T.C. BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/179 Esas
KARAR NO: 2024/520
DAVA: Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ: 23/02/2023
KARAR TARİHİ: 23/05/2024
KARARIN YAZILDIĞI TARİH: 10/06/2024
Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA; Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan iş bu davanın dava dilekçesinde özetle; Davacı şirkete ait ... Mah. ..... Sitesi 24. Blok No:1 Başakşehir/İstanbul adresindeki iş yerinde 09.02.2023 günü çıkan yangında şirketin 2019 yılına ait yevmiye, kebir ve envanter defterlerinin yanarak zayi olduğunu, davacı şirkete ait 2019 yılına ait yevmiye, kebir ve envanter defterlerinin zayi olduğuna dair zayi belgesinin verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Davanın zayi belgesi verilmesi talepli dava olduğu, uyuşmazlığın, davacı şirketin 2019 yılına ait yevmiye, kebir ve envanter ticaret defterlerinin yangında zayi olup olmadığı, olmuş ise zayi belgesi verilmesi şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği, bu belgelerin tacir tarafından saklanması gereken belgeler olup olmadığı hususlarında olduğu anlaşılmıştır.
Mahkememizce alınan 02/03/2024 tarihli Bilirkişi Raporunda özetle;
Davacı şirketin 2019 yılına ait yevmiye, kebir ve envanter defterlerinin zayi olduğuna dair zayi belgesinin verilmesine karar verilmesini talep ettiği, davacı tarafın 6102 Sayılı TTK.m.64 ve VUK.182 gereğince tutulması mecburi olan 2019 yılına ait ticari defterlerin usulüne uygun olarak yasal süresi içinde açılış tasdiklerinin yapıldığı, yevmiye defteri kapanış tasdikinin sunulmadığı, Gelir İdaresi Başkanlığı İkitelli Vergi Dairesi Müdürlüğü’nün 10.05.2023 Tarihli Yazısında, davacı şirket hakkında vergi uyuşmazlığı ile ilgili olarak yazı tarihi itibariyle kayıtlarına intikal etmiş herhangi bir dava kaydının olmadığının beyan edildiği, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Başakşehir Sosyal Güvenlik Merkezi’nin ... Tarihli Yazısında, davacı şirketin cari borcu haricinde kuruma borcu bulunmadığının beyan edildiği, davacı tarafın zayi belgesi talep ettiği belgelerin, nitelikleri itibariyle davacının yapmakta olduğu ticari işe ilişkin ticari belgeler olduğu, ilgili belgelerin tamamının yukarıda belirtilen süreler nezdinde saklama yükümlüğünün bulunduğu, Türk Ticaret Kanunu Madde 82 ışığında tacirin zayi belgesi alabilmesi için yerine getirmesi gereken koşullar olduğu, öncelikle tacirin zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içerisinde ilgili yer yetkili mahkemesinde dava açması gerektiği, İ.B.B İtfaiye Daire Başkanlığı Avrupa Yakası İtfaiye Şube Müdürlüğü tarafından alınan yangın raporunun .... tarihli olduğu, davacının ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesine, kendisine zayi belgesi verilmesi istemiyle 23.02.2023 tarihinde dava açtığı, davacı tarafın 15 günlük yasal süresi içinde iş bu davayı açtığı, tacirin TTK'nun 82/7 maddesinden yararlanabilmesi için tacirin basiretli bir tüccar gibi davranıp bir taraftan defterlerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında meydana gelmiş olmasının zorunlu olduğu, dosya muhteviyatına sunulan yangın raporunda davacı tarafın ofis bölümünde bulunan değerli muhasebe evraklarının tamamen yandığının beyan edildiği, takdir sayın mahkemenize bırakılarak davacı tarafın defterlerinin zayi olduğu ve bu durumun davacı tarafın iradesi dışında meydana geldiği şeklinde rapor düzenlemişlerdir.
Dava, TTK'nun 82/7 maddesine istinaden açılmış zayi belgesi istemine ilişkindir.
6102 Sayılı Kanunun 82/7. Maddesinde bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği belirtilmektedir.
Davacının söz konusu düzenlemeden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziya uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir neden ile meydana gelmiş olması gerekmektedir. İleri sürülen mücbir sebebin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, başka bir deyişle davacının iradesi dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması gerekmektedir.
Somut olayda; davacı tarafça işletmeye ait 2019 yılına ait yevmiye, kebir ve envanter defterlerinin yangın nedeni ile zayi olduğu ileri sürülmüştür. Tacirin TTK'nun 82/7. maddesindeki düzenlemeden faydalanabilmesi için öncelikle ticari defterlerin korunması amacıyla gerekli dikkat ve ihtimamın göstermiş olması gerekmektedir. Tacirin ticari defterlerini korumada gerekli dikkat ve özeni göstermediği hallerde zayi belgesi verilmesi talep edilemez. Davacı tarafça 2019 yılı yevmiye defterinin kapanış tasdiki sunulmamış olup ayrıca meydana gelen olayda tacir olan talep eden davacı şirketinin davaya konu ticari defterleri, kapalı sağlam bir dolap içinde muhafaza etmek veya bu konuda gerekli tedbirleri almak suretiyle gereken özeni ve dikkati göstermesi gerekirken, bu olayda olduğu gibi özensiz ve dikkatsiz davranmak suretiyle TTK'nın 18/2. Maddesi gereği basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğünü de ihlal ettiği anlaşıldığından davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
AÇILAN DAVANIN REDDİNE,
1-Alınması gereken 427,60-TL harçtan, davacı tarafından peşin olarak yatırılan 179,90-TL'nin mahsubu ile eksik kalan 247,70-TL'nin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
2-Davacının yaptığı yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
3-Davacı tarafça yatırılan ve kullanılmayan bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Dair, davacı vekilinin e-duruşma ortamında yüzüne karşı, yapılan yargılama neticesinde kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize müracaatla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 23/05/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır