T.C. BAKIRKÖY 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/710 Esas
KARAR NO : 2024/627
DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ : 15/08/2022
KARAR TARİHİ : 10/09/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 16/09/2024
Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde; Müvekkilinin kiracısı olarak bulunduğu .... Mahallesi, .... Caddesi 32/A numaralı bağımsız bölüm ve 30 numaralı bağımsız bölüm Adresindeki .... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İsimli .... Vergi kimlik numaralı işletmesi, 09/07/2022 Tarihinde yaşanan yangın nedeniyle kullanılamaz hale gelmiş olduğunu ve müvekkilinin fabrikası telef olduğunu, söz konusu felaket nedeniyle müvekkili derin bir ızdırap yaşamış olduğunu, işbu olay basına da yansıdığını ve müvekkili maddi ve manevi büyük zarara uğradığını, müvekkilinin bu olay sonrası, yedindeki bir çok malı ve evrakı telef olduğunu, tam olarak hangi malın ve/veya belgenin telef olduğu ile alakalı bir tespit yapması zaman aldığını, işyerine girilmesi belediyece de yasaklandığından doğru ve eksiksiz şekilde kontrol yapabilmesi 05.08.2022 tarihini bulduğunu, bu nedenle ticari defterlerinin zayi olduğunu hangi ticari defterinin kullanılır halde hangisinin kullanılamaz halde olduğunu da 05.08.2022 tarihinde öğrendiğini, müvekkilinin yangında zayi olan evraklarının listesi;
2011-ENVANTER DEFTERİ , 2011-YEVMİYE DEFTERİ, 2011-DEFTER-İ KEBİR
2011-1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12. AYLAR ALIŞ FATURALARI
2011-1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12.AYLAR SATIŞ FATURALARI
2012-ENVANTER DEFTERİ, 2012-YEVMİYE DEFTERİ, 2012-DEFTER-İ KEBİR
2012-1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12. AYLAR ALIŞ FATURALARI
2012-1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12.AYLAR SATIŞ FATURALARI
2013-ENVANTER DEFTERİ, 2013-YEVMİYE DEFTERİ, 2013-DEFTER-İ KEBİR
2013-1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12. AYLAR ALIŞ FATURALARI
2013-1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12.AYLAR SATIŞ FATURALARI
2014-ENVANTER DEFTERİ, 2014-YEVMİYE DEFTERİ, 2014-DEFTER-İ KEBİR
2014-1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12. AYLAR ALIŞ FATURALARI
2014-1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12.AYLAR SATIŞ FATURALARI
2015-ENVANTER DEFTERİ, 2015-YEVMİYE DEFTERİ, 2015-DEFTER-İ KEBİR
2015-1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12. AYLAR ALIŞ FATURALARI
2015-1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12.AYLAR SATIŞ FATURALARI
2016-ENVANTER DEFTERİ, 2016-YEVMİYE DEFTERİ, 2016-DEFTER-İ KEBİR
2016-1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12. AYLAR ALIŞ FATURALARI
2016-1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12.AYLAR SATIŞ FATURALARI
2017-ENVANTER DEFTERİ, 2017-YEVMİYE DEFTERİ, 2017-DEFTER-İ KEBİR
2017-1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12. AYLAR ALIŞ FATURALARI
2017-1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12.AYLAR SATIŞ FATURALARI
2018-ENVANTER DEFTERİ, 2018-YEVMİYE DEFTERİ, 2018-DEFTER-İ KEBİR
2018-1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12. AYLAR ALIŞ FATURALARI
2018-1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12.AYLAR SATIŞ FATURALARI
2019-ENVANTER DEFTERİ
2019-1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12. AYLAR ALIŞ FATURALARI
2019-1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12.AYLAR SATIŞ FATURALARI
2020-ENVANTER DEFTERİ
2020-1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12. AYLAR ALIŞ FATURALARI
2020-1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12.AYLAR SATIŞ FATURALARI
2021-ENVANTER DEFTERİ
2021-1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12. AYLAR ALIŞ FATURALARI
2021-1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12.AYLAR SATIŞ FATURALARI
2022-ENVANTER DEFTERİ
GENEL KURUL KARAR DEFTERİ
ORTAK PAY DEFTERİ
2011-2022 yılları arsındaki tüm gümrük beyannameleri,çek görüntüleri,tahsilat-tediye makbuzları olduğu,
05.08.2022 tarihinde defterlerin zayi olduğu öğrenilmiş olduğunu, süresi içinde ticari defterlerin ziyaı kararı alınması Mahkemeden talep ettiklerini, müvekkili, söz konusu yangın neticesinde, yukarıda yazılı ticari defterlerinin ve kayıtlarının da yandığını 05.08.2022 tarihinde öğrendiğini, işbu zayi belgesi davasının öğrenme tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 15 gün içerisinde açıldığının kabulü yargıtay kararları gereği hukuki zorunluluk arz ettiğini, her ne kadar müvekkilinin kiracı olarak kullandığı işletmede 09/07/2022 tarihinde yangın meydana gelmişse de, yaşanan yangının büyüklüğü yangın mahalline girilmesinin can güvenliğini tehdit etmesi ve belediyece yasaklanması sebebiyle müvekkili tarafından hangi malının/belgesinin zayi olduğunun tespiti ancak 05.08.2022 tarihinde mümkün olduğundan ve adli tatil süresi içinde bulunulduğundan dava henüz ikame edilebildiğini, bu nedenle haklı davanın kabulü ile 2011-2022 yıllarına ait yukarıda bilgileri yazılı olan tüm defter, envanter defteri, yevmiye defteri, defter-i kebir, fatura ve sair belgelerimin zayi olduğuna dair muhtemel hak kayıplarını önlemek için taraflarına zayi belgesi verilmesini, davalarının kabulü ile, 2011-2022 yıllarına ait yukarıda bilgileri yazılı olan tüm defter, envanter defteri, yevmiye defteri, defter-i kebir, fatura ve sair belgelerimin zayi olduğuna dair taraflarına zayi belgesi verilmesini talep ve dava e tmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava; zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.
Davacı tarafça gösterilen deliller toplanmış, Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı, Bağcılar SGK, Uluçınar vergi Dairesi, Bakırköy 14,16,33 ve 41,Noterlik,.... Dış Tic. Ltd. Şti.'nin cevabi yanıtları dosya kapsamına alınmıştır.
Mahkememizce bildirilen tanıklar dinlenmiş, Tanık ... beyanında " Ben davacı şirketin satın alma sorumlusuyum. 09/07/2022 tarihinde davacı şirket merkezinde yangın çıkmıştır. Yangın çıkan yer hem şirketin merkezi hem üretim yapılan yer hem de defter ve kayıtların da saklandığı yerdir. Depomuzda burada bulunmaktadır. Yangında tüm defter ve kayıtlarımız, ürünlerimiz, makinelerimiz zayi olmuştur. Yangının sebebi tam olarak tespit edilememiştir. İtfaiye raporuna göre dış kaynaklı olarak sebep gösterilmiştir. Ancak tam sebebini bilmiyorum. Ayrıca yangın sebebiyle itfaiye ve polis binaya girişimize izin vermedi. Bu sebeple zayi olan ürünler, defter ve belgeler ve makinelerimizin ve eşyalarımızın tespitini geç yapabildik. Tespit yapılır yapılmazda dava açıldı" şeklinde ifade vermiştir.
Tanık Barbaros Gökmen beyanında "Ben davacı şirkette 12 yıldır muhasebeci olarak çalışıyorum. Dava konusu şirketin defter ve belgeleri yangın çıkan bina merkezinde tutuluyordu. Hemen muhasebe odamızın yan odasında muhafaza altındaydı. Yangın tarihinde tüm binanın %80 ni yandı. Şuanda da yıkılmış durumda. 2022 yılının defter ve kayıtları muhasebe odasında olduğu için ve bu bölüme yangın sirayet etmediğinden bu yılın defter ve kayıtlarını kurtarabildik. Bunlar ıslanmıştı. Biz kurutup kurtardık. Ancak ondan önceki defter ve kayıtları ile dava dilekçesinde belirtilen tüm defter, kayıt ve belgeler yangında zayi olmuştur." şeklinde ifade vermiştir.
Toplanan kayıt ve evraklar üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup alınan 17/05/2024 tarihli bilirkişi raporunda " Davacıya ait 2011 yılı tasdik bilgileri alınamadığı için zayi belgesine tabi olmadığına, 2012-2013-2014-2015-2016-2017-2018 yıllarına ait Yevmiye defteri- Defteri Kebir- Envanter Defterleri 2019-2020-2021-2022 yıllarına ait Envanter defterleri nin Zayi olduğuna, 2011-2012-2013-2014-2015-2016-2017-2018-2019-2020-2021-2022 yıllarına ait basılı evrak olan Fatura Sevk irsaliyesi ve İrsaliyeli Faturaların zayi olduğuna, Bu yıllara ait alış ve satış evraklarının tümünün Yangında zayi olduğuna. Tüm bu tespit ve değerlendirmelere çerçevesinde davacının zayi belgesi talebine ilişkin şartların oluştuğu sonuç ve kanaatine varılmıştır." şeklinde görüş bildirilmiştir.
6102 Sayılı TTK nun 82/7 maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." hükmü düzenlenmiştir. Tacirin saklama yükümlü olduğu defter ve belgelerin neler olduğu aynı maddede sayılmıştır.
6102 Sayılı TTK'nun 82/7 maddesi uyarınca davacının zayi belgesi talep edebilmesi için defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve özeni göstermiş bulunması ve ziya uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir neden ile meydana gelmiş olması gerekmektedir. İleri sürülen mücbir sebebin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, başka bir deyişle davacının irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması gerekmektedir.
Davacının söz konusu düzenlemeden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir neden ile meydana gelmiş olması gerekmektedir. İleri sürülen mücbir sebebin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, başka bir deyişle davacının irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması gerekmektedir. Somut olayda Davacı şirketin ... Mahallesi, .... Caddesi 32/A numaralı bağımsız bölüm ve 30 numaralı bağımsız bölüm Adresindeki işyeri ve deponun 09/07/2022 Tarihinde yaşanan yangın nedeniyle deponun ve içinde bulunan belge ve kayıtların da yandığı iddia edilmekte olup dosyaya ibraz edilen yangın raporu, alınan bilirkişi raporu, dinlenen tanık beyanları ile kullanılan işyerinde muhtelif yıllara ait defter ve yazılı evrakların yanmak suretiyle zarar gördüğünün sabit olduğu sadece 2011 yılına ait Yevmiye, Defteri Kebir ve Envanter defterlerinin Bakırköy .... Noterliği'nin yazısına göre tasdik edilmediği, ...-...-.... sayılı yevmiye kayıtlarına gelmemiş. Belirtilen işlemlere rastlanamadığı .bu nedenle 2011 yılı tasdik bilgileri alınamadığı için bu yıla ait zayi belgesi talebinin reddi ile birlikte diğer taleplerin kanunda sayılan mücbir sebep doğrultusunda Davacı tarafça bildirilen defter kayıt ve belgelerin zayi olduğunun tespitine ve davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
DAVANIN KISMEN KABUL KISMEN REDDİNE;
1-... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin 2012-2013-2014-2015-2016-2017-2018 yıllarına ait Yevmiye defteri- Defteri Kebir-Envanter Defterleri 2019-2020-2021-2022 yıllarına ait Envanter defterleri'nin Zayi olduğunun TESPİTİNE,
2-2011-2012-2013-2014-2015-2016-2017-2018-2019-2020-2021-2022 yıllarına ait basılı evrak olan Fatura Sevk irsaliyesi ve İrsaliyeli Faturaların zayi olduğunun TESPİTİNE, fazlaya ilişkin istemin reddine,
3-Alınması gereken 427,60-TL karar harçtan dava açılırken peşin alınan 80,70-TL peşin harcın indirilmesi ile eksik kalan 346,9-TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
4-İstemin niteliği gereği yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Karar kesinleştikten sonra gider avansının kullanılmayan kısmının davacıya iadesine,
Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf yasa yolu açık olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 10/09/2024
Katip ....
☪ e-imzalıdır. ☪
Hakim ....
☪ e-imzalıdır. ☪