T.C. BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/302 Esas
KARAR NO: 2023/811
DAVA: İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 26/08/2020
KARAR TARİHİ: 10/10/2023
KARAR YAZIM TARİHİ: 19/10/2023
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; "Dörtyol ...... Asliye Hukuk Mahkemesinin ...... esas sayılı dosyasının 28/07/2020 tarihli celsesinde verilen 2 nolu ara karar gereğince 13/07/2020 keşide tarihli, ....... seri numaralı, 261.000,00 TL bedelli çek ile 11/07/2020 keşide tarihli, ..... seri numaralı 108.427,00 TL bedelli çeklerin istirdadı, çek bedellerinin öddenmiş olması, kısmen veya tamamen davalı zimmetinde bulunması halinde çek keşide tarihlerinden itibaren işleyecek avans faizi ile tazmini, dava sonuçlanıncaya kadar HMK 209.maddesi uyarınca yapılmış olan icra takiplerinin durdurulmasına ve icra kasasındaki bedellerin ve yapılacak ödemelerin davalıya tevdi edilmemesi yönünde ihtiyati tedbir talebi verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava 7155 sayılı yasanın 20. maddesi ile 6102 sayılı ttk'nun 5. maddesine eklenen 5/a maddesinde kabul edilen "ticari davalarda arabuluculuk dava şartına" uyulmadan ikame edildiğini, davanın açılış tarihi, mahiyeti ve aynı zamanda bir alacak talebine karşı borçlu olmadığı istemini barındırdığı göz önüne alındığında davacı tarafça 7155 s. Yasanın 20. Maddesi ile 6102 s. TTK'nun 5. Maddesine eklenen 5/A maddesinde kabul edilen ticari davalarda arabuluculuk dava şartına uyulmak suretiyle arabuluculuk başvurusu yapılarak, tarafımızı arabuluculuğa davet etmesi gerekirken gerekli ve yasal prosedüre uyulmadan huzurdaki dava ikame edildiğini, söz konusu dava şartı davanın başında olması ve arabuluculuk tutanakları sunulması gerekirken yukarıda yazılı prosedüre uygun davranılmadığını, bu kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." TTK 'nun 5/A maddesi (Ek:6/12/2018-7155/20 md.) "(1) Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." dava şartı arabuluculuğa başvurulup başvurulmadığına dava tarihi itibariyle bu sebeple öncelikle esasa ilişkin inceleme yapılmadan davanın dava şartı yokluğu yönünden usulden reddine karar verilmesi gerektiği, ........ Bankası A.Ş. ...... Şubesinin ...... çek seri nolu 13/07/2020 Keşide tarihli, 261.000,00 TL bedelli çekin gününde karşılıksız çıkması üzerine iş bu çek, Bursa ........ Asliye Ticaret Mahkemesinin ...... D.İş Sayılı ihtiyati haciz kararı ile Bursa ...... İcra Müdürlüğünün ...... E.sayılı dosyasından icra takibine konulduğunu, Bursa ....... İcra müdürlüğü ....... esas sayılı dosyadan alınan talimat ile çek üzerindeki keşideci olan ....... Lojistik A.Ş.'ye tarafımızca hacze gidildiğini, dosya miktarı borçlu tarafından hem haricen hem icra dosyasına ödenmiş olup, ilgili icra dosyasından tarafımızca haricen tahsil bildirimi ile feragat edildiğini, bu çek icra müdürlüğünün kasasında olup ....... Lojistik A.Ş. tarafından teslim alınacağını, ........ Bankası A.Ş., ........ Şubesinin ...... çek seri nolu 11/07/2020 keşide tarihli, 108.427,00 TL bedelli çekin gününde karşılıksız çıkması üzerine iş bu çek, Bursa ....... Asliye Ticaret Mahkemesinin ..... D.İş Sayılı ihtiyati haciz kararı ile Bursa ...... İcra Müdürlüğünün ..... E.sayılı dosyasından icra takibine konulduğunu, Bursa...... İcra müdürlüğü ...... esas sayılı dosyadan alınan talimat ile çek üzerindeki keşideci olan ...... İnş Hizmetleri Ve Tic Ltd Şti 'ye hacze gidildiğini, dosya miktarı borçlu tarafından ödenmesi üzerine dosyanın kapatıldığını, davacı tarafça icra dosyalarına yatırılmış bir para olmamakla beraber huzurdaki dava ile yalnızca çeklerin meşru hamili olduğunu iddia ettiğini, davacı taraf çeklerin istirdatını; mahkeme aksi kanaatte ise çek bedelinin istirdatını istediğini, bu çeklerin bedeli hakkında bir istirdat davası ikame edileceğini, açılacak olan istirdat davasını da ancak icra dosyası borçlusu açabileceğini, davacı taraf dava konusu çeklerde ne keşideci ne ciranta ne de avalist olduğunu, davacının icra takibinde borçlu olmaması nedeniyle iş bu davayı açmasının da mümkün olmadığını, istirdat davalarında icra takibi konusu borç üçüncü kişi tarafından ödenmiş olsa bile (İİK m.12) davacı sıfatının borçluya ait olduğunu, (Prof.Dr. Baki Kuru ,İcra İflas El Kitabı,İkinci Baskı ,Sayfa 344) Yargıtay ...... Hukuk Dairesinin ....... Esas ....... Karar 24.01.1983 tarihli kararında dava konusu senetlerde borçlu (keşideci, ciranta, avalist) sıfatı bulunmayan kimsenin bu senetlere dayanarak açtığı olumsuz tespit davasının aktif ehliyetinin yokluğu nedeniyle reddi gerekeceği açıkça belirtildiği, davacı yanın, üzerine düşen ispat külfetini yerine getirmediği ve dava konusu çeklerin meşru hamili olmadığı gözetilerek açılmış bulunan davanın esas bakımdan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Dava, davacının meşru hamili olduğunu ileri sürülen çekin rızası dışında davacının elinden çıktığı iddiasına dayalı menfi tespit istemine ilişkindir.
Dava konusu çeklerin 13/07/2020 keşide tarihli, ....... seri numaralı, 261.000,00TL bedelli çek ile 11/07/2020 keşide tarihli ....... seri numaralı, 108.427,00TL bedelli çekler olduğu, cirantaların aynı olduğu görüldü.
Somut olayda davalının iktisabında ağır kusurlu veya kötüniyetli olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.
Muhatabın çeki ibraz eden kişiye geçerli bir ödeme yapabilmesi için bu kişinin çek bedelini tahsil konusunda talep hakkına sahip olması zorunludur. Emre yazılı çeklerde düzgün bir ciro zinciri ile hak sahibi olduğu anlaşılan kişi (yetkili hamil) olması gerekir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğine dava; davacının elinden rızası dışında çıkan çek nedeniyle menfi tespit istemine ilişkindir. TTK.'nın 792. Maddesi gereğince çekin herhangi bir surette hamilin elinden çıkması halinde, ister hamile yazılı, ister ciro yolu ile devredilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkının 790. Maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür. Anılan kanunun 790. Maddesi gereğince cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır düzenlemesi bulunmaktadır.
Davalı hakkında işyerinde çalınan çeklerle ilgili birçok soruşturmanın bulunduğu soruşturmanın bulunduğu anlaşılmıştır. Dörtyol CBS ....... soruşturma nolu dosya ve Bursa CBS ....... soruşturma sayılı dosyaların derdest olduğu tespit edilmiştir.
Uyap entegrasyon ekranında yapılan araştırmada; davalı şirket aleyhine üçüncü kişiler tarafından kargoda çalınan değişik çeklerle ilgili son hamil sıfatı ile bir çok davalar açıldığı, dosya arasına alınan entegrasyon raporuna göre davalı ve önceki cirantalara yönelik aynı mahiyette yalnızca Bakırköy Ticaret Mahkemeleri nezdinde birçok davanın açıldığı, Türkiye'nin muhtelif yerlerinde kargodan çalınan çeklerin son hamili olarak davalı şirkete intikal etmesi ve davalı şirket tarafından icra takiplerine konu edilmesi hayatın olağan akışına uygun olmadığı, bu bağlamda davalı şirketin TTK 792.maddesi gereğince kötü niyetli olarak dava konusu çeki iktisap ettiği mahkememizce değerlendirilmiştir.
Davacı tarafça ödeme yapıldığı ve ödemenin istirdadı da talep edilmiş olup buna ilişkin yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda, icra takip dosyalarında davacının takip borçlusu olmadığı ve ödeme yapıldığına dair bir tespitin bulunmadığı belirlenmiştir.
Soruşturma sonucunda; takipsizlik, ceza veya beraat kararı verilse bile mahkememizce verilen hükmün etkilenmeyeceği, zira ceza dosyasındaki maddi olaylarla bağlı olunduğu ancak beraat hükmüyle bağlı olunmadığı dikkate alındığında dosyadaki delillere göre her iki hüküm sonucunda da davacının borçlu olmadığının sabit olması nedeniyle soruşturma dosyaları bekletici mesele yapılmamıştır.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ...... HD. ...... Esas ve ...... Karar sayılı ilamına göre;
"Dosya kapsamı incelendiğinde davacının taraf olduğu ve dava konusu edilmeyen farklı çeklerin de benzer ciro silsileleriyle davalıya geçtiği ve davalı tarafından bankaya ibraz edildiği görülmüş, bunun üzerine UYAP’nda yapılan tespitler itibariyle, davalı taraf hakkında farklı hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturmalarının ve ceza davasının henüz sonuçlanmadığı görülmüş ise de, davalının farklı çok sayıda olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer cirantalardan ciro yoluyla devralıp, bir çoğunu son hamil olarak farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu ettiği sabittir. Bu durumda bir tacir olarak basiretli davranması gereken davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekmiştir. O halde ilk derece mahkemesince ağır kusurlu olarak iktisap edilen çekin davalıdan istirdatına karar verilmesi gerekirken..."
Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; davacı şirketin hamili olduğu dava konusu çeklerin işyerinde meydana gelen hırsızlık olayı sonucunda dava konusu çekin zayi olduğu, hırsızlık sonucunda zayi olan çekteki cirantaların aynı olduğu, Türkiye'nin değişik yerlerinde ve değişik kargo şirketlerinden çalınan çeklerin son hamili olarak davalıya intikal etmesi ve aynı mahiyette davalı şirketler aleyhine birçok dava açılması, yalnızca Bakırköy Ticaret Mahkemeleri nezdinde davalı şirket aleyhine açılan davaların Uyap entegrasyon verileri ile sabit olduğu hususu dikkate alındığında davalı şirketin dava konusu çeki kötü niyetli olarak iktisap ettiği ve bu nedenlerle davacı şirketin dava konusu çeklerin istirdadı talebinin kabulüne, yapılan ödemenin ispatlanamaması nedeniyle fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile; 13/07/2020 keşide tarihli, ....... seri numaralı, 261.000,00TL bedelli çek ile 11/07/2020 keşide tarihli ....... seri numaralı, 108.427,00TL bedelli çeklerin davalıdan alınarak davacıya istirdadına, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-Harçlar Kanunu'na göre belirlenen 25.235,55TL ilam harcından peşin alınan 6.308,89TL harcın mahsubu ile bakiye 18.926,66TL'nin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,
3-Davacı tarafından sarf edilen 1.500,00TL bilirkişi ücreti, 32,30TL posta masrafı, 54,40TL başvuru harcı, 6.308,89TL peşin harç olmak üzere toplam 7.895,59TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 57.414,05TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine,
5-HMK’nın 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra artan avansın taraflara iadesine,
Dair davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 10/10/2023
Katip .......
¸e-imzalıdır
Hakim .......
¸e-imzalıdır