümrük Müdürlüğüne müzekkere yazılarak 11.01.2017 tarih ve ve .... numaralı gümrük beyannamesinin bir örneğinin istenilmesine, müzekkereye ikmalen cevap verildiğinde dosyanın teknik bilirkişiye tevdi ile asıl raporda tespit edilen hususların gerekçeli olarak belirtilemek, denetime elverişli ve maddi olaya uygun ve davacı vekilinin raporda itirazında belirttiği hususlarda ek rapor tanziminin istenilmesine karar verilmiş olup, kök rapor sunan Gümrük Müşaviri bilirkişi .... 13/12/2023 tarihli ek raporunda özetle; davacının yaptığı imha masrafları; ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde Tasfiye Yönetmeliği kapsamında eşya sahibine Rücu hakkı saklı olduğu, ancak eşyanın sahibinin kim olduğunun tespit edilmesi gerektiği,
eşyanın sahipliğinin değerlendirilmesi açısından;
dava dışı Çin firması tarafından gönderilen, dava konusu olan imha edilen çakıl
taşlarının taraflar arasındaki ticari ilişki ile alakasız bir eşya olduğu, gönderilen çakıl
taşına ilişkin davalının kendisine ulaşan taşıyıcının göndermiş olduğu varış ihbarı ve
ekindeki onaysız konşimento ile haberdar olduğu, davalının taşıyıcıya ihtar çekerek,
varış ihbarında belirtilen belgeler ile kendisinde bulunan konşimentonun farklı
olduğunu bildirdiği, çakıl taşı eşyayı kabul etmediğini ve teslim almayacağını ihtar
ettiği, bu anlamda davalının teslim alıp kabul ettiği çakıl taşlarına ilişkin konşimento
bulunmaması, çakıl taşlarının hakimiyetinin davalıya geçmemiş olması, davalı firma
tarafından Gümrük İdaresine eşyanın kendisine ait olduğuna dair herhangi bir ithalat
beyannamesi verilmediği, taşıyıcı tarafından getirilen ve gümrüğe sunulan çakıl
taşlarına ilişkin dosya içerisinde mevcut bir fatura bulunmaması hususları bir arada
değerlendirildiğinde; takdiri ve değerlendirmesi mahkememize ait olmak üzere eşyanın
sahibinin davalı olarak kabul edilemeyeceği kanaati oluştuğunu, somut olayın tam olarak aydınlatılması, ayrıca dava dışı taşıyıcı ve dava dışı
gönderici Çin firmasının sorumluluklarının ayrıntılı anlaşılması için, (....) numaralı orijinal konşimentonun dosya
arasına alınması ve konşimentoda değişiklik yapılıp yapılmadığının taşıyıcıya
sorulması, varsa taşıma sözleşmesinin istenmesinin aydınlatıcı olacağını bildirmiştir.
Dava, Gümrük Müdürlüğünce alınan imha kararı uyarınca ödenen imha ve nakliye giderlerinin rücuen tahsili amacı ile başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir. Davacı taraf davalının eşya sahibi sıfatını haiz olduğunu ürünlerin imha ve nakliye giderinin dava dışı şirkete ödendiği, ödenen bedelden davalı tarafın sorumlu olduğu iddiası ile talepte bulunmaktadır. Davalı taraf ise, dava dışı Çin firması ile belirli ürünün gönderilmesi hususunda anlaşmaya varıldığını, ancak dava dışı Çin firmasının belirtilen ürün yerine başka bir ürün gönderdiğini, eşya sahibi sıfatı bulunmadığından yapılan ödemelerden de sorumlu olmadığı gerekçeleri ile davanın reddini savunmuştur. Ürünlerin davalı tarafa teslim edilmediği hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Buna göre uyuşmazlık ilgili gümrük mevzuatı ve genel hükümler uyarınca imha ve nakliye giderlerinden sorumlu tutulması gerekir gerekmediğine ilişkindir.
4458 sayılı Gümrük Kanunu madde 46 uyarınca gümrüğe sunulan eşyaya, gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım tayin edilir.
Özet beyan kapsamındaki eşyaya, gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım belirlenerek, buna
ilişkin işlemler; a) Denizyolu ile gelen eşya için, özet beyan verildiği tarihten itibaren kırk beş gün,
b) Diğer bir yolla gelen eşya için, özet beyanın verildiği tarihten itibaren yirmi gün içinde tamamlanır.
Madde 50 uyarınca 46 ncı maddeye göre belirlenmiş süreler ile 48 inci maddenin 2 nci fıkrasında
belirtilen süre içinde kendilerine gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım tayini için gerekli
işlemlere başlanmamış eşya, herhangi bir adli veya idari takibata konu olmaması halinde, 177
ila 180 inci madde hükümlerine göre tasfiye edilir . Madde 53 uyarınca Gümrük idareleri, şartlar gerektirdiği takdirde, gümrüğe sunulan eşyayı imha ettirebilir.
Gümrük idareleri bu durumu eşya sahibine bildirir. Eşyanın imhasına ilişkin masraflar eşya sahibinden tahsil edilir.
Madde177 uyarınca Gümrük idareleri, söz konusu eşyayı durumu belirleninceye kadar, eşya sahibinin risk ve
hesabına gümrüğün gözetimindeki özel bir yere sevk edebilir.
Madde 178 uyarınca tasfiye kararı verilebilir.
Burada tespit edilmesi gereken husus eşya sahibini tespitidir. 4458 sayılı Gümrük Kanununda eşya sahibi ayrıca tanımlanmamıştır. Buna göre dış ticarette teslim kuralları gereği satıcı teslim yükümlülüğünü, mallar varma yerine
ulaştığında değil, malları ilgili kural uyarınca taşıyıcıya tevdi ettiğinde yerine getirilmiş sayılır.
Bilirkişi raporunda da yapılan tespitler ve konuya ilişkin açıklamalar da dikkate alındığında uyarınca satım sözleşmesi her zaman bir varma limanını belirtmekle beraber, mallara ilişkin ziya ve
hasarın alıcıya geçtiği yer olan yükleme limanını belirtmeyebilir. Eğer, yükleme limanı alıcı açısından
özellikle önemliyse, taraflara bunun sözleşmede mümkün olduğunca açık bir şekilde düzenlenmesi
önerilir.
Tarafların, kararlaştırılan varma limanındaki ilgili noktayı mümkün olduğunca açık bir şekilde
belirlemesi önerilir. Zira bu noktaya kadar oluşacak masraflar satıcı tarafından karşılanır. Eğer satıcı, taşıma sözleşmesine ilişkin
olarak varma limanında malların boşaltılmasına ilişkin masrafları üstlenmek zorunda kalırsa, aksi
taraflarca kararlaştırılmadığı sürece, bu masrafların alıcı tarafından tazminini isteyemez.
Konşimento (B/L) malın sahiplik belgesidir ve bahse konu olan
yükleme ile ilgili olarak malın belgelerinde (sahipliğini gösteren belgelerde) yükleten firma navlun
ödemesini yapmışsa bu firma her kimse bu tür durumlarda sorumluluk da bu şirkete aittir.
Alıcı olarak söz konusu firmaya açılmış bir beyanname yoksa, nakliyeciden evrakları da alınmamışsa,
gönderici firma veya nakliyeci hala malın mülkiyetine sahiptir. Eğer alıcı tarafından hiçbir evrak
alınmamışsa orijinal konşimentoda dahil bütün evrakları satıcıya iade edilmelidir.
Bu görevi taşıyıcı ifa edecektir. Bu nedenle taşıyıcı/nakliyeci eşyaların mülkiyetini elinde bulunduran
taraf olarak evrakları iade ettiğinden bu yükle ilgili sahiplik alıcıda bulunmadığı gibi alıcı açısından
herhangi bir sorumlulukta söz konusu değildir.
ICC kuralları gereği alıcının kendisine ait olmayan bir malla ilgili bir konşimento (B/L) seti yâda eşyanın
sahipliğine ilişkin bir talebi bulunmadığı için; bahis edilen, imha, kurtarma satısı, acık arttırma vs. gibi
yükleri derhal elden çıkartma imkânı sağlamak üzere yükler ile ilgili devredebilecek bir hak söz konusu
değildir. Söz konusu hakların tamamı hala eşyanın sahipliğini elinde bulunduran gönderici veya
onun ifa yardımcısı olan taşımacı/nakliyeci şirketine aittir. Bu nedenle söz konusu şirketin talimatı
doğrultusunda hareket edilmesi gerekmektedir. Sahipliği elinde bulunmayan bir malla ilgili müştereken
ve müteselsilen evraklarda alıcı gözüken firmanın mesul tutulması uluslararası deniz taşımacılığı
kurallar ve Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde yapılan yasal düzenlemelere aykırıdır.
Somut olayın değerlendirilmesinde davacının dava dışı üçüncü kişiye yapmış olduğu navlun ve nakliye giderlerinden davalının sorumluluğunun bulunmadığı, davalının satım sözleşmesine konu olan ürün haricinde başka bir ürünün gönderilmesi dolayısı ile ürünün nakliye ve giderlerinden sorumlu olamayacağı, açıklanan bu nedenlerle açılan davanın reddine karar vermek gerektiği kanaatine varılmış ve aşağıda belirtildiği şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
AÇILAN DAVANIN REDDİNE,
1-Alınması gereken 427,60 TL harcın peşin alınan 608,39 TL harçtan mahsubu ile bakiye kalan 180,79 TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya İADESİNE,
2-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13.maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
3-Davacı tarafça sarf edilen yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden davalı yararına A.A.Ü.T. gereğince takdir edilen 17.900,00 TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
5-Davacı tarafça yatırılan ve kullanılmayan bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya İADESİNE,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemelerinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 19/03/2024
Katip ...
¸
Hakim ....
¸