T.C. BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/574 Esas
KARAR NO: 2024/547
DAVA: İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)
DAVA TARİHİ: 07/06/2023
KARAR TARİHİ: 28/05/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 03/06/2024
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili vermiş olduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirkete ait çekin, müvekkil şirketin rızası dışında kaybolduğunu, müvekkili şirketin, pompa ve hidrofor alanında iş yapan başarılı bir şirket olduğunu, ticaret hayatı içerisinde; birden fazla şirket ile çalışmakta olup çalışılan işler karşılığında ödemelerini nakit ödeme dışında çek vasıtasıyla da yapmakta olduğunu, müvekkilinin ..... bank ...... Şubesi'ne ait, ..... çek seri numaralı, ..... tarafından keşide edilen, 30/02/2023 keşide tarihli, Keşide yeri Siirt olan, 165.000,00-TL bedelli bir adet çekin meşru hamili olduğunu, çekin müvekkilinin rızası dışında kaybolmuş olduğunu, çekin zayi olması üzerine; taraflarınca Türk Ticaret Kanunu uyarınca İstanbul Anadolu ...... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...... E. Sayılı dosyası ile çek iptali davası açılmış, çek iptali davasında; işbu dava konusu çek hakkında ödemeden men kararı verilmiş, Ticaret Sicil Gazetesi'nde birer hafta ara ile 3 kez ilan yaptırılmış ve gerekli tüm usul işlenmiş olduğunu, İstanbul Anadolu ...... Asliye Ticaret Mahkemesi'nde yargılamanın devamı sırasında ..... bankası tarafından dosyaya sunulan müzekkere cevanında huzurdaki davaya konu çekin 14.02.2023 tarihinde ...... Plastik ve Geri Dönüşüm Sanayi Ticaret Limited Şirketi tarafından ibraz edildiğinin bildirilmiş olduğunu, müvekkili şirketin elinden rızası dışında çıkan dava konusu çekin başkasının elinde bulunduğunun bildirilmesi üzere; İstanbul Anadolu ..... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ara kararı ile taraflarına bilgileri verilen dava konusu çek hakkında çek istirdat davası açmaları için süre verilmiş olup huzurdaki davanın bu sebeple ikame edilmiş olduğunu, davalının dava konusu çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu, çekin lehtar ...... Yapı Malzemeleri tarafından ...... Yapı İnşaat ve İnşaat Malzemeleri ..... Taahhüt Ticaret Limited Şirketi'ne ciro edilmiş, ..... tarafından da müvekkili şirkete ciro edilmiş olduğunu, zira ciranta konumunda olan ...... ile müvekkili şirket arasında süregelen ticari ilişki mevcut olduğunu, söz konusu çekin müvekkili şirkette mevcut olan ön ve arka yüzlerine ilişkin görüntüler ile müvekkili şirket ve gönderici ........ Yapı arasındaki faturaları ekte sunuyor olduklarını, görüldüğü üzere; dava konusu çek, dava dışı ........ Yapı tarafından ticari ilişkileri sebebiyle müvekkiline verilmişse de dava konusu çekin müvekkilinin rızası dışında kaybolması sonucunda dava konusu çekin meşru hamil olmayan, kötü niyetli kişilerin eline geçmiş olduğunu, davalı şirketin çekin meşru hamili olmadığını, zira çeki kötü niyetli bir şekilde ele geçirmiş olduğunu, dava konusu çekin; dava dışı ........ Yapı tarafından müvekkili şirkete ciro edilmiş olduğunu, bunun sebebinin ise dava dışı ........ Yapı ile müvekkili şirket arasındaki ticari ilişki olduğunu, bu durumun ekte sundukları faturalardan da açıkça görünmekte olduğunu, dava konusu çekin kaybolmasından sonra, ciro silsilesinde yer alan şahıs-şirketlerle ve keza davalı ile ........ Yapı arasında ise bir ticari ilişki mevcut olmadığını, bu sebeple ciro silsilesinde yer alan şahıs-şirketlerle ........ Yapı arasında ticari ve hukuki hiçbir bağlantı mevcut olmadığını, dava konusu çekin arka yüzünde bulunan ciro silsilesinde bulunan imzalar arasında farklılıklar bulunduğunu, cirantanın ....... Kumaşçılık Plastik Matbaa İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin yetkilisi ..... isimli kişi olduğunu, ..... 'un aynı zamanda çekteki diğer cirantalardan birisi olduğunu, dolayısıyla ....... Kumaşçılık ile ....... 'un imzalarının aynı olması gerekirken imzaların birbirinden farklı olduğunun açıkça görünmekte olduğunu, dolayısıyla çek üzerinde sahtecilik yapıldığının, imzaların gerçeği yansıtmadığının, davalı şirketin çeki kötü niyetli bir şekilde ele geçirdiğinin ve davalı şirketin çekte meşru hamil olmadığının ispatlanmış olduğunu, asla kabul anlamına gelmemekle birlikte, mahkememizce davalının kötüniyetli olduğunun kabul edilmemesi halinde dahi davalının ağır kusurunun bulunduğunu, zira davalının bir şirket olup basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğü altında olduğunu, çekte mevcut ciro silsilesinin gerçeği yansıtmadığını, sahteciliklerin olduğunu anlayabilmesinin basiretli bir tacir olmanın gereği olup davalının bu eyleminin çeki iktisap ederken ağır bir kusuru olduğunu gözler önüne sermekte olduğunu beyanla; davanın kabulüne, dava konusu "...... bank ..... Şubesi'ne ait, ..... çek seri numaralı, ...... tarafından keşide edilen, 30/02/2023 keşide tarihli, Keşide yeri Siirt olan, 165.000,00-TL bedelli bir adet çekin" DAVALIDAN İSTİRDADINA VE MÜVEKKİL ŞİRKETE İADESİNE, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı şirkete usulüne uygun tebligat yapıldığı, ancak davaya cevap verilmediği görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, çekin istirdatı istemine ilişkin olup, taraflar arasındaki uyuşmazlık; ...... bank ..... Şubesi ...... çek seri nolu, keşidecisi ...... 30/02/2023 vadeli ve 165.000,00 TL bedeli çekin meşru hamilinin davacı olup olmadığı, davalı şirketin çeki iktisabı sırasında kötüniyetli veya ağır kusurlu olup olmadığı, çekin davalıdan istirdatı ile davacıya verilmesi gerekip gerekmediği hususlarındadır.
Talebe dayanak çek üzerinde davacı tarafa ait ciro yer almadığından, buna göre davacının çekin yetkili hamili olup olmadığının tespiti için bilirkişi incelemesi yapılması gerekmiş ve dosya kapsamı ve toplanan deliller hep birlikte değerlendirilerek, ..... bank ..... şubesi ,..... çek seri nolu, keşidecisi ...... 30/02/2023 vadeli ve 165.000,00 TL bedeli çekin meşru hamilinin davacı olup olmadığı, davalı şirketin çeki iktisabı sırasında kötüniyetli veya ağır kusurlu olup olmadığı, çekin davalıdan istirdatı ile davacıya verilmesi gerekip gerekmediği hususlarının tespiti için davacı şirketin ve dava dışı ........ Yapı'nın Ticari Defter ve belgeleri ile dosya üzerinde 26/02/2024 günü saat 14:00'da Mahkememiz duruşma salonunda bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş olup, Mali Müşavir bilirkişi ...... 02/03/2024 tarihli raporunda özetle; davacı tarafın 2022-2023 yılına ait ticari defterler ve kayıtlarının usulüne uygun tutulduğunu ve
sahibi lehine delil niteliği bulunduğunu, davalı ve dava dışı tarafın 26.02.2024 tarihli defter inceleme günü gelmediğini, yerinde inceleme
talebinde bulunmadığını, ticari defterleri üzerinden inceleme yapılamadığını, bu husustaki değerlendirme mahkememize ait olduğunu, HMK 222 (5) maddesinde "Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari
defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa,
ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır." ifadesi yer aldığını, davaya konu edilen çekin, ...... bank ..... Şubesi’ne ait, ..... çek seri numaralı,
30/02/2023 keşide tarihli, 165.000,00 TL bedelli 1 adet çek olduğu, iş bu çekin .....
tarafından, ..... YAPI MALZEMELERİ- ...... adına düzenlendiğini, dosya muhteviyatına sunulan banka kayıtlarında, davaya konu olan çekin takas uygulamaları
kapsamında ibraz edildiğinin, ilk ibraz edenin davalı ..... PLASTİK VE GERİ DÖNÜŞÜM SAN.
TİC. LTD. ŞTİ. yetkilisi ..... olduğunun, davaya konu çekin görüntüsünde 6 adet ciro olduğunu, davacı tarafın çek üzerinde herhangi bir cirosunun bulunmadığı, “97-mahkeme ihtiyati
tedbir koduyla” işlem gördüğünün ve çek bedelinin ödenmediğinin beyan edildiğini, çekin ciro silsilesinin; 1. ...... YAPI MALZEMELERİ , 2. ........ YAPI İNŞAAT VE İNŞAAT MALZ. .... TAAH. TİC. LTD. ŞTİ. , 3. ....... KUMAŞÇILIK PLASTİK MATBAA İNŞ. SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. , 4. ....., 5. ....... KUMAŞÇILIK PLASTİK MATBAA İNŞ. SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ., 6. ...... PLASTİK VE GERİ DÖNÜŞÜM SAN. TİC. LTD. ŞTİ.
şeklinde olduğunu, davalı ve dava dışı tarafın dosya muhteviyatına ticari defter ve kayıtlarını sunmadığını, inceleme günü gelmediğini, yerinde inceleme talebinin de bulunmadığını, ticari defter ve kayıtları
üzerinde inceleme, tespit ve değerlendirme yapılamadığını, davacı tarafın 2022-2023 yılı ticari defter ve kayıtlarında, davacı tarafın davaya konu olan
çekte cirosu bulunan ........ Yapı İnşaat ve İnşaat Malz. Doğalgaz Taah. Tic. Ltd. Şti. ile ticari
ilişkisinin, cari hesap hareketinin, borç veya alacak durumunun mevcut olduğunu, davacı tarafın
dosya muhteviyatına sunduğu ve ........ Yapı İnşaat ve İnşaat Malz. Doğalgaz Taah. Tic. Ltd. Şti.’ne
düzenlediği faturaların ticari defterlere kayıt edildiğini, davaya konu olan çekin davacı tarafın ticari defter ve kayıtlarına kayıt edilmediğini, davacı tarafın davalı taraf ve çek üzerinde cirosu bulunan diğer cirantalarla herhangi bir ticari
ilişkisinin, cari hesap hareketinin, borç veya alacak durumunun bulunmadığını NETİCE İTİBARİYLE,
dosya muhteviyatına sunulan bilgi ve belgeler ve yapılan değerlendirmeler ışığında, davaya konu olan çek üzerindeki ciroların ........ YAPI İNŞAAT VE İNŞAAT MALZ. DOĞALGAZ
TAAH. TİC. LTD. ŞTİ.’nden sonra kopuk olduğunu, davacı tarafından dosya muhteviyatına sunulan yurtiçi kargo tarafından düzenlenen ve
imzalanan 04.10.2022 tarihli belgenin içeriğinde, davacı tarafın alıcı, dava dışı ........ Yapı İnşaat
ve İnşaat Malz. Doğalgaz Taah. Tic. Ltd. Şti.’nin gönderen konumunda yer aldığını, açıklama olarak
kargoların hırsızlık sonucu kayıp duruma düştüğünün ve teslim edilemediğinin beyan edildiğini, davaya konu çekin çalındığına dair Cumhuriyet Başsavcılığı’na verilen 28.09.2023 tarihli
dilekçede, çeki düzenleyen ....., çekte ciranta konumunda bulunan ..... YAPI
MALZEMELERİ-..... ile ........ YAPI İNŞAAT VE İNŞAAT MALZ. DOĞALGAZ TAAH. TİC.
LTD. ŞTİ.’nin “ŞİKAYETÇİ” konumunda bulunduğunu, davaya konu olan çekin bilgilerinin yer aldığı
ve ........ YAPI İNŞAAT VE İNŞAAT MALZ. DOĞALGAZ TAAH. TİC. LTD. ŞTİ. tarafından davacı tarafa
ödeme aracı olarak kargo ile gönderildiği esnada çalındığının beyan edildiğini, davalı şirketin dosya muhteviyatına ticari defter ve kayıtlarını sunmadığını, davaya konu olan çeki
iktisabı sırasında kötü niyetli veya ağır kusurlu olmadığını ispat etmesi gerektiğini, davacı tarafın davaya konu olan çek için hamil konumunda bulunup bulunmadığının ve çekin
davalıdan istirdadı ile davacıya verilmesi gerekip gerekmediği hususlarında takdirin mahkememize ait olduğunu bildirmiştir.
Davacı vekili çekin ........ Yapı ... Ltd. Şti. Tarafından kendilerine ciro edildiği iddiası ile işbu davayı açmış olup dava dilekçesi ekinde yer alan fatura ve yapılan bilirkişi incelemesi ile tespit edildiği üzere davacı tarafın davaya konu olan
çekte cirosu bulunan ........ Yapı İnşaat ve İnşaat Malz. Doğalgaz Taah. Tic. Ltd. Şti. ile ticari
ilişkisinin, cari hesap hareketinin, borç veya alacak durumunun mevcut olduğu, davacı tarafın
dosya muhteviyatına sunduğu ve ........ Yapı İnşaat ve İnşaat Malz. Doğalgaz Taah. Tic. Ltd. Şti.’ne
düzenlediği faturaların ticari defterlere kayıt edildiği tespit edilmiş olduğundan davacının çekte yetkili hamil olduğu ve işbu davayı açmakta hukuki yararının bulunduğu tespit edilmiştir.
Mahkememizce soruşturma dosyaları, davaya konu hırsızlık olayına ilişkin benzer mahiyetteki dava dosyaları celp edilerek incelenmiş taraf delilleri toplanmıştır.
TTK'nın 792. maddesine göre; "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür."
Söz konusu düzenleme uyarınca rızası hilafına elden çıktığı ileri sürülen çekin istirdatına yahut menfi tespite karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesi gerekmektedir. Bu durum karşısında davada ispat yükü, çekin istirdatına karar verilmesini talep eden davacıya ait olup aksinin kabulünün kıymetli evrakın mücerretlik ilkesini ortadan kaldıracağı açıktır.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ...... Hukuk Dairesi'nin Esas No: ....., Karar No: ..... sayılı ilamında: "Dosya kapsamı incelendiğinde davacının taraf olduğu ve dava konusu edilmeyen farklı çeklerin de benzer ciro silsileleriyle davalıya geçtiği ve davalı tarafından bankaya ibraz edildiği görülmüş, bunun üzerine UYAP’nda yapılan tespitler itibariyle, davalı taraf hakkında farklı hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturmalarının ve ceza davasının henüz sonuçlanmadığı görülmüş ise de, davalının farklı çok sayıda olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer cirantalardan ciro yoluyla devralıp, bir çoğunu son hamil olarak farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu ettiği sabittir. Bu durumda bir tacir olarak basiretli davranması gereken davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekmiştir. O halde ilk derece mahkemesince ağır kusurlu olarak iktisap edilen çekin davalıdan istirdatına karar verilmesi gerekirken..." hususlarına yer verilmiştir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ....... Hukuk Dairesi'nin Esas No: ....., Karar No: ..... sayılı ilamında:"Dosya kapsamı ve dosyaya yansıyan deliller üzerine UYAP’nda yapılan tespitler neticesinde davalı ......A.Ş'nin hırsızlık sonucu elinden çıktığını iddia ettiği 2 ayrı senedi yine aynı ciro silsilesindeki şirketler ile davalı ..... Kargo..Ltd.Şti'nin hamil olarak Konya .....İcra Dairesinde ...... ve ..... eses sayılı dosyalar ile takip başlattığı ve davalı ...... Kargo..Ltd.Şti hakkında hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturmalarının bulunduğu ve birçok olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer ve farklı cirantalardan ciro yoluyla devralıp, son hamil olarak farklı kişi veya şirketler aleyhine icra takiplerine konu edildiği sabittir. Bu durumda davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekir. İlk derece mahkemesince ağır kusurlu olarak iktisap edilen çek nedeniyle davacının borçlu olmadığı kabul edilerek çek nedeniyle icra dosyasına yapılan ödemenin istirdatına karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmış olup, açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvusunun esastan reddine karar verilmiştir." hususlarına yer verildiği görülmektedir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ...... Hukuk Dairesi'nin Esas No: ......, Karar No: ...... Sayılı ilamının Yargıtay incelemesinden geçerek Yargıtay ..... Hukuk Dairesi'nin Esas No: ....., Karar No: ...... sayılı kararı ile aynı gerekçelerle onanarak kesinleştiği görülmektedir.
Belirtilen ve son dönemlerde istikrar kazanmış içtihatlar doğrultusunda davacı vekili tarafından huzurda görülen davanın davalıları aleyhine menfi tespit ve istirdat istemli olarak bir çok davanın açılmış olduğunun belirtilmesi üzerinde bilgileri verilen bir kısım dosyalar dosyamız arasına celp edilmiştir. UYAP sistemi üzerinden yapılan sorgulamada davalılar hakkında menfi tespit ve istirdat istemli olarak bir çok davanın açıldığı tespit edilmiştir. İlgili dosyaların incelenmesinde menfi tespit ve istirdat istemli olarak davaların açıldığı, davalara konu çeklerin aynı ya da benzer nitelikte ciro silsileleri ile davalı ...... Plastik Ve Geri Dönüşüm Sanayi Ticaret Limited Şirketi 'ne geçtiği tespit edilmiştir.
Yine UYAP sistemi üzerinden yapılan sorgulamada dava konusu ..... bank ..... Şubesi ...... çek seri nolu, keşidecisi ..... 30/02/2023 vadeli ve 165.000,00 TL bedeli çekin cirantaları aleyhine aleyhine farklı davacılar tarafından farklı hırsızlık olaylarına dayanılarak menfi tespit ve istirdat davası açıldığı görülmüştür.
Bu kapsamda İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nin ...... Hukuk Dairesi'nin ve Yargıtay ..... Hukuk Dairesi'nin yukarıda alıntılanan kararlarında da belirtildiği üzere huzurda görülen davanın davalılarının, farklı hırsızlık olayları yoluyla elden çıkan çekleri benzer cirantalardan ciro yoluyla devralarak son hamil olarak farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu ettiği; bu durumda bir tacir olarak basiretli davranması gereken davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğu, davacının dava konusu çekin yetkili hamili olduğu ve hırsızlık sonucu rızası hilafına çekin elinden çıktığı Mahkememizce kabul edilmiş, bu kapsamda davacının dava konusu çekin istirdadı isteminin kabulüne karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
AÇILAN DAVANIN KABULÜ İLE;
1-Dava konusu ..... bank ..... Şubesi ..... çek seri nolu, keşidecisi ..... 30/02/2023 vadeli ve 165.000,00 TL bedeli çekin davalıdan istirdadı ile davacıya VERİLMESİNE,
2-Alınması gereken 11.271,15 TL harçtan peşin alınan 2.817,79 TL harcın mahsubu ile bakiye 8.453,36 TL eksik harcın davalıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
3-Davacı tarafça sarf edilen ilk dava açılış harç gideri 2.997,69 TL ile bilirkişi, tebligat ve posta masrafı 4.339,50 TL olmak üzere toplam 7.337,19 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden davacı yararına A.A.Ü.T. gereğince takdir edilen 26.400,00 TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
5-Davacı tarafça yatırılan ve kullanılmayan bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya İADESİNE,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda, kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemelerinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 28/05/2024
Katip
Hakim