T.C. BAKIRKÖY 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2020/83 Esas
KARAR NO: 2024/144
DAVA: Alacak (Ticari Hizmet Protokolünden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 29/01/2020
KARAR TARİHİ: 21/02/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 29/03/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Hizmet Protokolünden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı şirketin konaklama sektörü başta olmak üzere yiyecek içecek sektöründeki lider markalar, endüstriyel ürünler ve tekstil ürünleri dahil, endüstriyel pazarlar için tüm aşamalarda yüksek kalitede temizlik, hijyen, sanitasyon (halk sağlığını korumak için yüzeylerdeki gıda, temizlik ve mikroorganizmalar gibi kalıntıların uzaklaştırılması), hastane hijyeni, haşere mücadele, bakım ve onarım ürünleriyle servislerini geliştiren, pazarlayan, destek hizmetleri sağlayan uluslararası bir şirket olduğunu, davalı ...... İkram Hizmetleri A.Ş. ise yerli ve yabancı havayolu şirketleri ve diğer ulaştırma şirketlerine, her türlü kara taşıtları ve turizm hizmeti veren şirket ve acentelerle havaalanlarındaki lounge hizmeti veren şirketlere ikram hizmetleri, yiyecek hazırlanması ve temini gibi alanlarda ticari faaliyet gösterdiğini, taraflar arasındaki ticari ilişkinin davalı tarafa satılan ürünlerin cinsinden, ağırlığından ya da kullanım miktarından bağımsız olarak yolcu sayısı üzerine kurulduğunu, hak edişlerin yolcu sayıları üzerinden yapılması gerektiğini, davalı şirketin davacıya yolcu başı maliyet garantisi verdiğini, https://...... yani yolcu başı maliyet garantisi, davacı şirketin uçan yolcu sayısı başına satılacak ürün için bedel almaları anlamına geldiğini, davacı şirket tarafından davalı tarafa yolcu başı 1,61 USD üzerinden hizmet verilirken, davalı şirketin ikram hizmetlerinde değişikliği gideceğinden taraflar arasında imzalanan 01.02.2015 başlangıç tarihli Protokolün birinci maddesi uyarınca “Pax başı maliyet garantisi, 01.02.2015 tarihinden itibaren KDV hariç 1,31 USD cent olarak uygulanacaktır.” şeklinde karar verildiğini, protokolün 2 yıllık olduğu, ancak taraflar arasındaki ticari ilişki 01.02.2017 tarihinden sonra da kesintiye uğramaksızın devam ettiğini, ancak bir süredir davalı tarafça mal alımı yapılmadığını, taraflar arasındaki protokolün feshedilmediğini, taraflar arasındaki ticari ilişki süresince davacı tarafça faturalar kesildiğini, faturaların davalıya teslim edildiğini, 16.10.2019 tarihli ....... fatura numaralı fatura ile KDV dahil 497.703,92 TL alacağın fatura edilerek davalıya gönderildiğini, davalının 22.10.2019 tarihli saat 15:55’te ......@...... tr adresinden göndermiş olduğu kep mesajıyla anılan faturayı iade ettiğini, bunun üzerine davalıya Antalya ..... Noterliği ...... Yevmiye nolu 22.10.2019 tarihli ihtarname gönderildiğini, davalının sözleşme şartlarına uygun olarak davacıya pax sayısını bildirmediğini, bundan dolayı da davacının hak ve alacaklarının doğduğunu, taraflarca yapılan arabuluculuk görüşmelerinin anlaşamama ile sonuçlandığını beyan ederek davanın kabulüne, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; 450.000,00 TL alacağımızın 28.10.2019 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faiziyle tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalıya usulüne uygun tebligat yapıldığı, davalı tarafından süresi içerisinde cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmıştır.
Davalı vekilinin dosyaya sundukları 07/01/2021 tarihli dilekçe ile yasal sürede cevap dilekçesi sunmadıkları bu haliyle dava dilekçesinde ileri sürülen vakıaların tamamının inkar etmiş sayıldıklarını davacının ileri sürdüğü özellikle taraflar arasında süre gelen ticari ilişki de hiçbir surette yolcu sayısı garantisi taahhüt edilmediğini, taraflar arasındaki protokolün 2017 yılında sona erdiğini kabul anlamına gelmemekle birlikte devam eden ilişkide davacı firma yolcu sayılarının düşük kaldığı ve kullanım miktarındaki artışı gerekçe göstererek defatle satış fiyatlarını artırmak için davalı şirketi zorladığını, davacının düzenlemiş olduğu faturanın kötü niyetli ve fazla tutarda olması güven ilişkisini zedelediği haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava, tarafları arasındaki ticari ilişki ve 01/02/2015 tarihli protokol kapsamında davacının davalıya verdiği temizlik vb hizmetler karşılığı eksik hizmet bedeli alacağına ilişkindir.
Bilirkişi ....... 'in ön rapor sunduğu, ön raporunda havacılık sektöründe yolcu ve pax ikram hizmeti ile temizlik hizmeti hususunda uzman bilirkişi görüşüne ihtiyaç duyulduğunu beyan ettiği görülmüştür.
Bilirkişi ........ ve ...... tarafından sunulan 24/03/2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacı ..... Temizleme Sistemleri Limited Şirketi tarafından 2007 yılından itibaren ticari ilişki içinde bulundukları anlaşılan davalı ....... İkram Hizmetleri A.Ş.arasında 06/03/2015 tarihinde akit olunan protokol hükümlerine göre davalı ikram kuruluşunun davacı şirkete pax başı (yolcu başı) 1,31 USD cent maliyet garantisi verildiği iddia edilmekte , davalı ...... İkram Hizmetleri A.Ş. tarafından, müşterisi olan havayolu şirketlerine sunulan ikram hizmetini alan yolcu sayılarının, davacıya bildirilen ve fatura düzenlenmesine esas olan yolcu sayılarına yansımadığı kabul edilmekte, davacı şirkete bildirilen yolcu sayılarının; son yıllarda düşük maliyetli uçuşlarla seyahat eden yolcu sayısındaki artış nedeniyle, yolculara sunulan ikram malzemesi conceptinin (içeriğinin) değişmesi sonucu, müşteri havayolu yolcularına sunular ikramlardaki atılabilir malzeme kullanım oranı arttığı için, uçan yolcu başına davacı şirketten satın alınan deterjan ve diğer temizlik malzeme kullanımının azaldığı ileri sürülerek; taraflar arasındaki kabul görmüş hesaplama yönteminin, ..... Yurtiçi Y, C class yolcuları için; yolcu sayısının 1/6 ile çarpılarak, ..... Havayolu için ; yolcu sayısı 0,3 ile çarpılarak, ..... yolculara bekleme salonlarında sunular yiyecek içecek hizmeti için; bu salondan ikram alan yolcu sayısının 0,25 ile çarpılması suretiyle bulunması suretiyle hesaplanarak davacı şirkete bildirildiği ileri sürülmekte olduğu, davacı şirket iddiasına mukabil davalı tarafından ileri sürülmekte olan bu cevabın: Taraflar arasında 01.02.2015 tarihinde yürürlüğe giren protokoldeki Pax başı 1,31 USD cent maliyet garantisinin, standart yolcu ikramı olan lunch box (metal tepsi) ile sıcak yemek ikramında ortaya çıkan temizlik ihtiyacı (bulaşık) göz önünde bulundurularak hazırlandığı göz önünde bulundurularak, davalı ikram kuruluşu savunmasının havacılık sektörü yolcu profilinde yaşanan değişimle uyumlu olarak, ...... olarak da tabir düşük maliyetli sefer sayısındaki artışlar ve bu uçuşlarda seyahat eden yolculara (sandviç ve kek gibi) ikram ürünlerinin sunulması sonucu atılabilir malzeme kullanımının yaygınlaşması nedeniyle, davalı ..... İkram Hizmetleri A.Ş. tarafından müşterisi olan havayolu yolcularına sunulan ikram malzemeleri için tüketilen deterjan/yolcu sayısı oranındaki azalma ile uyumlu olduğu değerlendirilmiştir. 01.02.2015 tarihinden itibaren davacının son fatura kestiği 30.09.2019 tarihine kadar, davalı ikram kuruluşunun hizmet verdiği tüm havayolu ve şirketlerin ünvanlarının ve her biri için ne kadar fatura kestiğinin tespiti ile faturaların birer nüshasının dosyaya alınması, bu tarihler arasında kaç pax için ödeme yaptığının bildirilmesi ve bu tespitler doğrultusunda hesaplama yapılarak ulaşılacak miktarlarının bulunması talep edilse de bilirkişi heyetinin imkanlarını aşan bir sorumluluk olarak değerlendirilmiştir.
Dosyada mevcut 24/03/2021 tarihli bilirkişi raporu, tarafların itiraz ve beyanları, taraflar arsındaki sözleşme ve sonrasındaki uygulama da nazara alınarak, uyuşmazlık konularında rapor tanzimi için sözleşmeler alanını da uzman bilirkişi, sektör bilirkişisi ve Mali Müşavir bilirkişiden oluşan yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınmasına karar verilmiştir.
28/08/2021 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle; Taraflar arasındaki uyuşmazlığın taraflar arasındaki ticari ilişki ve 01.02.2015 tarihli protokol kapsamında davacının davalıya verdiği temizlik vb hizmetler karşılığında davalının yolcu sayılarını eksik bildirmesi nedeniyle eksik hizmet bedeli nedeniyle fark alacağının bulunup bulunmadığı var ise miktarının ne kadar olduğu hususlarında toplandığı, davalının kendisinin de kabul ettiği üzere; faturalara yolcu sayılarını yansıtmadığı için protokolde yer alan yolcu başına maliyet garantisini dikkate almadığı, savunmasında farklı parametrelere göre belirlenmiş olan hesaplama yöntemini ve tutarlarını protokole taşımadığı, uygulama öyle olsa bile fatura düzenlenmesine esas teşkil eden yolcu sayılarının gerçek değerlerinin yansıtılmaması sebebiyle hesaplama yöntemindeki pax/yolcu sabiti ilkesinde tutarsızlığa düştüğü, tüm bunlara ilave olarak protokolün 3 numaralı maddesinde bulunan ve “değişen koşullara göre maliyetlerin tüm tarafların kabulüyle revize edilmesi” önkoşulunun yerine getirilmediği ve davalı tarafından protokolün ihlal edildiği, yolcu başı ürün tüketiminde azalma olduğuna ilişkin iddianın ispata muhtaç olduğu, bu bakımdan davalı tarafça yolcu başı ürün tüketiminde azalma olmadığının dolayısıyla da davalı tarafından yolcu sayısının eksik bildirildiğinin kabul edilmesi gerektiği, anılan nedenlerle de yolcu başı ürün tüketimi dikkate alınarak davacı tarafından düzenlenen 16.10.2019 tarih ve 497.703,92 TL tutarlı dava konusu fatura tutarının davacıya ödenmesi gerektiği, davacının 2015 yılı Yevmiye, Defteri Kebir defterlerinin lehine delil niteliğinin bulunduğu, 2015 yılı Envanter defterlerinin lehine delil niteliğinin bulunmadığı, 2016, 2017, 2018, 2019 ve 2020 yılları ticari defterlerinin lehine delil niteliğinin bulunduğu, davacının ticari defterlerine göre; dava tarihi (29.01.2020) itibariyle davacının davalıdan 10,68 TL alacaklı olduğu, davalının 2015, 2016, 2017, 2018, 2019 ve 2020 yılları ticari defterlerinin lehine delil niteliğinin bulunduğu, davalının ticari defterlerine göre; dava tarihi (29.01.2020) itibariyle davalının davacıya 12,48 TL borcunun bulunduğu yönünde görüş bildirilmiştir.
20/06/2022 tarihli bilirkişi heyet ek raporunda özetle; itirazlar kapsamında tekrar yapılan inceleme ve değerlendirmeler sonucunda teknik, hukuki ve mali anlamda kök rapordaki görüş ve kanaatlerinin değişmediği bildirilmiştir.
16/12/2022 tarihli bilirkişi heyet 2.ek raporunda özetle; Müzekkerelere verilen cevaplardan davadışı şirketlerin, davalı yandan (319.759.004'ü ..... AO olmak üzere) toplamda 320.026.576 pax için hizmet almış olduğu tespit edilebilen yolcuların (pax) hangi sınıf uçuş hizmetinden yararlandıkları tespit edilememekle birlikte mezkür yolcular için davalı tarafından verilen hizmetin tamamında davalının davacıdan hizmet alıp almadığı da mevcut verilerle tespit edilemediği, mevcut verilerle davacı yanın talep edebileceği toplam kazanç tespit edilmediği, davanın aydınlatılması için davalının sunduğu ikram hizmetinin tedarik süreçleriyle nasıl ilişkilendirildiği ve bu süreci oluşturan unsurların, iş fişinin, tahakkuk ve tahsil sürecinin nasıl kontrol edildiğinin açıkça ve belgelerle ortaya konulmasına gereksinim olduğu, neticeten; itirazlar kapsamında tekrar yapılan inceleme ve değerlendirmeler sonucunda teknik, hukuki ve mali anlamda kök rapordaki görüş ve kanaatimizi değiştirecek nitelikte bir husus bulunmadığı bildirilmiştir.
Davacı vekilinin 03/01/2023 tarihli dilekçesi ekli olarak 30/12/2023 tarihli özel mütalaa sunmuştur.
07/05/2023 tarihli bilirkişi heyet 3.ek raporunda özetle; Davanın aydınlatılması için davalının sunduğu ikram hizmetinin tedarik süreçleriyle nasıl ilişkilendirildiği ve bu süreci oluşturan unsurların, iş fişinin, tahakkuk ve tahsil sürecinin nasıl kontrol edildiğinin açıkça ve belgelerle ortaya konulmasına gereksinim olduğu, davalının kendisinin de kabul ettiği üzere; faturalara yolcu sayılarını yansıtmadığı için protokolde yer alan yolcu başına maliyet garantisini dikkate almadığı, savunmasında farklı parametrelere göre belirlenmiş olan hesaplama yöntemini ve tutarlarını protokole taşımadığı, uygulama öyle olsa bile fatura düzenlenmesine esas teşkil eden yolcu sayılarının gerçek değerlerinin yansıtılmaması sebebiyle hesaplama yöntemindeki pax/yolcu sabiti ilkesinde tutarsızlığa düştüğü, tüm bunlara ilave olarak protokolün 3 numaralı maddesinde bulunan ve “değişen koşullara göre maliyetlerin tüm tarafların kabulüyle revize edilmesi” önkoşulunun yerine getirilmediği ve davalı tarafından protokolün ihlal edildiği, yolcu başı ürün tüketiminde azalma olduğuna ilişkin iddianın ispata muhtaç olduğu, bu bakımdan davalı tarafça yolcu başı ürün tüketiminde azalma olmadığının dolayısıyla da davalı tarafından yolcu sayısının eksik bildirildiğinin kabul edilmesi gerektiği, mahkemenin davacı yanın alacak talebinde haklı olduğu yönünde kanaate varması halinde davacı yanın 2015-2019 dönemi için 890.684,05 USD tutarında alacak talebinde bulunabileceği bildirilmiştir.
Davacı vekili 10/10/2023 tarihli talep artırım dilekçesi ile; 450.000,00 TL olan dava değerinin 4.858.566,01 TL artırmak suretiyle toplam 5.308.566,01 TL’nin 28.10.2019 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faiziyle birlikte davalıdan tahsil edilerek davacı tarafa verilmesini istemiştir.
Tüm delilerin incelenmesi ile; Taraflar arasında 01.02.2015 tarihli protokol kapsamında davacının davalıya vermiş olduğu temizlik vb. hizmetler karşılığında davalının yolcu sayılarını eksik bildirmesi nedeniyle eksik hizmet bedeli fark alacağının bulunup bulunmadığı ve davacı tarafından davalıya gönderilen fatura ile birlikte alacaklı olup olmadığı hususudur.
Bilirkişi heyetinin 28.08.2021 tarihli kök raporu, ek raporları birlikte incelendiğinde davacı ve davalının ticari defter ve kayıtlarının usulüne uygun tutulduğu davacı tarafından düzenlenen 16.10.2019 tarihinde 497.703,92-TL tutarlı faturanın davalı kayıtlarında olmadığı, 29.01.2020 tarihi itibariyle davacının davalıdan 10,68 TL alacaklı olduğu belirtilmiştir.
Taraflar arasındaki protokolde yer alan yolcu başına maliyet garantisi dikkate alınmadan farklı parametrelere göre belirlenmiş olan hesaplama yöntemi ve tutarları ile fatura düzenlemesi, pax/yolcu sabiti ilkesinde tutarsızlıklar, davalının sunduğu ikram hizmetinin tedarik süreçleriyle nasıl ilişkilendirildiği, süreci oluşturan unsurlar iş fişi tahakkuk ve tahsil sürecinin nasıl açıkça belgeleriyle davcı tarafından ortaya konulmadığı anlaşılmıştır Bilirkişi heyetinin 28/08/2021 tarihli raporu, ek raporu ve ..... A.Ş. den ve diğer yazı cevapları ile alınan ek raporlarda izah ettikleri üzere taraflar adasındaki protokolün 3. Maddesinde bulunan ''değişen koşullara göre maliyetlerin tüm tarafların kabulü ile revize edilmesi'' gerektiği ancak davalının davacı dışındaki tedarikçilerinin bilinmediği ikram alan tüm hava yolları şirketlerinin bilinmediği tüm yolcular için hizmet alındığı ve ..... A.Ş.den bildirilen yolcu sayısına göre hesaplama yapılamayacağı belirtilmekle 28/08/2021 tarihli rapora ve ek rapordaki bu yöndeki tesbitlere itibar edilmiş ve ispatlanamayan davanın reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Yukarıda açıklandığı üzere;
1- Davanın REDDİNE,
2-Alınması gereken 427,60-TL karar harcının mahsubu ile fazladan alınan 90.229,44-TL'nin davacı tarafa iadesine,
3-Yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesap edilen 352.171,32-TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Kullanılmayan gider avansının HMK 333. maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra yatırana iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemelerinde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.21/02/2024
Başkan .....
E imza
Üye .....
E imza
Üye .....
E imza
Katip .....
E imza