T.C. BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/857 Esas
KARAR NO: 2025/804
DAVA: Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 05/12/2024
KARAR TARİHİ: 15/09/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 15/09/2025
Davacı tarafından mahkememize açılan dava dosyasının incelenmesi sonunda;
İSTEM:
Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; Müvekkiline ait ... plakalı araç ile Davalı ...'YE ait ve davalı ....'NUN sevk ve idaresinde .... olan plakalı araç arasında 08/04/2023 tarihinde maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, işbu kaza neticesinde karşı taraf %100 kusurlu olduğunu, ... plakalı müvekkiline ait araçta mezkur kaza nedeniylee hasar bedeli , değer kaybı ve kazanç kaybı/mahrumiyet meydana geldiğini, kaza sonucu müvekkili aracın değer kaybı, hak mahrumiyeti/kazanç kaybı bakımından uğradığı zarar miktarı tam olarak belirlenemediğini, davalıların bu kazada müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını beyan ederek müvekkiline ait araçta meydana gelen kusuru oranına göre şimdilik; 100,00-TL Hasar Bedeli, 100,00-TL Reel Değer Kaybı, 100,00- TL hak mahrumiyeti bedeli/ kazanç kaybı mahrumiyeti bedeli olmak üzere toplamda 300 TL kaza tarihinden itibaren işleyecek mevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, belirsiz alacak olarak açmış oldukları davaya konu alacakların belirlenmesi amacı ile eksper bilirkişisine usul ekonomisi açısından tevdii edilerek rapor alınmasına, davalı adına kayıtlı bulunan taşınır ve taşınmazların ve 3. kişilerdeki hak ve alacaklarının üzerine İİK 257 vd. maddeleri gereğince İhtiyati Haciz konulmasına karar verilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.
KANITLAR VE GEREKÇE:
-Dava, davacının maliki olduğu ... plakalı araç ile davalı ...'ye ait olduğu ve davalı ....'nun sevk ve idaresinde olduğu belirtilen ... plakalı araçlar arasında meydana gelen maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle ... plakalı araç sürücüsünün kusurlu olduğu iddiası ile davacıya ait araçta meydana geldiği iddia edilen değer kaybı bedeli, hasar bedeli ve hak mahrumiyeti bedeli tahsili istemine ilişkindir.
-Dosyanın incelenmesinde 05/12/2024 tarihi itibariyle Büyükçekmece ... Asliye Hukuk Mahkemesi'ne yöneltilerek davanın açıldığı, Büyükçekmece ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 27/05/2025 tarih, ... esas ve ... karar sayılı ilamı ile Asliye Ticaret Mahkemesi'nin uyuşmazlıkta görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verildiği, görevsizlik kararının 19/07/2025 tarihinde kesinleşmesi ile dosyanın Mahkememiz esasına kaydedildiği görülmektedir.
-Görevsizlik kararının gerekçesinin incelenmesinde; "Davacı ve diğer davalı tüzel kişi tacirdir. Uyuşmazlık tacirler arası haksız fiilden kaynaklanmakta olup nisbi nitelikteki ticari davanın Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmesi gerekmektedir...'' hususlarına yer verildiği görülmektedir.
-6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 5. maddesinde; “Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir” hükmüne yer verilmiştir. Buna göre görev hususunun belirlenmesinde bu konuda ayrı bir düzenleme bulunup bulunmadığının göz önünde bulundurulması gerekmektedir.
-6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4. maddesine göre, bir davanın ticari dava sayılması için ya uyuşmazlık konusu işin taraflarının her ikisinin birden ticari işletmesiyle ilgili olması ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmamasına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu veya diğer kanunlarda o davaya Asliye Ticaret Mahkemesinin bakacağı yönünde düzenleme olması gerekir. Örneğin, ödünç para verme işlemlerine ilişkin uyuşmazlıklar Türk Ticaret Kanununun 4. maddesi uyarınca, iflas davaları ise 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 154 vd. maddeleri hükmünce ticari dava sayılır. Buna karşılık Türk Ticaret Kanununun 4. maddesi uyarınca, tarafların tacir olup olmamasına bakılmaksızın ticari dava sayılan havale, vedia ve fikir ve sanat eserlerine ilişkin uyuşmazlıklardan doğan davalar herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmiyorsa, ticari dava vasfını kaybedecektir. Yine, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira, Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hâl böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.
-T.T.K.'nun 14.maddesine göre “bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimseye tacir denir.” Aynı Yasa'nın 17.maddesi hükmünce de; “iktisadi faaliyeti nakdi sermayesinden ziyade bedeni çalışmasına dayanan ve kazancı ancak geçimini sağlamaya yetecek derecede az olan sanat ve ticaret sahipleri tacir değildir.” düzenlemesi yer almaktadır.
-5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanun'unun 3’üncü maddesinde, Esnaf ve sanatkâr, ister gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseler olarak ifade edilmiştir. Ayrıca TTK’nun 1463.maddesinde de, önce 17.maddeye gönderme yapılarak, Bakanlar Kurulunun bu konuda kararname çıkarması halinde onlarda gösterilen miktardan aşağı gayrisafi geliri bulunan sanat ve ticaret erbabından başka hiç kimse kanunun 17.maddesinde tarif edilen esnaftan sayılamaz denmek suretiyle tacir veya esnafın hangi kriterlere göre saptanacağı açık bir biçimde gösterilmiştir.
-19.02.1986 tarih 19024 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 25.01.1986 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile T.T.K.'nun 1463.maddesine göre esnaf ve küçük sanatkar ile tacir ve sanayicinin ayrımına dair esaslar tespit edilmiştir. Buna göre;
1- Koordinasyon kurulunca tespit ve yayınlanacak esnaf ve küçük sanatkar kollarına dahil olup da gelir vergisinden muaf olanlar ile kazançları götürü usulde vergilendirilenler ve işletme hesabına göre defter tutanlardan, iktisadi faaliyetleri nakdi sermayesinden ziyade, bedeni çalışmalarına dayanan ve kazançları ancak geçimlerini sağlamaya yetecek derecede az olan ve Vergi Usul Kanunu'nun 177.maddesinin 1.fıkrasının 1 ve 3 nolu bentlerinde yer alan limitlerin yarısını, iki numaralı bendinde yazılı nakdi limitin tamamını aşmayanların esnaf ve küçük sanatkar,
2- Vergi Usul Kanunu’na istinaden birinci sınıf tacir sayılan ve bilanço esasına göre defter tutanlar ile işletme hesabına göre defter tutan ve birinci madde de belirtilenlerin dışında kalanların tacir ve sanayici sayılmaları kararlaştırılmıştır.
-Dosyada mevcut vergi dairesi kayıtlarının incelenmesinde; davalı ....'nun işletme hesabına göre defter tuttuğu, işletme faaliyetlerinin Vergi Usul Kanunu'nun 177.maddesinin 1.fıkrasının 1 ve 3 nolu bentlerinde yer alan limitleri aşmadığı, gerçek kişi ticari işletme kaydının bulunmadığı bu nedenle tacir olarak kabul edilemeyeceği anlaşılmaktadır.
-Dosyada mevcut vergi dairesi kayıtlarının incelenmesinde; davalı ...'nin işletme hesabına göre defter tuttuğu, işletme faaliyetlerinin Vergi Usul Kanunu'nun 177.maddesinin 1.fıkrasının 1 ve 3 nolu bentlerinde yer alan limitleri aşmadığı, gerçek kişi ticari işletme kaydının bulunmadığı bu nedenle tacir olarak kabul edilemeyeceği anlaşılmaktadır.
-Her ne kadar görevsizlik kararı verilen Mahkeme kararının gerekçesinde davalıların tüzel kişi tacir olduğundan bahisle görevsizlik kararı verilmiş ise de davalıların tacir kaydının mevcut olmadığı görülmektedir.
-Davacı tarafın ise tacir kaydının mevcut olduğu ve bilanço esasına göre defter tuttuğu görülmektedir.
-Yukarıda da ayrıntılarına yer verildiği üzere bir davanın ticari dava sayılması için mutlak ticari davalardan olması ya da tarafların her ikisinin birden ticari işletmesiyle ilgili olması gerekmektedir.
-Dava konusu uyuşmazlıkta davalıların tacir kaydının bulunmadığı, yalnızca davacı tarafın tacir olmasının işbu davayı mutlak ticari dava haline getirmeyeceği, davanın yalnızca araç malikine ve sürücüsüne yöneltilmesi nedeniyle sigorta hukukundan kaynaklı bir uyuşmazlığın da mevcut olmadığı sabittir.
-Buna göre dava konusu uyuşmazlık mutlak veya nisbi ticari dava niteliğinde olmadığından, uyuşmazlık Mahkememizin görev alanına girmemektedir. Uyuşmazlığın ticari dava olmaması nedeniyle genel görevli mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemesi bu davanın yargılamasını yapmakta görevli olduğundan, HMK 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince dava şartı noksanlığı nedeniyle davanın usulden reddi ile karşı görevsizlik karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Ayrıntıları yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı tarafından davalı aleyhine açılan davanın, davaya bakmaya mahkememiz görevli olmadığından HMK 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince dava şartı noksanlığı nedeniyle Usulden Reddine,
2-Davaya bakmaya Büyükçekmece .... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin görevli ve yetkili olduğunun tespitine,
3-Mahkememizce verilen görevsizlik kararı karşı görevsizlik mahiyetinde olup, verilen kararın taraflarıca yasa yoluna başvurulmaksızın kesinleşmesi halinde dosyanın merci tayini için İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, masrafların davacı yanca karşılanmasına,
4-Yargılama giderlerinin görevli mahkemece değerlendirilmesine,
Dair; tebliğden itibaren İKİ HAFTA içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi tarafından incelenecek olan istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.15/09/2025
Katip ...
E-imzalıdır
Hakim ....
E-imzalıdır