T.C. BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/451 Esas
KARAR NO : 2025/449
DAVA : Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen)
DAVA TARİHİ : 17/05/2024
KARAR TARİHİ : 09/05/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 23/06/2025
Davacı tarafından mahkememize açılan dava dosyasının incelenmesi sonunda;
İSTEM:
Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketi ile dava dışı sigortalısı ... Mühendislik Limited Şirketi arasında, 02.12.2022 tanzim tarihli, ... numaralı EMTİA ( KATİ) Sigorta Poliçesi düzenlendiğini, söz konusu poliçede mevcut teminatlar uyarınca, sigortalının karşılaşabileceği risklerin teminat altına alındığını, sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı araç ile ... devlet karayolu güzergahında .... istikametinden ... istikametine seyri esnasında km 32+500 e geldiğinde yine aynı istikamete önünde seyreden sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı aracın sol arka kısımlarına kendi aracının sağ ön kısımlarıyla çarparak her iki aracın da yola savrulması sonucu ölümlü, yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kaza yerinde yapılan incelemeler neticesinde, kazanın oluşumunda ... plakalı araç sürücüsü ...’in 2918 sayılı K.T.K. 56/1-c (sürücüler önlerinde giden araçları yönetmelikte belirtilen güvenli ve yeterli bir mesafeden izlemek zorundadırlar) maddesini ihlal ettiği, ... plakalı araç sürücüsü ...’ın herhangi bir kural ihlali olmadığı görüş ve kanaatine varıldığını, hasarın meydana gelmesinden davalı şirketin sorumlu olduğunu, müvekkili şirketi tarafından, söz konusu hasar sebebi ile sigortalısına 31.03.2023 tarihinde, 788.965,33 TL tazminat ödendiğini beyan ederek HMK 107. Maddesi uyarınca belirsiz alacak olarak şimdilik 50.000,00 TL tazminatın ödeme tarihi olan 31.03.2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan rücuen tahsili ile davalı şirketin taşınmaz ve taşınır malları ile 3. kişilerdeki hak ve alacakları yönünden dava değeri tutarında ihtiyati haciz kararı verilmesini yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.
YANIT:
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; öncelikle; görev, yetki, zamanaşımı, husumet, derdestlik itirazlarının olduğunu, davanın belirsiz alacak davası olarak açılması hukuka aykırı olup davanın reddi gerektiğini, davaya konu emtia hasarsız olarak teslim edildiğini, davacı tarafça, taşıma işine konu emtianın 02.12.2022 tarihli kazada hasar gördüğü iddia edilmişse de söz konusu kazada emtianın hasar gördüğüne dair somut herhangi bir delil mevcut olmadığını, kaza aracın önden çarpması şeklinde meydana gelmiş olup kaza neticesinde aracın yük taşıyan arka kasasında herhangi bir hasar meydana gelmediğini, davaya konu kazanın meydana gelmesinde müvekkilinin herhangi bir kusuru ve sorumluluğu bulunmadığını beyan ederek öncelikle davanın ...'e Ve ... Sigorta A.Ş.'ne davanın ihbarına, davanın reddine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı taraf üzerine tahmiline karar verilmesini iddia ve talep ettiği görülmüştür.
KANITLAR VE GEREKÇE:
-Dava, davacı sigorta şirketi tarafından dava dışı üçüncü kişi sigortalıya 02/12/2022 tarihli trafik kazası nedeniyle emtia sigorta poliçesi kapsamınmda ödenen bedelin dava konusu kazada taşıyıcı sıfatıyla davanın sorumlu olduğu iddiası ile rücuen tahsili istemine ilişkindir.
-Mahkememizce icra dosyası, hasar dosyası celp edilerek incelenmiş, taraf delilleri toplanmıştır.
-Davacı tarafın davalı ile dava dışı üçüncü kişi arasında imzalanan taşıma sözleşmesi nedeniyle davacı sigorta şirketi tarafından emtia sigorta poliçesine dayalı olarak ödenen bedelden, davalı tarafın fiili taşıyıcı sıfatıyla sorumlu olduğunu iddia ettiği görülmektedir.
-TTK.'nun 1472. maddesi uyarınca; sigortacının, sigortalısının haklarına halefiyet hakkının gerçekleşebilmesi için sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortacısına tazminat ödemiş olması ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir. Sigortacı; ancak, sigortalısının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olacaktır.
-Dosyada mevcut ödeme yapan davacının sigortalıdan aldığı hasar tazminat makbuzu ve ibranameyle sigortalının dava haklarını temlik alması karşısında TBK'nın 183 ve devamı maddeleri kapsamında, yazılı temlik sözleşmesi gereğince davacının aktif dava ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.
-Dava konusu uyuşmazlık yurt içinde yapılan taşıma işinden kaynaklandığından, uyuşmazlığın çözümünde Türk Ticaret Kanunu'nun hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.
-Türk Ticaret Kanunu'nun 862. Ve 863. Maddelerinde ; (1) Eşyanın niteliği, kararlaştırılan taşıma dikkate alındığında, ambalaj yapılmasını gerektiriyorsa, gönderen, eşyayı zıya ve hasardan koruyacak ve taşıyıcıya zarar vermeyecek şekilde ambalajlamak zorundadır. Ayrıca gönderen, eşyanın sözleşme hükümlerine uygun şekilde işleme tabi tutulabilmesi için işaretlenmesi gerekiyorsa, bu işaretleri de koymakla yükümlüdür......(1) Sözleşmeden, durumun gereğinden veya ticari teamülden aksi anlaşılmadıkça; gönderen, eşyayı, taşıma güvenliğine uygun biçimde araca koyarak, istifleyerek, bağlayarak, sabitleyerek yüklemek ve aynı şekilde boşaltmak zorundadır. Taşıyıcı, ayrıca yüklemenin işletme güvenliğine uygun olmasını sağlamakla yükümlüdür" düzenlemelerine yer verilmiştir.
-Yine aynı kanunun; "Zıya veya hasar ile gecikmeden doğan zarardan sorumluluk" başlıklı 875. Maddesinde; (1) Taşıyıcı, eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçecek süre içinde, eşyanın zıyaından, hasarından veya teslimindeki gecikmeden doğan zararlardan sorumludur.(2) Zararın oluşmasına, gönderenin veya gönderilenin bir davranışı ya da eşyanın özel bir ayıbı sebep olmuşsa, tazminat borcunun doğmasında ve kapsamının belirlenmesinde, bu olguların ne ölçüde etkili olduğu dikkate alınır.(3) Gecikme hâlinde herhangi bir zarar oluşmasa da taşıma ücreti gecikme süresi ile orantılı olarak indirilir; meğerki, taşıyıcı her türlü özeni gösterdiğini ispat etmiş olsun." düzenlemesine yer verilmiştir.
-Aynı yasanın "Sorumluluktan kurtulma" başlıklı 876. Ve 877. maddelerinde;
"Zıya, hasar ve gecikme, taşıyıcının en yüksek özeni göstermesine rağmen kaçınamayacağı ve sonuçlarını önleyemeyeceği sebeplerden meydana gelmişse, taşıyıcı sorumluluktan kurtulur.
Taşıyıcı, taşıma aracındaki arızaya, taşıtı kiraladığı kişinin onun temsilcilerinin veya çalışanlarının kusuruna dayanarak sorumluluktan kurtulamaz. " düzenlemelerine yer verilmiştir.
-Türk Ticaret Kanunu'nun "Yardımcıların kusuru" başlıklı 879. Maddesinde ise; "(1) Taşıyıcı; a) Kendi adamlarının, b) Taşımanın yerine getirilmesi için yararlandığı kişilerin, görevlerini yerine getirmeleri sırasındaki fiil ve ihmallerinden, kendi fiil ve ihmali gibi sorumludur. " düzenlemesine yer verilmiştir.
-Taşıyıcının sorumluluktan kurtulabilmesi için genel olarak gerekli dikkat ve özeni gösterdiğini kanıtlaması yeterli değildir. Esasen, ziya ve hasara neden olan olayın doğumunda kendisinin herhangi bir kusurunun olmadığını kanıtlamak zorundadır. Böylece, taşıyıcının sorumluluktan kurtulması daha zorlaştırılmıştır. (Yargıtay 11 Hukuk Dairesi'nin 29/02/2016 tarih 2015/14938 esas 2016/2190 karar sayılı ilamı )
-Mahkememiz dosyası dava konusu kazadaki kusur durumunun tespiti, sigorta şirketi tarafından dava dışı sigortalıya ödenen bedelin kazanın oluş şekline, meydana gelen hasarın niteliğine ve dönem piyasa rayiçlerine uygun olup olmadığının belirlenmesi amacıyla bir makine, bir sigortacı ve bir adli trafik alanında uzman bilirkişiden oluşan bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, düzenlenen 30/12/2024 tarihli raporda özetle; ... Plaka Nolu Araç Sürücüsü ...’ n %100(YÜZDE YÜZ) TAM KUSURLU olduğu, ... Plakalı Kamyon Şoförü Davacı ...’ ın se kusursuz olduğu, mezkûr olay sebebiyle meydana gelen hasar sonucunda meydana gelen zararın 38.353,00 USD karşılığı 715.122,37 TL olduğu, davacı ... Sigorta A.Ş. tarafından, dava dışı ... Mühendislik Ltd.Şti.’nin yurt dışından ithal edeceği emtialarda, nakliyat sürecinde meydana gelecek rizikoları teminat altına alınması maksadıyla 02.12.2022 tarihinde başlayıp nakliyat sürecini kapsayacak şekilde, Emtia Nakliyat Sigortası Genel Şartları ile poliçe üzerinde yazılı özel şart hükümleri ve klozlar kapsamında gerçekleşecek rizikolara karşı ... numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesinin tanzim edildiği, avacı ... Sigorta A.Ş. tarafından düzenlenen ... numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesinin, Emtia Nakliyat Sigortası Genel Şartları ve ICC(A) klozun kamyon taşımacılığına uygulanabilir hükümleri ile poliçede yer alan özel şartlar kapsamında Geniş Teminat(ICC All Risk) teminatını kapsayacak şekilde düzenlendiği; 02.12.2022 tarihinde başlayan nakliyat aşamalarında gerçekleşen kaza sonucunda meydana gelen zararın, poliçenin başlangıç ve bitiş tarihleri arasındaki vadesi içerisinde gerçekleştiği; gerçekleşen zararın, davacı ... Sigorta A.Ş.’nin sigortacı sıfatı ile dava dışı ... Mühendislik Ltd.Şti.’nin yurt dışından ithal edeceği emtialarda gerçekleşecek hasarların teminat altına alınması maksadıyla düzenlediği .... numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi hükümleri gereği poliçe teminatı kapsamında olduğu; davacı ... Sigorta A.Ş. tarafından tanzim edilen ... numaralı Nakliyat Emtia Sigorta poliçesi ile sigortalı iklimlendirme test kabini makinesi türündeki emtianın SİGORTA TEMİNAT BEDELİ nin %10 ilave bedel dahil olmak üzere 43.563,30-USD olarak belirlendiği, teminat bedeli ile taşınan emtianın sigorta değerinin uyumlu olduğu zarar gören emtianın poliçe teminat limitleri içerisinde bulunduğu; gerçekleşen hasar neticesinde oluşan zararın, Nakliyat Emtia Sigortası Genel Şartları ve davacı ... Sigorta A.Ş. tarafından düzenlenen ... numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi özel şart, Geniş Teminat(All Risks) kloz ve hükümleri gereği, poliçe primlerinin ödenmiş ve poliçenin hasar tarihinden önce herhangi bir sebeple iptal edilmemiş olması kaydıyla dava dışı ... Mühendislik Ltd.Şti.’ne ödenmesine engel teşkil edecek bir hususun bulunmadığı; davacı ... gorta A.Ş. tarafından dosyada mübrez 31.03.2023 tarihl ödeme dekontu le %10 İlave Bedel Dah l olmak üzere, 788.965,33-TL tutarındaki tazminatın dava dışı şirkete ödendiği, dava konusu 788.965,33-TL tutarındaki maddi zararı davacı ... Sigorta A.Ş., dosyada mübrez ödeme dekontu ile ödemek suretiyle tazminat yükümlülüğünü yerine getirdiği ve halefiyet hakkına sahip olduğu; akdi taşıyıcı davalı ... Kooperatifi ve fiili taşıyıcı dava dışı ...’in yükü teslim aldığı andan, teslim edinceye kadar, taşınan emtianın kısmen veya tamamen kaybından doğacak zarardan sorumlu olduğu, taşıyıcıların kusuru nispetinde meydana gelen zarardan müşterek ve müteselsil olarak sorumlu oldukları; TTK Madde 880/1 gereğ taşıyıcının sorumlu olduğu tazminat bedelinin ükün taşınmak üzere teslim alındığı yer ve zamandaki kıymet ne göre hesaplanabileceği, %10 ilave bedelden nakliyecinin sorumluluğunun bulunmadığı, yükün teslim alındığı yer ve andaki değerinin 39.603,00-USD karşılığında 738.429,62-TL tutarında olduğu; gerçekleşen zararın, davalı ... Kooperatifi tarafından organize edilen taşıma süreci içerisinde gerçekleştiği, Türk Ticaret Kanunu’nun 882 madde hükümleri gereği taşıcının ÖZEL ÇEKME HAKKI (SDR) cinsinden üst sorumluluk sınırı kg başına 8,33 (SDR) ile sınırlandırıldığı; davaya konu taşımacılıkta taşınan emtianın ağırlığının brüt ağırlığının 1.885,00 Kg olduğu taşıyıcının sınırlı sorumluluk hesaplaması emtianın teslim alındığı tarihteki T.C. Merkez Bankası Döviz kuru üzerinden sınırlı sorumluluğunun; Hasarlı ürün brüt ağırlığıx8,33 SDR formülü ile hesap edildiği, taşıyıcının sınırlı sorumluluğu: 1.885,00-kg * 8,33= 15.702,05-SDR olduğu, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasının emtianın taşıyıcıya teslim edildiği 02.12.2022 tarihi itibariyle belirlediği SDR/TL değeri 24,7278-TL olduğu, Taşıyıcının sınırlı sorumluluğu: 15.702,05-SDRx24,7278-SDR/TRY=388.277,15 olduğu; nakliyat aşamalarında gerçekleşen kaza sebebiyle meydana gelen 715.122,37-TL tutarındaki zararın, emtianın taşıyıcıya teslim edildiğ, 02.12.2022 tarih itibariyle özel çek hakkını karşılayan, sınırlı sorumluluk üst limitinin üzerinde olduğu, Türk Ticaret Kanunu’nun 882/b4 ncü Maddesi gereği taşıyıcının sorumlu olduğu zarar bedelinin emtianın taşıyıcıya teslim edildiği tarihi itibariyle SDR üst limiti olan 388.277,15-TL le sınırlı olduğu, ancak, Sayın Mahkeme tarafından taşıyıcının zarara, kasten veya pervasızca bir davranışla ve böyle bir zararın meydana gelmesi ihtimalinin bilinciyle işlenmiş bir fiilinin veya ihmalinin sebebiyet verdiğine kanaat getirilmesi durumunda, davacı ... Sigorta A.Ş. tarafından 788.965.33-TL tutarında ödenen tazminat üzerinden taşıyıcının sorumluluğunda bulunmayan %10 ilave bedelin ve emtianın hasarlı hali ile satış bedelinin tenzil edilmesi suretiyle elde edilen 715.122,37-TL tutarındaki bakiyenin rücuya konu edilebileceği görüş ve kanaatinin bildirildiği görülmüştür.
-Bilirkişi raporu taraflara usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş, tarafların bilirkişi raporuna karşı beyan ve itirazlarını ibraz ettikleri görülmüştür.
-Mahkememizce alınan rapor dosya kapsamına uygun, denetime elverişli ve kanaat verici bulunmuştur.
-Alınan bilirkişi raporu ve dosyada mevcut bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, dava ve zarara konu emtianın fiili taşıyıcı sıfatıyla davalı tarafça taşındığı ihtilafsızdır.
-Taşıyan kendisine taşınmak üzere teslim edilen emtiayı varma yerinde alıcısına teslim edildiğini usulüne uygun delillerle kanıtlamalıdır. Hasara konu emtia, dava dışı şirketin yurt içi adresinden eksiksiz olarak davalı tarafça teslim alınmıştır.
-Alınan raporlarda da belirtildiği üzere hasara konu kazanın davalıya maktul sürücü ....'in sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın hız limitine uymaması, kazanın önlenmesi amacıyla fren tedbirinin uygulanmaması, dalgın ve tedbirsiz olarak seyretmesi nedeniyle gerçekleştiği, iş bu kazaya sebep olan aracın davalı tarafından taşıma işinde kullanılan ... plakalı araç olduğu anlaşılmaktadır.
-Her ne kadar davalı tarafça kazanın gerçekleştiği sırada hız limitinin ne kadar aşıldığı konusunda somut bir veri olmamasına rağmen kendilerine kusur atfedildiği iddia edilmiş ve bu doğrultuda inceleme yapılması istenmiş ise de soruşturma dosyasında yer alan tespitlere göre kazada ölen sürücü ....'in kanında 1.60 promil alkol bulunduğu, kazanın oluşumunda iş bu sürücünün kusurlu olduğunun alınan raporlarla belirlendiği, yine her ne kadar davalı tarafça zarar gören emtiaların kazada zarar gördüğünün ispatlanamadığı iddia edilmiş ise de kaza sonrası tutulan ve savcılık dosyasında yer alan tutanaklar ile meydana gelen zararın uyumlu olduğu, söz konusu kaza nedeniyle emtiaların zarar gördüğünün belirli olduğu anlaşılmakla davalı tarafın bu yöndeki beyanlarına itibar edilmemiştir.
-Türk Ticaret Kanunu'nun 876. Ve 877. Maddeleri uyarınca davalı taşıyıcının "en yüksek özeni göstermesine rağmen kaçınamayacağı ve sonuçlarını önleyemeyeceği" hususlarını ispata elverişli bir bilgi ya da belgenin dosyaya ibraz etmediği, söz konusu zararın emtiaların davalının uhdesinde iken gerçekleştiği, davalı tarafın teslim anında, öncesinde ya da taşıma sırasında kendi kusurundan kaynaklanmayan sebeplerle zararın meydana geldiğini ispata elverişli bir bilgi ya da belge ibraz etmediği görülmektedir.
-Bu tespitler ışığında Mahkememizce yapılan değerlendirmede; davalı şirketin ürünleri eksiksiz olarak teslim aldığı, ancak gerçekleşen kaza nedeniyle taşımaya konu emtiaların zarar gördüğü, davalının fiili taşıyıcı sıfatıyla taşıma sorumluluğunu üstlendiği, buna rağmen emtianın eksiksiz olarak teslim edilmediği sabittir. Yine alınan raporlarla davacı tarafça dava dışı sigortalıya ödenen bedelin meydana gelen zarara ve olayın oluş şekline uygun olduğu, davacı tarafça davaya ve değer arttırım dilekçesine konu edilen miktarın gerçek zarar kapsamında olduğu görülmekle davanın kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Ayrıntıları yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile;
-Sabit olan 388.277,15 TL rücuen tazminat alacağının 31/03/2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 26.523,21-TL karar ve ilam harcından peşin harç ve tamamlama harcı olarak alınan 6.630,81-TL harcın mahsubu ile bakiye 19.892,40- TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 6.630,81-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yargılama sırasında yatırılan 427,60-TL başvurma harcı, 24.000,00-TL bilirkişi ücreti ve 562,00 TL tebligat ve posta masrafı olmak üzere toplam 24.989,60-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davalı tarafından sarf edilen yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
6-Davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap edilen 62.124,34- TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13.maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Bakırköy Arabuluculuk bürosunun ... numaralı arabuluculuk dosyasında Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
8-Bakiye gider/delil avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa derhal iadesine,
Dair; tebliğden itibaren İKİ HAFTA içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere davacı vekilinin ve davalı vekilinin e-duruşma ortamında yüzlerine karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.09/05/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır