T.C. BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2015/948
KARAR NO: 2023/463
DAVA: Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)
DAVA TARİHİ: 12/10/2015
KARAR TARİHİ: 01/06/2023
KARAR YAZIM TARİHİ: 15/06/2023
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle; müteveffa ... , ... tarihinde ... sıralarında ... İlçesi ... yönünde ...karayolunda metrobüs durağına geçmek isterken, karşıdan karşıya geçmek istediği sırada sürücülüğünü ...’in yaptığı ... plakalı aracın çarpması neticesinde hayatını kaybettiğini, Bakırköy ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile yürütülen kovuşturma neticesinde de ... K. ve ... tarihli kararla, sanık ... in ... in taksirle ölümüne neden olmak suçu sabit görülerek sanık hakkında 1 yıl 8 ay hapis cezasına hükmedildiğini, söz konusu hükmün 5237 sayılı TCK’nın 51/1 maddesi gereğince ertelenmesine karar verildiğini, karar temyiz edilmeyerek ... tarihinde kesinleştiğini, mirasçıların murisi müteveffa ... ’in ölümüne sebebiyet veren ... plaka sayılı kazalı araç 05.01.2015 tarih ve ... nolu zorunlu mali mesuliyet poliçesi ile davalı ... Sigorta A.Ş. tarafından sigortalandırılmış olup tarafımızca yapılan başvuru neticesinde, davalı sigorta şirketince ... sayılı hasar dosyası oluşturularak bu kapsamda 31.08.2015 tarihinde 8.994TL bir bakiye ödemesi gerçekleştirildiğini belirterek, dava sonucunda hbükmedilecek tazminattan mahsup edilmek üzere davalılar tarafından, müvekkillerin her biri için 5.000,00'er TL geçici ödeme yapılmasına karar verilmesini, destekten yoksun kalma tazminatı olarak şimdilik, davacı ... için 1.000,00TL ve davacı ... için 1.000,00TL olmak üzere toplam 2.000,00 TL'nin 15.15.2015 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan, sigorta şirketinin limitle sınırlı olmak kaydı ve ödenen 8.994,00TL'nin mahsubu ile müştereken ve müteselsilen tahsiline ve bu davacılara verilmesine, müvekkillerin uğramış olduğu manevi zarar nedeniyle, davacı ... için 10.000,00TL ve davacı ... için 10,000,00.-TL, diğer davacılar ... , ... , ... ve ... için ayrı ayrı 5.000.00'er TL'nin Sigorta şirketi haricindeki davalılardan kaza tarihi olan 15.05.2015'den itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsili ile davacılara verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ..., cevap dilekçesi ile özetle; ... karayolundan kullanmış olduğum ... araçla ... mevkiinde orta şeritte seyrederken sağ taraftan bir şahsın önüme çıktığını gördüğünü, ani fren yaptığını, fakat kurtaramadığını, olay günü yol karanlık olduğunu, trafiğin aktığını, o nedenle yayayı zamanında fark edemediğini, kusurlu olduğunu kabul etmeyerek davanın reddini talep etmiştir.
Davalı ... Tic. Ltd. Şti. vekili, cevap dilekçesi ile özetle; Müvekkilin uzun süreli araç kiralama sözleşmesi varlığı sebebi ile işleten sıfatı bulunmadığından davanın reddi gerektiğini, 2918 sayılı K.T.K’nun 3.maddesindeki tanıma göre: “İşleten, araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir.” Müvekkil şirket dava konusu kazaya sebebiyet veren aracın maliki olup işbu aracı Uzun süreli araç kiralama sözleşmesinin mevcut olduğu durumlarda araç malikinin değil kiracının işleten sıfatı ile sorumluluğuna gidileceği yasa gereği açıktı. Kazanın ... tarihinde ... sıralarında ... karayolunda müteveffa tarafından karşıdan karşıya geçilmek istendiği sırada meydana geldiği düşünüldüğünde müteveffa yayanın kazanın meydana gelmesinde asli derecede ve %100 kusurunun mevcut olduğu tartışmasız olduğunu, kazanın meydana geldiği yer ... karayolu olup işbu yolda karşıdan karşıya geçmek mümkün olmadığını, yayaların karşıdan karşıya geçebilmesi için üst geçitler mevcut olup yol üzerinden geçiş yayalara açık dahi olmadığını, davacılar murisi yayalar için kapalı olan bir yolda, üst geçit kullanmaksızın araç trafiğine açık yolda karşıdan karşıya geçilmesi yasak iken yola çıkmış olmakla kazanın meydana gelmesine bizzat kendisi sebep olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.
Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesi ile özetle; Davayı ve müvekkil şirket sorumluluğunu kabul anlamına gelmemek kaydıyla ... plaka sayılı araç müvekkil şirket nezdinde ... poliçe numaralı 05/01/2015/2016 tarihlerini kapsar şekilde Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) sigorta poliçesi ile sigortalıdır. Müvekkil şirket ancak sigortalısının kazadaki kusur oranında ve maddi zararın varlığı ispat edildiği takdirde (sigorta poliçesinde teminat dışı olmayan) maddi zarardan sorumluluğu (poliçe azami teminat limitiyle sınırlı olarak) söz konusu olabileceğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.
Mahkememiz dosyasına Trafik Kusur Uzmanı bilirkişisi ... 'den rapor aldırılmış, bilirkişi düzenlemiş olduğu 02/07/2017 tarihli raporda özetle; "Davalı sürücü ... %15 oranında kusurlu olduğunu, maktul yaya ... %85 oranında kusurlu olduğu olduğunu " teknik kanaati olarak belirtmiştir.
Mahkememiz dosyasına Aktüerya Hesap Uzmanı ... ve Makine Yüksek Mühendisi ... tarafından düzenlenen 28/02/2017 tarihli raporda özetle; "Davalı sürücü ... 'ın %5 oranında kusurlu olduğu, Davacı taraf yakını maktul yaya ... in %95 ( Yüzde doksanbeş) oranında kusurlu olduğu, dava dosyasında mevcut ve özellikleri yukarıda sıralanan bilgi ve bulgularla 15.05.2015 tarihinde %95 kusulu olarak maruz kaldığı trafik kazasında ölen ... doğumlu ... 'in değerlendirme bölümünde gerekçeleriyle izah olunduğu üzere insan fonksiyonel varlık değeri dikkate alınarak asgari ücrete oranlanmış miktar üzerinden destekten yoksunluk tazminatından faydalanacak hak sahibi baba ve anmesine yansıyacak destek miktarımın 2017 yılı hesap tarihi itibariyle güncelleştirilerek peşin sermaye değerine dönüştürülmüş zarardan, kendilerine ... Sigorta tarafından yapılmış ödemenin güncelleştirilerek tenzili le hak sahibinin destek göreceği süre içerisinde kendisine yansıyacak destek oranı doğrultusunda hesaplanmış zarar miktarları; - 9.164,00 fazla ödeme yapıldığı görüldüğü" teknik kanaati olarak belirtmişlerdir.
Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesinin ... tarihli raporunda özetle ; "Davalı sürücü ...’in % 5 ( yüzde beş ) oranında kusurlu, Maktul yaya ... ’in % 95 ( yüzde doksan beş ) oranında kusurlu olduğu" belirtilmiştir.
Mahkememiz dosyasına Makine Yük. Müh Prof.Dr.... , Ulaştırma Yük. Mühendisi Dr. ... , Makine Yük. Müh. ... 'den rapor aldırılmış, bilirkişi heyeti düzenlemiş olduğu 22/12/2020 tarihli raporda özetle; "... plaka sayılı araç sürücüsü davalı ... ’in %5 (Yüzde Beş) oranında kusurlu olduğu, Müteveffa yaya ... in %95 (Yüzde Doksan Beş) oranında kusurlu olduğu, Davalı ... Tic. Ltd. Şti.’nin herhangi bir etkisinin olmadığı, Davalı ... Sigorta A.Ş.’nin herhangi bir etkisinin olmadığını" teknik kanaati olarak belirtmiştir.
Tarafların itirazları ve beyanları doğrultusunda dosya bilirkişi ... 'e tevdii edilmiş, bilirkişi düzenlemiş olduğu 18/02/2022 tarihli ek raporunda özetle; " Mevcut verilerin değerlendirilmesi sonucu olayda; davalı sürücü ... 'ın 5 ( Yüzde beş) oranında kusurlu olduğu, davacı taraf yakını maktul yaya ... 'in 95 ( Yüzde doksanbeş) oranında kusurlu olduğu, dava dosyasında mevcut ve özellikleri yukarıda sıralanan bilgi ve bulgularla 15.05.2015 tarihinde %95 kusulu olarak maruz kaldığı trafik kazasında ölen ... doğumlu ... 'in değerlendirme bölümünde gerekçeleriyle izah olunduğu üzere insan fonksiyonel varlık değeri dikkate alınarak asgari ücrete oranlanmış miktar üzerinden destekten yoksunluk tazminatından faydalanacak hak sahibi baba ve annesine yansıyacak destek miktarının 2022 yılı hesap tarihi itibariyle güncelleştirilerek peşin sermaye değerine dönüştürülmüş zarardan, kendilerine ... Sigorta tarafından yapılmış ödemenin güncelleştirilerek tenzili ile hak sahibinin destek göreceği süre içerisinde kendisine yansıyacak destek oranı doğrultusunda hesaplanmış zarar miktarları; -10.886,00 fazla ödeme yapıldığı görüldüğünü" teknik kanaati olarak belirtmiştir.
Mahkememiz dosyasına SMMM bilirkişi ... 'den rapor aldırılmış, bilirkişi düzenlemiş olduğu 03/04/2022 tarihli raporda özetle; "Davalı ... Ltd.Şti. kaza yapan ... Plakalı aracı 30.12.2014 tarihli ... seri ve .... sıra numaralı fatura ile ... Tic Ltd Şti firmasından 42.850,00 TL'ye satın aldığı, 05.01.2015 tarihinde Davalı ... Ltd Şti adına tescil edildiği tespit edilmiştir. Kaza sonrası araç ... adına satış yapıldığı görüldüğünü, davalı ... tarafından dava dışı ... Prodüksiyon Tic.Ltd. Şti firmasına aracın kiraya verildiği anlaşılmıştır. Taraflar arasında dosyada mübrez olan 07.01.2015 başlangıç ve imza tarihli Kiralık araç sözleşmesi imzalanmıştır. Söz konusu sözleşmede bitiş tarihi belirtimemiş olup “proje bitimi sözleşmeye son verilecektir.” İbaresi yazılmıştır. Projenin ne olduğu, ne zaman biteceği belirtilmemiş olup bu nedenle tarafımca sözleşmenin bitiş tarihi hususunda başka bir tespit yapılamamıştır. Sözleşmenin uzun süreli olup olmadığı hususundaki takdirin Sayın Mahkemeye ait olduğunu arz ederim. Davalı kaza yapan ... duruşma Savcılık soruşturma tutanağındaki ifadesinde aracı “... ten emanet aldım” dediği görülmüştür. Kaza Yapan ;... , Aracı emanet aldığını söylediği kişi ..., Araç kiralama sözleşmesinde ise aracın kullanma yetkisinin ... olduğu belirtilmiştir. Aracı kullanması gereken ... in kim olduğu, davalı ... sigortalı personelimi yoksa kiracı ... şirketinin personeli mi olduğu tarafımca tespit edilememiştir. Sözleşmeye göre Araç kullanma yetkilisi ... in dava dışı ... firmasının çalışanı olup olmadığı tespit edilememiş olmakla birlikte tüm dosya münderecatı ve sözleşme gereği Aracın dava dışı kiracı ... firmasına teslim edilip ... firması uhdesinde kullanıldığı, ekonomik yararlanmanın ... firmasında olduğu kanaati hasıl olmuştur. Takdirin Sayın Mahkemenize ait olduğunu arz ederim. Davalı şirketin 6102 sayılı T.T.K. nun ilgili maddeleri ile ilgili 222. Md.ne göre 2015 yılına ait Ticari defterlerinin açılış ve kapanış onaylarını zamanında yaptırdığı, dolayısıyla, T.T.K.'nun amir hükümlerine göre, davacı şirketin Ticari Defterleri lehine delil teşkil ettiği kanaatine varılmış olup, Takdirin Yüce Mahkemenize ait olduğunu arz ederim. Davalı tarafından tutulan ticari defterlerde kiracının hesabını 120 Alıcılar Ana hesabinin altında .120.01.£042 hesap kodu ve ... PROD.TİC.LTD.ŞTİ. hesap adı ile izlenmekte olduğu tespit edilmiştir. Davalının kiracı endemol firmasına kaza yapan araçtan başka araçlarında kiraladıkları anlaşılmıştır. Kaza yapan araçla ilgili kiralama bedelleri, HGS OGS geçiş ücretleri ile trafik cezalarını fatura ettiği tespit edilmiştir. ... firmasının cari hesap hareketlerine göre düzenlenen faturalar karşılığı muhtelif tarihlerde ödemeler yaptığı tespit edilmiştir. Rapor ekine muhtelif kiralama faturalarından örnek fatura eklenmiştir. Dolayısıyla ticari defter kayıtları ile de kiralama yapıldığı tespit edilebildiğini" teknik kanaati olarak belirtmiştir.
Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; Yargıtay .... HD 14/06/2012 tarih, ... esas .. Karar nolu ilamında " Destekten yoksun kalma tazminatı, B.K'nun 45/II. maddesinde düzenlenmiş olup; "Ölüm neticesi olarak diğer kimseler müteveffanın yardımından mahrum kaldıkları takdirde onların bu zararını da tazmin etmek lazım gelir." şeklinde hükme bağlanmıştır. Görülmektedir ki, destekten yoksun kalma tazminatının konusu, desteğin yitirilmesi nedeniyle yoksun kalınan zarardır. Buradaki amaç, destekten yoksun kalanların desteğin ölümünden önceki yaşamlarındaki sosyal ve ekonomik durumlarının korunmasıdır. Olaydan sonraki dönemde de, destek olmasa bile, onun zamanındaki gibi aynı şekilde yaşayabilmesi için muhtaç olduğu paranın ödettirilmesidir.Haksız bir eylem sonucu desteğini yitiren kimse BK'nun 45/II. maddesine dayanarak uğradığı zararın ödetilmesini isteyebilir. Ancak, destekten yoksun kalma tazminatına hükmedilmesi için öncelikle, ölen ile destekten yoksun kalan arasında maddi yönden düzenli ve eylemli bir yardımın varlığı gerekir. Borçlar Kanunu’nun 45.maddesinde sözü geçen destek kavramı hukuksal bir ilişkiyi değil, eylemli bir durumu hedef tutar ve ne hısımlığa ne de yasanın nafaka hakkındaki hükümlerine dayanır; sadece eylemli ve düzenli olarak geçimini kısmen veya tamamen sağlayacak şekilde yardım eden ve olayların olağan akışına göre eğer ölüm vuku bulmasaydı, az çok yakın bir gelecekte de bu yardımı sağlayacak olan kimse destek sayılır. O halde destek sayılabilmek için yardımın eylemli olması ve ölümden sonra da düzenli bir biçimde devam edeceğinin anlaşılması yeterli görülür.Bununla birlikte destekten yoksun kalan kimse devamlı ve gerçek bir ihtiyaç içerisinde bulunmalıdır. Genel olarak bakım ihtiyacı, sosyal düzeye uygun olan yaşamın devamını sağlamak için gerekli olanaklardan yoksun kalmayı anlatır. Eğer ölenin eylemli olarak baktığı davacı, ölüm yüzünden bu bakımın sağladığı yaşama düzeyinin altına düşmüş olursa, ihtiyaç bulunma koşulu gerçekleşmiş sayılır. Burada önemli olan, destekten yoksun kalan kimsenin ve ailesinin temsil ettiği sosyal ve ekonomik düzeye göre normal karşılanan giderlerdir" denmektedir.
Yine Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararının gerekçesinde de: "Destekten Yoksun Kalma Tazminatının eylemin karşılığı olan bir ceza olmayıp, ölüm sonucu ölenin yardımından yoksun kalan kimsenin muhtaç duruma düşmesini önlemek ve yaşamının desteğin ölümünden önceki düzeyde tutulması amacına yönelik sosyal karakterde kendine özgü bir tazminat olduğu” hususu vurgulanmıştır. Önemle vurgulanmalıdır ki, Borçlar Kanunu’nun 45/III. maddesine göre destekten yoksun kalma tazminatı, desteğin mirasçısı olarak geride bıraktığı kişilere değil, desteğinden yoksun kalanlarına aittir. Mevcut olayımızda hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre; davacılara ... Sigorta tarafından yapılmış ödemenin güncelleştirilerek tenzili ile hak sahibinin destek göreceği süre içerisinde kendisine yansıyacak destek oranı doğrultusunda hesaplanmış zarar miktarları; "-10.886,00 TL " fazla ödeme yapıldığı anlaşıldığından davanın maddi tazminat yönünden reddine karar verilmiştir.
HGK'nun ... tarih ... sayılı ilamındaki" Borçlar Kanunu'nun 47. maddesi hükmüne göre hakimin özel halleri göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği bir para tutarı adalete uygun olmalıdır. Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi, mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde, bu tazminatın sınırı onun amacıca göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. ... günlü ve ... sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'nın gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar da açıkça gösterilmiştir. Bunlar her olaya göre değişebileceğinden hakim bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir.
Hakimin bu takdir hakkını kullanırken, ülkenin ekonomik koşulları, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, paranın satın alma gücü, tarafların kusur durumu, olayın ağırlığı, olay tarihi gibi özellikleri göz önünde tutması ve buna göre manevi tazminat takdir edilmesi gerektiği açıkça ortadadır." şeklindeki gerekçeye göre olay sebebiyle duyulan acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amaçlanarak, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, olayın meydana geliş şekli, olay tarihine göre paranın alım gücü, davacı ve davalının kazadaki kusur durumları gözönünde tutularak manevi tazminat yönünden davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
A)Maddi Tazminat Talebi Yönünden; Davanın Reddine,
1-Harçlar Kanunu'na göre belirlenen 179,90TL ilam harcının davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydedilmesine,
2-Davacılar tarafından yapılan yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına,
3-Davalılar kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 2.000,00TL vekalet ücretinin davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalılara verilmesine,
4-HMK’nın 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra artan avansın taraflara iadesine,
B)Manevi Tazminat Talebi Yönünden; Davanın Kısmen Kabulü ile davacı ... yönünden 7.500TL, davacı ... yönünden 7.500TL, davacı ... yönünden 3.000TL, davacı ... yönünden 3.000TL, davacı ... yönünden 3.000TL, davacı ... yönünden 3.000TL olmak üzere toplam 27.000TL'nin davalılar ... , ... Turizm.. Şirketi'nin kaza tarihi olan 15/05/2015 tarihi itibariyle işleyecek yasal faizi ile birlikte alınarak davacılara verilmesine,
1-Harçlar Kanunu'na göre belirlenen 1.844,37TL ilam harcından peşin alınan 143,46TL harcın mahsubu ile bakiye 1.700,91TL'nin davalılar ... , ...Turizm Ticaret Ltd. Şti.'nden müştereken ve müteselsilen alınarak Hazine'ye gelir kaydedilmesine,
2-Davacı tarafından sarf edilen 27,70TL Başvuru Harcı, 143,46TL Peşin Harç olmak üzere toplam 171,16TL'nin davalılar ... , ... Turizm Ticaret Ltd. Şti.'nden müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine,
3-Davacılar tarafından sarf edilen 2.550,00TL bilirkişi ücreti, 641,62TL posta masrafı, 516,25TL ATK fatura bedelleri olmak üzere toplam 3.707,87TL den kabul red oranına göre hesaplanan 2.502,81TL'nin davalılar ... , ... Turizm Ticaret Ltd. Şti.'nden müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, kalan kısmın iş bu davacılar üzerine bırakılmasına,
4-Davalı ... Turizm Ticaret Ltd. Şti. tarafından sarf edilen 800,00TL bilirkişi ücreti 130,00TL posta masrafı olmak üzere toplam 930,00TL den kabul red oranına göre hesaplanan 302,25TL'nin davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak iş bu davalıya verilmesine, kalan kısmın iş bu davalı üzerine bırakılmasına,
5-Davacılar kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 9.200,00TL vekalet ücretinin davalılar ... , ... Turizm Ticaret Ltd. Şti.'nden müştereken ve müteselsilen alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine,
6-Davalılar ... , ... Turizm Ticaret Ltd. Şti. kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 9.200,00TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak kendisini vekille temsil ettiren iş bu davalılara verilmesine,
7-HMK’nın 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra artan avansın taraflara iadesine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı ... Turizm vekilinin yüzüne karşı diğer davalıların yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.01/06/2023
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır
*Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında e-imza ile imzalanmıştır.