T.C. BAKIRKÖY 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/164 Esas
KARAR NO : 2024/454
DAVA :Çek İstirdatı
DAVA TARİHİ :20/02/2023
KARAR TARİHİ :08/05/2024
KARARIN YAZILMA TARİHİ :29/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımlı)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde ÖZETLE; Davanın kabulü ile dava konusu edilen ....Bankası .... Şubesi’nin, keşidecisi .... Limited Şirketi olan, ... numaralı, 16 Haziran 2022 basım tarihli, 30.01.2023 keşide tarihli, 52.000,00 TL bedelli çekin davalıdan istirdadına ve müvekkiline iadesini talep etmiştir.
Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde ÖZETLE; Davacı tarafça haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak ikame edilen işbu davanın reddine, davacı aleyhine alacağın %20 oranından az olmamak üzere tazminata hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Bilirkişi tarafından hazırlanan rapor sonuç kısmı "Davacının müşterisinden aldığı çeki horçlu olduğu firmaya kargo yolu ile gönderdiği, borçlu olduğu firma kendisine gelen kargo zarfının içerisinden çek çıkmadığını davacıya söylemesi ile çekin çalındığını iddiasıyla çekin üç farklı firma tarafından cirolaması sonucunda davalı tarafından tahsil edilmeye çalışıldığı ihtilafın bu noktada ortaya çıktığı değerlendirilmiştir. Bu itibarla tarafıma verilen bilirkişi görevlendirmesi çerçevesinde, Davacının dava dosyasına CD içerisinde sunmuş olduğu yukarıda tespiti sıralanan bilgi ve belgelerin TTK açısından hüküm ifade eden ticari defterler sayılamayacağı, buna karşılık sayın mahkemenin bu belgelere itibar etmesi durumunda bu belgeler üzerinden yapılan tespitler ışığında Davacının Dava konusu çekteki kendisinden sonraki cirantalar ile ticari bir ilişkisine sunmuş olduğu belgeler içerisinde rastlanılamadığı, Dava konusu çek bedeli, davacı tarafça davalıya ödenmemiş olup, çekin arkasına T.C. Ankara .... Asliye Ticaret Mahkemesinin 06/12/2022 Tarih ve .... Sayılı ödeme yasağı kararı gereğince çek hakkında bankaca hiçbir işlem yapılmayıp davalıya iade edildiği notu düşüldüğü, çek aslının davacı uhdesine geçtiğini gösterir bir bulguya ulaşılamadığı, çekin Davacı tarafından dava dışı .... Sanayi Ltd.Şti. ne gönderilirken zayi olup olmadığına yönelik bir bilgi vermek bilirkişi uzmanlık alanım dışında olduğundan görüş bildirilemeyeceği, dava dışı .... Sanayi Ltd.Şti. ile davacı arasında bir ticari ilişki olduğunun dava dosyası içerisinde sunulan cd içerisindeki belgelerden görüldüğü tespit görüş kanaat ve sonucuna varılmıştır. " şeklinde düzenlenerek rapor mahkememize sunulmuştur.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, çek (bedeli) istirdatı istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davaya konu çekin kargo sırasında çalınıp çalışmadığı, davacı ile kendisinden sonraki ciranta, davalı ile davalından önceki ciranta arasında ticari ilişki olup olmadığı, bu ticari ilişkinin gerçek/fiktif olup olmadığı, davalının çek iktisabında ağır kusuru olup olmadığı, çek istirdatında hukuki yararının olup olmadığı, yargılamada tarafların haklılık durumunun tespitine ilişkin olduğu görülmektedir.
Dosyanın yapılan incelemesi ve değerlendirilmesi sonucunda; iş bu davanın TTK 792 maddesi uyarınca çek istirdatı istemine ilişkin olduğu, arabuluculuk dava şartına tabi olmadığı, ispat yükün davacı tarafta olduğu, çeki kaybettiğini iddia eden davacının hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etmesi gerektiği, ayrıca çek uhdesine bulunan hamilin çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğunu ispat etmesi gerektiği,
Davacının çeki ciro ederek .... Kargo aracılığı ile dava dışı .... şirketine gönderdiğini, çekin kargoda zayi olduğunu iddia ettiği, kargo ile gönderime ilişkin belgelerin sunulduğu,
Davalı ... Şirketi'nin cevap dilekçesinde, davacı tarafın icara takibine borçlarını ödeyerek icra dosyasını kapattığını, davanın konusuz kaldığını, çekin aradaki ticari ilişki sebebiyle bir üst cirantadan alındığını, çeki kendisine veren hakkında İstanbul CBS'nin .... soruşturma sayılı dosyasına suç duyurusunda bulunduğunu, çekin iktisap anında kayıp olduğuna ilişkin bilgisinin olmadığını, ciro silsilesinin muntazam olduğunu, davanın reddini talep ettiği, davalı vekilin yargılama sırasında vekillikten çekildiği,
Çek görüntüsünden keşidecinin ... Ltd Şti , lehdarın ... Makine Ltd Şti, sonraki cirantaların sırasıyla davacı ... şirketi, ... şirketi, ... Şirketi, .... Şirketi, ve ...Şirketi olduğu, keşide yerinin Bodrum, keşide tarihinin 30.01.2023 , bedelin 52.000TL olduğu çekin ibraz edildiği ancak Ankara ... ATM 'nin ... esas sayılı dosyası sebebiyle çek hakkında işlem yapılmadığının anlaşıldığı,
Davaya konu çek hakkında İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasında ... Şirketi tarafından icra takibi yapıldığı, dosyada tedbir talebinin reddine ilişkin ara karar yapıldığı, yargılama sırasında yapılan ödeme ile çekin istirdatı talebinin çek bedelinin istirdatı istemine dönüştüğünün tespit edildiği, çekte yer alan şirketlerin ticaret sicil kayıtlarının ve İTO kayıtlarının celp edildiği,
Davalı tarafın kendisinden bir önceki ciranta hakkında şikayetçi olduğu İstanbul CBS'nin .... soruşturma sayılı dosyasında taraflar arasındaki olayın hukuki ihtilaf değerlendirilmesi ile takipsizlik kararı verildiği,
Davacı tarafın şikayetçi olduğu İstanbul CBS'nin ... soruşturma ... karar numaralı dosyasında yetkisizlik kararı verildiği, soruşturmanın İstanbul Anadolu CBS'nin ... CBS dosyasında devam ettiği, bu dosyada çekte taraf olan davacıdan sonraki cirantaların şüpheli olduğu, suçun dolandırıcılık, hırsızılık , resmi belgede sahteciliğe ilişkin olduğu,
Vergi Denetim Kurulu yazı cevaplarından dava dışı .... Su arıtma şirketinin 2020 ve 2021 yılı yasal defterlerini müfettiş incelemesine sunmadığının belirtildiği, dava dışı ..... Şirketi hakkında vergi suçu raporunun tanzim edildiği, şirketin 16.09.2022 tarihinde resen terkin olduğu, çekin keşide tarihinin (31.01.2023) bu tarihten sonraya ilişkin olduğu, bu şirketin faaliyete başladığı 29.4.2022 tarihinden resen terk tarihine kadar gerçek anlamda bir ticari faaliyetinin olmadığı 2022 yılı hesap dönemi içerisinde düzenlenen belgelerin gerçek bir mal teslimi veya hizmetin ifasına dayanmadığını komisyon karşılığı düzenlenmiş sahte belge olarak kabul edilmesi gerektiğinin Vergi Müfetttişi ...'nun raporundan anlaşıldığı, dava dışı .. Şirketi hakkında, şirketin 30.11.2017 tarihinde faaliyetine son verdiği, davalı taraf kayıtlarında 2022 yılında 6 tane ve 2023 yılında 26 tane dava dışı ... şirketine .tura kesildiği, davalı şirket hakkında herhangi bir vergi raporu olmadığı,
Çekte davacıdan sonra ciranta ve hamil olan kişilerin uyap sisteminden dosya sorgusunun yapıldığı, davacı tarafın ticari defter ve belgelerin talimat yoluyla incelemesinin yapıldığı, davacı tarafın çekte kendisinden sonraki cirantalar ile ticari ilişkisine rastlanmadığı, davacının dava dışı ... ile ticari ilişkisinin olduğunun raporda belirtildiği, davalı tarafın ticari defter inceleme gününde hazır olmadığının tutanak ile tespit edildiği,
Somut olayın incelemesinde, davaya konu çekin kargoya 29.11.2022 tarihinde verildiği ve zayi olduğu, davacı taraftan sonra çeki iktisap eden ... şirketi ile davacı tarafın ticari ilişkisi olmadığı, dava dışı ... şirketinin 16.09.2022 tarihinde sicilden terkin edilmesi sebebiyle bu tarihten sonraki tarihe ilişkin çek ile ilgili dava dışı bu iki şirket arasında ticari ilişkinin mümkün olmadığı, Vergi Müfettişi raporundan da dava dışı ... şirketinin faaliyete başladığı tarih ile terkin tarihi arasındaki düzenlenen belgelerin gerçek bir mal teslimi veya hizmetin ifasına dayanmadığının anlaşıldığı, dava dışı ... şirketinin ise 30.11.2017 tarihinde ... şirketi kurulmadan önce faaliyetine son vermiş olduğu, ayrıca faaliyetin sonlandığı tarihte dikkate alınarak davalı şirket ile 31.1.2023 yılına ilişkin çekin iktisabının mümkün olmadığı, nitekim son iki ciranta arasında savcılık soruşturma dosyası bulunduğu bu dosyada takipsizlik kararı verildiği, davalı tarafın yeterli araştırma yapılmadan çeklerin iktisabının basiretli tacir davranışıyla uygun olmadığı, davalı tarafın bu nedenlerle davaya konu çeki iktisabında ağır kusurlu olduğu ve yetkili hamil olmadığını değerlendirilerek davacının çekin isitrdatı davasını ispat ettiğinin değerlendirildiği, çek istirdatı yasal şartlarının oluştuğu, bununla birlikte yargılama sırasında icra dosyasına çek bedelinin ödenmesi sebebiyle çek bedelinin, istirdata dönüştüğü değerlendirilerek davacı tarafın ödediği çek bedelini davalıdan talep edileceği değerlendirilerek aşağıdaki şekilde karar verildi.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Açılan çekin istirdatı talebinin çek bedelinin istirdatına dönüştüğünden 70.135,00 TL’nin ödeme tarihi olan 08.03.2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
2-492 Sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 3.552,12.-TL karar harcından mahkememiz veznesine yatırılan 888,03.-TL peşin harcın mahsubu ile eksik kalan 2.664,09.-TL karar harcının davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan 179,90.-TL başvurma harcı ve 888,03.-TL peşin harcın davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
4-Davacı tarafından dosyada yapılan 2.000,00 TL bilirkişi ücreti 183,75 TL posta gideri olmak üzere toplam 2.183,75.-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
5-Davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 17.900,00.-TL maktu vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
6-Davacı tarafından dosyaya yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleşince ve HMK 333. maddesi uyarınca ilgili tarafa iadesine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda verilen kararının, gerekçeli kararın taraflara tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık yasal sürede İstanbul BAM ‘ne İstinaf Başvuru hakları olduğu hatırlatılarak verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 08/05/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır