T.C. BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/373 Esas
KARAR NO : 2025/132
DAVA : İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)
DAVA TARİHİ : 26/11/2019
KARAR TARİHİ : 13/02/2025
KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 20/02/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA; Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan iş bu davanın dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket tarafından ... plakalı araç, .... 'nolu Bireysel Genişletilmiş Kasko Sigorta poliçesi kapsamında 17.05.2017-17.05.2018 tarihleri arası dönem için sigortalandığını, 06/05/2018 tarihinde sigortalı araç seyir halinde iken, ... plakalı aracın arkadan çarpması sonucu kaza ve hasar meydana geldiğini, kaza sonrası, ... plakalı araç sürücüsünün olay yerini terk ettiğini, eksper tarafından yapılan inceleme sonucunda sigortalı araçta oluşan hasar belirlenmiş olup, müvekkili şirket tarafından hasar nedeni ile, 18/16/2018 tarihinde 5.547,87 TL ödeme yapıldığını, meydana gelen kazada, davalı şirkete ait ... plakalı araç sürücüsünün %100 kusurlu olduğunu, bu nedenle kaza sonucu meydana gelen hasardan sürücü ile davalı araç malikinin müteselsilen sorumlu olduğunu beyanla, fazlaya ilişkin hak ve alacaklar saklı kalmak üzere; davanın kabulünü, davalının; Bakırköy ....İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyasına yaptığı itirazın iptalini ve takibin devamını, davalının alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatı ödemeye mahkûm edilmesini, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafın dilekçesinde müvekkili şirket yönünden ileri sürdüğü hususların ve istemlerin hiçbirinin kabul edilemez olduğunu, davanın reddedilmesi gerektiğini, müvekkili şirketin oto kiralama işi yaptığını, 02.04.2018 tarihli araç kiralama sözleşmesi ile dava dışı .... San. Tic. Ltd. Şti.'ne uzun dönem için dava konusu ... plaka sayılı aracı kiraladığını, bu nedenle müvekkili şirketin işleten sıfatı bulunmadığı açık olup davanın dava dışı ... San. Tic. Ltd. Şti.'ne açılması gerekmekte olup müvekkili şirketin olayda husumeti bulunmadığını ve davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, kaldı ki davayı kabul etmemekle birlikte davacı şirket gerek icra dosyasına gerekse Mahkeme dosyasında söz konusu kazanın oluşumuna ilişkin ne bir kaza tespit tutanağı nede kusur raporu ibraz etmediğini, davacı şirketten ara buluculuk görüşmesi esnasında kaza tespit tutanakları ve kusur durumuna ilişkin raporlar talep edilmiş olmasına rağmen taraflarına her hangi bir belge bilgi sunulamadığını, taraflarına gerek şirket aleyhine açılan icra takibi esnasında gerekse arabuluculuk esnasında müvekkili şirkete ait dava konusu ... plaka sayılı aracın ... poliçe numarası ile 16.03.2018- 16.03.2019 tarihleri arası dönem için .... Sigorta Şirketi tarafından sigortalandığını belirtmiş olmalarına rağmen davacı şirket tarafından dava dışı sigorta şirketine her hangi bir başvuruda bulunmadığını, ... Sigorta Şirketi'nin davaya dahil edilmesi gerektiğini, bu aracı dava dışı ... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne kiralamış olduklarını ve işleten sıfatının onlarda olduğunu belirtmelerine rağmen iş bu haksız dava açıldığını beyanla, husumet yokluğu nedeniyle davanın usulden reddini, haksız davanın esastan reddini, ... Sigorta Şirketine ihbarda bulunulmasını, haksız dava nedeniyle davacı aleyhine % 20 icra inkâr tazminatına hükmedilmesini, mahkeme masrafları ve ücreti vekâletin davacıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, sigortalıya ödenen hasar bedelinin karşı araç malikinden tahsili istemine ilişkin olup, taraflar arasında dava konusu trafik kazasının oluşumunda tarafların kusur durumları, davacının aracında meydana gelen hasarın niteliği ve miktarı, davacının bu kapsamda davalıdan talep edebileceği hasar bedeli ne kadar olduğu hususundadır.
Mahkememizden verilen 07/01/2021 tarih ve ... Esas .... sayılı kararı İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi'nin tarih ve ... Esas ... Karar sayılı ilamıyla KALDIRILMAKLA, dava mahkememizin yukarıdaki esasına kaydı yapıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce alınan 14/11/2024 tarihli Bilirkişi Raporunda özetle;
MALİ İNCELEME - DEĞERLENDİRME
Davalı Yasal Defter Bilgileri
Davalı ... Taşıt Kiralama San. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne ait ticari defterler üzerinde yapılan incelemede, 6102 Sayılı TTK.m.64 ve VUK.182 gereğince mecburi olan yukarıda tabloda belirtilen 2018 yılı ticari defterlerinin tutulduğu, iş bu defterlerin yevmiye ve kebir defterinin Gelir İdaresi Başkanlığı'nın 1 Sıra no.lu elektronik defter tebliği gereğince elektronik ortamda e-defter olarak tutulduğu, 1 sıra nolu e-defter tebliği gereğince ocak ayı beratlarının açılış tasdiki, aralık ayı beratlarının kapanış tasdiki yerine geçtiği, açılış ve kapanış beratlarının yasal süresi içinde alındığı, yevmiye ve kebir defterlerinin birbirini teyit eder şekilde ve kanunlara uygun olarak tutulduğu, birbirini doğruladığı, davalı tarafın 2018 yılına ait ticari defter ve kayıtlarının (HMK md.222TTK 64 m/mülga TTK 85 m.) sahibi lehine delil niteliği bulunmaktadır.
Dava Dışı Yasal Defter Bilgileri
Dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin 04.11.2024 tarihli defter inceleme günü gelmediği, yerinde inceleme talebinde bulunmadığı, bu nedenlerle dava dışı tarafın ticari defterleri üzerinden inceleme yapılamadığı, bu husustaki değerlendirme sayın mahkemenin takdirine bırakılmıştır. HMK 222 (5) maddesinde "Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır." ifadesi yer almıştır. Mali Değerlendirme Takip Talebi Davacı tarafın davalı taraf hakkında 5.547,87 TL asıl, 398,65 TL işlemiş faiz olmak üzere 5.946,52 TL toplam alacağın takip tarihinden itibaren icra harç masrafları ve vekalet ücretiyle asıl alacağa işleyecek yıllık reeskont avans faizi tahsili talebi ile (Türk Borçlar Kanunun 100.maddesi uyarınca yapılacak kısmi ödemelerin öncelikli faiz ve masraflara mahsubuyla) Bakırköy ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası üzerinden 05.11.2018 tarihinde takibe geçtiği, davalı tarafın 19.11.2018 tarihinde takibe itiraz ettiği, Sayın mahkemenizin 17.10.2024 tarihli duruşma tutanağı ile, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesinin ... esas ... karar sayılı 05/03/2024 tarihli kaldırma ilamı da dikkate alınarak davalı .... Taşıt Kiralama Şirketi ile dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti. Arasında akdedildiği ileri sürülen kira sözleşmesinin davalı ve dava dışı şirketin ticari defter ve kayıtlarında yer alıp almadığı, yer aldıysa buna ilişkin tespitlerin yapılması hususunda 04/11/2024 günü saat 10:20'de mahkeme duruşma salonunda bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildiği, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesinin ... Esas ... Karar Sayılı Kararı, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesinin ... Esas ... Karar Sayılı 05/03/2024 tarihli kararında özetle, “6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355'inci maddesi uyarınca ileri sürülen istinaf nedenleri ve kamu düzenine ilişkin konularla sınırlı biçimde yapılan incelemede: Dava, kasko sigortacısı davacının sigortalısına ödediği tazminatın, haksız fil failinin işleteni olan davalıdan, rücu en tahsili amacıyla başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (KTK) hükümlerine göre, trafik sicil kaydı "işleteni" kesin olarak gösteren bir karine değilse de onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işleten sıfatının 3'üncü kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir kanun hükmü yoktur. Nitekim aynı Kanunun 3'üncü maddesinde işleten, " araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." biçiminde tanımlanmıştır. Anılan Kanunun 85'inci maddesinde ise, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilsen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir. Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, araç malikleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devir edilmesi halinde (kısa bir süre için kiralanmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hakimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o araca kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekir. Bunun sonucu olarak da araç maliki sorumlu tutulmamalıdır. Gerek öğretide gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir. Eldeki davada ise, cevap dilekçesinde ... plakalı otomobilin dava dışı .... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine uzun dönemli kiraya verildiğini savunan davalı ... Taşıt kiralama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekili, 10/6/2020 tarihli dilekçe ekinde ... plakalı aracın 2/4/2018 gününden 30/6/2018 gününe kadar sürede kiralandığına ilişkin 2/4/2018 günü düzenlenen Araç Kiralama Sözleşmesi sunmuştur. Somut olay yukarıda yapılan açıklamalar ışığında değerlendirildiğinde; davalı işleten .... Taşıt kiralama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile dava dışı ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi arasında akdedildiği ileri sürülen kira sözleşmesinin, uzun süreli ve 3'üncü kişileri bağlayacak güçte bir sözleşme olup olmadığı, ekonomik yararlanmanın kime ait olduğu, kira sözleşmesi ve kira bedelinin maliye ve vergi dairelerine bildirilip bildirilmediği, gerektiğinde davalı işleten ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile dava dışı .. Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin ticari defter ve kayıtları üzerinde konusunda uzman bir bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmak suretiyle, kira sözleşmesinin fatura, ruhsat ve cari hesap hareketleri gibi yan kanıtlarla desteklenip desteklenmediği saptandıktan sonra oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması isabetli görülmemiştir. Kararın kaldırılma gerekçelerine göre davalı vekilinin dilekçesinde ileri sürüdüğü diğer istinaf nedenleri bu aşamada inceleme dışı bırakılmıştır. Davalı ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, yukarıda esas ve karar numarası belirtilen ilk derece mahkemesi kararının HMK'nin 353/1-a/6'ncı maddesi uyarınca kaldırılmasına” karar verildiği, ... Plakalı Aracın Tescil Bilgileri, Dosya muhteviyatına sunulan bilgilerde, davaya konu kazaya karışan ... plakalı aracın 16.03.2018-28.06.2019 tarihleri arasında davalı adına tescilli/kayıtlı olduğu, davaya konu kazanın 06.05.2018 tarihinde olduğu ve kaza tarihinde ... plakalı aracın davalı adına tescilli/kayıtlı olduğu, Araç Kiralama Sözleşmesi, Dosya muhteviyatına sunulan bilgilerde, davaya konu kazaya karışan ... plakalı aracın araç kiralama sözleşmesi ile davalı tarafından 02/04/2018-30/06/2018 tarihleri arasında dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne kiralandığı, iş bu sözleşmenin 02/04/2018 tarihli ve .... numaralı olduğu, sözleşmede davalı tarafın düzenleyen, dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin müşteri konumunda yer aldığı, Davalı tarafın Dosya Muhteviyatına Sunduğu Cari Hesap Ekstresi Davalı tarafın dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti. ile cari hesap ilişkisinin 06.03.2018 tarihli 1.850,00 TL tutarlı kayıt işlemi ile başladığı, 31.07.2018 tarihi itibariyle dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nden borcun veya alacağın olmadığı,
Cari Hesap Ekstresi
Davalı Tarafın Dosya Muhteviyatına Sunduğu Faturalar, davalı tarafın davaya konu kazaya karışan ... plakalı araç ile ilgili dosya muhteviyatına sunduğu ve dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne düzenlediği 2018 yılında 4 adet ve KDV dahil 9.272,03 TL tutarlı faturanın olduğu, faturaların açıklama kısmına davaya konu kazaya karışan ... plakalı aracın bilgileri ile her ay için 1 aylık kiralama bedeli ve araçla ilgili muhtelif giderlerin detaylarının yazıldığı, iş bu faturaların kazadan önceki, kaza sırasındaki ve kazadan sonraki aylara ait olmak üzere nisan/mayıs/haziran ve temmuz 2018 dönemlerine ait olduğu, miktar ve birim fiyatlarının belirtildiği, faturaların e-fatura olduğu ve teslim eden ile teslim alan kısımlarının olmadığı, imza karşılığında teslim edilmediği ve teslim alınmadığı, faturaların davalı tarafın yasal defterlerine usulüne uygun olarak işlendiği, “Türk Ticaret Kanunu'nun MADDE 21- (2) Bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır." İfadesi yer almaktadır.
Değerlendirme,
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin ... esas ... karar sayılı 05/03/2024 tarihli kaldırma ilamı, ticari defter ve kayıtlar ile dosya muhteviyatına sunulan tüm bilgi ve belgeler dikkate alınarak yapılan incelemede, davaya konu kazaya karışan ... plakalı aracın 16.03.2018-28.06.2019 tarihleri arasında davalı adına tescilli/kayıtlı olduğu, davaya konu kazanın 06.05.2018 tarihinde olduğu ve kaza tarihinde ... plakalı aracın davalı adına tescilli/kayıtlı olduğu, Davaya konu kazaya karışan ... plakalı aracın araç kiralama sözleşmesi ile davalı tarafından 02/04/2018-30/06/2018 tarihleri arasında dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne kiralandığı, iş bu sözleşmenin 02/04/2018 tarihli ve .... numaralı olduğu, sözleşmede davalı tarafın düzenleyen, dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin müşteri konumunda yer aldığı, Davalı tarafın dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti. ile cari hesap ilişkisinin 06.03.2018 tarihli 1.850,00 TL tutarlı kayıt işlemi ile başladığı, 31.07.2018 tarihi itibariyle davalı tarafın dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti.nden borcun veya alacağın olmadığı, Davalı tarafın davaya konu kazaya karışan ... plakalı araç ile ilgili dosya muhteviyatına sunduğu ve dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne düzenlediği 2018 yılında 4 adet ve KDV dahil 9.272,03 TL tutarlı faturanın olduğu, faturaların açıklama kısmına davaya konu kazaya karışan ... plakalı aracın bilgileri ile her ay için 1 aylık kiralama bedeli ve araçla ilgili muhtelif giderlerin detaylarının yazıldığı, iş bu faturaların kazadan önceki, kaza sırasındaki ve kazadan sonraki aylara ait olmak üzere 2018 nisan /mayıs/haziran ve temmuz aylarına ait olduğu, faturaların e-fatura olduğu ve teslim eden ile teslim alan kısımlarının olmadığı, imza karşılığında teslim edilmediği ve teslim alınmadığı, faturaların davalı tarafın yasal defterlerine usulüne uygun olarak işlendiği, Netice itibariyle, davaya konu kazaya karışan ... plakalı aracın kaza tarihinde davalı adına tescilli/kayıt olduğu, iş bu araç için davalı tarafından düzenlenen davalı ile dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti. arasında olan araç kiralama sözleşmesi ile davalı tarafın ticari defter ve kayıtlarının birbirini desteklediği, araç kiralama sözleşmesine istinaden davalı taraf ile dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti. arasında cari hesap ilişkinin olduğu ve davaya konu kazaya karışan ... plakalı araç için davalı tarafından dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne aylık kira bedeli faturalarının düzenlendiği, nihai takdirin sayın mahkemeye bırakıldığı, sonuç ve kanaatine varılmıştır.
SONUÇ VE KANAAT
Takdirler Sayın Mahkemenin olmak üzere yukarıda yapılan inceleme ve tespitler sonucunda ve raporumuz içinde açıklanan nedenlerle; davalı tarafın 2018 yılına ait yasal defterlerini usulüne uygun tuttuğu ve sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti.nin 04.11.2024 tarihli defter inceleme günü gelmediği, yerinde inceleme talebinde bulunmadığı, bu nedenlerle dava dışı tarafın ticari defterleri üzerinden inceleme yapılamadığı, bu husustaki değerlendirmenin sayın mahkemenin takdirine bırakıldığı, HMK 222 (5) maddesinde "Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır." ifadesi yer almıştır. Takip Talebi, davacı tarafın davalı taraf hakkında 5.547,87 TL asıl, 398,65 TL işlemiş faiz olmak üzere 5.946,52 TL toplam alacağın takip tarihinden itibaren icra harç masrafları ve vekalet ücretiyle asıl alacağa işleyecek yıllık reeskont avans faizi tahsili talebi ile (Türk Borçlar Kanunun 100.maddesi uyarınca yapılacak kısmi ödemelerin öncelikli faiz ve masraflara mahsubuyla) Bakırköy .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası üzerinden 05.11.2018 tarihinde takibe geçtiği, davalı tarafın 19.11.2018 tarihinde takibe itiraz ettiği, sayın mahkemenin inceleme kararı, sayın mahkemenizin 17.10.2024 tarihli duruşma tutanağı ile, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin ... esas ... karar sayılı 05/03/2024 tarihli kaldırma ilamı da dikkate alınarak davalı ... Taşıt Kiralama Şirketi ile dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti. Arasında akdedildiği ileri sürülen kira sözleşmesinin davalı ve dava dışı şirketin ticari defter ve kayıtlarında yer alıp almadığı, yer aldıysa buna ilişkin tespitlerin yapılması hususunda 04/11/2024 günü saat 10:20'de mahkeme duruşma salonunda bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildiği, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesinin ... Esas ... Karar Sayılı 05/03/2024 tarihli kararında özetle, “6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355'inci maddesi uyarınca ileri sürülen istinaf nedenleri ve kamu düzenine ilişkin konularla sınırlı biçimde yapılan incelemede: Dava, kasko sigortacısı davacının sigortalısına ödediği tazminatın, haksız fil failinin işleteni olan davalıdan, rücu en tahsili amacıyla başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (KTK) hükümlerine göre, trafik sicil kaydı "işleteni" kesin olarak gösteren bir karine değilse de onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işleten sıfatının 3'üncü kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir kanun hükmü yoktur. Nitekim aynı Kanunun 3'üncü maddesinde işleten, " ... Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." biçiminde tanımlanmıştır. Anılan Kanunun 85'inci maddesinde ise, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilsen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir. Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, araç malikleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devir edilmesi halinde (kısa bir süre için kiralanmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hakimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o araca kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekir. Bunun sonucu olarak da araç maliki sorumlu tutulmamalıdır. Gerek öğretide gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir. Eldeki davada ise, cevap dilekçesinde ... plakalı otomobilin dava dışı ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine uzun dönemli kiraya verildiğini savunan davalı ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekili, 10/6/2020 tarihli dilekçe ekinde ... plakalı aracın 2/4/2018 gününden 30/6/2018 gününe kadar sürede kiralandığına ilişkin 2/4/2018 günü düzenlenen Araç Kiralama Sözleşmesi sunmuştur. Somut olay yukarıda yapılan açıklamalar ışığında değerlendirildiğinde; davalı işleten ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile dava dışı ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi arasında akdedildiği ileri sürülen kira sözleşmesinin, uzun süreli ve 3'üncü kişileri bağlayacak güçte bir sözleşme olup olmadığı, ekonomik yararlanmanın kime ait olduğu, kira sözleşmesi ve kira bedelinin maliye ve vergi dairelerine bildirilip bildirilmediği, gerektiğinde davalı işleten ... Taşıt kiralama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile dava dışı ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketini n ticari defter ve kayıtları üzerinde konusunda uzman bir bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmak suretiyle, kira sözleşmesinin fatura, ruhsat ve cari hesap hareketleri gibi yan kanıtlarla desteklenip desteklenmediği saptandıktan sonra oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması isabetli görülmemiştir. Kararın kaldırılma gerekçelerine göre davalı vekilinin dilekçesinde ileri sürüdüğü diğer istinaf nedenleri bu aşamada inceleme dışı bırakılmıştır. Davalı ... Taşıt kiralama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, yukarıda esas ve karar numarası belirtilen ilk derece mahkemesi kararının HMK'nin 353/1-a/6'ncı maddesi uyarınca kaldırılmasına” karar verildiği, ... Plakalı Aracın Tescil Bilgileri, Dosya muhteviyatına sunulan bilgilerde, davaya konu kazaya karışan ... plakalı aracın 16.03.2018-28.06.2019 tarihleri arasında davalı adına tescilli/kayıtlı olduğu, davaya konu kazanın 06.05.2018 tarihinde olduğu ve kaza tarihinde ... plakalı aracın davalı adına tescilli/kayıtlı olduğu, Araç Kiralama Sözleşmesi, Dosya muhteviyatına sunulan bilgilerde, davaya konu kazaya karışan ... plakalı aracın araç kiralama sözleşmesi ile davalı tarafından 02/04/2018-30/06/2018 tarihleri arasında dava dışı .... San. Ve Tic, Ltd. Şti.'ne kiralandığı, iş bu sözleşmenin 02/04/2018 tarihli ve .... numaralı olduğu, sözleşmede davalı tarafın düzenleyen, dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin müşteri konumunda yer aldığı, Davalı Tarafın Dosya Muhteviyatına Sunduğu Cari Hesap Ekstresi, Davalı tarafın dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti. ile cari hesap ilişkisinin 06.03.2018 tarihli 1.850,00 TL tutarlı kayıt işlemi ile başladığı, 31.07.2018 tarihi itibariyle dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nden borcun veya alacağın olmadığı, Davalı Tarafın Dosya Muhteviyatına Sunduğu Faturalar, Davalı tarafın davaya konu kazaya karışan ... plakalı araç ile ilgili dosya muhteviyatına sunduğu ve dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne düzenlediği 2018 yılında 4 adet ve KDV dahil 9.272,03 TL tutarlı faturanın olduğu, Faturaların açıklama kısmına davaya konu kazaya karışan ... plakalı aracın bilgileri ile her ay için 1 aylık kiralama bedeli ve araçla ilgili muhtelif giderlerin detaylarının yazıldığı, iş bu faturaların kazadan önceki, kaza sırasındaki ve kazadan sonraki aylara ait olmak üzere nisan/mayıs/haziran ve temmuz 2018 dönemlerine ait olduğu, miktar ve birim fiyatlarının belirtildiği, faturaların e-fatura olduğu ve teslim eden ile teslim alan kısımlarının olmadığı, imza karşılığında teslim edilmediği ve teslim alınmadığı, faturaların davalı tarafın yasal defterlerine usulüne uygun olarak işlendiği, “Türk Ticaret Kanunu'nun MADDE 21- (2) Bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır." İfadesi yer almaktadır. Değerlendirme, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesinin ... esas ... karar sayılı 05/03/2024 tarihli kaldırma ilamı, ticari defter ve kayıtlar ile dosya muhteviyatına sunulan tüm bilgi ve belgeler dikkate alınarak yapılan incelemede, Davaya konu kazaya karışan ... plakalı aracın 16.03.2018-28.06.2019 tarihleri arasında davalı adına tescilli/kayıtlı olduğu, davaya konu kazanın 06.05.2018 tarihinde olduğu ve kaza tarihinde ... plakalı aracın davalı adına tescilli/kayıtlı olduğu, Davaya konu kazaya karışan ... plakalı aracın araç kiralama sözleşmesi ile davalı tarafından 02/04/2018-30/06/2018 tarihleri arasında dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne kiralandığı, iş bu sözleşmenin 02/04/2018 tarihli ve ... numaralı olduğu, sözleşmede davalı tarafın düzenleyen, dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin müşteri konumunda yer aldığı, Davalı tarafın dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti. ile cari hesap ilişkisinin 06.03.2018 tarihli 1.850,00 TL tutarlı kayıt işlemi ile başladığı, 31.07.2018 tarihi itibariyle davalı tarafın dava dışı .... San. Ve Tic, Ltd. Şti.nden borcun veya alacağın olmadığı, Davalı tarafın davaya konu kazaya karışan ... plakalı araç ile ilgili dosya muhteviyatına sunduğu ve dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne düzenlediği 2018 yılında 4 adet ve KDV dahil 9.272,03 TL tutarlı faturanın olduğu, faturaların açıklama kısmına davaya konu kazaya karışan ... plakalı aracın bilgileri ile her ay için 1 aylık kiralama bedeli ve araçla ilgili muhtelif giderlerin detaylarının yazıldığı, iş bu faturaların kazadan önceki, kaza sırasındaki ve kazadan sonraki aylara ait olmak üzere 2018 nisan/mayıs/haziran ve temmuz aylarına ait olduğu, faturaların e-fatura olduğu ve teslim eden ile teslim alan kısımlarının olmadığı, imza karşılığında teslim edilmediği ve teslim alınmadığı, faturaların davalı tarafın yasal defterlerine usulüne uygun olarak işlendiği, Netice itibariyle, davaya konu kazaya karışan ... plakalı aracın kaza tarihinde davalı adına tescilli/kayıt olduğu, iş bu araç için davalı tarafından düzenlenen davalı ile dava dışı .... San. Ve Tic, Ltd. Şti. arasında olan araç kiralama sözleşmesi ile davalı tarafın ticari defter ve kayıtlarının birbirini desteklediği, araç kiralama sözleşmesine istinaden davalı taraf ile dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti. arasında cari hesap ilişkinin olduğu ve davaya konu kazaya karışan ... plakalı araç için davalı tarafından dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne aylık kira bedeli faturalarının düzenlendiği, nihai takdirin sayın mahkemeye bırakıldığı, tarafların tazminat, muhakeme masrafları ve benzeri taleplerinin, Sayın Mahkemenizin takdirlerine ait olduğu, sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Mahkememizce alınan 21/12/2024 tarihli Bilirkişi Ek Raporunda özetle;
MALİ İNCELEME - DEĞERLENDİRME
Sayın mahkemenizin 17.10.2024 tarihli duruşma tutanağı ile, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesinin ... esas ... karar sayılı 05/03/2024 tarihli kaldırma ilamı da dikkate alınarak davalı .... Taşıt Kiralama Şirketi ile dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti. Arasında akdedildiği ileri sürülen kira sözleşmesinin davalı ve dava dışı şirketin ticari defter ve kayıtlarında yer alıp almadığı, yer aldıysa buna ilişkin tespitlerin yapılması hususunda 04/11/2024 günü saat 10:20'de mahkeme duruşma salonunda bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildiği, Kök raporda yapılan tespit, inceleme ve değerlendirmelerin bu minvalde olduğu, netice itibariyle davaya konu kazaya karışan ... plakalı aracın kaza tarihinde davalı adına tescilli/kayıt olduğu, iş bu araç için davalı tarafından düzenlenen davalı ile dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti. arasında olan araç kiralama sözleşmesi ile davalı tarafın ticari defter ve kayıtlarının birbirini desteklediği, araç kiralama sözleşmesine istinaden davalı taraf ile dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti. arasında cari hesap ilişkinin olduğu ve davaya konu kazaya karışan ... plakalı araç için davalı tarafından dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne aylık kira bedeli faturalarının düzenlendiği, nihai takdirin sayın mahkemeye bırakıldığı, Davacı tarafın itirazlarında özetle, “Her ne kadar bilirkişi raporunda kiralama ilişkinin davalının ticari defter kayıtlarında bulunduğu belirtilmişse de davalı, meydana gelen hasardan "malik" sıfatıyla tümüyle sorumlu olup, sorumluluğunu ortadan kaldıracak hiçbir husus bulunmamaktadır." “Taraflar arasındaki ticari defter kayıtlarının müvekkil şirket açısından bir bağlayıcılığı yoktur. Bu nedenle bilirkişi raporundaki tespitlere itiraz ederiz.” Diye beyan ettiği, bu hususların sayın mahkemenizin takdirine bırakıldığı, Davalı tarafın itirazlarında özetle, “Müvekkil şirketin araç kiralama işi yaptığı ve kazaya sebebiyet verdiği iddia edilen aracın araç kiralama sözleşmesi ile uzun dönem kiraya verilmesi sebebiyle dava dışı üçüncü kişinin işleten sıfatına sahip olduğu, müvekkilin aracı kullanan kişiler üzerinde hukuki olarak emir verme, tasarrufta bulunma imkanının bulunmadığı, müvekkilin şirketin işleten sıfatının olmadığı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun 3. Maddesi ile sabit iken ve bu madde çerçevesinde işleten sıfatının aracın kiralandığı dava dışı .... San. Tic. Ltd. Şti. İken bunların hiçbirinin değerlendirilmeden tanzim edilen raporun eksik ve hatalı olduğu açıktır. Müvekkilin dava konusu olayda hukuki ve fiili sorumluluğu bulunmamaktadır.” Diye beyan ettiği, bu hususların sayın mahkemenizin takdirine bırakıldığı, Kök raporda uzmanlık alanım ile ilgili yapılan tespit, inceleme ve değerlendirmelere tarafların itirazlarının olmadığı, uzmanlık alanım dışında olan itirazların yukarıda özetlendiği ve nihai takdirin sayın mahkemenize bırakıldığı, kök rapordaki sonuç ve kanaatin değişmediği, sonuç ve kanaatine varılmıştır.
SONUÇ VE KANAAT
Takdir Sayın Mahkemenin olmak üzere yukarıda yapılan inceleme ve tespitler sonucunda ve rapor içinde açıklanan nedenlerle; Kök rapordaki sonuç ve kanaatini değiştirecek herhangi bir durum bulunmadığı, nihai takdirin sayın mahkemenize bırakıldığı, sonuç ve kanaatine varılmıştır. Şeklinde rapor düzenlemişlerdir.
Tüm dosya kapsamı İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi'nin tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kaldırma ilamı hep birlikte değerlendirilmesinde ;Dava, sigortalıya ödenen hasar bedelinin karşı araç malikinden tahsili istemine ilişkin olup,davaya konu kazaya karışan ... plakalı aracın kaza tarihinde davalı adına tescilli/kayıt olduğu, dosyada alınan bilirkişi raporunda ; davaya konu kazaya karışan ... plakalı aracın araç kiralama sözleşmesi ile davalı tarafından 02/04/2018-30/06/2018 tarihleri arasında dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne kiralandığı, iş bu sözleşmenin 02/04/2018 tarihli ve ... numaralı olduğu, sözleşmede davalı tarafın düzenleyen, dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin müşteri konumunda yer aldığı, iş bu araç için davalı tarafından düzenlenen davalı ile dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti. arasında olan araç kiralama sözleşmesi ile davalı tarafın ticari defter ve kayıtlarının birbirini desteklediği, araç kiralama sözleşmesine istinaden davalı taraf ile dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti. arasında cari hesap ilişkinin olduğu ve davaya konu kazaya karışan ... plakalı araç için davalı tarafından dava dışı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne aylık kira bedeli faturalarının düzenlendiği, tespit edilmiş olup kira sözleşmelerinin uzun süreli olduğu, davalı şirketin işletenlik sıfatının bulunmadığı, anlaşılmakla araç maliki olan davalı hakkında açılan davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiş olup ,davacının trafik sicilindeki araç malikinin işleten olduğu varsayımı ile kayıt maliki davalı şirkete dava ikamesinde herhangi bir kusuru bulunmadığı anlaşılmakla (Yargıtay 17. HD. 09/02/2017 gün ve 2015/2806 Esas, 2017/1233 Karar) kendisini vekille temsil ettiren davalı yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
AÇILAN DAVANIN PASİF HUSUMET YOKLUĞU NEDENİYLE REDDİNE,
1-Alınması gereken 615,40-TL harçtan peşin alınan 71,83-TL'nin mahsubu ile eksik kalan 543,57-TL'nin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
2-Davacı tarafça sarf edilen yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
3-Davalı tarafça sarf edilen 4.150,00-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafça dosyaya yatırılan ve kullanılmayan bakiye gider avansının olması halinde karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgilisine iadesine,
5-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13.maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
Dair, taraf vekillerinin e-duruşma ortamında yüzlerine karşı, yapılan yargılama neticesinde kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize müracaatla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 13/02/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır