T.C. BAKIRKÖY 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/517 Esas
KARAR NO: 2022/592
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ: 03/06/2022
KARAR TARİHİ: 01/07/2022
KARARIN YAZILMA TARİHİ: 01/07/2022
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ..... bank A.Ş...... Şubesi (şu an ..... Şubesine bağlı) ...... hesap numaralı, ... Vergi kimlik numaralı, ..... çek sıra numaralı, 30012015 keşide tarihli, 20.000,00 TL Bedelli çek,
..... bank A.Ş. .... Şubesi (şu an . ... bağlı) ... hesap numaralı, ... vergi kimlik numaralı, ..... çek sıra numaralı, 28 022015 keşide tarihli, 15.000,00 TL bedelli çek,
..... bank A.Ş. ...... Şubesi (şu an ...... Şubesine bağlı) ..... hesap numaralı, ... vergi kimlik numaralı, ..... çek sıra numaralı, 28 022015 keşide tarihli, 10.000,00 TL bedelli çek,
4) ..... bank A.Ş. ...... Şubesi (şu an.... Şubesine bağlı)
.... hesap numaralı, ... vergi kimlik numaralı,
..... çek sıra numaralı, 30 032015 keşide tarihli, 10.500,00 TL bedelli çek,
5) ...... bank A.Ş. .... Şubesi (şu an ...... Şubesine bağlı) .......
hesap numaralı, ... vergi kimlik numaralı,
...... çek sıra numaralı, 31 032015 ibraz tarihli, 13.000,00 TL bedelli çek,
6) ..... bank A.Ş. .... Şubesi (şu an ..... Şubesine bağlı) .....
hesap numaralı, ... vergi kimlik numaralı,
..... çek sıra numaralı, 30 042015 keşide tarihli, 13.000,00 TL bedelli çek,
7) ..... bank A.Ş. ..... Şubesi (şu an ..... Şubesine bağlı) .....
hesap numaralı, ... vergi kimlik numaralı,
...... çek sıra numaralı, 30 042015 keşide tarihli, 15.000,00 TL bedelli çek,
8) ..... bank A.Ş. ...... Şubesi (şu an ... Şubesine bağlı) .....
hesap numaralı, ... vergi kimlik numaralı,
.... çek sıra numaralı, 20 052015 keşide tarihli, 15.000,00 TL bedelli çek,
9) ...... bank A.Ş. .... Şubesi (şu an .... Şubesine bağlı) ......
hesap numaralı, ... vergi kimlik numaralı, ..... çek sıra numaralı, 20 052015 keşide tarihli, 15.000,00 TL bedelli çek,
10) ....... bank A.Ş. .... Şubesi (şu an ..... Şubesine bağlı) .......
hesap numaralı, ... vergi kimlik numaralı,
..... çek sıra numaralı, 30 052015 keşide tarihli, 15.000,00 TL bedelli çek,
11) ...... bank A.Ş. ..... Şubesi (şu an .... Şubesine bağlı) .....
hesap numaralı, ... vergi kimlik numaralı,
....... çek sıra numaralı, 20 072015 keşide tarihli, 30.000,00 TL bedelli çek,
12) .... bank A.Ş. ....... Şubesi (şu an .... Şubesine bağlı) ....
hesap numaralı, ... vergi kimlik numaralı,
.... çek sıra numaralı, 30 072015 keşide tarihli, 25.000,00 TL bedelli çek,
13) ... bank A.Ş. .... Şubesi (şu an ..... Şubesine bağlı) ......
hesap numaralı, ... vergi kimlik numaralı,
.... çek sıra numaralı, 30 092015 keşide tarihli, 25.000,00 TL bedelli çek,
14) ..... bank A.Ş. .... Şubesi (şu an ....... Şubesine bağlı) ....
hesap numaralı, ... vergi kimlik numaralı,
..... çek sıra numaralı, 30 082015 keşide tarihli, 20.000,00 TL bedelli çek,
15) ...... bank A.Ş. ..... Şubesi (şu an .... Şubesine bağlı) ...
hesap numaralı, ... vergi kimlik numaralı,
..... çek sıra numaralı, 20 092015 keşide tarihli, 25.000,00 TL bedelli çek,
16) .... bank A.Ş. .... Şubesi (şu an ..... Şubesine bağlı) .....
hesap numaralı, ... vergi kimlik numaralı, .... çek sıra numaralı, 20092015 keşide tarihli, 15.000,00 TL bedelli çeklerin zayi edildiğini, söz konusu çek hakkında ödeme yasağı verilmesini ve iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
İşbu dava; zayii (kaybetme) nedeniyle kıymetli evrakın bir çeşidi olan kambiyo senedi (çek) iptali davasıdır.
Türk Ticaret Kanununun 645–849. maddeleri arasındaki üçüncü kitapta kıymetli evrak düzenlenmiştir.
TTK nun 651–653. maddelerinde kıymetli evrakın genel olarak zayi nedeniyle iptali, TTK nun 657. maddesinde nama yazılı senetlerin zayi nedeniyle iptali, TTK nun 661–669. maddelerinde hamile yazılı senetlerin zayi nedeniyle iptali düzenlenmiştir.
TTK nun 757–765. maddelerinde kambiyo senetlerinden poliçenin zayi nedeniyle iptali düzenlenmiştir.TTK nun 778/1-ı maddesinin yaptığı atıf gereğince kambiyo senetlerinden bononun zayi nedeniyle iptali poliçenin zayi nedeniyle iptali hükümlerine göre olacağı hususu ile TTK nun 818/1-s maddesinin yaptığı atıf gereğince (TTK nun 764/2. maddesi ile 765. maddesi hükümleri hariç olmak üzere) kambiyo senetlerinden çekin zayi nedeniyle iptali poliçenin zayi nedeniyle iptali hükümlerine göre olacağı hususları düzenlenmiştir.
HMK nun DAVA ŞARTLARININ İNCELENMESİ başlıklı 115. maddesi; "(1) Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. (2)Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder. (3)Dava şartı noksanlığı, mahkemece, davanın esasına girilmesinden önce fark edilmemiş, taraflarca ileri sürülmemiş ve fakat hüküm anında bu noksanlık giderilmişse, başlangıçtaki dava şartı noksanlığından ötürü, dava usulden reddedilemez." hükmünü amirdir.
Tüm dosya kapsamı ve davacının iddiası ile dava konusu çekin davacının çek hesabına ait olduğu ve davacının işbu davayı keşideci (hesap sahibi) sıfatı ile açtığı anlaşılmıştır (hamil sıfatı ile açmadığı anlaşılmıştır).
Mahkememizce de benimsenen birçok yerleşik Yargıtay kararında belirtildiği gibi TTK nun 651. maddesinde genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818/s maddesi yollamasıyla 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptal davası açabileceği ve keşideci olan davacının dava açma (aktif husumet) ehliyeti olmadığı anlaşılmıştır.
Zayi olmuş çek hakkında keşideci, ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayabilir veya çekte imzası yoksa her zaman muhatap banka şubesini çekteki imzanın kendisine ait olmadığı yönünde uyarabilir veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açabilir.
Davacı çek hesabı sahibi olup, kendi çeki hakkında zayi nedeniyle iptal davası açamayacağından, HMK nun 114/1-d (tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları dava şartıdır) ve HMK nun 115/2. maddeleri gereğince dava şartlarından olan bu hususun sonradan giderilmesi mümkün olmadığından bu konuda davacıya ek süre vs. verilmesine gerek olmaksızın davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine ilişkin aşağıdaki hükmün kurulması gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
1-Davacının davasının dava konusu yapılan çek iptaline konu çeklerin keşidecisinin olduğu anlaşıldığından ve dava konusu çeklerin boş çek yaprağı olması sebebi ile aktif husumet yokluğu nedeniyle REDDİNE,
2-492 Sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken harç peşin olarak alındığından bu konuda yeniden hüküm kurulmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Davacı tarafından yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının HMK. 333. maddesi uyarınca ilgili tarafa iadesine,
5-Kararın davacı tarafa tebliğine,
Dair HMK.320/1 maddesi gereğince dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Mahkememize müracaatla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 01/07/2022
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır