T.C. BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/165 Esas
KARAR NO : 2025/19
DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 15/02/2023
KARAR TARİHİ : 07/01/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 09/01/2025
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili banka müşterileri tarafından tahsil olunmak üzere bir kısım çek ve senedin, ..... kargo tarafından taşıma işi sırasında kaybedildiğini, müvekkili banka tarafından 06/01/2023 tarihli tutanak düzenlendiğini, çekin iptali amacıyla Kayseri ...... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...... Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, kaybolma nedeniyle yapılan suç duyurusu sonunda Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığının ...... soruşturma sayılı dosyası ile soruşturma başlatıldığını, davaya konu çekin dosya davalısı ...... tarafından ...... bank'dan karşılığının sorgulandığı/ibraz olunduğu çek bankası beyanı ile tespit edildiğini, davalının dava konusu çekin yetkili hamili olmayıp bu çeki ne suretle ele geçirdiğinin bilinmediğini, ayrıca aynı davalı tarafından dava konusu çek haricinde, detayları dava dilekçesinde belirtilen çeklerin de ibraz edildiğini ve savcılık kararı gereği el konulduğunu, istirdat davaları açıldığını, bu çeklerin farklı şehirlerden keşide edildiğini, hayatın olağan akışında herhangi bir ticari ilişkisi olmayan farklı keşidecilerin çeklerin ilgisiz bir firma tarafından yasal bir şekilde elinde bulundurup ibraz edebilmesinin mümkün olmadığını, açıklanan tüm bu nedenlerle öncelikle mezkur kambiyo senedi dayanak yapılarak kambiyo senetlerine mahsus takip başlatılmasının engellenmesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, bu esnada bilgileri haricinde icra takibi başlatılmış olması halinde söz konusu icra takibinin durdurulması ve varsa dosyadan yapılmış olan hacizlerin kaldırılması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, bu sayede haksız bir şekilde başlatılacak olan icra takibine istinaden işbu çek tahtında herhangi bir borcu söz konusu olmayan müvekkili banka müşterisinin haciz tehdidi altında borcu ödeme yükümlülüğü doğmayacağı gibi huzurdaki dava sonuçlanıncaya kadar mezkur çekin yetkili hamili olmayan bir kimseye(davalıya) haciz tehdidi altında ödeme yapılması ve bu kimsenin sebepsiz zenginleşmesi riskinin de önüne geçileceğini, ihtiyati tedbir taleplerinin kabul edilmemesi halinde icra dosyasına haciz tehdidi nedeniyle ödenmek zorunda kalınabileceği tutarların tüm fer'ileriyle birlikte ödeme gününden başlayacak ticari faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; çeklerin müvekkilinin elinde olduğunu, dava dilekçesinde bahsi geçen 19 adet çekle ilgili müvekkilinin hiçbir ilgisinin olmadığını, davacının iddialarının asılsız olduğunu, müvekkilinin kötü niyetli olduğuna dair hiçbir delilin sunulmadığını, çek üzerinde ödeme yasağı bulunmasının müvekkilini kötü niyetli yapmadığını, icra takibine konu edilmesine de engel olmadığını, davacı basiretli bir tacir olarak hareket etmesi gerektiğini, çek vb kıymetli evrakların kargo yoluyla taşınmasının yasak olduğunu, mevzuata aykırı hareket eden davacı bankanın özen yükümlülüğünü yerine getirmediğini, bu nedenle davanın reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Dosyanın Kayseri ....... Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkisizlik kararı üzerine mahkememize gönderildiği ve işbu esas sırasına kaydedildiği anlaşılmıştır.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Dava, davacının meşru hamili olduğunu ileri sürülen çekin rızası dışında davacının elinden çıktığı iddiasına dayalı istirdat istemine ilişkindir.
Dava konusu çekin keşidecisi ..... İnşaat Mühendislik Gıda Ürünleri T. ve S. Ltd Şti, lehdarı ..... Gıda Tem. ve İhtiyaç Maddeleri Araç Kiralama Medikal İnş. Bilgisayar Tar. San. ve Tic. Ltd. Şti. olan, 26/01/2023 tanzim tarihli, .... seri nolu, 480.005,00 TL bedelli çek olduğu görüldü.
Somut olayda davalının iktisabında ağır kusurlu veya kötüniyetli olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.
Muhatabın çeki ibraz eden kişiye geçerli bir ödeme yapabilmesi için bu kişinin çek bedelini tahsil konusunda talep hakkına sahip olması zorunludur. Emre yazılı çeklerde düzgün bir ciro zinciri ile hak sahibi olduğu anlaşılan kişi (yetkili hamil) olması gerekir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğine dava; davacının elinden rızası dışında çıkan çek nedeniyle menfi tespit istemine ilişkindir. TTK.'nın 792. Maddesi gereğince çekin herhangi bir surette hamilin elinden çıkması halinde, ister hamile yazılı, ister ciro yolu ile devredilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkının 790. Maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür. Anılan kanunun 790. Maddesi gereğince cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır düzenlemesi bulunmaktadır.
Davalılar hakkında çalınan çeklerle ilgili soruşturmanın bulunduğu soruşturmanın bulunduğu anlaşılmıştır. Kayseri CBS ..... soruşturma nolu dosyası devam etmekte olup dosya kapsamı itibariyle bekletici mesele yapılmaktan vazgeçilmiştir.
Uyap entegrasyon ekranında yapılan araştırmada; davalılar üçüncü kişiler tarafından kargoda çalınan değişik çeklerle ilgili son hamil sıfatı ile birçok dava açıldığı, dosya arasına alınan entegrasyon raporuna göre davalı ve önceki cirantalara yönelik aynı mahiyette yalnızca Bakırköy Ticaret Mahkemeleri nezdinde birçok davanın açıldığı( Bakırköy 7. ATM 2024/85 Esas, Bakırköy 6. ATM 2024/51 Esas, Bakırköy 6. ATM 2024/14 Esas, İstanbul 12. ATM 2023/785 Esas), Türkiye'nin muhtelif yerlerinde kargodan çalınan çeklerin son hamili olarak davalı şirkete intikal etmesi ve davalı şirket tarafından icra takiplerine konu edilmesi hayatın olağan akışına uygun olmadığı, bu bağlamda davalı şirketin TTK 792.maddesi gereğince kötü niyetli olarak dava konusu çeki iktisap ettiği mahkememizce değerlendirilmiştir.
Soruşturma sonucunda; takipsizlik, ceza veya beraat kararı verilse bile mahkememizce verilen hükmün etkilenmeyeceği, zira ceza dosyasındaki maddi olaylarla bağlı olunduğu ancak beraat hükmüyle bağlı olunmadığı dikkate alındığında dosyadaki delillere göre her iki hüküm sonucunda da davacının borçlu olmadığının sabit olması nedeniyle ceza dosyası bekletici mesele yapılmamıştır.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ...... HD....... Esas ve ...... Karar sayılı ilamına göre;
"Dosya kapsamı incelendiğinde davacının taraf olduğu ve dava konusu edilmeyen farklı çeklerin de benzer ciro silsileleriyle davalıya geçtiği ve davalı tarafından bankaya ibraz edildiği görülmüş, bunun üzerine UYAP’nda yapılan tespitler itibariyle, davalı taraf hakkında farklı hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturmalarının ve ceza davasının henüz sonuçlanmadığı görülmüş ise de, davalının farklı çok sayıda olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer cirantalardan ciro yoluyla devralıp, bir çoğunu son hamil olarak farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu ettiği sabittir. Bu durumda bir tacir olarak basiretli davranması gereken davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekmiştir. O halde ilk derece mahkemesince ağır kusurlu olarak iktisap edilen çekin davalıdan istirdatına karar verilmesi gerekmektedir..."
Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; davacı şirketin hamili olduğu dava konusu çekin zayi olduğu, Türkiye'nin değişik yerlerinde ve değişik kargo şirketlerinden çalınan çeklerin son hamili olarak davalıya intikal etmesi ve aynı mahiyette davalı aleyhine birçok dava açılması, yalnızca Bakırköy Ticaret Mahkemeleri nezdinde davalı şirket aleyhine açılan davaların Uyap entegrasyon verileri ile sabit olduğu hususu dikkate alındığında davalı şirketin dava konusu çeki kötü niyetli olarak iktisap ettiği ve bu nedenlerle davacı şirketin dava konusu çekler yönünden borçlu olmadığı anlaşılmakla istirdat talebinin kabulüne karar verilmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile; takibe konu keşidecisi ..... İnşaat Mühendislik Gıda Ürünleri ........ Ltd Şti, lehdarı ..... Gıda Tem. ve İhtiyaç Maddeleri Araç Kiralama Medikal İnş. Bilgisayar Tar. San. ve Tic. Ltd. Şti. olan, 26/01/2023 tanzim tarihli, ..... seri nolu, 480.005,00 TL bedelli çekin davalıdan alınarak davacıya istirdadına,
2-Harçlar Kanunu'na göre belirlenen 32.789,14TL ilam harcından peşin alınan 8.197,29TL harcın mahsubu ile bakiye 24.591,85TL'nin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından sarf edilen 586,75TL posta masrafı, 179,90TL başvuru harcı, 8.197,29TL peşin harç olmak üzere toplam 8.963,94TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 76.000,75TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine,
5-HMK’nın 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra artan avansın taraflara iadesine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı davalı vekilinin yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 07/01/2025
Katip ......
¸e-imzalıdır
Hakim .....
¸e-imzalıdır