T.C. BAKIRKÖY 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2017/883 Esas
KARAR NO: 2018/60
DAVA: Kıymetli Evrak İptali
DAVA TARİHİ: 29/09/2017
KARAR TARİHİ: 02/02/2018
KARARIN YAZILMA TARİHİ: 02/02/2018
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı ... dava dilekçesinde özetle, 23/09/2017 tarihinde saat 20:00 sularında aracının camı kırılarak çantası ve içindeki ...bank ... şubesinden alınmış olan ... ve ... sıra nolu 2 adet yazılmamış boş çeki ile ... tarafından yazılmış 2.000,00 TL tutarında 25/09/2017 tarihli senet ,...Mobilya tarafından yazılmış 15/10/2017 ödemeli 1.500,00 TL bedelli senet, .. Mobilya tarafından yazılmış 15/11/2017 ödemeli 1.500,00 TL bedelli senet, ... Mobilya tarafından yazılmış 16/12/2017 ödemeli 3.000,00 TL bedelli senetlerin çalınmış olduğunu belirterek bahse konu çeklere ödeme yasağı konulmasını ve iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
İşbu dava; zayii (kaybetme) nedeniyle kıymetli evrakın bir çeşidi olan kambiyo senedi (çek) iptali davasıdır.
Türk Ticaret Kanununun 645–849. maddeleri arasındaki üçüncü kitapta kıymetli evrak düzenlenmiştir.
TTK nun 651–653. maddelerinde kıymetli evrakın genel olarak zayi nedeniyle iptali, TTK nun 657. maddesinde nama yazılı senetlerin zayi nedeniyle iptali, TTK nun 661–669. maddelerinde hamile yazılı senetlerin zayi nedeniyle iptali düzenlenmiştir.
TTK nun 757–765. maddelerinde kambiyo senetlerinden poliçenin zayi nedeniyle iptali düzenlenmiştir.TTK nun 778/1-ı maddesinin yaptığı atıf gereğince kambiyo senetlerinden bononun zayi nedeniyle iptali poliçenin zayi nedeniyle iptali hükümlerine göre olacağı hususu ile TTK nun 818/1-s maddesinin yaptığı atıf gereğince (TTK nun 764/2. maddesi ile 765. maddesi hükümleri hariç olmak üzere) kambiyo senetlerinden çekin zayi nedeniyle iptali poliçenin zayi nedeniyle iptali hükümlerine göre olacağı hususları düzenlenmiştir.
Dava dilekçesinde belirtilmiş olan çekler ile ilgili olarak ;
TTK nun çekten cayma-genel olarak başlıklı 799. maddesi; “(1)Çekten cayma ancak ibraz süresi geçtikten sonra hüküm ifade eder. (2)Çekten cayılmamışsa, muhatap, ibraz süresinin geçmesinden sonra da çeki ödeyebilir.” hükmünü amirdir.
TTK nun sahte veya tahrif edilmiş çek başlıklı 812. maddesi; “(1)Sahte veya tahrif edilmiş bir çeki ödemiş olmasından doğan zarar muhataba ait olur; meğerki senette düzenleyen olarak gösterilen kişiye, kendisine verilen çek defterini iyi saklamamış olması gibi bir kusurun yüklenmesi mümkün olsun.” hükmünü amirdir.
HMK gereğince öncelikle dava şartlarının incelenmesi gerekmektedir. HMK nun DAVA ŞARTLARININ İNCELENMESİ başlıklı 115. maddesi; "(1) Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. (2)Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder. (3)Dava şartı noksanlığı, mahkemece, davanın esasına girilmesinden önce fark edilmemiş, taraflarca ileri sürülmemiş ve fakat hüküm anında bu noksanlık giderilmişse, başlangıçtaki dava şartı noksanlığından ötürü, dava usulden reddedilemez." hükmünü amirdir.
Tüm dosya kapsamı ve davacının iddiası ile ...bank ... şubesinden alınmış olan ... ve ... sıra nolu 2 adet yazılmamış boş çeklerin davacının çek hesabına ait olduğu ve davacının işbu davayı keşideci (hesap sahibi) sıfatı ile açtığı anlaşılmıştır (hamil sıfatı ile açmadığı anlaşılmıştır). Mahkememizce de benimsenen birçok yerleşik Yargıtay kararında belirtildiği gibi TTK nun 651. maddesinde genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818/s maddesi yollamasıyla 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptal davası açabileceği ve keşideci olan davacının dava açma (aktif husumet) ehliyeti olmadığı anlaşılmıştır. Zayi olmuş çek hakkında keşideci, ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayabilir veya çekte imzası yoksa her zaman muhatap banka şubesini çekteki imzanın kendisine ait olmadığı yönünde uyarabilir veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açabilir.
Davacı çeklerin hesabı sahibi olup, kendi çekleri hakkında zayi nedeniyle iptal davası açamayacağından, HMK nun 114/1-d (tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları dava şartıdır) ve HMK nun 115/2. maddeleri gereğince dava şartlarından olan bu hususun sonradan giderilmesi mümkün olmadığından bu konuda davacıya ek süre vs. verilmesine gerek olmaksızın ...bank ... şubesinden alınmış olan ... ve ... sıra nolu 2 adet yazılmamış boş çeklerine ilişkin davasının hukuki yarar yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine ilişkin aşağıdaki hükmün kurulması gerekmiştir.
Dava dilekçesinde belirtilen bonolar açısından ise ;
TTK gereği, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde dava konusu 4 adet bonoyu fiilen elinde bulunduranların şayet vadesi geçmişse birinci ilan gününden itibaren üç ay içinde şayet vadesi henüz geçmemişse vadeden itibaren üç ay içinde mahkememize ibraz etmeleri aksi halde iptaline karar verileceği hususu üç kez ilan ettirilmiş ve karar vermek için gerekli olan vadeden veya ilandan itibaren hangisi uzunsa uzun olan asgari üç aylık ibraz süresinin geçmesi mahkememizce beklenmiş olup, herhangi bir kimsenin müracaat ve ibrazı olmamıştır.
Tüm dosya kapsamı ve samimi ve inandırıcı görülen davacının iddiası ile dava konusu bonoların davacının hamili (elinde) iken kaybetmek suretiyle iradesi dışında elinden çıktığı yönünde mahkememize tam bir vicdani kanaat geldiğinden bonolar yönünden davanın kabulüne ilişkin aşağıdaki hükmün kurulması gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
1-Davanın KISMEN KABULÜ İLE,
a-... tarafından yazılmış 2.000,00 TL tutarında 25/09/2017 tarihli senet ,... Mobilya tarafından yazılmış 15/10/2017 ödemeli 1.500,00 TL bedelli senet, ... Mobilya tarafından yazılmış 15/11/2017 ödemeli 1.500,00 TL bedelli senet, ... Mobilya tarafından yazılmış 16/12/2017 ödemeli 3.000,00 TL bedelli senetlerin İPTALİNE,
b-Davacının davasının dava konusu yapılan çek iptaline konu...bank ... şubesinden alınmış olan ... ve ... sıra nolu 2 adet yazılmamış boş çeklerin keşidecisinin olduğu anlaşıldığından dava açmakta hukuki yararının bulunmaması sebebi ile REDDİNE,
2-Harç peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafından sarf edilen yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Davacı tarafça yatırılan ve kullanılmayan bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Dair, HMK.320/1 maddesi gereğince dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Mahkememize müracaatla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi 02/02/2018
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır