T.C. BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/1129 Esas
KARAR NO: 2024/667
DAVA: Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ: 22/11/2023
KARAR TARİHİ: 14/06/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 27/06/2024
Davacı tarafından mahkememize açılan dava dosyasının incelenmesi sonunda;
İSTEM:
Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin, ..... Büyükşehir Belediyesi'nin iştirak şirketi olduğunu, ..... Büyükşehir Belediyesinden ihale yoluyla aldığı işleri yapmak için İş Kanunu hükümleri çerçevesinde personel istihdam ettiğini, bu çerçevede müvekili şirket bünyesinde 12.07.2013-30.06.2016 tarihleri arasında çalışmış olan dava dışı ...'in SGK yazısı gereği emekliliğe hak kazandığını, müvekkili şirketin dava dışı ...'in son çalıştığı işyeri olması sebebiyle, 12.07.2013-30.06.2016 tarihleri arasında ... Alım İşi kapsamında "Temizlik Personeli" olarak alt işverenlerinde çalışmış olduğu döneme ilişkin kıdem tazminatları da dahil olmak üzere tüm yıllara ait kıdem tazminatının ödendiğini, müvekkili şirketin davalı şirketlere tekabül eden kıdem tazminatı tutarları dahil, dava dışı ...'in kendisine ait ... Bankası .... ıban numarasına 02.08.2022 tarihinde 29.936,88 TL Kıdem Tazminatı ödemesi yatırdığını, bu durum karşısında ilgili kanun hükümleri gereğince işçi ...'in davalı alt işveren şirketlerde çalıştığı dönemlere (12.07.2013-30.06.2016) ait işçilik alacaklarına ilişkin yapılan yapılan ödeme olan 30.165,84 TL'nin davalı şirketlerden müştereken ve müteselsilen talep talep etme zarureti hasıl olduğunu, müvekkili şirketin davalı şirketlerle İş Kanunu ve Kamu İhale Kanunu kapsamında ".... Alım İşi ihalesiyle" 2013-2014-2015 ve 2016 yıllarında ekte sunulan hizmet alımı sözleşmelerini imzalamış olup, taraflar arasında alt işverenlik ilişkisi oluştuğunu, davalı şirketlerle imzalanan alt işverenlik sözleşmelerinin müvekkili şirketin eski unvanı olan .... A.Ş. İle imzalandığını, "... Alım İşi" başlıklı yapılan alt işverenlik sözleşmelerinin teknik şartnamelerinde her türlü işçi- işveren uyuşmazlıklarındaki işçi hak ve alacaklarından alt işverenin sorumlu olduğuna ilişkin hüküm bulunduğunu, davalıların kendi ihale döneminde doğmuş olan işçilik alacaklarının tamamından sorumlu olduklarını" iddia ederek 30.165,84 TL işçilik alacaklarına ilişkin 02.08.2022 tarihinde yapılan ödemenin, ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen rücuen tahsilini talep ve dava ettiği görülmüştür.
YANIT:
Davalı ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekilinin cevap dilekçesinde özetle; Davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu, dava dışı işçinin emeklilik sebebiyle işten ayrılarak kıdem tazminatının ödenmesi için davacı idareye müracaat ettiğini, davacı tarafından yapılan kıdem tazminatı ödemesi sebebiyle iş bu dava ikame edildiğini, dava dışı işçinin tüm çalışması davacı kamu kurumunda geçmiş olup, sorumluluk da kamu kurumu olan davacıda olduğunu, 6552 sayılı yasa ile 4857 sayılı yasada yapılan değişiklikler sonrası kıdem, ihbar tazminatı ile ücret, izin, fazla mesai ve genel tatil alacakları yönünden yüklenici şirketin hiçbir sorumluluğu kalmadığını, tüm tazminat ve ücret alacaklarından ilgili kamu kurum ve kuruluşunun tek başına sorumlu olduğunu, kamu İhale Kurumu kararında da açıkça ifade edildiği üzere huzurdaki işbu dava ile müvekkili şirkete mevzuat ile yüklenmeyen bir külfetin rücu davası ile istendiğini, işbu davada talep edilen söz konusu alacaklar ve diğer giderler için işçilik kalemleri üzerinden ödenecek %3’lük tutarın iddia konusu düzenlemeden kaynaklanacak parasal tutarı karşılamayacağı izahtan yoksun bir mesele olduğunu, 4734 Sayılı K.İ.K. gereği teklif fiyatın içerisine kıdem tazminatının konulmasının hukuken mümkün olmadığını, dava konusu sözleşmeyle yapılan işler ihaleye çıkıldığında davacı tarafından bir idari şartname yayınlanmış ve müvekkilinin bu şartnameye göre ihaleye girdiğini, kurumca hazırlanan idari şartname sözleşmenin ayrılmaz bir parçası ve eki olup teklif fiyata dâhil hususların içinde nelerin yer aldığının tek tek sayıldığını, bu şartname gereğince; “Teklif Fiyata Dâhil Olan Giderler”; işçilik ücreti, 6 gün ve 45 saat üzerinden belirlenmiş olup yol ve yemek ücreti eklenmek suretiyle sınırlandırıldığını, davacının hem 6552 sayılı yasayla getirilen değişiklik başta olmak üzere tüm yasal düzenlemeler sebebiyle hem de müvekkili ile imzalamış oldukları sözleşme ve eki ihale dokümanları gereğince kıdem tazminatı için rücu hakkı bulunmadığını , açıklanan nedenlerle davanın reddini iddia ve talep ettiği görülmüştür.
Davalı .... Sanayi ve Tic.Ltd.Şti. vekilinin cevap dilekçesinde özetle; Davacının davasının görev, yetki, pasif husumet, zamanaşımı, hak düşürücü süre ve diğer usul ve esas yönlerinden kabule şayan olmayıp reddi gerektiğini, müvekkili şirket ile davacı kurum arasındaki sözleşme ve eklerinde müvekkili şirkete ihale kapsamında çalışacak personelin ücretleri dışında kıdem tazminatının da maliyetlendiğine yönelik herhangi hüküm bulunmadığından işçiye ödenecek kıdem tazminatlarından ihaleyi yapan kurumun sorumlu olacağını, bu konuda konunun yoruma açıklığından hareket eden yasa koyucu 6552 Sayılı Yasanın 8. Maddesi ile 4857 saylı İş Kanunun 112. Maddesi değiştirilerek işçinin kıdem tazminatından Asıl İşveren Kurum sorumlu tutulduğunu, Bu yasal düzenleme ile davacı kurumun rücu hakkı kalmadığını, müvekkili şirket ile davacı kurum arasındaki sözleşmede kıdem tazminatından müvekkili şirketin sorumlu olacağına yönelik herhangi bir hüküm bulunmadığını, devreden durumunda bulunan müvekkili şirketin kıdem tazminatından sorumluluğu işverenlik süresi ve bu sürenin sona erdiği tarihteki ücrete göre hesaplanacak kıdem tazminatı tutarı ile sınırlı olması gerektiğini, dava dışı işçinin o dönemdeki ücret bordrosu ve SGK kayıtlarının celbi gerektiğini, İşçinin ücretinin daha sonra olağan veya olağan dışı olarak artmasından müvekkil şirket sorumlu tutulamayacağını, ödeme yapan üst işverenin yaptığı ödemeyi hangi kriterlere göre ödediğinin denetime tabi tutulması, ödemenin işçi açısından sebepsiz zenginleşmeye yol açıp açmadığının da incelenmesi gerektiğini, dava dilekçesi içeriğinden dava dışı işçinin, hizmet alım sözleşmeleri ile alt işverenlerin işçini olarak ve bilahere de 01.04.2018 tarihinde itibaren ise kanun hükmündeki kararnameye istinaden, davacı kurumda daimi işçi kadrosuna geçirildiği, bu kapsamda dava dışı işçinin SGK hizmet cetvelinde alt işverenlerin yanından çıkış kodu olarak 39 (696 KHK ile kamu işçiliğine geçiş) bildirilip bildirilmediğinin tespiti gerektiğini, Zira 375 Sayılı Kanunun Hükmündeki Kararnamenin geçici 23. Maddesinde gereğince dava dışı işçi en son çalıştığı idare ile daha önce kamu kurum ve kuruluşlarında alt işveren işçisi olarak çalıştığı iş sözleşmelerinden dolayı bu madde ile tanınan haklar karşılığında herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağını ve bu haklarından feragat ettiğine dair yazılı bir sulh sözleşmesi yapmayı kabul ettiğini yazılı olarak beyan ettiği ve sürekli işçi kadrolarında istihdam edilmek üzere yazılı olarak başvurduğu için davacı kurumda daimi işçi kadrosuna atanmış ve sigorta girişi 01.04.2018 tarihi itibarıyla davacı iş yerine girişinin yapıldığını,davacı tarafından, Kanunun Hükmündeki Kararnamenin 23. Maddesi uyarınca, daimi işçi kadrosuna geçirildiği 01.04.2018 tarihinden sonraki dönem dava dışı işçiye kıdem tazminatı ödenmesi gerekirken, Dava dışı işçi tarafından yasal olarak feragat edilen alt işverenlerin işçisi olarak çalıştığı dönemler için kıdem tazminatı ödenip ödenmediği incelenmesini" iddia ederek davanın öncelikle görevsizlik ve yetkisizlik nedeniyle reddini, aksinin kabulü halinde pasif husumet, zamanaşımı, hak düşürücü süre ve diğer usul ve esas yönlerinden reddini iddia ve talep ettiği görülmüştür.
KANITLAR VE GEREKÇE:
-Dava, dava dışı ...'in, davacı şirketten tahsil ettiği kıdem tazminatından asıl işveren - alt işveren ilişkisi kapsamında davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu iddiasıyla rücuen tahsili istemine ilişkindir.
-Mahkememizce ödeme belgeleri, SGK kayıtları, dava dışı işçiye ait iş yeri dosyaları celp edilerek dosya arasına alınmış, taraf delilleri toplanmıştır.
-4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6. maddesinde, “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.” hükmü bulunmaktadır.
-Dava konusu olayda da, anılan madde hükmü uyarınca davacı ile davalılar arasında alt işveren-asıl işveren ilişkisi mevcut olup, işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Kanunu'ndan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle müteselsilen sorumludurlar. Burada Kanundan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup, asıl ve alt işverenler, dış ilişki itibariyle (dava dışı işçiye karşı) müteselsilen sorumludurlar.
-İç ilişkide (alacaklıya karşı müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki ilişkide) ise, bu husustaki nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda taraflar kendi aralarında sözleşme yapabilirler. Nitekim, TBK'nın 167. maddesinde “Aksi karşılaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça, borçlulardan her biri, alacaklıya yapılan ifadan, birbirlerine karşı eşit paylarla sorumludurlar. Kendisine düşen paydan fazla ifada bulunan borçlunun, ödediği fazla miktarı diğer borçlulardan isteme hakkı vardır. Bu durumda borçlu, her bir borçluya ancak payı oranında rücu edebilir.” hükmüne yer verilmiştir. Yani, müteselsil sorumlulardan her birinin alacaklıya yapılan ifadan birbirlerine karşı genel olarak eşit paylarla sorumlu oldukları, ancak bunun aksinin kararlaştırılabileceği de açıkça belirtilmiştir.
-Müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki iç ilişkide, bu konudaki sorumluluğun tamamen borçlulardan birine ait olacağı yönünde bir sözleşme yapılmış ise, tarafların serbest iradeleri ile düzenlemiş oldukları sözleşme hükümleri kendilerini bağlayacağından, dış ilişkide kanundan doğan teselsül gereğince borcu ödemiş olan müteselsil borçlunun, ödediği miktarın iç ilişkide borcun nihai yükümlüsü olan borçludan rücuen tahsilini talep edebileceği kabul edilmelidir. Yargıtay 13. HD'nin 28.01.2014 tarih ve 2013/22286 E., 2014/2147 K; 25.02.2014 tarih ve 2013/23685 E., 2014/5067 K., sayılı ilamları ile Dairemizin 23.06.2014 tarih ve 3992 E., 4794 K.; 13.11.2014 tarih ve 9000 E., 7235 K; 30.10.2014 tarih ve 1137 E., 677 K; 26.10.2015 tarih ve 5859 E., 6854 K. sayılı ilamları da bu yöndedir.
-Taraflar arasında imzalanan hizmet alım sözleşmesi ile sözleşmenin eki niteliğinde bulunan idari ve teknik şartnamede, çalışan işçilerin hak ve alacaklarından hangi tarafın sorumlu olacağının açıkça düzenlenmiş olması halinde tarafların serbest iradeleri ile imzalamış oldukları sözleşme ve şartname hükümleri, tacir sıfatına haiz her iki tarafı da bağlayacaktır.
-Hizmet sözleşmelerinde, ihale evraklarında teknik ve idari şartnamelerde ve taraflar arasında karşılıklı düzenlenen diğer belgelerde yüklenici şirketin sorumluluğuna ilişkin açık hüküm olan hallerde, her bir alt işveren kendi dönemi ile sınırlı olacak şekilde hesaplanacak olan bedelden tam olarak sorumludur. Eğer sözleşmede ve şartnamelerde bir hüküm yer almıyorsa bu durumda her bir alt işverenin sorumlu olduğu hesaplanan bedelden, davacı alt işverenlerle birlikte yarı oranında sorumludur.
-Dosyada mevcut sgk ve iş yeri dosyaları, rücuen tazminata dayanak olan dava dışı 3. Kişiye yapılan ödemeler dikkate alınarak; işçinin her bir iş verenin yanında çalıştığı dönemlerin belirlenmesi, tüm işçilik alacakları yönünden işçinin çalışmış olduğu davalı alt işverenlerin kendi dönemleriyle sınırlı olmak üzere sorumluluğunun belirlenmesi ve bu doğrultuda rücuen tazminat hesabının yapılması amacıyla, , işçilik alacakları alanında uzman hesap bilirkişiye tevdi edilerek rapor alınmasına karar verilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen 07/05/2024 tarihli raporda özetle; 30.06.2022 tarihli Kıdem ve İhbar Tazminatı hesap tablosunda, dava dışı işçinin işe giriş tarihinin 12.07.2013, işte çıkış tarihinin 30.06.2016, hizmet süresinin 2 yıl 11 ay 20 gün, aylık brüt ücretinin, 6.222,60-TL, giydirilmiş brüt ücretin 8.701,59-TL, kıdem tazminatına esas 35 günlük ücretin 10.151,86-TL, kıdem tazminatı tavan ücretinin 30/06/2022 tarihinde 10.848,59-TL olduğu, davacı vekili tarafından .... Bankası, 02.08.2022 işlem tarihli .... kıdem tazminatı açıklamalı 29.936,88-TL tutarlı eft dekontunun sunulduğu, rücuen tazminata konu edilen kıdem tazminatı alacağı yönünden işçinin çalışmış olduğu davalı alt işverenlerin kendi dönemleriyle sınırlı olmak üzere sorumlulukları belirlenerek hesaplama yapıldığını, bu kapsamda ... San. Ltd. Şti.'nin net 4.749,90 TL, ... Ltd. Şti'nin net 15.112.20-TL, .... Ltd Şti-, ... İnşaat Yönetim ve Tem.(yeni ünvan: .... Ticaret Ltd. Şti) İş ortaklığının net 2.518,70-TL, ...... San. ve Tic. A.Ş.'nin ise net 7.556,10-TL kıdem tazminatı sorumluluğunun bulunduğu görüş ve kanaatinin bildirildiği görülmüştür.
-Bilirkişi raporu taraflara usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş, tarafların bilirkişi raporuna karşı beyan ve itirazlarını ibraz ettikleri görülmüştür.
-Mahkememizce alınan rapor dosya kapsamına uygun, denetime elverişli ve kanaat verici bulunmuştur.
-Bu kapsamda somut olay bakımından yapılan incelemede; .... A.Ş. ... Alım işi birim fiyat alım sözleşmelerinin 22.maddesinde;
"Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin altıncı bölümünde belirlenmiş olup yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlüdür." şeklinde olduğu,
Teknik Şartnamelerde personellerle ilgili şartlar ve sorumluluklar başlıklı madde içeriğinde; "Sgk mevzuatı ile her türlü işçi ve işveren hakkındaki mevzuattan dolayı işçi alınması, işçi maaş ve diğer haklarının ödenmesi, işçi çıkarılması ve sair konularda tüm sorumluluk yükleniciye ait olup ,idare bu konularda sorumlu sayılmayacaktır." Yüklenici;İş hukuku,Sgk mevzuatı diğer kanun ve yönetmeliklerden doğan yükümlülüklerini yerine getirmekte idare ile beraber mükelleftir." şeklinde şart yer aldığı görülmektedir.
-Bu haliyle ilgi teknik şartnamede yüklenici şirketin sorumluluğuna ilişkin açık hüküm mevcut olduğundan, davalı her bir alt işveren kendi dönemi ile sınırlı olarak sorumludur.
-Davacı şirket tarafından ... Bankası, 02.08.2022 işlem tarihli, ... kıdem tazminatı açıklamalı eft dekont ile 29.936,88-TL tutarlı kıdem tazminatını dava dışı ...'ye ödediği görülmektedir.
-Dava dışı ...'nin 07/05/2024 tarihli raporda da belirtildiği üzere davalıların dava dışı işçiye ödenen kıdem tazminatı bedellerinden kendi dönemleriyle sınırlı kalmak kaydı ile sorumlu oldukları, bu kapsamda davalı ... Sanayi Limited Şirketi'nin toplam net 4.749,90 TL, ... Limited Şirketi'nin toplam net 15.112,20 TL, ... Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'nin net 7.556,10 TL, ... Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'nin ise net 2.518,70 TL miktar ile sınırlı kalmak kaydı ile iç ilişkide sorumlu olduğu, davacı tarafın iş bu miktarlar yönünden rücuen tazminat talebinin yerinde olduğu Mahkememizce kabul edilmiştir.
-Bu kapsamda alınan rapor ve yapılan hesaplamalar doğrultusunda her bir davalının sorumlu olduğu belirlenerek, ödeme tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tahsiline, davanın bu doğrultuda kısmen kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Ayrıntıları yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile;
-Sabit olan 4.749,90 TL rücuen tazminat alacağının 02/08/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Sanayi Limited Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine,
-Sabit olan 15.112,20 TL rücuen tazminat alacağının 02/08/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Limited Şirketi
'nden alınarak davacıya verilmesine,
-Sabit olan 7.556,10 TL rücuen tazminat alacağının 02/08/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine,
-Sabit olan 2.518,70 TL rücuen tazminat alacağının 02/08/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine,
-Fazlaya ilişkin taleplerin reddine,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 2.044,99-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 515,16-TL harcın mahsubu ile bakiye 1.529,83- TL harcın;
242,73 TL'sinin ... Sanayi Limited Şirketi'nden
772,26 TL'sinin ... Limited Şirketi'nden
386,13 TL'sinin ... Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'nden
128,71 TL'sinin ... Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'nden tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yargılama sırasında yatırılan 269,85- TL başvurma harcı, 515,16-TL peşin harç, 4.000,00- TL bilirkişi ücreti ve 215,00-TL tebligat ve posta masrafı olmak üzere toplam 5.000,01-TL yargılama giderinden davanın kabul red oranına (%99,24) göre hesap edilen 4.965,97-TL'nin;
787,92 TL'sinin ... Sanayi Limited Şirketi'nden
2.506,83 TL'sinin ... Limited Şirketi'nden
1.253,42 TL'sinin ... Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'nden
417,81 TL'sinin ... Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Davalılar tarafından yargılama sırasında sarf edilen yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
5-Kabul edilen miktar yönünden davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesap edilen tek 17.900,00-TL vekalet ücretinin;
2.840,08 TL'sinin ... Sanayi Limited Şirketi'nden
9.035,95 TL'sinin ... Limited Şirketi'nden
4.517,98 TL'sinin ... Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'nden
1.505,99 TL'sinin ... Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine,
6-Reddine karar verilen miktar yönünden davalılar kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddine karar verilen miktar üzerinden hesap edilen 228,94-TL tek vekalet ücretinin davacı taraftan alınarak kendisini vekil ile temsil ettiren davalılar ... Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi ile ... Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'ne eşit olarak verilmesine,
7-Bakiye gider/delil avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa derhal iadesine,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalıların yokluğunda miktar itibariyle KESİN olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 14/06/2024
Katip ..
e-imzalıdır
Hakim ....
e-imzalıdır