T.C. BAKIRKÖY 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2017/44
KARAR NO: 2021/679
DAVA: Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)
DAVA TARİHİ: 16/01/2017
KARAR TARİHİ: 01/07/2021
KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 08/07/2021
Yukarıda isim ve adresleri yazılı taraflar arasında mahkememizde görülen davanın açık yargılaması ve dosyanın tetkiki sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: davacılar vekili özetle; davacıların murisi ..........'e 29.11.2016 günü, saat 23.45 sıralarında, sürücü fatih ........ sevk ve idaresindeki, ......... plakalı araç, İkitelli ........ önünde ........ numaralı trafik ışıklarında, İkitelli tarafından ......... tarafına yolu karşıdan karşıya geçmeye çalışırken yaya geçidinde çarptığını, kazanın sürücünün dikkatsiz ve ihmalkâr davranışı neticesinde meydana geldiğini, meydana gelen kazada ..........'in vefat ettiğini, ..........'in vefatıyla geriye mirasçıları ......... baba ......... kaldığını, diğer davacılar, ..........'in kardeşleri ......... olduğunu, meydana gelen kazadan sonra sürücünün kaza yerinden de kaçtığını, Kazayı yaptığını söyleyen .........'nun da kaza esnasında oto sürücüsü olduğunu söyleyerek polis merkezine teslim olduğunu, Trafik ekibi, kaza yerinde yapmış olduğu araştırmada, asıl oto sürücüsünün alkollü olan ve şoför değişikliği yapan ... ........ isimli şahıs olduğunu tespit ettiğini, olayla ilgili olarak Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığımın ......... Haz. sayılı dosyası üzerinden soruşturma devam ettiğini, fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kavdı ile davacıların desteği ..........'in desteğinden yoksun kalmaları nedeniyle şimdilik: Davalı araç maliki şirket ve araç sürücüsü ... ........'nın ..........'in 29.11.2016 günlü trafik kazasındaki vefatı nedeniyle ........ Sigorta A.Ş dışındaki davalılardan, davacı anne ........ için 100.000,00 TL, davacı baba ........ için 100.000,00 TL manevi tazminatın, davacı erkek kardeş ........ için 40.000 TL davacı erkek kardeş .........için 40.000 TL, davacı erkek kardeş ......... için 40.000 TL, davao kız kardeş ......... için 40.000 TL, davacı kız kardeş ........ İçin 40.000 TLolmak üzere, toplamda 400-000 TL manevi tazminatın, müştereken ve müteselsilen kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ........ Gayrimenkul geliştirme Ltd Şti ve ...... 'dan tahsiline, Destekten yoksun kalma sebebiyle, davalılar araç maliki ........ Gayrimenkul Geliştirme Ltd Şti , araç sürücüsü ... ........ ve aracın trafik sigortacısı ........Sigorta A.Ş'nin davacı anne ........ ve baba ........ için ayrı ayrı l.000'er TL olmak üzere, fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik 2.000 TL maddi tazminatın, 29.11.2016 tarihinden itibaren müştereken ve müteselsilen yasal faiziyle tüm davalılardan tahsili ile davacılara ödenmesine, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA: Davalı ........Sigorta vekili cevap dilekçesi özetle; Dava dilekçesinde bahsi geçen 29.11.2016 tarihli kazaya karıştığı belirtilen,........ plakalı araç müvekkil şirkete 22.04.2016-22.04.2017 tarihleri arasında geçerli olmak üzere ......... numaralı Karayollan Motorlu Araçlar Zorunlu Malı Sorumluluk Trafik Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğunu, dosyada öncelikle kusur tespiti yapılması gerektiğini, Kusur tespitinin yapılabilmesi için dosyanın Adli Tip Kurumu Trafik İhtisas Dairesine gönderilmesini talep ettiklerini, müvekkili şirkete sigortalı aracın kusurlu bulunması halinde, davacıların ve dava dışı kimselerin destekten yoksun kalıp kalmadıklarının tespitini, Destekten yoksun kalan kimselerin olması halinde, alanında uzman bilirkişilerce azami poliçe ümitleri ve aktüeryal kurallar gözetilerek hesaplama yapılmasını talep etmiştir.
Davalı ........ Gayrimenkul Geliştirme Ltd. Şti.ve ... ........ vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili sürücünün, araçlara yeşil ışık yandığı sırada kendi yolunda, hız sınırları doğrultusunda seyir halinde iken olayın gerçekleştiğini, yaşanan olayda müvekkili ... ........’nın kusuru bulunmadığını, dolayısıyla davacı yanın tüm taleplerinin reddinin gerektiğini, kabul anlamına gelmemekle birlikte huzurdaki davada talep edilen tazminat miktarları fahiş olduğunu, müvekkili ... ........ ve Müvekkili ........ Gayrimenkul Geliştirme Ltd. Şti.’ne karşı yöneltilen haksız ve mesnetsiz davanın tümden reddine, tüm yargılama masrafları ve avukatlık ücretinin karşı yan davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davacılar vekili tarafından sunulan feragat dilekçesinde, davacılardan ........ ve .........dışındaki tüm davacılar yönünden Davalılar ... ........ ve ........ Gayrimenkul Geliştirme Ltd. Şti aleyhine açmış oldukları davadan feragat ettiklerini, davayı ........Sigorta aş yönünden devam ettiklerini beyan edilmiştir.
Davacılar vekili 08/10/2020 tarihli celsede, müvekkillerinden baba ........, kardeşler ........, ....... ve ........., davalılardan ... ........ ve ........ Gayrimenkul şirketi hakkında açmış oldukları maddi ve manevi tazminat haklarından feragat ettiklerini, feragat edilmiş olan ... ........ ve ........ Gayrimenkul şirketinden ödeme alındığını, anne ........ ve kardeş ..........'in ödeme almadığını, bu nedenle anne ve kardeş için tüm davalılar yönünden maddi ve manevi tazminat taleplerinin devam ettiğini, baba ........ 'nin de ........sigorta yönünden maddi tazminat talebinin devam ettiğini beyan etmiştir.
Davacılar vekili tarafından sunulan 24/07/2020 tarihli ıslah dilekçesinde özetle; ........ için maddi tazminat talebini 78.787,13-TL arttırarak toplam dava değerini 79.787,13-TL'ye ıslahı ile, davalılar ... ........ ve ........ Gayrimenkul Geliştirme Ltd Şti'nden 29/11/2016 tarihinden itibaren, davalı ........Sigorta A.Ş.'den 16/01/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile müşterek ve müteselsilen tahsili ile müvekkiline ödenmesini, ........ için 1.000-TL olarak açtıkları maddi tazminat talebini 75.320,06-TL arttırarak toplam dava değerini 76.320,06-TL'ye ıslahı ile, davalı ........Sigorta A.Ş.'den 16/01/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile tahsili ile müvekkiline ödenmesini talep etmiş, 24/07/2020 tarihinde ıslah harcını yatırmıştır.
DELİLLER: İfade Tutanakları, Trafik Kazası Tespit Tutanağı, trafik kayıtları, sigorta poliçesi, Küçükçekmece ....... Asliye Ceza Mahkemesi ......... E. sayılı dosyası, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Sorun: 29/11/2016 tarihinde meydana gelen trafik kazası nedeniyle davalı araç sürücüsü-maliki ve sigortacısının olaydan dolayı sorumlu olup olmadığı kusur oranları, davacıların maddi-manevi tazminat taleplerinin yerinde olup olmadığı, yerinde ise hükmedilmesine ilişkin olan miktarın tespiti.
Çözüm: Kusur durumunun ve maluliyet oranının tespiti, sorumluların ve tazminat bedelinin tespiti,TBK. Sigorta Kanunun 2918 sayılı yasa bakımından tespit.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı yasanın 85/1 maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiştir.
Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A-1. maddesinde de, “sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder” şeklinde ifade edilmiştir.
Yukarıda açıklanan madde hükümlerinden, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.
Motorlu araçların işletilme tehlikesine karşı, zarar gören üçüncü şahısları, korumak amacıyla getirilmiş olan bu düzenleme ile öngörülen sorumluluğunun bir kusur sorumluluğu olmayıp, sebep sorumluluğu olduğu; böylece araç işletenin sorumluluğunun sebep sorumluluğunun ikinci türü olan tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunduğu, öğretide ve yargısal içtihatlarla kabul edilmektedir (Fikret Eren, Borçlar Hukuku, 9. Bası, s. 631 vd.; Ahmet Kılıçoğlu, Borçlar Hukuku, Genişletilmiş 10. Baskı, s. 264 vd).
2918 sayılı Kanunun 86. maddesinde ise, bu Kanunun 85. maddesinde düzenlenen sorumluluktan kurtulma ve sorumluluğu azaltma koşullarına yer verilmiştir.
Bu düzenlemelere göre, araç işleteni veya araç işleteninin bağlı bulunduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilecek; sorumluluktan kurtulamayan işleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi ise kazanın oluşunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse, hakim, durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebilecektir.
Burada kanun koyucu zarar görenin kusuru nispetinde indirim yapılabileceğini öngörmüş ve indirimi zorunlu tutmayarak hakimin takdirine bırakmıştır. Uygulama ve öğretide de (S. Ünan, “Ergün A. Çetingil ve Rayegan Kender’e 50. Birlikte Çalışma Yılı Armağanı 2007”, s. 1180) bu husus kabul edilmektedir.
Kanun koyucu, açıklanan düzenlemeler yanında 2918 sayılı KTK’nun 91. maddesiyle de; işletenin Aynı Kanunun 85. maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası (Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası) yaptırma zorunluluğunu getirmiştir.
Hemen belirtmelidir ki, işletenin sorumluluğu hukuki nitelikçe tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunmakla, işletenin hukuki sorumluluğunu üstlenen zorunlu sigortacının 91.maddede düzenlenen sorumluluğu da bu kapsamda değerlendirilmelidir. Öyle ise, hem işleten hem de sigortacının sorumluluğu, hukuki niteliği itibariyle tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunduğundan, uyuşmazlığın bu çerçevede ele alınıp, çözümlenmesi gerekmektedir.
Kaza : 29/11/2016 tarihinde saat 23:50 sularında sürücü ... ........ sevk ve idaresindeki ......... plaka no'lu otomobil ile Küçükçekmece ....... Caddesi üzerinde Başakşehir'den Halkalı istikametine seyir halinde iken, olay yeri olan ........ numaralı ışıklı yaya geçidine geldiğinde kendisine yeşil ışık yandığından hareketini devam ettirdiği, yayalara kırmızı ışık yanmasına rağmen karşıya geçmek için yolun solundan yaya geçidine giren yaya ..........'e aracının ön kısmı ile çarpması neticesinde yayanın ölümü ile sonuçlanan trafik kazası meydana gelmiştir.
Kusur: Dosyada mübrez 29.05.2019 tarihli bilirkişi kusur raporunda 29.11.2016 tarihinde sürücü ... ........'nın sevk ve idaresindeki ......... plakalı aracı ile yaya geçidine giren ..........'e çarpması sonucu meydana gelen kazada, Müteveffa yaya ..........'in %75 oranında KUSURLU olduğu, ......... plaka no'lu araç sürücüsü davalı ... ........'nın %25 oranında kusurlu olduğu, belirtilmiştir.
Maddi tazminatın hesaplanması bakımından dosya aktüerya bilirkişisine tevdi edilmiş olup, 04/04/2021 tarihli aktüerya raporunda; davacı ........ yönünden 35.295,26 TL olduğu, ........ yönünden 36.757,67 TL olduğu, toplamda 72.052,93 TL olarak hesaplanmıştır.
MADDİ TAZMİNAT YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME:
Maddi zarar, kişinin isteği dışında malvarlığında meydana gelen eksilmesini ifade eder. Zarar miktarı malvarlığının hukuka aykırı eylemden önceki durumu ile eylemden sonra arz ettiği durum karşılaştırılarak belirlenir. Hukuka aykırı eylem malvarlığının aktifini azaltımda veya pasifini çoğaltımda yahut aktifin çoğalmasına veya pasifin azalmasına engel olmak suretiyle zararın oluşumuna sebebiyet verir. Diğer bir deyimle zarar, eylemli zarar veya kardan yoksunluk biçiminde gerçekleşir.
Tarafların karşılıklı iddia ve savunmaları, araç trafik kayıtları, olay nedeniyle hak sahiplerine ödeme yapılıp yapılmadığına ilişkin SGK ve sigorta şirketinden alınan yazı cevapları, sigorta poliçesi, kaza tespit tutanağı, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına binaen; 29/11/2016 tarihinde meydana gelen kazanın, davalı ... ........'nın sevk ve idaresindeki ......... plaka no'lu otomobilin yaya ..........'e çarpması sonucu meydana geldiği, meydana gelen kazada yaya ..........'in vefat ettiği, mahkememizce alınan kusur raporuna göre, dava konusu kazanın meydana gelişinde; Müteveffa yaya ..........'in %75 oranında kusurlu olduğu, ......... plaka no'lu araç sürücüsü davalı .........'nın %25 oranında kusurlu olduğu, davalılar ... ........ ve ........ Gayrimenkul Geliştirme Ltd. Şti. tarafından ........ Bankasına ait 09.06.2017 tarih ......... ref nolu dekont ile davacılar vekili ......... hesabına 5.000,00TL ödeme yapıldığı, yapılan ödemenin vekalet ücretine karşılık yapıldığı, davalılar ... ........ ve ........ Gayrimenkul Geliştirme Ltd. Şti. tarafından ........ Bankasına ait 09.06.2017 tarih ......... ref nolu dekont ile davacılar vekili ........ hesabına 5.000,00TL ödeme yapıldığı, Davalılar ... ........ ve ........ Gayrimenkul Geliştirme Ltd. Şti. tarafından ........ Bankasına ait 08.06.2017 tarih ......... ref nolu dekont ile davacılar vekili ........ hesabına 45.000,00TL ödeme yapıldığı, davacılardan ........ yönünden, davalılar ... ........ ve ........ Gayrimenkul Geliştirme Ltd. Şti aleyhine açmış olduğu davadan yapılan feragat sözleşmesi gereği, ........'e, "davalı ailesinden, davacıların tüm ailesi adına ........'e daha öncesinde nakdi ödeme olarak elden 65.000-TL ödeme yapılmış olduğu belirtilen, 09.06.2017 tarihinde ......... nolu dekont ile 5.000,00 TL, 08.06.2017tarih ......... nolu dekont ile 45.000,00 TL olmak üzere toplamda 50.000 TL ödeme yapıldığından davacı ........ yönünden maddi tazminat talebinin reddine, davacı ........ yönünden destekten yoksun kalma tazminatı olarak itibar edilen 04/04/2021 tarihli bilirkişi raporunda 35.295,26 TL olarak hesaplanmış olup davacı anne ........ için maddi tazminat talebinin bu miktar üzerinden kabulüne karar verilmiştir.
Diğer davacılar yönünden maddi tazminat taleplerinden feragat edildiğinden maddi tazminat taleplerinin feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir.
MANEVİ TAZMİNAT YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME:
Manevi zarar, hukuka aykırı eylem sonucu kişisel değerlerde meydana gelen eksilmedir. Kişisel değerlerin soyut niteliği nedeniyle meydana gelen eksilmenin rakamsal karşılığını parasal değerini ifade etmek mümkün değildir. Bununla birlikte kişisel değerlere yapılan saldırı neticesi ruhsal dengenin bozulması yaşama sevincinin eksilmesi kaçınılmaz olduğunda, hukuk manevi zararı giderim yükümlülüğü dışında tutmamış, genel değer ölçüsü olması nedeniyle, belli bir miktar paranın verilmesi suretiyle zarar görenin tatmin edilmesini amaçlamıştır. Manevi tazminat zenginleşme aracı olmamakla beraber, bu yöndeki talep hakkındaki hüküm kurulurken olay sebebiyle duyulan acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amaçlanmalı ve bu sebeple tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile birlikte olayın meydana geliş şekli de göz önünde tutularak, hak ve nesafet kuralları çerçevesinde bir sonuca varılmalıdır. Zira, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 4. maddesinde, kanunun takdir hakkı verdiği hallerde hâkimin hak ve nesafete göre hükmedeceği öngörülmüştür.
Olayın niteliği, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, paranın satın alma gücü, manevi tazminatın zenginleşmeye veya yoksullaşmaya neden olamaması temel ilkesi de dikkate alınarak davacıların olaydan dolayı çekmiş olduğu elem ve ızdırabın bir nebze de olsa telafisi için davacı anne ........ ve davacı kardeş .........lehine aşağıdaki miktarlarda manevi tazminata hükmedilmesi uygun görülmüştür.
Diğer davacıların manevi tazminat taleplerinin feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
A-MADDİ TAZMİNAT TALEPLERİ BAKIMINDAN;
1-Davacı ........'in maddi tazminat talebinin REDDİNE,
2-Davacı ........'in maddi tazminat talebinin KISMEN KABULÜ ile 35.295,26 TL'nin davalı ........Sigorta A.Ş'den poliçe limiti ile sınırlı sorumlu olmak üzere davacıların talebiyle bağlı kalınarak dava tarihi olan 16/01/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılar ... ........ ve ........ Gayrimenkul Geliştirme Limited Şirketi'nden kaza tarihi olan 29/11/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile sorumlu olmak üzere davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ........'e verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
B-MANEVİ TAZMİNAT TALEPLERİ BAKIMINDAN;
1-Davacılar ........ ve .......... 'in manevi tazminat taleplerinin KISMEN KABULÜ ile ........ için 10.000,00 TL, ......... için 5.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 29/11/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar .......... ve ........ Gayrimenkul Geliştirme Limited Şirketi'nden alınarak davacılar ........ ve ......... 'e verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
2-Diğer davacıların manevi tazminat taleplerinin feragat nedeniyle REDDİNE,
3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 3.435,67 TL harçtan peşin alınan 1.373,04 TL ve ıslah harcı olarak yatırılan 526,39 TL harcın mahsubu ile eksik 1.536,24 TL harcın davalılardan tahsili ile hazineye irad kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan 2.978,20 TL yargılama giderinden davanın red ve kabul edilen kısımları dikkate alınarak takdiren 673,37 TL yargılama gideri + toplam harç gideri 1.413,63 TL + 526,39 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 2.613,39 TL yargılama giderinin davalılardan tahsili ile davacılara ödenmesine, bakiye yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına,
5-Kabul edilen Maddi tazminat talebi yönünden AAÜT gereğince hesap edilen 5.294,29 TL avukatlık ücretinin davalılardan tahsili ile davacı ........ ve .........'e ödenmesine,
6-Reddedilen maddi tazminat talebi yönünden AAÜT 13/3.maddesi gereğince hesap edilen 5.294,29 TL ücreti vekaletin davacılar ........ ve ........'den alınarak davalılara verilmesine,
7-Kabul edilen manevi tazminat talebi yönünden AAÜT gereğince hesap edilen 4.080,00 TL ücreti vekaletin davalılar ... ........ ve ........ Gayrimenkul Geliştirme Limited Şirketi'nden alınarak davacılar ........ ve .........'e verilmesine,
8-Reddedilen manevi tazminat talebi yönünden AAÜT 10/2. maddesi gereğince hesap edilen 4.080,00 TL ücreti vekaletin davacılar davacılar ........ ve .........'den alınarak kendini vekille temsil ettiren davalılar ......... ve ........ Gayrimenkul Geliştirme Limited Şirketine verilmesine,
9-Kararın kesinleşmesine kadar yapılan yargılama giderlerinin davacı tarafça peşin olarak yatırılan yargılama gider avansından mahsubu ile bakiye kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacılara iadesine,
Dair karar, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde HMK'nun 342. Maddesi gereğince dilekçe ile mahkememize veya başka bir yer mahkemesine İstinaf kanun yolu harcı, tebliğ giderleri dahil olmak üzere tüm giderler ödenerek istinaf yolu açık olmak üzere davacılar vekili ile davalılar vekilinin yüzüne karşı ........ Sigorta vekilinin yokluğunda oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 01/07/2021
Başkan .......
¸(e-imzalıdır)
Üye ......
¸(e-imzalıdır)
Üye ........
¸(e-imzalıdır)
Katip ........
¸(e-imzalıdır)