T.C. BAKIRKÖY 2. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/42
KARAR NO : 2024/98
DAVA : Tasarım Hükümsüzlüğü
DAVA TARİHİ : 14/02/2023
KARAR TARİHİ : 07/06/2024
KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 07/06/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan Tasarım Hükümsüzlüğü davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesi ile, davalı tarafından Türk Patent Enstitüsü nezdinde 06/12/2019 tarihinde .... numaralı "..." kapsamında tescil ettirilen ürünün tescil tarihinden çok önce piyasaya sunulmuş olmasından, koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığından ve taşıma sepetinde kullanılan kilidin tasarımının, müvekkili şirkete ait olmasından dolayı hükümsüzlük şartlarının oluştuğundan sicilden terkinine ilişkin huzurdaki davayı açma gereği hasıl olduğunu, müvekkili şirket tarafından tasarımı kendisine ait olan "..." ibareli ürün Türk Patent Enstitüsü tarafından 17/12/2019 tarihinde ... numarası ile tescillendiğini, davalı tarafından müvekkili şirkete ait kilit tasarımı kopyalanıp kullanıldığını, müvekkili şirket tarafından kilit tasarımını barındıran çantanın satışı 09/03/2018 tarihlerinde davalıya yapıldığını, kilit tasarımı davalı tarafından kopyalanılarak kullanılmış üstelik "...." başlığını altında tescil ettirildiğini, nitekim müvekkili şirketin kendisine ait kilit tasarımını barındıran motosiklet çantası satışlarını 2017 yılından itibaren yapmakta olduğunu, davalı tarafından 06/12/2019 tarihinde tescil edilen ürünün piyasada 26/01/2018- 23/02/2019-02/10/2019 tarihlerinde mevcut bulunduğuna ilişkin görselleri ekte sunduklarını, davalı tarafından tasarımı müvekkili şirkete ait olan "..." ibareli Türk Patent Enstitüsü tarafından 17/12/2019 tarihinde ... numarasıyla tescil ettirilen ürünün sicilden terkinine ilişkin açılan Bakırköy ..... Fikri Sinai Haklar Hukuk Mahkemesinin ... esas ...karar numaralı dosyasında alınan 29/07/2022 tarihli bilirkişi raporuyla davalı tarafından tescil ettirilen 06/12/2019 tarihinde .... numaralı ürünün 23/02/2019 tarihinde kamuya sunulmuş olduğu tespit edilmiş olduğunu, müvekkili şirkete ait ürünün davacı şirket ürünüyle benzerliğine karar verilerek tescil tarihinden önce kamuya sunulmuş olmasından dolayı sicilden terkinine karar verildiğini, açıklanan nedenlerle, davalı adına tescilli 06/12/2019 tarihinli .... numaralı "..." ürünün hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesi ile, tasarımlara ilişkin hükümsüzlük davasını kural olarak menfaati olanların açabileceğini, davacının huzurda görülen davayı açmakta hukuki menfaati bulunmadığını, ayrıca zaman aşımı itirazında bulunduklarını, huzurda görülen davanın açılması hak düşürücü süreye tabi olup, sürenin dolduğunu, davacının 09/03/2018 tarihli fatura ile sattıkları çanta üzerindeki kilit tasarımının müvekkili şirket tarafından kopyalandığına ilişkin iddiaları gerçek dışı olup, bu iddianın zaten davacı tarafından Bakırköy .... Fikri Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ... esas .... karar numaralı dosyasında ileri sürüldüğünü, mahkeme tarafından bu iddiaya itibar edilmediğini ve davanın kabul edildiğini, dosyanın halihazırda istinaf incelemesinde olduğunu, bu nedenle Bakırköy .... Fikri Sinai Haklar Hukuk Mahkemesinin ... esas ... karar numaralı dosyasının bu dava bakımından bekletici mesele yapılması gerektiğini, davacı şirketin, müvekkili şirket adına tescilli olan ''...'' ürününün, "tescil tarihinden çok önce piyasaya sunulmuş olmasından ve bu sebeple koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığından" dolayı, tescilin hükümsüzlüğünü ve sicilden terkinini talep ettiğini, davacı şirketin, bu iddiasına dayanak olarak da fatura ve internet sayfalarından alınan resimleri delil olarak sunduğunu, davacının ayrıca, Bakırköy .... Fikri Sinai Haklar Hukuk Mahkemesinin ... esas ... karar numaralı dosyasında alınan 29/07/2022 tarihli bilirkişi raporunda da, müvekkiline ait ''...'' ürününün 23/02/2019 tarihinde kamuya sunulmuş olduğunun tespit edildiğini de söylediğini, davacının sunmuş olduğu (görselleri kabul manasına gelmemek kaydıyla) 2019 tarihini taşıyan görsellerin ve Bakırköy .... Fikri Sinai Haklar Hukuk Mahkemesinin ... esas ... karar numaralı dosyasında alınan 29/07/2022 tarihli bilirkişi raporundaki, davaya konu tasarıma ilişkin ürünün 23/02/2019 tarihinde kamuya sunulmuş olduğuna dair tespitin 57. maddede hükme bağlanan 12 aylık süre içinde kaldığından, zaten müvekkili şirkete ait tasarımın yenilik ve ayırt edicilik niteliğini etkilemeyeceğini, davacının delil olarak sunduğu ve 57. maddedeki 12 aylık süreyi aşan "2018" tarihini taşıyan görselin ise, delil olarak sunulan ve yalnızca ekran görüntüsü olduğu belli olan bu ekran görüntüsüne itibar edilmesinin mümkün olmadığını, ayrıca, taraflarınca yapılan incelemede, internet üzerinde davacının iddia ettiği tarihin yazılı olduğu yani 2018 tarihini taşıyan bir görsele de rastlanmadığını, kaldı ki, eğer böyle bir görsel bulunmuş olsaydı, Bakırköy .... Fikri Sinai Haklar Hukuk Mahkemesinin ... esas .... karar numaralı dosyasında alınan 29/07/20022 tarihli bilirkişi raporunda, bilirkişi tarafından tespit edilmiş olacağını, davacının iddialarının doğru olduğu kabul edilecek olsa dahi davacının bu durumda müvekkiline ait olan 06/12/2019 başvuru tarihli ve ... numaralı ''...'' tasarımının tamamen hükümsüzlüğünü talep etmesinin mümkün olmayacağını, zira 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunun 77. Maddesinin 2. Fıkrası "64 üncü maddenin altıncı fıkrasının (b) ve (ç) bentleri ile fikri mülkiyet haklarının yetkisiz kullanımı gerekçesiyle tasarımın bir kısmına ilişkin hükümsüzlük talebinin kabul edilmesi hâlinde, o kısmın tescili hükümsüz kılınır. Kısmi hükümsüzlük sonucunda tescilin devamı için, kalan kısmın koruma şartlarını sağlaması ve tasarım kimliğini muhafaza etmesi şarttır." hükmü yer almakta olup, davacının iddiası yalnızca kilit tasarımına ilişkin olduğu için müvekkiline ait olan 06/12/2019 başvuru tarihli ve .... numaralı ''...'' tasarımının ancak kilit tasarımına ilişkin kısmı hakkında hükümsüzlüğe karar verilebileceğini, bu durumda Müvekkile ait olan 06/12/2019 başvuru tarihli ve .... numaralı ''...'' tasarımı kilit kısmı hariç "...'' ürünü tasarımının tescili devam edeceğini, açıklanan nedenlerle, öncelikle davacının huzurda görülen davayı açmakta hukuki menfaatinin olmadığı ve hak düşürücü süre ile zaman aşımı itirazları doğrultusunda davanın usulden reddine, Mahkemenin aksi kanaatte olması halinde, haksız ve yersiz açıldığı sabit olan davanın esastan reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin de karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan, davalı adına kayıtlı tasarım tescil belgeleri celp olunmuştur.
Bakırköy ... Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası uyap üzerinden celp olunmuş, tetkikinde; davacı .... Plastik Sanayi Ticaret Limited Şirketi tarafından, davalı .... Motor Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi aleyhine ... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlüğü talebine yönelik dava açıldığı, yargılama sonunda, 06/10/2022 tarih, ... esas, ... karar sayılı kararıyla, davalı adına tescilli .... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine karar verildiği, dosyanın istinaf incelemesinde olduğu anlaşılmıştır.
Dosya, davalı adına tescilli ... tescil numaralı tasarımın tescil başvuru tarihi itibariyle yeni ve ayırt edici olup olmadığı, hükümsüzlük koşullarının oluşup oluşmadığı hususlarında rapor tanzimi için bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bilirkişiler 17/01/2024 havale tarihli raporlarında; ".... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 06.12.2019 başvuru tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı ve belirtilen nedenlerle hükümsüzlük şartlarının oluştuğu" hususlarını tespit ve rapor etmişlerdir.
Davalı vekili 30/01/2024 tarihli dilekçesi ile, bilirkişi heyet raporunda, üç boyutlu çizim ile bir fotoğrafın karşılaştırılmasının, yanlış neticeye ulaşılmasına sebep olduğunu, ancak müvekkiline ait ''...'' ürününün üç boyutlu çizimi ile re'sen yaptıkları araştırma neticesinde internette bulunan başka bir taşıma sepeti ürününün fotoğrafının karşılaştırılmasının yanlış bir neticeye ulaşılmasına sebep olduğunu, bir karşılaştırma yapılacaksa öncelikle ve mümkünse gerçek ürünler üzerinden, bu mümkün değilse her iki ürünün de fotoğrafları üzerinden karşılaştırma yapılması gerektiğini, bilirkişi heyetinin söz konusu karşılaştırma ve değerlendirmelerinin tamamen hatalı olduğunu, açıklanan nedenlerle, öncelikle tasarım konusunda uzman yeni bir bilirkişiden rapor alınmasını, Mahkemenin aksi kanaatte olması halinde, mevcut heyetten itirazları doğrultusunda ek rapor alınmasını, nihayetinde davanın reddine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin de karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı tarafın sunmuş olduğu itirazların değerlendirilerek ek rapor tanzimi için dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bilirkişiler 15/05/2024 tarihli ek raporlarında; "Davalı tarafa ait Hükümsüzlüğü talep edilen 06.12.2019 başvuru tarihli .... numaralı tasarım tescili ile Resen yapılan araştırmalarda tespit edilen 06 Haziran 2017 tarihli ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde ve bütüncül algısında farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davalı tarafa ait ürün ile değerlendirmek üzere sunulan dava dışı firmaya ait ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde ve bütüncül algısında farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları ... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 06.12.2019 başvuru tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı ve belirtilen nedenlerle hükümsüzlük şartlarının oluştuğu" hususlarını tespit ve rapor etmişlerdir.
Davalı vekili 28/05/2024 tarihli dilekçesi ile, 15/05/2024 tarihli bilirkişi heyeti ek raporunda, 31/01/2024 tarihli kök rapora itiraz dilekçelerinde yer alan itirazlarına ilişkin bir inceleme yapılmadığını, ek raporda söz konusu ürünlerin yalnızca resimlerinin eklendiğini, kök rapordaki değerlendirmeye ek herhangi bir değerlendirme yapılmadığını, itirazları hakkında bir inceleme ve değerlendirme yapılmamasının nedeninin itirazlarının haklı olması olduğunu, karşılaştırılan tasarımların tek ortak yönünün aynı ürün kategorisinde yer almaları olduğunu, aralarında yenilik ve ayırt ediciliği ortadan kaldıran bir tasarım benzerliği bulunmadığını, karşılaştırılan tasarımların tamamen farklı olduğunu, itirazları doğrultusunda yeni bir heyetten yeni bir rapor alınmasını talep etmiştir.
Dava, davalı adına kayıtlı tasarımın hükümsüzlüğü talebine yöneliktir.
SMK'nun 56/4. Maddesine göre bir tasarımın aynısı tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce Dünya'nın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir.
Yenilik tanımındaki küçük ayrıntının sınırları somut olaya göre farklılık göstermektedir. Aynı tasarımlardaki renk, malzeme veya boyutsal farklılıklar çoğu zaman tek başına bir ürünü farklılaştırmada yeterli olmadığından küçük ayrıntı olarak nitelendirilir. Zira bu özellikler tasarımın görünüm özellikleri açısından asli unsuru oluşturmamakta ve istisnai bazı durumlar haricinde tasarımın kimliğini etkilememektedir.
Bir tasarımın ayırt edicilik özelliği ise SMK'nun 56/5 maddesinde belirlenmiştir. Buna göre bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.
Ayırt edicilik tasarımın koruna bilmesi için kıyaslanan tasarımlarla arasındaki farklılığın seviyesinin belirlenmesi için konulmuş bir kriterdir.
Kanunda yer alan "bilgilenmiş kullanıcı" özel bir bilgiye sahip olmadan markalar alanında markaları karşılaştırabilen ortalama tüketici kavramı ile ilgili sektörde teknik bilgiye sahip uzman arasındaki kişidir. Ayırt edici niteliğin belirlenmesinde tasarımların karşılaştırmasını yapacak bilgilenmiş kullanıcı üretici, satıcı, tasarımcı veya teknik uzman değildir. Sektörde bu tür tasarımların olduğunu bilen dikkatli ve deneyimli ürün kullanıcısıdır.
Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi de dikkate alınır. (SMK 56/6 mad.) tasarımcılar sektörel ve fonksiyonel bazda her zaman aynı derecede seçenek özgürlüğüne sahip değildir. Tasarımlarını yaparken belirli sınırlar içinde kalmaları gerekebilir. Bir tasarımcı ne kadar seçenek özgürlüğüne sahipse tasarımını o derece farklılaştırabilir.
Yenilik incelenmesinde esas alınacak referans tarihi tescilli tasarımlar açısından başvuru ve rüçhan tarihidir. Yani SMK 56/4-a gereği tescilli tasarımın aynısı başvuru veya rüçhan tarihinden önce Dünya'nın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise söz konusu tescilli tasarım yeni kabul edilecektir.
SMK 57/1.maddesine göre kamuya sunma, sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetlerini kapsar. Buna göre bilişim uzmanının da yer aldığı bilirkişi heyetince, yenilik kırıcı olarak bulunan görsellerin paylaşım tarihlerinin net bir şekilde tespit edildiği, bu hususun ayrıca instagram firmasına sorulmasının dosyaya katkı sunmayacağı anlaşılmıştır.
Somut olayın yukarıda anılı ilkeler çerçevesinde yapılan değerlendirmesinde; hükümsüzlüğü istenen davalıya ait .... tescil numaralı tasarım ile bilirkişilerce resen araştırma neticesi bulunan 06/06/2017 tarihli ürün görseli incelendiğinde, karşılaştırılan tasarımlar kenar ve köşeleri geniş radyus değeri ile yuvarlatılmış, yüzeyleri dışa doğru kavisli yapıda geometrik oranlarda olduğu (A), üst ve alt yarım parçaların ortada birleşim detayı dışa doğru kademeli yapıda olup .... numaralı tasarım tescilinde bütün çevreyi sardığı (B), her iki tasarımda da üst yüzey üzerinde .... boşluklar yer alan ve yukarı dışa doğru uzanan bir kademe daha yer alan öğe yer aldığı (C), tasarımlarda yukarda yer alan kapağın ön yüzeyinde ... yer almakta olup biçim ve yerleşimleri benzer olduğu (D), her iki tasarımın ön yüzeyinde ... konumlanmış .... oranlarda bir öğe yer aldığı (E), tasarımlarda yer alan gövde ön yüzeyinde ortada kilit sistemi yer almakta olup genel hatları ile benzer biçim, yerleşim ve oranlarda olduğu (F), karşılaştırılan tasarımları oluşturan bütün öğeler benzer biçim, oran, yerleşim ve yüzey özelliklerinde olduğu, tasarımlar arasında bulunan farkların kapak üst yüzey eğimi, reflektör uzunluğu ve kilit butonu yeri olduğu, bu farkların tasarımın bütüncül algısı içinde küçük ayrıntı olduğu, tasarımlar aynı kök tasarımın versiyonu olarak algılandığı, davalı tarafa ait hükümsüzlüğü talep edilen 06/12/2019 başvuru tarihli .... numaralı tasarım tescili ile resen yapılan araştırmalarda tespit edilen 06/06/2017 tarihli ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde ve bütüncül algısında farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları ve hükümsüzlük koşullarının oluştuğu yönündeki tespitlerin usulüne uygun ve hüküm kurmaya elverişli gerekçe içerir araştırmaya dayalı olduğu anlaşılmakla davacının davasının kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan gerekçelerle;
1-Davacının davasının KABULÜ İLE;
-Davalıya ait ... tescil numaralı tasarımın HÜKÜMSÜZLÜĞÜNE, karar kesinleştiğinde sicilden terkinine,
2-Alınması gereken 427,60 TL harçtan, 179,90 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 247,70 TL harcın, davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davacı kendisini vekille temsil ettirmekle, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 25.500,00 TL vekalet ücretinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafça yapılan 179,90 TL başvurma harcı, 179,90 TL peşin harç, 9.000,00 TL bilirkişi ücreti ve 160,00 TL posta/tebligat masrafı olmak üzere toplam 9.519,80 TL yargılama giderinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Karar kesinleştiğinde kalan gider avansının yatıran tarafa iadesine,
Kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde mahkememize verilecek dilekçe ile İstanbul Bölge Adliyesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin yüzlerine karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.07/06/2024
Katip ...
¸
Hakim ....
¸