T.C. BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/211 Esas
KARAR NO: 2024/660
DAVA: Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 06/03/2023
KARAR TARİHİ: 13/06/2024
KARARIN YAZILDIĞI TARİH: 08/07/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA; Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan iş bu davanın dava dilekçesinde özetle; Davacı tarafın, davalı tarafın aralarında kurulan mal satış sözleşmesinin gereğini ifa edemediğinden zarara uğradıklarını, davalıdan elde edilmeyi umulan mallardan kar mahrumiyetine uğradığını, 3. kişilere ödeme zorunda kalınan ek ödemeler, cezai şart tazminatı ödemek zorunda kaldıklarını beyan ettiğini, bu nedenlerle davanın kabulüne, yoksun kalınan kar, cezai şart ve yapılan harcamalara ilişkin bedellerin ticari faiziyle tahsiline, yargılama gideri, harç ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerine bırakılmasını karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP; Davalı tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; Davacının talepleri bakımından belirsiz alacak davası açmasının mümkün olmadığını, usulüne uygun bir ayıp ihbarı yapılmadığını, davacının uğradığı bir zararın bulunmadığını, haksız yere kazanç elde etmeye çalıştığını beyan ettiğini, bu sebepler neticesinde; davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava, taraflara arasında mal satış sözleşmesi kapsamında ticari ilişki bulunduğu konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmadığı, uyuşmazlığın taraflar arasındaki mal satış sözleşmesi kapsamında tarafların edimlerini yerine getirip getirmediği, davacının davalıdan sözleşme kapsamında kar kaybı, cezai şart, masraf talebinde bulunup bulunamayacağı, davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı, alacaklı ise miktarının ne kadar olduğu, hususlarında olduğunun tespit edilmiştir.
Mahkememizce alınan 12/06/2023 tarihli Bilirkişi Raporunda özetle;
Davacı tarafın 2021-2022-2023 yılına ait yasal defterlerini usulüne uygun tuttuğu ve sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, davalı tarafın 2021-2022-2023 yılına ait yasal defterlerini usulüne uygun tuttuğu ve sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, dava tarihi itibariyle tarafların ticari defter ve kayıtlarında birbirlerine borç veya alacak bakiyelerinin bulunmadığı, davalı tarafın düzenlediği 154.925,40 TL tutarlı mal satış faturasına karşılık davacı tarafın 154.925,40 TL tutarında iade faturası düzenlediği, davacı tarafın ödediği 154.925,40 TL tutarın davalı tarafından geri iade edildiği,
Talep;
Davacı taraf, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 350 TL olan, yoksun kaldığı karının hesaplanarak ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsilini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 350 TL olan, 3. kişilere ödemek zorunda kaldığı cezai şarta ilişkin bedelin ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsilini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 350 TL olan, davalı ile kurdukları sözleşmenin gereği gibi ve zamanında ifa edileceğine duyduğu haklı güvene dayanarak 3. kişilerle yaptığı sözleşmeleri ifa edebilmek adına yaptığı harcamalara ilişkin bedelin ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep ettiği,
Mahrum Kalınabilecek Muhtemel Karın Hesaplanması;
Davacı tarafın dosya muhteviyatına sunduğu belgelerin irdelendiği, davalı tarafın bilgileri ile hazırlanan 04.01.2023 tarihli teklif ve sipariş formunda, müşteri adı kısmında DAVACI TARAFIN yer aldığı, KALİTE / YÜZEY kısmında 316 MAT, MALZEME / ÖLÇÜSÜ kısmında 40*40*3MMM 90 BOY, MİKTAR kısmında 540 METRE, BİRİM FİYATI KISMINA 14 USD, TUTAR kısmına KDV dahil 8.240,40 USD yazıldığı, davalı tarafın davacı tarafa düzenlediği 06.01.2023 tarihli, .... numaralı faturanın, açıklama kısmına 316 K, 40*40*3 MAT PROFİL diye yazıldığı, miktarın 540 METRE, birim fiyatının 14 USD olarak belirlendiği, tutarın KDV dahil 8.240,45 USD = 154.925,40 TL olduğu, Mal satış sözleşmesi, davacı tarafından düzenlenen “MAL SATIŞ SÖZLEŞMESİ” başlıklı sözleşmenin 04.01.2023 tarihli olduğu, iş bu sözleşmede DAVACI TARAFIN SATICI, dava dışı .... ŞİRKETİNİN ALICI konumunda olduğu, sözleşmenin taraflarca imzalandığı, Sözleşme konusunun, SATICI tarafından paslanmaz profil 316 -40*40*3 mm-90 boy belirtilen nitelik ve nicelikteki malın 540 metre olacak şekilde ALICIYA teslimi olduğu, sözleşme bedelinin, vergiler dahil 188.122,57 TL olduğu, davacı tarafın dava dışı Cezmak Şirketine düzenlediği 10.01.2023 tarihli, .... numaralı faturanın, açıklama kısmına PASLANMAZ PROFİL 316, 40*40*3 MM 90 BOY diye yazıldığı, miktarın 540 METRE, birim fiyatının 319,61 TL olarak belirlendiği, tutarın KDV dahil 188.122,57 TL olduğu, ödeme dekontlarında, 05.01.2023 ile 06.01.2023 tarihinde olmak üzere toplam 188.122,56 TL tutarın dava dışı .... Şirketi tarafından davacı tarafa ödediği,
Netice itibariyle, davacı ile davalı taraf arasında mal alışına konu olan ve davacı tarafa fatura edilen yukarıda özellikleri belirtilen 540 metre malın/ürünün toplam değerinin 154.925,40 TL olduğu, davacı ile dava dışı ... Şirketi arasında mal satışa konu olan ve davacı tarafın fatura ettiği yukarıda özellikleri belirtilen 540 metre malın/ürünün toplam değerinin 188.122,57 TL olduğu, dolayısıyla davacı tarafın davalı taraftan malı alışı ile dava dışı ... Şirketine satışı arasında 33.197,17 TL tutarında farkın ortaya çıktığı, bu durumda davacı tarafın mahrum kalabileceği muhtemel karın 33.197,17 TL olabileceği,
Mal Alış -Satışına İstinaden Uğranılan Muhtemel Zararın Hesaplanması;
Davacı tarafın dosya muhteviyatına sunduğu belgelerin irdelendiği, dava dışı .... ŞİRKETİ tarafından davacı tarafa düzenlenen 09.01.2023 tarihli TEKLİF MEKTUBUNUN, açıklama kısmına 40*40*3 KARE PROFİL……. diye yazıldığı, miktarın 270 METRE, tutarın KDV dahil 122.042,92 TL olduğu, dava dışı .... PASLANMAZ ŞİRKETİ tarafından davacı tarafa düzenlenen 07.01.2023 tarihli PROFORMA FATURANIN, açıklama kısmına 316-PROFİL-3,00-40*40 diye yazıldığı, miktarın 270 METRE, tutarın KDV dahil 5.989,68 USD = 113.204,00 TL olduğu,
Netice itibariyle, davacı ile dava dışı ... Şirketi ile dava dışı .... Paslanmaz Şirketi arasında mal alış teklife konu olan yukarıda özellikleri belirtilen 540 metre malın/ürünün toplam değerinin 235.246,92 TL ( 122.042,92 TL + 113.204,00 TL) olduğu, davacı ile dava dışı .... Şirketi arasında mal satışa konu olan ve davacı tarafın fatura ettiği yukarıda özellikleri belirtilen 540 metre malın/ürünün toplam değerinin 188.122,57 TL olduğu, dolayısıyla davacı tarafın dava dışı taraflardan malı alışı ile dava dışı ... Şirketine satışı arasında 47.124,35 TL tutarında farkın ortaya çıktığı, bu durumda davacı tarafın uğrayabileceği muhtemel zararın 47.124,35 TL olabileceği,
Cezai Şart Hesaplanması;
Davacı tarafın dosya muhteviyatına sunduğu belgelerin irdelendiği, dava dışı .... Şirketinin davacı tarafa düzenlediği 17.01.2023 tarihli ... numaralı faturanın, açıklama kısmına 3 gün ürün teslim gecikme bedeli diye yazıldığı, tutarın KDV dahil 24.438,67 TL olduğu, 18.01.2023 tarihli dekontun, gönderen kısmında davacı tarafın, alıcı kısmında dava dışı .... Şirketi’nin olduğu, davacı tarafın dava dışı cezmak şirketine 24.438,67 TL ödediği, Mal satış sözleşmesi, davacı tarafından düzenlenen “MAL SATIŞ SÖZLEŞMESİ” başlıklı sözleşmenin 04.01.2023 tarihli olduğu, iş bu sözleşmede DAVACI TARAFIN SATICI, dava dışı .... ŞİRKETİNİN ALICI konumunda olduğu, sözleşmenin taraflarca imzalandığı, Sözleşme gecikme cezası kısmı-madde 8-3; “gecikme cezası SATICIYA hiçbir ihtarda bulunmayan ve ilam almaya gerek kalmaksızın ALICI tarafından fatura edilir.” Sözleşme gecikme cezası kısmı-madde 8-4; “gecikme halinde ALICININ gecikme nedeniyle haiz olduğu diğer haklar ve gecikme nedeniyle uğradığı bütün zararları tazmin hakkı saklıdır.” diye beyan edildiği,
Netice itibariyle, Dava dışı ... Şirketinin davacı tarafa düzenlediği “3 gün ürün teslim gecikme bedeli” açıklamalı 24.438,67 TL tutarlı faturaya karşılık davacı tarafın dava dışı .... Şirketine 24.438,67 TL ödediği, davacı tarafın ticari defterlerine kayıtlı fatura ve ödeme tutarının 24.438,67 TL olarak birbirini teyit ettiği, bu durumda talep edilebilecek cezai şart tutarının 24.438,67 TL olabileceği,
Neticeten,
Sözleşmesel ve hukuki olarak her türlü değerlendirmelerin sayın mahkemenize bırakılarak yukarıda irdelenen ticari defter kayıtları, belge ve bilgiler ışığında davacı tarafın haklı bulunması halinde dava tarihi itibariyle talep edebileceği toplam tutarın 104.760,19 TL olarak hesaplandığı, davalı tarafın dava tarihinden önce temerrüde düştüğüne/düşürüldüğüne dair dosya muhteviyatında tevsik edici belgeye rastlanılmadığı, davacı tarafın dava tarihinden itibaren yıllık ticari faizi talep edebileceği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Mahkememizce alınan 29/01/2024 tarihli Bilirkişi Ek Raporunda özetle;
Mali değerlendirme,
Kök raporda mali açıdan tarafların ticari defter ve kayıtlarının irdelendiği, sözleşmesel ve hukuki olarak her türlü değerlendirmelerin sayın mahkemenize bırakılarak irdelenen ticari defter kayıtları, belge ve bilgiler ışığında davacı tarafın haklı bulunması halinde dava tarihi itibariyle talep edebileceği toplam tutarın 104.760,19 TL olarak hesaplandığı, davalı tarafın dava tarihinden önce temerrüde düştüğüne/düşürüldüğüne dair dosya muhteviyatında tevsik edici belgeye rastlanılmadığı, davacı tarafın dava tarihinden itibaren yıllık ticari faizi talep edebileceği, neticeten mali açıdan yapılan itirazlar nezdinde kök rapordaki sonucu değiştirecek herhangi bir durum bulunmadığı, davacı tarafın talebinin ve nihai değerlendirmenin takdirinin tamamen sayın mahkemeye bırakıldığı, sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Teknik İnceleme,
Sözleşme tarihinin 04 Ocak 2023 olduğu, mal satış sözleşmesinin Satıcı .... SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ ile alıcı .... MAKİNA İNŞAAT SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ arasında yapıldığı, sözleşmeye konu ürünün paslanmaz profil 316 40x40x3.0 mm 90 boy ve toplamda 540 mt olduğu, sözleşmeye konu paslanmaz profil 316 40x40x3.0 mm 90 boy ürünlerinin 06 Ocak 2023 tarihinde alıcı tarafından ... Mah. ... Bulv. .... Residence No.1/64 34524 Beylikdüzü/İSTANBUL adresinden teslim alınacağı, fiyat farkı talep edilemeyeceği, cezai şart olarak sözleşmede tarafların bu sözleşme ve eklerinde kabul ettiği süreler kesin süreler olduğu, mücbir sebepler; umumi seferberlik veya işyerinin bulunduğu şehirde seferberlik ilan edilmesi, işyeri ve çevresinde bulaşıcı hastalık çıkması, Kanuni görev ve Lokavt ilan edilmesi (alıcının veya personellerinin ilan edilecekleri dikkate alınmayacaktır), işin hükümet tarafından durdurulması, iş yeri ve çevresinde deprem olması ile işin satıcı tarafından durdurulması, işyeri ve çevresi su baskını ve yangın çıkması gibi sebeplere baplı olarak işin bir kısmında veya tamamında süre uzatılabileceği, sipariş formunda ... Sanayi Ticaret Anonim Şirketinin önce paslanmaz profil 304 mat 40x40x3.0 mm olduğu daha sonra paslanmaz profil 316 40x40x3.0 mm olarak düzelttiği, yazışmalardan anlaşıldığı üzere ürünün istenilenden farklı olduğu, kesilen faturanın iade faturası olarak geri kesildiği, tekrar ürünün tedariki için ... ve .... firmalarından fiyat teklifi alındığı, tedarik edilen ürünler 3 gün sonra 10.01.2023 tarihinde teslimatının yapıldığı, gecikmeden kaynaklı cezai şartın ödendiği görülmüştür. Takdirler Sayın Mahkemenin olmak üzere yukarıda yapılan inceleme ve tespitler sonucunda ve raporumuz içinde açıklanan nedenlerle; Yukarıdaki elde edilen bilgi ve belgeler ışığında yapılan incelemeler sonucunda, işbu sözleşme de davalı .... Sanayi Ticaret Anonim Şirketi ile olmadığı, ancak eldeki belgeler ışığında .... Sanayi Ve Ticaret Limitet Şirketi ile .... Sanayi Ticaret Anonim Şirketi arasında ticari bir ilişki oluştuğuna, ürünlerin gecikmesi önce paslanmaz profil 304 mat 40x40x3.0 mm yanlış ürünün olması sebebi ile gecikmeden kaynaklı bir fark ödediği, gecikmeden kaynaklı bir kusur oluştuğu, sözleşmesel ve hukuki olarak her türlü değerlendirmelerin sayın mahkemenize bırakılarak irdelenen ticari defter kayıtları, belge ve bilgiler ışığında davacı tarafın haklı bulunması halinde, dava tarihi itibariyle talep edebileceği toplam tutarın 104.760,19 TL olarak hesaplandığı, davalı tarafın dava tarihinden önce temerrüde düştüğüne/düşürüldüğüne dair dosya muhteviyatında tevsik edici belgeye rastlanılmadığı, davacı tarafın dava tarihinden itibaren yıllık ticari faizi talep edebileceği görüş ve kanaatine varılmıştır.
Davacı tarafça 18/03/2024 tarihli ıslah dilekçesi sunulmuş ıslah dilekçesi ile ürünün temini için yaptığı alıma ilişkin alacak taleplerini 47.124,35 TL olarak yoksun kaldığı kar tutarına ilişkin alacak talebimizi 33.197,17 TL olarak ,ödemiş olduğu cezai şart sebebiyle doğan alacak talebimizi 24.438,67 TL olarak, bu kapsamda dava değerini toplamda 104.760,19 TL olacak şekilde ıslah ettiklerinin beyan etmiştir.
Tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirilmesinde; Dava kar kaybı ,cezai şart masraf talepli dava olup Taraflara arasında mal satış sözleşmesi kapsamında ticari ilişki bulunduğu konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır.
Uyuşmazlığın ticari nitelikteki satım sözleşmesinden kaynaklanması nedeniyle olaya sayılı 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.
Türk Borçlar Kanunu’nun satım sözleşmesine dair hükümlerinin (TBK m. 207 vd) esasen tacirler arasında yapılan satım sözleşmelerine de uygulanması benimsenmiştir. Bununla birlikte satım sözleşmesinde malın ayıplı olması halinde özel hükümler öngörülmüştür (TTK m. 23/1-c). Dolayısıyla tacirler arası satım sözleşmelerine Borçlar Kanunu hükümleri ile birlikte TTK m. 23/1-c hükmü de uygulanacaktır.
Ticari satımlarda muayene ve ihbar külfeti olay tarihinde yürürlükte bulunan 6102 sayılı TTK’nın 23/1-c maddesinde düzenlenmiştir. Bu hükme göre; Malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı iki gün içinde durumu satıcıya ihbar etmelidir. Açıkça belli değilse alıcı malı teslim aldıktan sonra sekiz gün içinde incelemek veya incelettirmekle ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa, haklarını korumak için durumu bu süre içinde satıcıya ihbarla yükümlüdür. Ancak ayıp ihbarının bu süre içinde satıcıya ulaşması şart değildir. Bu süre içinde satıcıya ulaşmasa bile alıcı haklarını korumuş olur.
Türk Borçlar Kanunu'nunda ayıp durumunda alıcının seçimlik hakları 227. maddesinde düzenlenmiştir. Madde hükmüne göre ''Satıcının satılanın ayıplarından sorumlu olduğu hâllerde alıcı, aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir:
Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme.
Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme.
Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme.
İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme.
Alıcının genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır. Satıcı, alıcıya aynı malın ayıpsız bir benzerini hemen vererek ve uğradığı zararın tamamını gidererek seçimlik haklarını kullanmasını önleyebilir." hükmüne amirdir.Bununla birlikte davacı alıcının tacir olduğu da dikkate alınarak yine aynı yasanın 18/3 maddesinde "Tacirler arasında, diğer tarafı temerrüde düşürmeye, sözleşmeyi feshe, sözleşmeden dönmeye ilişkin ihbarlar veya ihtarlar noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta sistemi ile yapılır. " denilmekle ayıp ihbarının ne şekilde yapılması gerektiği açıkça belirtilmiştir.
Davacı taraf her ne kadar davalı tarafın taraflara aralarında kurulan mal satış sözleşmesinin gereğini ifa edilmediğinden bahisle zarara uğradıklarını iddia edilmişse de dava dilekçesinde davaya konu ürünlerin davalı şirkete iade edildiğini bununla ilgili olarak iadeye ilişkin fatura da 07.01.2023 tarihinde kesildiğini davalı şirket tarafından ödenen bedeli yeniden davacı şirket hesabına yatırdığı beyan edilmiş olup davacı tarafça ayıba ilişkin ve muayene ve ihbar yükümlülüğünün usulüne uygun olarak yapıldığına ilişkin bir bilgi ya da belge ibraz edilmemiştir. Davacı ile dava dışı ..... Makina İnşaat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi arasında yapıldığı belirtilen 04/01/2023 tarihli sözleşmede davalı tarafın taraf olmadığı anlaşılmış olup davacı tarafça iddialarına ilişkin ispata yarar delil de sunulmamıştır. Bu kapsamda ispat yükünü düzenleyen 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun '' (HMK) 190.maddesine göre “ (1) İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. '' hükmü dikkate alındığında davacı tarafça dava konu iddiasının ispat edilemediği anlaşılmakla davanın sübut bulmadığından reddine karar verilerek aşağıda yazılı olduğu biçimde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
AÇILAN DAVANIN REDDİNE,
1-Alınması gereken 427,60-TL harçtan peşin alınan 179,90-TL + 1.772,00 ıslah harcı olmak üzere toplam 1.951,90 TL'den mahsubu ile bakiye 1.524,30-TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
2-Davacı tarafça sarf edilen yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
3-Davalı taraf yargılamada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Taraflarca dosyaya yatırılan ve kullanılmayan bakiye gider avansının olması halinde karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgilisine iadesine,
5-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13.maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
Dair, davacı vekilinin e-duruşma ortamında yüzüne karşı, davalı vekilinin yüzüne karşı yapılan yargılama neticesinde kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize müracaatla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.13/06/2024
Katip ....
¸e-imzalıdır
Hakim ....
¸e-imzalıdır