T.C. BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/118
KARAR NO : 2024/677
DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 30/01/2020
KARAR TARİHİ : 13/06/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 13/06/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili tarafından Büyükçekmece Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi'ne sunulan dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirkete ait toplam 7 adet olmak üzere 150.000,750 TL bedelli çeklerin meşru hamilinin müvekkili şirket olup söz konusu çeklerin kargo dağıtımı sırasında kimliği belirsiz kişi veya kişilerce çalındığını, bununla ilgili ..... Kargo ..... Şubesi kuryesi ...... hakkında Sanayi Polis Merkezi Amirliği'ne şikayette bulundukları, Ankara ...... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ..... Esas sayılı dosyasında çekler için ödeme yasağı getirildiğini, kimliği belirsiz kişiler tarafından çalınan çekin yetkili hamil olduğu iddia eden şirket tarafından Büyükçekmece ...... İcra Müdürlüğü'nün ...... Esas sayılı icra dosyası kapsamında takibe konulduğunu, icra dosya incelendiği müvekkil şahıs ve şirketin cirolarından sonra herhangi bir ciro silsilesinin bulunmadığının görüleceğini, tedbir kararından sonra 31/12/2019 tarihinde ...... bank ...... Şubesi'ne dava konusu çekin ibraz edildiği, ancak ödeme yasağı bulunması nedeniyle ödeme yapılamadığı, icra dosyasındaki çekte ise müvekkil şahıs ve şirketten sonra 3 tane ciro işleminin gerçekleştirildiği, müvekkil şirketin çek arkasında bulunan diğer şirketler ile hiçbir şekilde ticari ilişkinin bulunmadığı, yine Büyükçekmece ...... İcra Müdürlüğü'nün .... Esas sayılı dosyasında icra takibine konulan çekteki müvekkil şirketten sonraki ciro silsilesi de aynı olduğuna ilişkin Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ...... soruşuma sayılı dosyası kapsamında şikayetçi olduklarını, müvekkil şirketin kendisinden sonra ciro silsilesinde yer alan şirketlerin hiçbiriyle ticari faaliyet gerçekleştirmedğini, çalınan çekler üzerinde haksız hamil olan kişiler tarafından nasıl ve ne şekilde çeklerin elde edildiğinin bilinmediği, Ankara ...... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...... Esas sayılı dava dosyasında kapsamında kıymetli evrakların zayi için açılamış olan davaya katılma talebinde bulunmadıkları, dava konusu haksız durum sebebiyle müvekkil şirketin maddi zararlara uğrayacağı, davaya konu kambiyo senedinin ödenmesini engeller mahiyette ve açılmış olan bir icra takibi olması nedeniyle müvekkil şirketin uğrayacağı muhtemel zararların engellenmesi için ihtiyati tedbir kararı ve davanın kabulü ile müvekkil şirketin söz konusu çekin borçlusu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Büyükçekmece ..... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ..... Esas ...... karar sayılı gerekçeli karar ilamında; dava dilekçesinin incelenmesinden; davanın Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatı ile açılmış olduğunu, ancak Büyükçekmece Adliyesinde Asliye Ticaret Mahkemesi'nin bulunmadığını, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun 19/03/2014 tarih ve 129 sayılı genel kurul kararı gereği Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemeleri'nin görevli olduğunun anlaşılmakla dosyanın Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilerek dosya mahkememize gönderilmiştir.
Davalı ..... MOBİLYA VE DEK. OTO.NAKL.SAN.TİC.LTD.ŞTİ. tarafından, davaya cevap verilmediği görülmüştür.
Dosyanın Mahkememizce yapılan incelenmesi sonucu S.M.M.M......'tan rapor aldırılmış, bilirkişi tarafından sunulmuş olan 21/04/2022 tarihli raporunda özetle; " tüm dosya içeriği ile davacının talep konularının subuti ve hukuki değerlendirmesinin nihai takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere, dava dışı ..... SANAYİİ VE TİCARET A.Ş.tarafından, müşterisi olan davacı ..... AMBALAJ MOBİLYA TEKS. DEMİR ÇELİK SAN.TİC.LTD.ŞTİ.’ne yapmış olduğu ticari emtia satışlarına ilişkin borçlandırmaların açıklandığı üzere 2017 yılından bu yana süre gelen ticari ilişkiyi gösterdiği, 2017 yılından ve 2018 yılından itibaren devreden devreden bakiyeler itibariyle 2018 yılı sonu itibariyle dava dışı firma alacağının 27.955,76-TL olduğu, dava dışı ...... SANAYİİ VE TİCARET A.Ş. tarafından, davacı ..... AMBALAJ MOBİLYA TEKS. DEMİR ÇELİK SAN.TİC.LTD.ŞTİ.’ne 2019 yılında yapılan toplam 1.172.872,57-TL tutarındaki satışları nedeni ile yapılan borçlandırması karşılığında, DAVACI şirket tarafından toplam 916.696,89-TL tutarında ödeme yapıldığı, davacı şirketin 2019 yılı sonu itibariyle 284.131,44-TL borçlu olduğu dikkate alındığında dava konusu çekin davacı tarafından bu borçluluğuna binaen dava dışı şirkete yapılan çekli ödeme olduğunun anlaşıldığı, 2020 yılında ise dava dışı şirket tarafından, davacı şirkete 1.240.410,75-TL tutarındaki satışları nedeni ile yapılan borçlandırması karşılığında, davacı şirket tarafından toplam 1.005.507,85-TL tutarında ödeme yapıldığını, ancak Sayın Mahkemece bilirkişiliğime yapılan görevlendirme kapsamında; “davaya konu çekin, dava dışı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığı, kayıt varsa tarihinin hangi tarih olduğu…” istenmiş olup bu konuda yapılan inceleme sonucunda önemle belirtilmesi gerekmektedir ki- dava konusu çek, meşru hamil DAVACI tarafından ciro edilmesini müteakip kargo ile alacaklı firma/firmalara gönderildiği sırada kargo aşamasında iken çalınmış olduğundan ve bu nedenle dava dışı şirket eline geçmediğinden, Muhasebe Uygulamaları genel Tebliğinde açıklanan Muhasebe Standartları gereği, dava dışı şirket tarafından dava konusu çekin ticari defterlere kayıt edilmesi imkanı bulunmadığından, “dava konusu çekin dava dışı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığı” şeklinde tespitin yapılmasının mümkün olmadığı, dava konusu .çekte 4.ciro olan davacı şirket cirosundan sonra gelen, 5.(beşinci) ciro ...... İNŞ.LTD.ŞTİ.’ nin davacı şirket ile ticari ilişkisinin olup olmadığı tespiti yanı sıra, 6.(altıncı) ciro ...... ÜRÜNLERİ SAN.TİC.LTD.ŞTİ.’nin ve 7.(yedinci) ciro davalı ..... MOBİLYA VE DEK. OTO.NAKL.SAN.TİC.LTD.ŞTİ.’nin ciro silsilesi içerisinde ticari ilişkilerinin olup olmadığı tespitinin önem arz ettiği, davacı şirket ile dava dışı şirket arasında, incelenen 2019 ve 2020 yıllarına ait ticaret hacmi ve davacı tarafından yapılan ödemelerin türü dikkate alındığında, davacı şirket tarafından yapılan ödemelerin yıllar itibariyle tamamının çekli ödemeler olduğu, dava konusu çekin taraflar arasındaki borç/alacak ilişkisi kapsamında davacı şirket tarafından dava dışı şirkete ödeme aracı olarak düzenlenmiş olduğunun anlaşıldığını" kanaati olarak belirtmiştir.
Davacı defterlerinin incelemesi amacıyla mahkememizce Ankara ..... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne talimat yazılarak dosya bilirkişiye tevdi edilmiştir.
Bilirkişi ...... sunmuş olduğu raporunda özetle; nihai karar mahkemeye ait olmak üzere; ticari defterler üzerinde yapılan tetkikler neticesinde; ..... Bankası ...... Şb. Ait keşide yeri Çankırı olan .... numaralı 15.000,00 tutarındaki, muhtelif çirantalı çekin davacı ....... MOB. TEKS. DEMİR ÇELİK SAN. VE TİC. LTD.ŞTİ. ‘ nin kayıtlarında olmadığını ve girmediğini kanaati olarak belirtmiştir.
Dosya ek rapor alınmak üzere tekrar bilirkişi tevdi edilmiştir.
Bilirkişi ......'in 19/04/2024 tarihli ek raporunda özetle: " Nihal karar mahkamenizea alt olmak üzere: 2010 ticari defterler üzerinde yapılan tetkikler neticesinde; ..... kredi Bankası ...... Şb. Ait keşide yeri Çankırı olan ..... numaralı 15.000,00 tutarındaki, muhtelif çirantalı çekin davacı ...... AMBALAJ MOB, TEKS. DEMİR ÇELİK SAN, VE TİC. LTD.ŞTİ. “ kayıtlarında mevcut olmamakla birlikte; davacı şirketin yüzde yüz tek ortağı ve müdürü olduğu dava dışı ......” in şahsi firmasının (gelir vergisi mükellefi) 2019 yılı ticari defter kayıtlarında yukarıda ayrıntısı belirtildiği şekilde mevcut olduğu, davacı ...... AMBALAJ MOB. TEKS, DEMİR ÇELİK SAN. VE TİC, LTD.ŞTİ. İle dava dışı ..... arasında yukarıda belirlen Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi verilerine göre .....” In davacı şirketin tek ve yüzde yüz ortağı ve müdürü olduğu ilişkisinin bulunduğu, Davacı ..... AMBALAJ MOB. TEKS. DEMİR ÇELİK SAN, VE TİC. LTD.ŞTİ. nden sonra çekte ciranta görünen ..... İnşaat Gıda Oto. San. Ve Tic. Ltd. Şti. ile gerek söz konusu davacı şirket arasında gerekse dava dışı ..... Ticari defter ve kayıtlarına göre harhangi bir ticari ilişki ve faaliyete rastlanmadığı kanaati olarak belirtmiştir.
Dava; İİK 72. Madde uyarınca açılan menfi tespit davasıdır.
İcra ve İflas Kanunu'nun 72.maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi; menfi tespit davasını, bir hukuki ilişkinin ya da ondan doğan bir hak veya yetkinin mevcut olmadığının, bir belgenin sahteliğinin ya da herhangi bir nedenle hükümsüzlüğünün tespiti için hukuki yarar bulunması koşuluna bağlı olarak açılan ve sonucunda herhangi bir mahkumiyet istemini içermeyip, konusunu teşkil eden hususun bir kararla tespitini amaçlayan dava olarak tanımlamıştır.
Menfi tespit davasında borçlu icra takibine süresinde itiraz etmediği ve takibin kesinleşmesi halinde borcunun bulunmadığını bu dava türü ile ileri sürebilir. Menfi tespit davasında ispat yükü kural olarak davalı alacaklıya düşer. Ancak kambiyo senedi niteliğinde bulunan bonolardan kaynaklanan alacaklarda ispat yükü borçlu bulunmadığını iddia eden davacı borçluya düşer. Bono üzerindeki yazı ve imza inkar edildiğinde ise ispat yükü davalı alacaklıdadır. Bono ödeme vaadinde bir kambiyo senedi olup, bağımsız borç ikrarını içerir, sebepten mücerrettir.
Dava konusu çek üzerinde yapılan incelemede; Dava konusu ...... Bankası ...... Şubesi’ ne ait, ...... seri numaralı, keşidecisi ...... İnş.Turizm San. Ve Tic.A.Ş, keşide yeri Çankırı, keşide tarihi 30/12/2019 olan 15.000,00-TL’lik çek olduğu, çekin lehdarı ...... Soğutma Ltd.Şti. Olduğu, ilk cirantasının lehdar olan ..... Soğutma Ltd.Şti. olduğu, 2.(ikinci) cirantanın İklim Aydınatma-..... olduğu, 3.(üçüncü) cirantanın ...... Ticaret-..... olduğu, davacı ..... Mobilya Teks. .... San.ve Tic.ltd.şti.’ nin 4.(dördüncü) ciranta olduğu, ..... İnş.ltd.şti.’ nin 5.(beşinci) ciranta olduğu, ...... Ahşaporman Ürünleri San.tic.ltd.şti.’ nin 6.(altıncı) ciranta olduğu ve davalı ..... Mobilya Ve Dek. Oto.nakl.san.tic.ltd.şti.’nin 7.(yedinci) ciro olduğu ve davayı konu çekin Büyükçekmece ..... İcra Müd.’ Nün ..... E. Sayılı icra takip dosyası ile Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yolu ile Yapılacak takipte Ödeme Emri düzenlenerek icra takibi yapıldığı anlaşılmıştır.
Davacı taraf davaya konu çekin kargo dağıtımı sırasında çalındığını iddia ederek borçlu olmadığının tespitini talep etmektedir. Davaya konu olay ile ilgili davacı tarafın şikayette bulunduğu, konu ile ilgili Büyükçekmece CBS'de soruşturma başlatıldığı, akabinde yetkisizlik kararı verilerek soruşturmanın Karaman CBS'nin ...... soruşturma sayılı dosyasında devam edildiği, soruşturma dosyasında ifadesi alınan kargo çalışanı ......'in beyanında; içinde davaya konu çekin de bulunduğu çantasının kargo dağıtımı sırasında çalındığını beyan ettiği anlaşılmıştır.
Ankara ...... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ..... Esas ..... karar sayılı dosyasında davaya konu çekle ilgili çek iptali davası açıldığı anlaşılmıştır.
Davacının davaya konu çekin dava dışı ..... Bant Sanayi ve Ticaret A.Ş şirketine gönderirken kaybolduğu iddiası doğrultusunda davacı ve dava dışı ...... Bant Sanayi ve Ticaret A.Ş şirketinin ticari defterlerinin incelendiği, hükme esas alınan bilirkişi raporunda; taraflar arasındaki ticari ilişkiye göre ödemelerin tamamının çekli ödeme olduğu, davaya konu çekin taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamında davacı tarafından dava dışı şirkete ödeme aracı olarak düzenlendiği belirtilmiştir.
Yine talimat mahkemesince aldırılan bilirkişi raporuna göre dava dışı ........ şirketinin ticari defterlerinin incelendiği ve davaya konu çekin ticari defterlerinde kayıtlı olduğunun belirtildiği, ........'in davacı şirketin %100 tek ortağı olduğunun tespit edildiği, davacı ve dava dışı ........ şirketinin davacıdan sonra ciranta görünen Kapsan .... Şirketi ile ticari ilişkisinin olmadığı tespit edilmiştir.
Davalı ile ilgili Bakırköy Ticaret Mahkemeleri nezdinde davalı şirket aleyhine açılan davaların Uyap Entegrasyon raporu çıkarılmıştır.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ...... HD. ..... Esas ve ..... Karar sayılı ilamına göre;
"Dosya kapsamı incelendiğinde davacının taraf olduğu ve dava konusu edilmeyen farklı çeklerin de benzer ciro silsileleriyle davalıya geçtiği ve davalı tarafından bankaya ibraz edildiği görülmüş, bunun üzerine UYAP’nda yapılan tespitler itibariyle, davalı taraf hakkında farklı hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturmalarının ve ceza davasının henüz sonuçlanmadığı görülmüş ise de, davalının farklı çok sayıda olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer cirantalardan ciro yoluyla devralıp, bir çoğunu son hamil olarak farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu ettiği sabittir. Bu durumda bir tacir olarak basiretli davranması gereken davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekmiştir. O halde ilk derece mahkemesince ağır kusurlu olarak iktisap edilen çekin davalıdan istirdatına karar verilmesi gerekirken..." denmektedir.
Tüm bu hususlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davacı şirketin hamili olduğu dava konusu çekin meydana gelen hırsızlık olayı sonucunda dava konusu çekin zayi olduğu, hırsızlık sonucunda zayi olan çekteki cirantaların aynı olduğu, davacının ve davacı şirketin tek ortağı olduğu dava dışı ........ şirketinin ticari defter ve kayıtlarına göre davaya konu çekin defterlerde kayıtlı olduğu, davacının kendinden sonraki ciranta ile herhangi bir ticari ilişkisinin olmadığı, davacının davaya konu çekin kargo dağıtımı sırasında çalındığını iddia ettiği, soruşturma dosyasında ifadesi alınan kargo çalışanı ..... 'in beyanı ile bu durumun sabit olduğu, sonuç olarak çekin çalındığı ve davacının kendinden sonraki cirantalar ile ticari ilişkisinin olmadığının sabit olduğu, davalı şirketin çeki hangi ticari ilişkiye istinaden bulundurduğunu ispat edemediği, aynı mahiyette davalı şirket aleyhine birçok dava açılması, yalnızca Bakırköy Ticaret Mahkemeleri nezdinde davalı şirket aleyhine açılan davaların Uyap entegrasyon verileri ile sabit olduğu hususu dikkate alındığında davalı şirketin dava konusu çeki kötü niyetli olarak iktisap ettiği ve sonuç olarak davacının davaya konu çek ile ilgili başlatılan icra takibi nedeniyle borçlu olmadığı kanaatine varılarak davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. Şartları oluştuğundan davalı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmiştir.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile, davacının Büyükçekmece ..... İcra Müdürlüğü'nün ...... esas sayılı dosyasına konu 15.000,00-TL bedelli, ...... seri nolu 30/12/2019 keşide tarihli çek nedeni ile davalıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
2-15.000,00-TL'nin % 20'si kötü niyet tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Harçlar Kanunu'na göre belirlenen 1.024,65-TL ilam harcından peşin alınan 256,17-TL harcın mahsubu ile bakiye 768,48-TL'nin davalıdan alınarak Hazine'ye irat kaydına,
4-Davacı tarafından sarf edilen 3.600,00-TL bilirkişi ücreti, 529,51-TL posta masrafı, 54,40-TL başvuru harcı, 256,17-TL peşin harç ücreti olmak üzere toplam 4.440,08-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 15.000-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine,
6-HMK’nın 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra artan avansın taraflara iadesine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda; alacak miktarı Kesinlik sınırının altında kaldığından HMK 362. maddesi uyarınca kesin olarak verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı.13/06/2024
Katip .....
¸e-imzalıdır
Hakim .....
¸e-imzalıdır
*Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında e-imza ile imzalanmıştır.