T.C. BAKIRKÖY 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/670 Esas
KARAR NO : 2024/695
DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 06/10/2020
KARAR TARİHİ : 27/06/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 05/07/2024
Yukarıda isim ve adresleri yazılı taraflar arasında mahkememizde görülen davanın açık yargılaması ve dosyanın tetkiki sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: davacı vekili özetle; davacı şirket ile davalı şirket arasında şifahen yapılan satış sözleşmesi neticesinde davalı şirketin, 03/06/2020 tarihinde, ekte sunulan .... numaralı e-fatura kapsamında maske yapma makinesini 135.000,00 USD (Amerikan Doları) karşılığında davacı şirkete sattığını ve teslim ettiğini, davacı şirketin makinenin satış bedeli olarak davalı şirkete 2 adet çek verdiğini, istirdat davası açma hakları saklı kalmak kaydıyla, çeklerden birinin bedelinin davalı şirkete ödendiğini, davalı şirketten satın alınan maske yapma makinesinin kalan bedeli olarak, davalı şirkete 15/10/2020 vade tarihli, 110.642 USD (Amerikan Doları) bedelli çek verildiğini, satın alınan makinenin üretime başladığı günden itibaren sürekli arıza çıkartması ve bu nedenle ayıplı olması sebebiyle verilmiş olan çekin, karşılıksız kaldığının tespiti ile 15/10/2020 vade tarihli, 110.642 USD bedelli çekin iptaline ve icra takibine konu yapılmaması için ihtiyati tedbir karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Taraflar arasında sağlanan mutabakat kapsamında karşılıklı edim yükümlülüğü yaratan tam iki taraflı bir borç ilişkisi olduğunu, yazılı bir sözleşme olmadığını, ancak iki şirketin mail yazışmaları ve sözleşme görüşmelerinden şifahen kurulan sözleşmenin her iki taraf için de doğurduğu edim yükümlülüklerinin olduğunu, bu kapsamda davalı şirketin söz konusu maske yapma makinesini eksiksiz ve sorunsuz bir şekilde teslim edeceğini, bunun karşılığında davacı şirketin de anlaşılan satım bedelini ödeyeceğini, söz konusu makinenin üretime başladığı günden itibaren sürekli arıza çıkarttığını, üretilen maskelerin lastiklerini kopuk olarak ürettiğini, davacı şirketin şirket davalıdan teknik destek almışsa da sorunların çözülmediğini, makinenin söylenen kapasitenin çok daha altında üretim yaptığını , sınırlı sayıda üretilebilen maskelerinde lastiklerinin kopuk olarak üretilmesi sebebiyle makineden hiçbir randıman alınamadığını, maske yapma makinesinin muadilleri yaklaşık olarak günlük 150.000-200.000 adet maske üretimi yapmasına rağmen davalı tarafından teslim edilen makinenin, günlük 60.000 adet üretimi bile gerçekleştiremediğini, davalı şirketin söz konusu makinenin kusursuz ve eksiksiz olarak teslim etme yükümlülüğü altında olduğunu, makine teslim alındıktan sonra makinenin gerektiği gibi çalışmadığını sürekli makas arızası verdiğini ve bu gizli ayıp durumunın derhal davalı şirket yetkililerine iletildiğini, davalıdan teknik servis desteği alınsa da makinenin arızasının giderilemediğini, davacının bildirim külfetini yerine getirerek makinenin arıza çıkarttığını ve ayıplı olduğunu hem sözlü olarak hem de ekte sunulan .... ve mail yazışmaları ile davalı şirketin yetkililerine derhal ihbar ettiğini, davalı şirketin teknik servis elemanlarının davacı şirkete gelerek makinenin arızasının lastik kesme bıçağından kaynaklandığını tespit ederek, makinenin sol tarafındaki arızalı bıçağı bileyleyerek yeniden yerine taktığını buna rağmen makas lastiklerinin kesmemeye devam ederek makinenin arızasının devam ettiğini, bu durumun 24/06/2020 tarihli elektronik posta yoluyla davalı şirket yetkililerine bildirildiğini, bunun üzerine davalı şirket teknik servis elemanlarının, makine arızasını düzeltmek için en az on defa daha davacı şirkete geldiğini, davalı şirket yetkililerinin ısrarıyla sadece bir defa 01/07/2020 tarihli bakım onarım formu tutulduğunu, makinedeki arızanın devam etmesi ve buna bir çözüm bulunamaması sebebiyle, davacının, lehine doğmuş olan seçimlik haklardan sözleşmeden dönme hakkını kullanmak üzere davalıya 28/07/2020 tarihinde iade faturası keserek gönderdiğini, bunun üzerine davalının yeni bir fatura düzenlenerek davacıya gönderilmişse de faturanın içeriğine süresinde itiraz edilerek davalıya gönderilen ihtarnamenin ekinde iade edildiğini ayıplı ürün nedeniyle siparişlerinin iptal edildiğini, müşteri kaybına uğradıklarını, şirket tarafından Kadıköy ....Noterliği tarafından düzenlenen 11/08/2020 tarihli, ... yevmiye numaralı ihtarname ile söz konusu makinenin ayıplı olması sebebiyle sözleşmeden dönüldüğünü ve makinenin aynen iade edilerek teslim alınması gerektiğinin davalı şirkete bildirildiğini, İstanbul Anadolu .....Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... esas numaralı dosya kapsamında davalı şirket aleyhine maske yapma makinesindeki ayıpların tespiti ile davacının uğramış olduğu maddi zararın tespiti talepli dava açıldığını, makinedeki ayıpların tespiti için 03/09/2020 tarihinde keşfe gidilerek bilirkişi incelemesi yapıldığını, davalı şirket tarafından satılan makinenin ayıplı olması sebebiyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitini talep ettiklerini çeki elinde bulunduran 3.şahıslarıda kapsayacak şekilde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ettiklerini, dava konusu 110.642 USD bedelli çekin vade tarihinin 15/10/2020 olduğunu beyanla, davalı aleyhine açtığımız menfi tespit davasının kabulü ile müvekkilin davalı şirkete herhangi bir borcunun olmadığının tespitine, dava konusu olan 15/10/2020 vade tarihli, 110.642 usd (amerikan doları) bedelli çekin iptaline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı şirketten alınarak taraflarına verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili 22/01/2021 tarihli dilekçesi ile davaya konu makinenin ayıplı ifası neticesinde, sözleşmeden dönmenin hukuki sonuçları gereği ayıplı malın bedeli için verilmiş ve ödenmiş olan 15/10/2020 ibraz tarihli, 110.642 USD bedelli çek ile 31/07/2020 ibraz tarihli, 20.000 USD bedelli çeklerin toplam bedeli olan 130.642 USD tutarındaki bedelin iadesi ile ayıplı malın aynen iadesine, iş bu talepleri kabul görmez ise tüm maddi zarar kalemlerinin mahrum kalınan karlar dahil olmak üzere fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL maddi tazminatın davalıdan tahsiline, delil tespit davasında yapmış oldukları yargılama giderleri ile vekalet ücreti giderlerinin davalı şirketten alınarak kendilerine verilmesine, karar verilmesi şeklinde tam ıslah yolu ile davasını istirdat davasına çevirdiği anlaşılmıştır.
SAVUNMA: davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: davanın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, taraflar arasında yazılı olmasa da bir alım- satım sözleşmesi bulunduğunu, davaya konu çekin bu hukuki ilişki içerisinde verildiğini, davacının bu ilişkiye ve borcun miktarına herhangi bir itirazı olmadığını, ayıplı mal nedeni ile sözleşme iptal edilmeden bu sözleşmeye dayalı olarak borcu olan miktarı ödemekten imtina edemeyeceğini, müstakilen bu çekin iptalini dava hakkı bulunmadığını, sözleşme gereğince davalının edimini yerine getirmiş ve makineyi davacıya teslim ettiğini, makinenin gizli ayıplı olduğu iddiasının gerçeği yansıtmadığını, makinedeki sorunların kullanıcıdan kaynaklı sorunlar olduğunu, davacının dava dilekçesinde bahsettiği hususlardan anlaşılacağı üzere elektrik tesisatına ilişkin herhangi bir problem ve soruna rastlanılmadığını, ürüne ait pnömatik sistemlere ilişkin davaya konu makinede ürünün üretiminde, dahili olarak hava basınçlandırma sistemi olmadığını, davacının kendisi tarafından tesisatta oluşacak sıvı birikmesinin önlenmesi açısından bunun temini gerektiğini, davacı kendi ithal edecek şekilde 2. Bir makine daha aldığını, makineye uygun olmayan hava basınç sistemi nedeniyle tüm makinelerinde aynı sorunun devam ettiğini, hava tesisatının yanlış bir düzen ile kurulduğunu, arızalı hususların tespiti ve kontrolü için davacı şirkete gidildiğini, davacıya hava tesisat yetersizliği, düzensizliği, kurutucu probleminin hava tesisatı içerisinde biriktirdiği su ve bu su nedeni ile parçaların zarar görebileceği, makas arızasının bu nedenle meydana geldiği, bu sorunu çözmeleri gerektiğini bildirdiklerini, ancak bir çözüm üretilmediği gördüklerini ve videolu kayda aldıklarını, söz konusu maske makinelerinin ülkemizde yeni kullanılmaya başladıklarını ve diğer tekstil firmalarınca kullanılan makinelerden farklı olduğunu, makine operatörlüğünü yapan kişilerin deneyimli teknik mekanik bilgi sahibi olması gerektiğini, davacı şirket çalışanlarının bu makineleri kullanacak yeterliliğe sahip olmadıklarını tespit ettiklerini, bu konuda da davacı şirkete bildirilmiş olmasına rağmen değişikliğe gidilmediğini, davacı şirkete personel konusunda eğitimler çalıştırma desteği verildiğini, hala söz konusu makinenin davacı tarafından kullanıldığını ve davalı şirketten destek almaya devam ettiğini, davacının günlük üretim sayısı ile ilgili iddialarının gizli ayıp kapsamına girmediği, satın alındıktan sonra açıkça belli olan bu durumların Türk Ticaret Kanunu'na göre 2 gün içeresinde satıcıya bildirilmesi gerekmekte olduğunu, 2 gün içerisinde fark edilmese dahi teslim alındıktan sonra 8 gün içerisinde malı incelemek ve incelettirmekle yükümlü olan davacının bu süre içerisinde de davalıya bildirimde bulunmadığını, yasal süre içerisinde ayıp ihbarının yapılmaması nedeniyle alıcının kanundan doğan seçimlik haklarına başvuramaması sonucunu doğurduğunu, davalı şirketin makinenin üretim sayısı için herhangi bir asgari üretim taahhüdünde bulunmadığını, 03/06/2020 tarihli faturanın, davacı tarafından 28/07/2020 tarihinde süresi dışında usule uygun olmayan şekilde iade e-faturası düzenlenmek suretiyle iade edildiğini, davalının bu hususu açıklayarak 28/07/2020 tarihinde yeniden fatura düzenlemek zorunda kaldığını, ancak bunun yeni bir fatura hükmünde olmadığını, eski faturanın usulsüzce iadesi nedeniyle eski faturaya istinaden düzenlendiğini, İstanbul Anadolu ..... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... esas numaralı dosyası ile davalı şirket aleyhine maske yapım makinesindeki ayıpların tespiti için dava açıldığını, davadaki raporun kendilerine 19/11/2020 tarihinde tebliğ edildiğini, delil tespiti istenebilmesi için hukuki yararın varlığı gerektiğini, delilin hemen tespit edilmemesi halinde kaybolacağı yahut ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimal dahilindeyse hukuki yarardan bahsedilebileceğini, bu nedenle davacının iş bu dosyayla delil tespitinde bulunmasında hukuki yarar bulunmadığını, tek taraflı olarak keşif yapıldığını, taraflarına keşifle ilgili olarak bildirim yapılmadığını, zorunlu olan hallerde karşı tarafa tebligat yapılmadan tek taraflı keşif yapılabileceğini ancak somut olayda bu durumun olmadığını, davacının zarar tespiti yönünden incelemenin de gerçeği yansıtmadığını, davacı tarafından kendi imkanları dahilinde satın aldığı diğer maske makinesinin çalışmaması nedeniyle tespite konu rapordaki belirtilen hizmetleri almış olduğunun kuvvetli ihtimal olduğunu, davacının kendi bünyesinde gövde makinesi temin ettiğini ve ürettiği maske gövdelerini satın almış olduğu punto makinesi ile lastiklerini taktığını, bu amaçla kullandığını, söz konusu zararların davaya konu makineden kaynaklandığı hususunda ispat yükünün davacıda olduğunu, davacının dilekçesinde sunduğu bir takım mesajların hangi numaradan gönderildiğinin dahi belli olmadığını, davalı tarafından da bu mesajlara ilişkin bir bilgiye ulaşılamadığını, dava konusu makinenin hala davacı tarafından kullanılarak üretim yapıldığını beyanla davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
Davacı ve davalı şirketlerin 2020 yılı BA-BS formları,
İstanbul Anadolu .... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dava dosyası,
İstanbul Anadolu .... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... değişik iş sayılı dava dosyası,
Mahkememizce aldırılan 19/10/2022 tarihli bilirkişi kök raporu, 23/01/2023 tarihli bilirkişi ek raporu ve 15/01/2024 tarihli bilirkişi ek raporu,
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava taraflar arasında sözleşme ilişkisi olup olmadığı, sözleşmeden dönülüp dönülmediği, sözleşmeden dönmenin hukuki koşullarının oluşup oluşmadığı, malın ayıplı olup olmadığı ve mal teslimi nedeniyle çek verilip verilmediği, çekle ilgili ödeme yapılıp yapılmadığı, ayıplı malın aynen iadesi ile bedelin iade şartlarının oluşup oluşmadığı, ayıbın gizli ayıp, açık ayıp olup olmadığı, üretim, kullanım hatası olup olmadığı, ayıplı mal nedeniyle kar kaybının mevcut olup olmadığının tespitine ilişkindir.
Tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip uyuşmazlık konuları re'sen belirlenerek taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesinde uzmanlık gerektiren yönler olduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle dava sonuçlandırılmıştır.
Mahkememizce aldırılan 19/10/2022 tarihli bilirkişi kök raporu, 23/01/2023 tarihli bilirkişi ek raporu ve 15/01/2024 tarihli bilirkişi ek raporları, birlikte değerlendirilerek bilimsel veri ve içeriğe sahip, denetime elverişli bulunması sebebiyle hükme esas alınmıştır.
Mahkememizce görevlendirilen bilirkişi raporuyla tarafların ticari defter ve kayıtlarının usulüne uygun oldukları, kendi lehlerine delil olma özelliğine sahip olduğu tespit edilmiştir.
Tarafların 2020 yılı ticari kayıtları incelendiğinde; dava konusu Maske Yapma makinesine ait davalı tarafından tanzim edilen 03.06.2020 tarihli .... numaralı e-faturanın tarafların ticari kayıtlarında mutabık olarak işlendiği, söz konusu fatura karşılığı davacı tarafından davalı adına düzenlenen 130.642 USD karşılığı 891.683,91 TL keşide edilen 2 adet çekin mutabık olarak tarafların ticari kayıtlarına işlendiği görülmüştür.
Davacı tarafından 28.07.2020 Tarihinde, iade faturası tanzim edildiği, tanzim edilen iade faturasına karşılık ise davalı tarafından aynı içerikte 28.07.2020 tarihli fatura yeni bir fatura tanzim edildiği, davacı tarafından 11.08.2020 tarihli .... yevmiye no.lu Kadıköy ..... Noterliği’nde keşide edilen ihtarname dilekçesi mukabilinde davalı tarafından tanzim edilen 28.07.2020 tarihli faturaya itiraz edildiği görülmüştür.
Tarafların uyuşmazlık dönemine ilişkin ticari kayıtlarında dava konusu ürüne ait fatura ve çek kayıtlarının yer aldığı tespit edilmiştir.
İstanbul Anadolu .... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin .... değişik iş sayılı dosyasının incelenmesi;
"...Tespite konu maske makinesinin .... tipi maske makinesi olduğu, Teknik Özelliklerinin katalogda dakikada 60/70 maske imalatı olduğunun belirtildiği, ancak keşif esnasında yapılan deneme sürümünde, makinenin bahse konu olan kapasite oranında çalışamadığı, maksimum kapasitenin 50 adet/dakika olarak set edildiği, bu oranın üzerine çıkıldığında, maske makinesinin standartlara uygun üretim yapamadığının belirlendiği, aynı zamanda düşük hızda çalışma esnasında dahi, maskelerin lastiklerini kopuk ürettiğinin gözlemlendiği, ortalama olarak günlük 2500-3000 adet maskenin fire verdiğinin görüldüğü, davaya konu maske üretim makinesinin kapasite ve hatalı üretim açısından ayıplı ürün kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığı..." şeklinde bilirkişi raporu ibraz edilmiş olduğu görülmüştür.
Mahkemizce aldırılan 19/10/2022 tarihli bilirkişi kök raporunda;
"...Dava konusu .... tipi maske makinesinin üretim kapasitesinin makinenin teknik özelliklerini içeren katalogda belirtilen şekliyle 60-70 adet/dakika olarak tespit edilmiştir.
Keşif esnasında davacıların makine operatörü ve davalıların teknik servis elemanları eşliğinde deneme üretimi yapılmış, ilk yapılan üretimde fazla fire verilmesi üzerine, davalı tarafın teknik servis elemanları makinenin arızalı olduğu ifade edilen otomatik kesme makasının bir tanesini değiştirip makine üzerinde ayar yaptıkları, bu şekliyle dahi makinenin kapasite oranında üretim yapmadığı, maksimum kapasitenin 50 adet/dakika üzerine çıkamadığı, bu oran üzerine çıkıldığında, maske makinesinin aşırı ürün firesi ve sıkışma yaparak, arızaya geçtiği tespit edilmiştir..." şeklinde dava konusu makinenin durumu ile ilgili rapor sunulduğu görülmüştür.
Mahkememizce aldırılan 15/01/2024 tarihli bilirkişi 2. ek raporunda ise;
"...Tespit raporunda bulunan makine ile ilgili hatalar bu keşifde de söz konusudur. Detaylı yapılan incelemede makinenin ayarlarının sürekli bozulduğu, bu nedenle sürekli özel makine teknisyeni tarafından ayarının gerektiği, ayrıca makine ana gövdesinde, özellikle 50 adet/dakika üretim modu dahil ayar gerektiği, ultrasonik kaynak noktasının uygun yerden birleşmediği, bir an için olmuş gibi görünen bağlantının en ufak bir harekette koparak,maskeyi işe yaramaz hale getirdiği, zaten 50 parça/dakika geçildiğinde sadece ultrasonik kaynak işlemi değil ayrıca maske geliş, maske kumaş birleştirme senkronizasyonunun da sağlanamadığı tespit edilmiştir.
Makinenin bu arızaları tasarım imalat hatası sebebiyle yaptığı bu nedenle ayar tutmadığı anlaşılmış olup, bu hataların makinenin 2 yıl çalışmaması gibi sebeplerle meydana gelmesinin söz konusu olmadığı, nitekim yapılan keşif tarihinde (06/12/2023) makine üzerinde davalı makine distribütorü .... Makinenin bu makineye yönelik özel teknisyenleri tarafından 2 saati geçkin süre ayarlama yapılmasına rağmen, makine çalışırken de sık sık bozulan ayar ve hatalar nedeniyle ayarlama yapma gereksinimi duyulmuştur.
Ayrıca makinenin, makine üretici tarafından belirtilen limit altı yavaş çalışma modlarında da özellikle ultrasonik punto kaynak ayarsızlıkları görülmüştür.
İncelemeye konu makinenin makasında (davalı teknisyenleri tarafından orjinali ile değiştirilmesine rağmen) kesim ayarsızlıkları da görülmüştür. (makine gövde profili ile bağlantılı)...." şeklinde davaya konu makinenin durumu ile ilgili raporun sunulduğu görülmüştür.
Alıcının, kanunun kendisine yüklediği külfetleri yerine getirmiş ve ayıbı kabul etmemiş olması alıcıya kanunen yüklenen külfetler, satılanı gözden geçirme ve varlığı iddia edilen ayıpları satıcıya bildirme yükümlülükleridir. Alıcı, satın aldığı malı gözden geçirmek ve herhangi bir ayıbı fark etmesi durumunda da bu ayıbı satıcıya bildirmekle mükelleftir.
Satıcının ayıplı mal teslim etmesi durumunda TBK alıcıya bazı seçimlik haklar tanır. Bu haklar TBK m. 227’de sıralanır. Buna göre, “Satıcının satılanın ayıplarından sorumlu olduğu hâllerde alıcı, aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir:
Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme.
Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme.
Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme.
İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme.
Davacı vekilinin 21/01/2021 tarihli tam ıslah dilekçesini sunmuş olduğu, davasını istirdata çevirdiği görülmüştür.
Tarafların iddia ve savunmaları, celp edilen deliller, Mahkememizce aldırılan 19/10/2022 tarihli bilirkişi kök raporu, 23/01/2023 tarihli bilirkişi ek raporu, 15/01/2024 tarihli bilirkişi ek raporu ve tüm dosya kapsamına binaen;
Somut olayda;
Dava konusu maske yapma makinasına ait davalı tarafından tanzim edilen 03.06.2020 tarihli .... numaralı e-faturanın tarafların ticari kayıtlarında mutabık olarak işlendiği, söz konusu fatura karşılığı davacı tarafından davalı adına düzenlenen 130.642 USD karşılığı 891.683,91 TL keşide edilen 15/10/2020 ibraz tarihli, 110.642 USD bedelli çek ile 31/07/2020 ibraz tarihli, 20.000 USD bedelli çeklerin mutabık olarak tarafların ticari kayıtlarına işlendiği, davacı tarafından 28.07.2020 Tarihinde, iade faturası tanzim edildiği, tanzim edilen iade faturasına karşılık ise Davalı tarafından aynı içerikte 28.07.2020 tarihli fatura yeni bir fatura tanzim edildiği, davacı tarafından 11.08.2020 tarihli .... yevmiye no.lu Kadıköy .... Noterliği’nde keşide edilen ihtarname dilekçesi mukabilinde davalı tarafından tanzim edilen 28.07.2020 tarihli faturaya itiraz edildiği, davacı tarafından davalıya tanzim edilen 2 adet 110.642 USD ve 20.000 USD'lik iki adet çekin, tarafların ticari kayıtlarına işlenmiş olduğu, taraf ticari kayıtlarının karşılaştırılması ile tespit edilen salt defter kayıtları açısından davalının davacıdan 6.512,21 TL alacaklı olduğunun görüldüğü, dava konusu .... tipi maske makinesinin üretim kapasitesinin makinenin teknik özelliklerini içeren katalogda 60-70 adet/dakika olarak belirtildiği, mahkememizce görevlendirilen bilirkişi heyetince kök raporda ve ek raporda yerinde inceleme neticesinde yapılan tespitlerde ise, makinenin arızalı olduğu ifade edilen otomatik kesme makasının bir tanesini değiştirip makine üzerinde davalı şirket teknik elemanlarınca yapılan ayar neticesinde dahi makinenin katalog kapasite oranında üretim yapmadığı, maksimum kapasitenin 50 adet/dakika üzerine çıkamadığı, bu oran üzerine çıkıldığında, maske makinesinin aşırı ürün firesi ve sıkışma yaparak, arızaya geçtiğinin görüldüğü, 15/01/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda, davalı makine distribütorü .... Makinenin bu makineye yönelik özel teknisyenleri tarafından 2 saati geçkin süre ayarlama yapılmasına rağmen, makine çalışırken de sık sık bozulan ayar ve hatalar nedeniyle ayarlama yapma gereksinimi duyulduğu, ayrıca makinenin, makine üretici tarafından belirtilen limit altı yavaş çalışma modlarında da özellikle ultrasonik punto kaynak ayarsızlıkları görüldüğü, incelemeye konu makinenin makasında davalı teknisyenleri tarafından orjinali ile değiştirilmesine rağmen kesim ayarsızlıkları görüldüğünün tespit edilmiş olduğu, davacıya davalı distribütor firma yetkililerince kullanma kılavuzu verilmediği, dosya kapsamında dava konusu makine için sık sık davacının iş yerine makine servisine gelindiği ancak servis formlarının verilmediği, makinenin bu haliyle üretim kapasitesini sağlayamadığı, maske üretiminde makineden kaynaklı olarak hatalı ürün çıkışı/fire olduğu, davaya konu makinenin bu haliyle tasarım-imalat ayıplı olduğu, davacının iş yapma ve kar beklentisini karşılayamadığı, satılan ve alıcıya teslim edilen malların, sözleşmenin kurulması sırasında açıkça veya örtülü olarak satıcıya bildirilen her türlü özel kullanım amacına uygun olmaları gerektiği, davalının satmış olduğu mal ile ilgili olarak edimini yerine getirmediği, davacı tarafından davalıya tanzim ve teslim edildiği tespit olunan çeklerin 31/12/2020 tarihi itibariyle davalıların ticari defterlerinde kayıt altına alındığı, 15/10/2020 ibraz tarihli, 110.642 USD bedelli çek ile 31/07/2020 ibraz tarihli, 20.000 USD bedelli çeklerin toplam bedeli olan 130.642 USD tutarlı iki ayrı çek olduğu, tarafların ticari kayıtlarında yer alan, 2. Ek raporda tespit edilen ticari kayıtlar açısından davalının makine bedeli olarak davacıdan 6.512,21 TL alacaklı olduğu, davaya konu mekinenin davacının beklentisini istediği gibi karşılayamadığı ancak makinenin niteliği, makineye olan talebin azalması, ayıpsız olarak çalışması halinde dahi maske üretimi bakımından davacının ekonomik beklentisini karşılayamayacağı, davacı tarafından farkı bir ürün satışına geçilmesi, arz ve talep beklentisinin değişmesi, davalının arızayı gidermekteki çabası dikkate alınarak, hakkaniyet ilkesi gereğince bedelin iadesinin davalıya yüklenmesinin ekonomik koşulları ve makinenin satın alma zamanındaki yaygın talep nedeni ile de davacının makinenin faydalarından yararlandığı ve makinenin yenisi ile değiştirilmesi talebinde de bulunulmadığı ve davacının 21/01/2021 tarihli tam islah dilekçesiyle davasını tam ıslah yoluyla istirdat davasına çevirmiş olduğu anlaşıldığından, 15/01/2024 tarihli bilirkişi ek raporunun nefaset indirimi hususundaki oranı hükme esas alınarak, davanın kısmen kabulü ile daavcı tarafından makine bedeli olarak 2 adet çek ile ödenen 130.642 USD nin %75 nefaset indirimiyle bulunan 97.981,50 usd nin 31/12/2020 tarihi itibariyle davalının alacaklı olduğu 6.512,21 tl nin dolar kuru üzerinden (2 adet çekin davalının ticari defterlerine kayıtlı olduğu çek ödeme tarihin olan 31/12/2020 tarihinde 1 USD=7,44 TL) çarpımıyla bulunan 875,29 usd nin nefaset indirimiyle bulunan 97.981,50 USD ye mahsubu ile (97.981,50 USD-875,29 USD=97.106,21 USD) 97.106,21 USD davalıdan istirdadı ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine, karar vermek gerekmiştir.
Davacının ıslah talebinde belirttiği mahrum kalınan kâr ve maddi zararlara ilişkin talepleri bakımından davacının makineyi kullanmış olduğu, davalının teknik servis desteği ile arızalı olsa da ürünü kullandığı, yarar elde ettiği, makinenin niteliği bakımından ticari olarak makineye ihtiyacın azaldığı, ihtiyacın azalmasının maliyetinin davalıya yüklenemeyeceği, ayrıca makinenin ticari değerinin de düştüğü, bu durumunda makine maliyeti, davacının yatırımları dikkate alındığında mahrum kalınan kara ilişkin maddi zararın davalıya yüklenemeyeceği, davacının satın alma zamanında uygun taleplerle makineden fayda sağladığı anlaşıldığından, davacının ıslah talebinde belirttiği mahrum kalınan kâr ve maddi zararlara ilişkin kalemlerinin reddine karar vermek gerekmiştir.
Davaya konu maske üretim makinesine ilişkin delil tespiti için açılan İstanbul Anadolu .... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... değişik iş sayılı dosyasında yapılan masrafların dava konusu makineye ilişkin olması ve zorunlu yargılama gideri olarak esas dosyanın eki sayılması gerekmesi nedeniyle, davalı tarafından karşılanması gerektiği görüşüne varılarak, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın kısmen kabulü ile 130.642 USD nin %75 nefaset indirimiyle bulunan 97.981,50 USD nin 31/12/2020 tarihi itibariyle davalının alacaklı olduğu 6.512,21 TL nin dolar kuru üzerinden (7,44 TL) çarpımıyla bulunan 875,29 USD nin nefaset indirimiyle bulunan 97.981,50 USD ye mahsubu ile (97.981,50 USD-875,29 USD=97.106,21 USD) 97.106,21 USD davalıdan istirdadı ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine,
2-İstanbul Anadolu .... Sulh Hukuk Mahkemesindeki yargılama masraflarının:
Başvurma harcı : 25,00 TL
Peşin Harç : 89,60 TL
Vekalet harcı : 7,80 TL
Keşif harcı : 384.90 TL
Bilirkişi ücreti : 1.200,00 TL
Keşif araç ücreti : 200,00 TL
Tebligat gideri : 36,50 TL
Toplam : 1.943,80 TL nin yargılama gideri sayılmasına,
3-Davacının ıslah talebinde belirttiği mahrum kalınan kâr ve maddi zararlara ilişkin kalemlerinin REDDİNE,
4-Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 49.152,94-TL harç peşin alınan 19.749,89-TL harcın mahsubu ile eksik 29.403,05-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına, (davanın tam ıslah tarihi 21/01/2021 1 USD=7.41 TL MEB Efektif Satış)
5-Davacı tarafından yapılan ayrıntısı UYAP'ta kayıtlı 4.300,00-TL bilirkişi ücreti, posta masrafı vb. masraflar ile toplam harç gideri 19.804,29-TL olmak üzere toplam 24.104,29-TL. yargılama giderinin davanın kabul red oranı nazara alınarak hesaplanan 17.837,17-TL'sinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
6-HMK'nun 333. maddesi uyarınca yatırılan avanstan kullanılmayan gider avansının (iş bu kararın tebliğ gideri avanstan karşılanmak ve bu gider mahsup edilmek kaydıyla) kararın kesinleşmesinden sonra resen davacıya iadesine,
7-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden Yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap edilen 106.737,98-TL avukatlık ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,(davanın tam ıslah tarihi 21/01/2021 1 USD=7.41 TL MEB Efektif Satış)
8-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden Yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap edilen 39.275,03-TL avukatlık ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,(davanın tam ıslah tarihi 21/01/2021 1 USD=7.41 TL MEB Efektif Satış)
9-Davalı tarafından yapılan ayrıntısı UYAP'ta kayıtlı 114,50-TL posta masrafı vb. masrafından oluşan yargılama giderinin davanın kabul red oranı nazara alınarak hesaplanan 29,77-TL'sinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,
10-HMK'nun 333. maddesi uyarınca davalı tarafından yatırılan avanstan kullanılmayan bakiye avansın kararın kesinleşmesinden sonra resen davalıya iadesine,
Dair karar, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde HMK'nun 342.maddesi gereğince dilekçe ile mahkememize veya başka bir yer mahkemesine İstinaf kanun yolu harcı, tebliğ giderleri dahil olmak üzere tüm giderler ödenerek istinaf yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin yüzüne karşı oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 27/06/2024
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ....
e-imzalıdır