T.C. BAKIRKÖY 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2020/922 Esas
KARAR NO: 2024/60
DAVA: Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen)
DAVA TARİHİ: 15/12/2018
KARAR TARİHİ: 22/01/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 26/01/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP;Davacı vekili dava dilekçesinde; Davalı tarafın maliki olduğu ...... plakalı aracın müvekkili şirketin nezdinde ZMMS ile sigortalı olduğunu, davaya konu trafik kazasının 10/01/2016 tarihinde meydana geldiğini, söz konusu yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazasının davalı tarafın işleteni olduğu ...... plakalı aracın sürücüsü ......'nun sevk ve idaresinde iken, ...... plakalı araca arkadan çarpması sonucu gerçekleştiğini, olay sonrasında kolluk görevlileri tarafından yapılan kontrollerde ......'nun kaza tarihi itibariyle geçerli bir ehliyetinin bulunmadığı, ehliyete kaza tarihinden önce Emniyet tarafından el konulduğunun tespit edildiğini, dava konusu trafik kazasında davalı tarafın işleteni olduğu aracın sürücüsünün ehliyetsiz olması nedeniyle hak sahibi 3. Kişiye ödenmiş olan tazminat bakımından, poliçe tarafı davalı sigortalıya karşı rücu hakkı doğduğunu, bu nedenlerle şimdilik 30.647,15 TL hasar tazminatının davalı sigortalıdan ZMMS poliçe genel şartları uyarınca ödemenin yapıldığı tarih olan 04/12/2017 tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte rücuen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP;Davalı vekili cevap dilekçesinde; İşbu davanın zamanaşımına uğradığını, işbu sebeple davanın usulden reddi gerektiği, ...... plakalı aracın kaza tarihinde müvekkiline ait olduğunu, işbu aracın uzun süreli araç kiralama sözleşmesi ile dava dışı sürücü ......'na yıllık olarak kiralandığını, KTK'da belirtildiği gibi karşı tarafta meydana gelen zararlardan işletenin sorumlu olduğunu, böylelikle aracın uzun süreli olarak kiralandığından araç sahibi olan müvekkilinin işleten vasfında olmayıp meydana gelen zararlardan da sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, nitekim kaza anında aracın sevk ve idaresinin aracın uzun süreli olarak kiralayan kişi ya da kişilerde olduğunu, davanın husumet yönünden reddi gerektiği, kaza tespit tutanaklarının tek başına delil niteliğinde olmadığını, ölüm olayının oluş biçimine göre, ölüme sebebiyet veren kişinin kusuru ile olayda varsa ölenin müterafik kusurunun soruşturulması gerektiğini, bu sebeplerle açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
07/06/2022 Tarihli sigorta ve aktüerya Bilirkişi Raporunda;
1-) Dosyaya 10/01/2016 kaza tarihi itibarı ile ...... plakalı aracın ZMMS poliçesi dosyaya celp edilmemiş olduğu, dosyada yer alan evraklardan .... plakalı araca ait ZMMS poliçesinin sigorta şirketinin davacı ...... Sigorta A.Ş. olduğu, — tanzim edilen .... nolu poliçenin 15/12/2015/2016 tarihleri arasında geçerli olduğu, bu halde davacı ......' nin tanzim ettiği ..... nolu ZMMS poliçesinin, kaza tarihi olan 10/01/2016 günü itibarı ile ...... plakalı araç için ZMM sigorta örtüsü sağladığı,2-) Dosyaya 10/01/2016 kaza tarihi itibarı ile ...... plakalı aracın tescil kayıtlarının celp edilmediği, dosyada yer alan ...... plakalı araca ait kasko eksper raporundan 'nin ...... plakalı aracın maliki olduğunun belirlendiği, taraflar arasında ...... plakalı aracın maliki konusunda uyuşmazlık bulunmaması nedeniyle araç malikinin olduğu kanaatine varıldığı,3-) Davalı ..... tarafından dosyaya sunulan cevap dilekçesinde; ...... plakalı aracın Uzun Süreli Kiralama Sözleşmesi ile dava dışı sürücü ......” na yıllık olarak kiralandığını belirtildiği, ancak dosya münderecatında yapılan incelemede Uzun Süreli Kiralama Sözleşmesi ve sözleşmenin uygulandığına / yürürlüğe girdiğine dair faturanın dosyaya celp edilmediğinin görüldüğü, denetime elverişli bir değerlendirmenin yapılabilmesi için öncelikle kiralama sözleşmesi ve sözleşmenin uygulandığına / yürürlüğe girdiğine dair faturanın dosyaya celp edilmesi gerektiği, nihai takdirin Sayın Mahkemede olduğu,3.4-) ZMMS Genel Şartları B.4. - ve maddelerinin sigorta şirketine rücu imkânı verdiği, Sayın Mahkeme' nin dava konusu olayda ZMMS Genel Şartlar B.4. maddesinde sayılan ve sigorta şirketine rücu imkânı veren ve maddelerinin gerçekleştiğine karar vermesi sonucunda sigorta şirketinin rücu imkanının söz konusu olabileceği,Ancak bu rücu imkanının sigortalının kusuru oranında söz konusu olabileceği,Sigortalının kusurunun ispatının ise TTK 1409 - ( 2) hükmü tarafından ispat yükü üzerinde olan sigortacı tarafından sağlanması gerekeceği,3.5-) 10.01.2016 tarihinde meydana gelen trafik kazası sonucu vefat eden ......' ın hak sahibi annesine yapılan ödeme sebebiyle, davacı ...... Sigorta A.Ş.'nin talep edebileceği rücuen asıl alacağının 30.647,15 TL olduğu; kanaati ile rapor düzenlendiği,
29/09/2023 Tarihli SMM Bilirkişi Raporunda;1-) Davalı yan tarafından ticari defterleri bulunamadığı beyanıyla inceleme için sunulmamış olduğu, sadece davacı ve dava dışı ...... cari hesap ekstreleri, faturalar vs belgelerin incelemeye sunulmuş olduğu,2-) Dava Dışı ......'e ait ticari defterlerin inceleme için sunulmamış olduğu,3-) Davalı yan tarafından sunulu, davacı yana ait cari hesap ekstrelerinde ...... Plakalı araç için yaptırılmış 906,78 TL'lik ...... no.lu Zorunlu Trafik Sigortasına ilişkin cari hesap hareketi görülmemiş olduğu,4-) Davalı tarafından sunulmuş cari hesap ekstresine göre, davalı tarafından dava dışı ......'e 28.05.2016 tarihinde .... numaralı toplam tutarı 5.600,-TL ve açıklaması “OCAK,MART,NİSAN,MAYIS ...... ARAÇ KİRA BEDELİ” olan 4 ylık E-Arşiv Faturası düzenlenmiş olduğu, dava dışı firma tarafından bu bedelin 31.05.2016 tarihinde 108 Diğer Hazır Değerler hesabına virman yapılarak cari hesap bakiyesinin sıfırlanmış olduğu görülmekte olduğu,5-) Davalı yan tarafından sunulmuş, davalı tarafından dava dışı ......'e düzenlenmiş 27.02.2016 tarihli ...... PLAKALI ARAÇ KİRA BEDELİ açıklamalı .... numaralı 1.400,-TL”'lik Fatura sunulu cari hesap ekstresinde görülmemiş olduğu,6-) Davalı ile dava dışı ...... arasında 27.11.2015 tarihinde Araç Kira Sözleşmesi imzalanmış olduğu, sözleşmenin 4.maddesine göre, Kiranın başlangıç tarihinin 27.11.2015 olduğu, kira müddeti her bir otomobil açısından araçların teslim edildiği tarihten itibaren üç yıl olduğunu, fakat kiranın bitiş tarihi 27.11.2016 olarak belirtilmiş olduğu, aylık kira bedelinin KDV dahil 1.180,-TL olduğu görülmekte olduğu,7-) Davalı yan'ın bağlı olduğu Güneşli Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından Sayın Mahkemeye 13/06/2022 tarihinde gönderilmiş cevap yazısı ekleri olan BA BS Bildirimlerine göre, dava dışı ...... ile ilgili BA BS Bildirimine rastlanmamış olduğu, davalı tarafından dava dışı ......'e düzenlenmiş faturanın KDV Hariç bedeli BA BS Bildirim limiti olan 5.000,-TL altında olduğu için tarafların BA BS Bildirim yükümlülüğü bulunmamakta olduğu kanaati ile rapor düzenlendiği görülmekle;
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
İş bu dava davalının maliki olduğu ...... plakalı araç sürücüsü ...... yönetiminde iken ...... plakalı araç ile çarpışması neticesinde maktül ...... mirasçılarına ödenen destekten yoksun kalma tazminatının ,sürücünün ehliyeti olmaksızın araç kullandığı iddiası ile sigortalıya rücu isteminden ibarettir.
Davalı taraf aracın maliki ise de işleteni olmadığını savunmuştur.
Sürücü ......'nun ehliyet bilgileri için yazılan müzekkere doğrultusunda 19/10/2014 tarihinde ehliyetine el konulduğu ve 05/01/2021 tarihinde geri verildiği kaza tarihi 10/01/2016 tarihinde geçerli ehliyetinin bulunmadığı anlaşılmıştır.
Davalı taraf sürücü ......'nu ...... ÜRÜNLERİ VE GIDA TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ yetkilisi olduğu ve şirket adına 27/11/2015 tarihinde uzun süreli kira sözleşmesi ile araç kiralama işleminin yapıldığı ilk kiralanan araçta arıza meydana geldiği ek protokol yapılarak ...... plakalı aracın tahsis edildiğini beyan etmiştir.
Davalı taraf işleten olmadığına yönelik ibraz ettiği belgeler incelendiğinde;sürücü ......'nun kiralama başvuru formu doğrultusunda , davalı şirketin ...... ünvanlı araç kiralama şirketi bünyesinde ...... plakalı aracın 12 süreliğine kiralandığı ,kefaret formunun imzalandığı,ek protokol ile kiralanan aracın ...... plakalı araç ile değiştirildiği görülmüştür.
Dava dışı ...... Ürünleri ve Gıda Ticaret Limited Şirketi Yetkilisi ......'na, şirketin İTO'ya kayıtlı adresine TK 35'e göre tebligat çıkartılarak dosyada yer alan kira sözleşmesinin tebligata eklenerek, ekte yer alan kira sözleşmesinin tarafınızdan sadır olup olmadığı hususunda mahkememize duruşma gün ve saatinde hazır olarak yahut yazılı beyanda bulunarak bilgi vermeniz aksi takdirde söz konusu kira sözleşmesinin tarafınızdan sadır olacağı hususu mahkememizce kabul edilebileceği ihtaratını içerir davetiye tebliğ edilmiş ,ancak usulüne uygun tebligata rağmen beyan ve belge sunulmamıştır.
Davalı taraf ve dava dışı ...... ticari defterleri üzerinde SMM bilirkişisinde rapor alınmasına karar verilmiş,davalı kayıtlarında kiralamaya ilişkin belgeler bulunduğu anlaşılmış;
( T.C. YARGITAYHukuk Genel Kurulu
ESAS NO: ... KARAR NO: .... ) ".. 2198 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 85/1. maddesine göre; bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi hâlinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar. Aynı maddenin 5. fıkrasında da “İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” amir hükmüne yer verilmiştir. Kanun bu madde ile zarardan öncelikle araç işletenini sorumlu tuttuğundan ilk olarak zarara sebep olan araç işleteninin belirlenmesi gerekmektedir. İşleten; KTK’nın 3. maddesinde; “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişi” olarak tanımlanmış; ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edildiği takdirde bu kişinin de işleten sayılacağı belirtilmiştir.
İşleten sıfatının belirlenmesinde araç üzerinde fiili hâkimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hâkimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir. Uzun süre kavramı, belirli bir gün sayısı ile sınırlı olmayıp, her somut olayın özelliğine göre ayrıca değerlendirilir. Ayrıca bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarına halel getirecek bir sonuç oluşturmaması şarttır. O hâlde; kısa süreli olmamak kaydıyla, araç herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devredildiğinde artık üzerindeki fiili hâkimiyetin ortadan kalkması, bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının da bulunmadığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hâkimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimse işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulacak, araç maliki sorumlu tutulamayacaktır. Örneğin, aracı uzun süreli kiralayan kiracı işleten sıfatını kazanacak, araç malikine husumet yöneltilemeyecek, ona yöneltildiğinde ise davanın husumet nedeniyle reddine karar verilecektir. Burada verilen ret kararının borcun olmadığına dair bir ret kararı olmayıp, davalının borçlu sıfatına (taraf sıfatına) sahip olmadığına ilişkin verilen ret kararı olduğu unutulmamalıdır..."
Yukarıda anılan içtihat uyarınca da davalının dava konusu kazaya karışan malik olduğu aracı dava dışı ......'na uzun süreli kiralama akdi ile kiraladığı ve anılan kazanın iş bu kiralama akdinin geçerli olduğu dönemde gerçekleştiği bu hali ile davalının işleten sıfatından bahsedilemeyeceği ve davanın pasif husumet yokluğu nedeni ile reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM;Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere;
1-Açılan davanın pasif dava noksanlığı sebebi ile usulden REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürülükte bulunan harçlar tarifesi gereğince alınması gereken 427,60-TL harcın 366,34-TL peşin harçtan mahsubu ile kalan 91,26-TL bakiye eksik harcın davacıdan alınması ile hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükteki bulunan AAÜT uyarınca 17.900,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekil ile temsil ettiren davalıya verilmesine,
5-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri olmadığından bu hususta karar oluşturulmasına yer olmadığına,
6-Davalı tarafından yapılan 750,00 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-Kullanılmayan gider avansının 6100 Sayılı HMK 333. maddesi uyarınca kararın kesinleşmesinden sonra yatırana iadesine,
Dair, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 341 vd. maddeleri gereğince (5235 sayılı Kanunun 2. maddesi de dikkate alınarak) davacı vekili ve davalı vekilinin e-duruşma ile yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde mahkememize verilecek veya başka bir mahkeme aracılığıyla gönderilecek dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Hukuk Dairesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı. 24/01/2024
Katip .....
e-imzalıdır
Hakim ....
e-imzalıdır