T.C. BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/119 Esas
KARAR NO: 2023/487
DAVA: Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 04/02/2022
KARAR TARİHİ: 06/06/2023
KARAR YAZIM TARİHİ: 14/06/2023
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirket ile davacı arasında 22.12.2003 yürürlük tarihli Acentelik Sözleşmesi akdedildiğini, acentelik teminatı olarak diğer davalı adına kayıtlı ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesinde kain, 12 pafta, 278 ada, 4 parsel nolu taşınmaz üzerinde, davacı lehine 1. derece ve 1. sırada 50.000,00TL bedelli, 19.09.2013 tarihli ipotek tesis edildiğini, davalı şirketin acentelik faaliyetlerinden kaynaklanan borçları davacıya ödememesi üzerine davalıya iki kere ihtarname gönderildiğini, ihtarnamelere rağmen borcun ödenmemesi üzerine 28.11.2018 tarihli ve ... yevmiye numaralı azilname ile acentelik sözleşmesi feshedilerek vekaletnamelerdeki tüm yetkilerin azledildiğini, davalı ... aleyhine Büyükçekmece ... İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosya ile ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibi, davalı şirket aleyhine ise Büyükçekmece ... İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosya ile ilamsız icra takibi başlatıldığını, davalılar tarafından her iki takibe de itiraz edildiğini, daha sonra her iki davalının zorunlu dava arkadaşı olduğunun yani tek bir icra takibi ya da dava açılması gerektiğinin anlaşıldığını, bunun üzerine davalılar aleyhine İstanbul ... İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosya ile icra takibi başlatıldığını, icra takibinin iptal edilmesi üzerine alacağın tahsili ve ipoteğin paraya çevrilmesi amacıyla huzurdaki davanın açıldığını beyan ederek netice ve talep olarak; 39.723,18-TL alacağın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek olan T.C. Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere uyguladığı reeskont faizi oranında temerrüt faizi ile birlikte davalı şirketten tahsilini, ipotek belgesinde yer alan şartlar çerçevesinde, ana alacağın yıllık %23 faiz uygulanarak ipoteğin paraya çevrilmesi ve alacağın bu yolla tazminine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; alacağın net olarak belirlenmesi gerektiğini, davacının ödenmesi gereken taksitleri belirlemeden, blokeli parayı mahsup etmeden ve icra dosyasına konu edilmiş olan borcun vadesi gelmeden, kendilerinde bulunan teminat olarak alınmış ipoteğe dayanarak haksız ve usulsüz şekilde başlatılan takibin davalıların itibarını zedelediğini, davalıların muaccel bir borcu bulunmadığını, ayrıca icra takibine konu edilen ipoteğin tanzim tarihinin hesap katından önce düzenlendiği anlaşıldığından teminat olarak verildiğinin kabulünün gerektiğini, acentelik sözleşmesine dayalı teminat ipoteğinin paraya çevrilmesi amacıyla satış aşamasına geçilmesi durumunda, davalı takip alacaklısının bu takip tarihi itibari ile yazılı bir belge ile borç miktarı ve muaccel durumu belgelemesi gerektiğini, davalılara bu yönde herhangi bir ihtar ya da belge gönderilmediğini, davacının, davalı şirketin portföyünü tanzim etmeye devam ettiğini, cari hesaplar incelendiğinde Uzun Sigorta Portföy hakkı olarak 95.000,-TL davacının komisyon yönünden borçlu olduğunu davalının alacaklı olduğunu, davacının, acentelik sözleşmesini haklı sebebe dayanmadan tek taraflı feshettiğini, sözleşmenin feshinde davalının kusurunun olmadığını, fesih işleminin hiçbir olaya ya da sebebe dayanmadan yapıldığı gibi belirsiz süreli acentelik sözleşmelerinin tek taraflı olarak feshedilmesi için feshin üç ay önceden ihbar edilmesi gerekliliğinin de yerine getirilmediğini, davalının, davacıyla arasında olan acentelik sözleşmesine güvenerek portföyünü davacıya kazandırdığını, sözleşmenin tek taraflı feshiyle birlikte kendi müşterilerini geri alamadığını ve ağır kayba uğradığını, bilirkişiler tarafından hesaplanarak belirlenecek portföy tazminatının davacı tarafından davalıya ödenmesi gerektiğini, davacının davalıya noter aracılığıyla borç dökümü ya da ihbar göndermediğini, davalının, davacının kullandığı sistemde nakit poliçe kesemediğini, anlaşmaya göre nakit poliçe kesmeye kapalı sanal kredi kartı ile tahsilat yapılan bir sistem ile çalıştığını, bu durumda yapılan işlemlerin hepsinin şirket tarafından tahsil edilebileceğini, davacının borcun nereden doğduğunu açıklayıcı belgeler sunmadığını, davaya sundukları delil dilekçesindeki ekleri davalıya göndermediğini beyan ederek sonuç olarak, kanun gereği zaman aşımına uğramış olan, hem esas hem usul bakımından yasaya aykırı bir şekilde açılmış olan davanın usulden reddini, hukuki temeli bulunmayan davanın alacak konusu yönünden iptalini, davacının vermiş olduğu cevaba cevap dilekçesinin eki niteliğinde olan belgelerin dosya kapsamı içerisine alınmasını, davanın reddini, tüm masraf ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Karşı davada davacı ... Sigorta..Ltd. Şti'nin sunduğu 06.03.2022 tarihli dava dilekçesinde; Davalı/karşı davacı şirketle uzun süre başarılı bir şekilde çalıştıklarını, ancak davalı ... ‘nın kötü niyetli olarak fesih süresine uymadan , cezai şart ve sorumluluğunu yerine getirmeden sözleşmeyi fesih ettiğini, davacı/karşı davalının, ekranın usulsüzce kapatılarak ve aynı gün poliçe ekranlarındaki yetkiler alınarak yenilemesi gereken poliçelerin yenileyemeyerek 60.000 TL komisyon kaybı yaşamasına sebebiyet verildiğini, bilirkişiler tarafından inceleme yapılarak doğacak miktarın kendilerine ödenmesini, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu Madde 113 e göre; davacının, kendi uhdesinde direk satış yaparak bu kanuna aykırı ticaret yaptığını, kötü niyetli davranarak kesilen poliçelerle alakalı davalıya hiçbir ödeme yapmadığını, acentelik fesih tarihinden 10 yıl geriye dönük, bu poliçe satışlarından doğan komisyon hakkının tüm acentelere vermesi gerekirken bu hususta hiç bir ödeme yapmayarak kötü niyetli davrandığını, davacı ile davalının ilişkisinin devamı süresince çalışma bölgesindeki veya çevredeki müşterilerle davacı/karşı davalının katkısı olmadan kurulan işlemlerin içinde ücret ödenmesi gerektiğini, bilirkişi tayin edilerek hesaplanmasını ve davalıya düşen tutarın ödenmesi gerektiğini, TTK 113 maddesi 4. Fıkrasına göre “Acentenin, ayrıca, davalının talimatına uygun olarak tahsil ettiği paralar için de tahsil komisyonu isteyebileceğini, Madde 114 (3) Aracılık edilen sözleşmeyi davalının kısmen veya tamamen yahut öngörüldüğü şekliyle yerine getirmeyeceği kesinleşse bile, acentenin ücret isteyebileceğini, davalıya yüklenemeyen sebeplerle sözleşmenin yerine getirilemediği hâlde ve ölçüde acentenin ücret hakkı düşeceğini, TTK Madde:113, maddesi 4. Fıkrasına göre “Acentenin, ayrıca, davalının talimatına uygun olarak tahsil ettiği paralar için de tahsil komisyonu isteyebileceğini.” Kanun maddesi gereğince Davacı şirkete 24 yıl hizmet etmiş ve poliçelerin tahsilatlarına davalının aracılık ettiğini, ... Sigorta'nın ... Platformu'nda (...) yayımlanan yazısında, şirketin 97 milyon 20 bin lira nominal sermayesinin yüzde 10'una tekabül eden 970 milyon 199 bin 999 adet .... A.Ş'ne ait hissenin 1 Eylül 2009 tarihinde 19 milyon 835 bin 740 dolar bedel esas alınarak ... Group'a satışının tamamlandığı belirtildiğini, devir işlemi sonucunda, ... Group'un 8 milyar 175 milyon 54 bin 476 adet hissesinin, ... Holding A.Ş'nin ise 970 milyon 200 bin 1 adet hissesinin bulunduğu ifade edildiğini, satış hakkında resmi belgelerin Hazine müsteşarlığından istenilerek bu satıştan doğan karın dahi davalıya halen ödenmediğini, bir kurumun bu kadar yüksek fiyatlara satın alınabilmesi için bir şirketin portföyü olması gerektiğini, sigorta şirketlerinin en büyük değerinin sigorta müşteri portföyü olduğunu, satışların, portföyler göz önüne alınarak yapıldığını, davalnın, bu satışa portföyü sayesinde büyük katkı sağladığını, 2009 yılında yapılan satıştan kazanılan karında davalının portföyüne tekamül eden tutarında hesaplanması gerektiğini, olayda portföy tazminatının şartlarının mevcut olduğunu, yürürlükteki TTK’da düzenlenmemekle birlikte doktrinde portföy tazminatının ödenebileceğinin gerek doktrinde gerekse Yargıtay içtihatlarında kabul edildiğini beyan ederek sonuç olarak; davanın kabulünü, TTK Madde, 113 maddesi 2. ve 4. Fıkrasına göre, hakkaniyet gerektiren tutarın hesaplanarak çıkacak olan komisyon tutarının, davacıdan alınarak davalıya ödenmesini, fazlaya ilişkin dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şirket yetkilisi davalıya haksız ve hukuksuz olarak acenteliğinin kapatmalarından dolayı yapılan Mobing uygulamasından dolayı 1.000,000,00 TL manevi tazminat talebi, acentelik fesih tarihinden itibaren reeskont faiziyle birlikte ödenmesini, fazlaya ilişkin dava hakkı saklı kalmak kaydıyla, acenteliğin kapatılmasından dolayı oluşan portföy alacağından doğacak alacağın hesaplanıp şimdilik sözleşmenin fesih tarihinden itibaren geriye dönük 10 yıllık maddi zararın fazlaya ilişkin hakkın saklı kalması kaydıyla şimdilik 300.000 TL tutarından az olmamak kaydı ile acentelik fesih tarihinden itibaren reeskont faiziyle birlikte kendilerine ödenmesine, yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesini, karşı taraf vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Dava, acentelik sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.
Davacı ve davalı ... Sigorta .. Ltd Şti arasında acentelik sözleşmesi bulunduğu, sözleşmenin feshi nedeniyle davacının alacağının bulunup bulunmadığı, alacak miktarı, davalı ... adına kayıtlı taşınmaz üzerinde ipoteğin paraya çevrilmesi talebinin yerinde olup olmadığı, karşı dava yönünden komisyon ücreti, manevi tazminat, portföy alacağına ilişkin maddi tazminat taleplerinin yerinde olup olmadığı noktasında uyuşmazlık olduğu tespit edilmiştir.
Zamanaşımına yönelik itirazın değerlendirilmesinde; ihtarname tarihinin 2016, azilname tarihinin 2018, takip tarihinin ise 2019 yılı olup takip tarihi itibariyle zamanaşımı kesildiğinden 5 yıllık zamanaşımı süresinin dava tarihi itibariyle henüz dolmadığı anlaşılmıştır.
Davacı/karşı davalı ...Ş. ile davalı/karşı davacı ... Sigorta..Ltd. Şti. arasında 15.12.2003 yürürlük tarihli Beyoğlu ... Noterliğinin 22.12.2003 tarih ... yevmiye numarasında tasdik edilmiş, “Acentelik Sözleşmesi” akdedildiği ve taraflar arasındaki ticari ilişkinin bu sözleşme temelinde yürütüldüğü tespit edilmiştir. Azleden davacı ...Ş. tarafından davalı ... Sigorta..Ltd. Şti. adına 28.11.2018 tarihinde düzenlenen ... yevmiye numaralı azilnamede; davalı ... Sigorta..Ltd. Şti. ile aralarında tanzim olunan 01.08.2014 tarihli Beyoğlu ...Noterliği 22.12.2003 tarih ... sayısı ile tasdikli Acentelik Sözleşmelerinin “Mukavelenin Müddeti ve Feshi” maddesi gereğince feshedildiği belirtilmiştir.
Mahkememizce alacak miktarının tespiti yönünden bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiştir. Alınan bilirkişi raporunda ana dava yönünden; ... Sigorta A.Ş. nin ibraz etmiş olduğu yasal defter kayıtlarına göre davalı ... Sigorta..Ltd. Şti. nin 39.723,18.TL tutarında borçlu olduğu tespit edilmiştir. Bu rapora itibar edilerek asıl davanın davalı ... Sigorta Aracılık Hizmetleri Ltd. Şti. yönünden kabulüne karar verilmiştir.
TMK'nun 965. Maddesine göre; borç vadesinde ödenmezse ödünç veren, borçluya önceden noter aracılığıyla borcunu ödemesini ihtar ettikten sonra rehni icra yoluyla paraya çevirtebilir. Borçlu ödünç verene karşı kişisel olarak sorumlu değildir. Bu kapsamda davalı ...'un söz konusu borcun ödenmemesi halinde sorumluluğunun doğabileceği, davalı ... adına kayıtlı taşınmaz üzerindeki ipoteğin paraya çevrilmesi talebinin yerinde olmadığı, daha önce başlatılan takiplerin de usulüne uygun olmaması nedeniyle bu davanın alacak davası olarak görüldüğü dikkate alındığında bu dava yönünden davalı ...'un sorumluluğuna gidilemeyeceği kanaatine varılmış ve onun yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
Karşı dava yönünden harcın tamamlanmaması nedeniyle HMK'nun 150. Maddesi gereğince dosyanın işlemden kaldırılmasına ve davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.
Açıklanan nedenlerle aşağıda yazılı şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Asıl dava yönünden davalı ... Sigorta Aracılık Hizmetleri Limited Şirketi aleyhine açılan davanın KABULÜ ile 39.723,18TL'nin temerrüt tarihi olan 13/07/2016 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte bu davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Asıl dava yönünden davalı ... aleyhine açılan davanın REDDİNE,
3-Karşı davanın HMK'nın 150/5 maddesi gereğince AÇILMAMIŞ SAYILMASINA,
4-Harçlar Kanunu'na göre belirlenen 2.713,49TL ilam harcından peşin alınan 678,38TL harcın mahsubu ile bakiye 2.035,11TL'nin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,
5-Arabuluculuk Asgari Ücret tarifesine göre alınan 1.320,00TL arabulucu ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,
6-Davacı tarafından sarf edilen 2.400,00TL bilirkişi ücreti, 201,75TL posta masrafı, 80,37TL başvuru harcı, 678,38TL peşin harç olmak üzere toplam 3.360,50TL'nin davalı ... Sigorta Aracılık Hizmetleri Limited Şirketinden alınarak davacıya verilmesine,
7-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 9.200,00TL vekalet ücretinin davalı ... Sigorta Aracılık Hizmetleri Limited Şirketinden alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine,
8-Karşı dava yönünden; karşı davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 9.200,00TL vekalet ücretinin karşı davacılardan alınarak kendisini vekille temsil ettiren karşı davalıya verilmesine,
9-Karşı dava yönünden; Harçlar Kanunu'na göre belirlenen 179,90TL ilam harcından peşin alınan 80,70TL harcın mahsubu ile bakiye 99,20TL'nin karşı davacılardan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,
Dair davacı vekili ile davalılar vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 06/06/2023
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır