T.C. BAKIRKÖY 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2021/126 Esas
KARAR NO: 2023/1244
ASIL DAVA: Menfi Tespit
ASIL DAVA TARİHİ: 12/09/2014
ASIL DAVADA KARAR TARİHİ: 27/11/2023
ASIL DAVADA
KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 27/12/2023
Mahkememizden verilen 20/11/2018 tarih ve ... Esas ... sayılı kararı İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi'nin 15/01/2021 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı ilamıyla kaldırıldığı, dosyanın Mahkememizin yukarıdaki esasına kaydının yapıldığı, İstanbul .... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas ... Karar sayılı 01/10/2013 tarihli kararı ile dosyanın Mahkememiz dosyası ile birleştiği görülmekle, Mahkememizdeki davanın yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Asıl Dava Bakımından
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... A.Ş.'nin elinde haksız olarak bulunan, sahte imza atılarak doldurulmak suretiyle işleme konan 3 adet çekten arkası yazdırılmış olan, 19/08/2012 keşide tarihli, 7.500 TL bedelli, ... seri nolu çek, 03/09/2012 keşide tarihli, 82.500 TL bedelli, ... seri no'lu çek olmak üzere iki adet çek üzerine, haksız olarak tahsil edilmesinin önüne geçilebilmesi için ödeme yasağı konulması ve ihtiyati tedbir kararı verilmesini, 3 çekin de, sahte imza ile keşide edilmesi sebebebiyle dava konusu üç adet çekten müvekkili firmanın karşı tarafa borcu bulunmadığının tespitini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin dağıtıcı lisansı ile ... sektöründe faaliyet gösteren Türkiye genelinde bayileri bulunan ana dağıtım firmalarından birisi olduğunu, davacı firmanın ise müvekkilinin istasyon bayisi olduğunu, müvekkilinin ... Belediyesinin ... sayılı Devlet ihale Kanunu kapsamında yapmış olduğu ihaleye istinaden 5 yıl süre ile kiralamış olduğu akaryakıt istasyonunu davacı firmaya alt kira sözleşmesi kapsamında kiraladığını, bu süreçte davacı ile müvekkil firma arasında bayilik sözleşmesi akdedildiğini, davacı firmanın cezai şarta bağlı olarak müvekkili şirketten yıllık 1000 ton beyaz ürün ile 3 ton madeni yağ satın alma taahhüdünde bulunduğunu, 12 ay geri ödemesiz ve 12. aydan sonra 12 eşit taksitte geri ödemeli olarak kredili satışı yapılacak olan toplam 125.000,00 TL'lik akaryakıtın 90.000,00 TL'lik kısmının davacı bayiye teslim edildiğini, davacı bayi, kira sözleşmesi ve bayilik sözleşmesinden kaynaklanan taahhütlerinden kurtulmak için sözleşmeleri fesih etmiş olup basiretli ve dürüst bir tacire yakışmayacak şekilde müvekkil şirkete kendisinin imzalayarak verdiği çeklerin sahte olduğunu ileri sürdüğünü, davanın haksız olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin 15/01/2021 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı ilamında "İlk derece mahkemesince yapılması gereken, öncelikle ...'nin dava konusu bayilik sözleşmeni feshetmesinde haklı olup olmadığının somut gerekçelerle ve delillere dayalı olarak ortaya konulması olmalıdır. Az yukarıda bahsi geçtiği üzere bu hususta kesinleşmiş ilam da dikkate alınarak esasen bu durumun bayilik sözleşmesinin de haklı şekilde feshinin kabulünü gerektirip gerektirmediği ilk derece mahkemesince değerlendirilmelidir. Bu değerlendirmeye esas olmak üzere bayilik sözleşmesi ve buna ek protokolde ... istasyonu kurulmasına ilişkin düzenlemelerin ... açısından sözleşmelerin subjektif esaslı unsuru olarak kabulünün gerekip gerekmediği irdelenmelidir. Sözkonusu düzenlemeler yapılmasaydı ...'nin bayilik sözleşmesini kabul ederek mevcut koşullarda imzalayıp imzalamayacağı somut olayın özellikleriyle birlikte göz önünde bulundurulmak suretiyle çözüme gidilmelidir. ... istasyonu kurulmasına ilişkin düzenlemelerin, Bilge açısından sözleşmenin adeta olmazsa olmaz niteliğinde kabul edilecek unsuru olması halinde bu kez de ilk derece mahkemesince Bakırköy ....Noterliği'nin ... tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi irdelenerek ... satışına ilişkin ruhsatın alınamamasındaki sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu belirlenmelidir. ...'nin noter kanalıyla açıkladığı fesih beyanının haklı olup olmadığı ilk derece mahkemesince tespit edildikten sonra ...'in mahrum kalınan kâr ve cezai şart alacaklarına ilişkin taleplerinin hukuka uygunluğu denetlenmelidir. taraflar arasındaki cari hesap ilişkisi çerçevesinde ... lehine tahakkuk ettiği söylenilen mal satımından kaynaklı cari hesap alacağının bulunup bulunmadığı, eğer varsa miktarı dosya içerisindeki bilirkişi raporları arasındaki çelişkiler giderilmek suretiyle ilk derece mahkemesince ortaya konulmalıdır. Bu bağlamda, sözkonusu 19.08.2012 çekin cari hesap ilişkisi kapsamında alındığına ilişkin ....'in iddiası mevcut olmakla bu noktada ilk derece mahkemesince bahsi geçen çekin sözleşmenin feshinden sonra ticari defterlere kaydedilmesinin bir önemi olup olmadığı, her ne kadar imza yetkili temsilciye ait olmasa da 19.08.2012 tarihli çekin ...' un ticari defterlerinde kayıtlı olduğu gerçeği karşısında bu çekin mevcut borcun tasfiyesi amacıyla verilip verilmediği irdelenmek suretiyle asıl dava olan menfi tespit davası ve birleşen davadaki taleplerden olan satın alınan ürün bedeli nedeniyle ortaya çıktığı iddia edilen cari hesap alacağına ilişkin dava yönünden sonuca ulaşılmalıdır." belirtmiştir.
Birleşen İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyası bakımından
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı taraf arasında tek satıcı bayilik ilişkisi olduğunu, davalı bayinin bayilik sözleşmesini haksız feshetmiş olduğunu, bir kısmı çeke dayanan takip konusu alacakları ile birlikte yanlar arasındaki cari hesap ilişkisinin müvekkili lehine 193.552,00 TL bakiye verdiğini belirterek, cari hesap alacağından şimdilik 2.000 USD, sözleşmenin süresinden önce fesh edilmesi nedeniyle doğan maktu cezai şart bedeli olan 200.000 USD lik alacaklarının şimdilik 2.000 USD cezai şart bedelinin, mahrum kalınan kâr bedeli olarak şimdilik 2.000 USD alacaklarının faiziyle birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; yanlar arasında aynı konudan kaynaklanan davalar nedeniyle "bekletici mesele" ve birleştirme talebinde bulunmuş, esas yönünden davanın reddini savunmuştur.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin 15/01/2021 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı ilamında " Birleşen dosyada ... 'in taraflar arasındaki ticari ilişkiden kaynaklı olarak doğduğunu ileri sürdüğü cari hesap alacağının tahsili talebi de bulunmakla ilk derece mahkemesince gerekçeli kararda bu hususa ilişkin herhangi bir değerlendirme yapılmadığı, gerekçe oluşturulmadığı anlaşılmaktadır. İstanbul ....ATM'nin ... esas sayılı dosyasında verilen görevsizlik kararı üzerine dosyanın yargılamasına, İstanbul ....Sulh Mahkemesinin ... sayılı dosyası üzerinden devam edilerek karar verildiği anlaşılmakla az yukarıda bahsi geçtiği üzere İstanbul ...Sulh Mahkemesinin ... sayılı dosyası üzerinden verilen hüküm esasen kira sözleşmesinin haklı sebeple feshedilmediği hususuna ilişkin olup taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamında oluştuğu iddia edilen cari hesap alacağına yönelik yargılamada kesinleşen bu hükümde tespit edilen hususların herhangi bir etkisinin etkisinin olup olmadığı ilk derece mahkemesince değerlendirilmelidir." belirtmiştir.
DELİLLER : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin 15/01/2021 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı ilamı, İstanbul ...Sulh Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası, Bilirkişi incelemesi, tüm dosya kapsamında toplanan deliller.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava, davaya konu 3 adet çekteki keşideci imzaların davacıya ait olmadığından bahisle, davalı borçlu olmadıklarının tespiti buna karşı söz konusu çeklerin ticari ilişkiden dolayı davalıya verilip verilmediği ilişkin olduğunun tespitine ilişkindir.
Tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip uyuşmazlık konuları re'sen belirlenerek taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesinde uzmanlık gerektiren yönler olduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle dava sonuçlandırılmıştır.
Bilirkişi 28/09/2021 havale tarihli raporunda; Dosya Muhteviyatında Bulunan Bilirkişi Raporlarında, davacı karşı davalı tarafın ticari defter ve kayıtlarında davalı karşı davacı tarafa 30.475,74 TL borçlu olduğunu, davalı karşı davacı tarafın ticari defter ve kayıtlarında davacı karşı davalı taraftan 194.027,74 TL alacaklı olduğunu, taraflar arasındaki cari hesap farkının 163.552,00 TL olduğunu, iş bu farkın nedeninin davalı karşı davacı tarafın 60.000,00 TL + 103.552,00 TL tutarlı 2 adet kayıt işleminden kaynaklandığını, 10.08.2012 tarihli ... numaralı 60.000,00 TL tutarlı faturanın açıklamasının bilirkişi raporunda Sözleşmeden Kaynaklanan Kısmi Cezai Şart Bedeli olduğunu, 10.08.2012 tarihli ... numaralı 103.552,00 TL tutarlı faturanın açıklamasının bilirkişi raporunda sözleşmeden kaynaklanan kısmi cezai şart bedeli olduğunu, faturaların davalı karşı davacı tarafın ticari defter ve kayıtlarına cezai şart bedeli olarak işlendiği, davacı karşı davalı tarafa tebliğ teslim edildiğine dair dosya muhteviyatında tevşik edici belgeye rastlanılmadığını, davacı tarafın ticari defter ve kayıtlarına işlenmediği tespit edildiğini, ispat edilmesi halinde ticari defter ve kayıtlara göre davalı karşı davacı tarafın davacı karşı davalı taraftan 194.027,74 TL alacağı olabileceğini, aksi takdirde 30.475,74 TL alacağının olduğunu, asıl davaya konu olan 19.08.2012 keşide tarihli 7.500,00 TL tutarlı, 29.08.2012 keşide tarihli 103.552,00 TL tutarlı, 03.09.2012 keşide tarihli 82.500,00 TL tutarlı, toplam 3 adet 193.552,00 TL tutarlı çek olduğu ve davacı karşı davalı tarafın iş bu çeklerden dolayı borcu olmadığının tespit edilmesini talep ettiğini, işbu çekleri davacı karşı davalı tarafın ticari defter ve kayıtlarına işlemediğini, davalı karşı davacı tarafın ise çekleri ticari defterlerinin bor ve alacak tarafına karşılıklı olarak işlediğini, çeklerin cari hesaba bakiye artıcı veya azaltıcı etkisinin bulunmadığını, cari defter ve kayıtlara göre davaya konu çeklerin cari hesaba dayalı bir borç unsuru teşkil etmediğini, Davalı Karşı davacı tarafın sözleşme hükümleri çerçevesinde cezai şart talebinin olduğunu, dosya muhteviyatında bulunan bilirkişi raporları, kayıt ve belgeler ışığında, Sözleşmede yıllık satış taahhüdünün 1.000 metreküp olduğu, davacı karşı davalı tarafın düzenlenen faturalardan ilk yıl için 1 yıllık alım bedelinin 78,99 metreküp olduğu, eksik alımın 921,01 metreküp olduğunu, sözleşmede eksik alım için metreküp başına 100,00 USD belirlendiğini, sözleşmenin feshi ve hukuki değerlendirmeden bağımsız olarak Cezai şart tutarının ilk yıl için 92.101,00 USD. geriye kalan yıl için 400.000,00 USD olduğunu, davalı Karşı davacı tarafın sözleşme hükümleri çerçevesinde kar kaybı talebinin olduğunu, dosya muhteviyatında bulunan bilirkişi raporları, kayıt ve belgeler ışığında, Davalı karşı davacı tarafın 1 metre küp satıştan 85,90 TL brüt satış karı elde ettiği, davacı karşı davalı tarafın aylık 83,33 TL alım taahhüdü olduğu, davalı tarafın aylık 7.158,00 TL (85,90 TL * 83,33 METREKÜP) brüt satış karı elde ettiğini, Davalı karşı davacı tarafın Faaliyet kar oranının 2010-2011-2012 yılları için ortalamasının %37 olduğu, buna göre aylık net karın 7.158,00 TL * 9637 - 2.649,00 TL olarak hesaplandığını, sözleşmenin feshi ve hukuki değerlendirmeden bağımsız olarak net kar kaybı tutarının, yıllık olarak 31.788,00 TL (2.649,00 TL * 12 AY), 4 yıllık olarak (2.649,00 TL * 12 AY* 4 YIL) 127.152,00 TL olarak hesaplandığını bildirmiştir.
Bilirkişi 24/01/2022 havale tarihli raporunda; İstanbul BAM ... HD. ... E-... K sayılı ilamına yönelik eleştirilerin, ve bu kararın aksine sonuca varılması durumunda talep edilenlere ilişkin hukuki takdirinin mahkemenin olduğunu, çeklerin geçerliliğine ilişkin hukuki değerlendirme mercinin sayın mahkeme olduğunu, muhasabesel kayıtlar taraf defterleri dikkate alınarak düzenlenip, itirazlarda bu durumu değiştirecek yeni bir kanıt öne sürülmediğini, BAM kararı dikkate alındığında faturaların haksızlığına ilişkin iddiaların takdirinin mahkemenin olduğunu bildirmiştir.
Bilirkişi 22/08//2022 havale tarihli raporunda; yapılan incelemede davacının, davalıdan 30.475,74 TL cari hesap alacağı tespit olduğu tespit edildiğini, Birleşen davacı alacağına ihtarnamenin tebliğ tarihinden 7 gün sonra başlamak üzere aylık %10 akdi faiz uygulanması gerekeceğini, 5 yıl süreli akaryakıt bayilik sözleşmesinin süresinden önce fesih edilmiş olması sebebiyle sözleşmenin geriye kalan 4 yılı için satın alınması taahhüt edilen ancak alınmayacak 4.000 m3 beyaz üründen kaynaklanan m3 100 usd den hesaplanan 400.000 USD cezai şart alacaklarından şimdilik 2.000 USD kısmını talep ettiğini, davacı alacaklı davalıdan USD olarak talep ettiği alacağında seçimlik hakkını TL olarak kullanıldığını, Bu nedenle davacının eksik satın aldığı ürünlerde cezai şart, 400.000 x 1,7793 - 711.720,00 TL ye tekabül ettiğini, ancak alacaklının her yıl sonunda bir önceki yıla dair ceza koşulunun istenebilmesi, takip eden yılda henüz ifaya başlanmadan önce çekince (ihtirazi kayıt) bildirilmesi veya ihtar çekilmesine bağlı olduğundan bu bedel talep edilemeyeceği mütalaa edildiğini, sözleşme hükümlerine uyulmaması sebebiyle ve sözleşmenin süresinden önce fesih edilmesi nedeniyle doğan maktu ceza şart bedeli olan 200.000 USD alacaklarının şimdilik 2.000 USD kısmının taraflar arasındaki sözleşmenin 5. maddesinde “ Taraflarca imzalanmış iş bu protokolün, Bayilik sözleşmesinin ve bayilik sözleşmesine iş bu sözleşmenin eki olan taşınmaz kira şartnamesi ve özel şartnameye herhangi bir ya da birden fazla maddesinin, bayi tarafından ihlali ve yine her hangi bir yıla ait kira bedelinin ödenmemesi veya eksik ödenmesi durumunda bayi, ...l'e 200.000 USD tutarı ceza-i şart olarak ödemeyi kabul, beyan ve taahhüt eder. Bayi, cezai şarttan tenkis talep edemez, denmektedir.24.01.2022 tarihli Bilirkişi ... SMMM, Kimya Mühendisi ..., Akaryakıt Uzmanı ... ve akademisyen Prof.Dr... tarafından hazırlan raporda, “Bütün bu bilgilerden Davacı ...' un Ssözleşmeyi tek taraflı olarak feshetmesinde haklı olmadığı, sözleşmeyi feshetmekte —haksız —olduğu —anlaşılmaktadır. —Davalı — ... ün sözleşmenin fesh edildiği tarihten sonra kalan süreye tekabül eden kısmını kar mahrumiyeti olarak talep etme hakkı vardır. Ayrıca davacının davalıdan satın almayı taahhüt etmiş olduğu ürünlerden eksik alım varsa davalı cezai şart talebinde bulunabilir ( Sözleşmede fesih durumunda cezai şartla ilgili bir madde yer alıyorsa ) görüş ve kanaatine varılmıştır..” kanaat oluşturulmuş ancak tüm hesaplamaları takdirini mahkemeye bırakmışlardır. Bu durumda birleşen davada davacının 200.000 USD cezai şart talebi şartlarının oluşmuş olduğu mütalaa edildiğini, Birleşen dava davacısının, davalıdan talep edebileceği cezai şart tutarı, Burada da ... şirketi alacağı seçimlik hakkını TL olarak kullandığı görüldüğünü, 200.000 x 1,7793 = 355.860,00 TL ye tekabül ettiğini, Birleşen davacı alacağına ihtarnamenin tebliğ tarihinden 7 gün sonra başlamak üzere aylık %10 akdi faiz uygulanması gerekeceğini, Sözleşmenin feshine neden olması nedeniyle müvekkilinin uğradığı zarar ve yoksun kaldığı kar mahrumiyetinin 2.000 USD kısmının, Kar Mahrumiyeti de 12.10.2017 tarihli bilirkişi... tarafından ayrıntılı hesaplanmış olup aylık 2.649,00 TL net olduğu, bakiye kalan süreni 4 yıl -48 ay olup 48 x 2.649,00 TL=127.152 TL olarak hesap edildiğini, yoksun kaldığı kar 127.152,00 TL olarak hesaplandığını, Birleşen davacı alacağına ihtarnamenin tebliğ tarihinden 7 gün sonra başlamak üzere aylık %10 akdi faiz uygulanması gerekeceğini, bildirmiştir.
Bilirkişi 06/03/2023 havale tarihli ek raporunda; davalıya üç adet çek yönünden borçlu olmadığının kök raporda mütalaa edildiğini, kök rapordaki kanaatlerin koruduklarını bildirmiştir.
Bilirkişi 31/08/2023 havale tarihli ek raporunda; davalıya üç adet çek yönünden borçlu olmadığının kök raporda mütalaa edildiğini, kök rapordaki kanaatlerin koruduklarını bildirmiştir.
İstanbul ...Sulh Mahkemesinin ... Esas ... Karar sayılı ilamında "dava konusu benzin istasyonun davalı tarafından ihale ile ..... Belediye Başkanlığından kiralandığı,Belediye Başkanlığının 17.05.2011 tarihli muvafakati ile davacı ile davalı arasında alt kiracılık ".... " adı altında bayilik sözleşmesi imzalandığı, davacının öncelikle 14.06.2011 tarihli sözleşmenin feshini talep ettiği, ancak davalının belediye ile yapmış olduğu sözleşmeye ekli şartnamenin 21.maddesi gereğince 1 yılık kira bedelinin peşin olarak ödenmemesi nedeni ile 25.maddesine göre fesih edildiği dolasıyla alt kiracılık ilişkisininde bu fesihle ve 30.09.2011 tarihli tutanakla gerçekleşen teslim işlemiyle tahliye edildiği ,dolayısıyla alt kira ilişkisinin hükümsüz kaldığı feshine karar verilmesi gerekmediği anlaşılmıştır. davacı tarafından ayrıca teminat mektubunun iadesi istenmiş ise de teminat mektubunun belediye başkanlığınca para ya çevrilmesi nedeni ile iadesi mümkün olmadığı gibi kira bedeline karşılık olarak alınan teminat mektubu bedelinin belediyece paraya çevrilmesi nedeni ile davalıdan tahsilide söz konusu olamaz. Taraflar arasında imzalanan kira sözleşmesinde tüm ruhsat ve izinlerin davalı tarafça sağlanacağına dair şart mevcut değildir. Davacının 21.07.2012 tarihli çalışma ve işyeri ruhsatının bulunmasına rağmen istasyonun konumu itibariyle ..... satışına izin verilmemesi nedeni ile zarara uğradığından bahisle menfi zararların ve yaptığı sabit yatırımların bedelini talep etmiş ise de alt kiracı konumundaki davacı,davalı alt kiralayan ile Belediye arasındaki sözleşme ve ayrılmaz parçası şartnameden haberdardır. Şartnamenin 27.maddesinde bu husus düzenlenmiş olup. Taraflar arasında imzalanan sözleşme ile de kabul edilmiştir. Basiretli bir tacir olarak kiraladığı yerin yapacağı işe uygunluğunu araştırmadan sözleşmeyi imzalayan davalının bu nedenle beklenen kazancı sağlayamadığından bahisle menfi zararlarının tahsilini talep etmesi objektif iyi niyet kurulları ile de bağdaşmayacağından davacının maddi kayıpları ile ilgili taleplerinin reddine karar verilmesi gerekmekle..." bildirmiştir.
Asıl davada, sahtecilik iddiasıyla davaya konu çeklerden dolayı davacının borçlu olmadığının tespiti isteminden ibaret olup, tarafların karşılıklı iddia ve savunmaları, davaya konu çeklerin içeriği, Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesi-Adli Belge İnceleme Şubesinin ..... tarihli raporu, ticaret sicil kaydı ve tüm dosya kapsamına binaen; davalı ..... A.Ş'nin elinde haksız olarak bulunan, 19/08/2012 keşide tarihli, 7.500 TL bedelli, .... seri nolu çek, 03/09/2012 keşide tarihli, 82.500 TL bedelli, ..... seri no'lu çeklerdeki imzalarının davacıya ait olmadığı, dava konusu 3 adet çekin cari hesap bakiyesi, cezai şart bedellerinin itiraza uğraması, 27/07/2012 tarihli İstanbul .... ATM. ..... esas dosyasında davalı hakkında tazminat davası talebi ile vermiş olduğu 60.000 TL'lik teminat mektubuna ihtiyati tedbir talebinde bulunduğu hususları beraber değerlendirildiğinde, davaya konu 19/08/2012 keşide tarihli, 7.500 TL bedelli, ... seri no’lu çek, 29/08/2012 keşide tarihli, 103.552 TL, bedelli, .... seri no’lu çek, 03/09/2012 keşide tarihli, 82.500 TL bedelli, .... seri no’lu çekin tanzimi, verilme zamanı, amacı ve tarafların ticari defterleri üzerinde yapılan inceleme sonucu alınan bilirkişi raporları dikkate alındığında 19/08/2012 keşide tarihli 7.500 TL bedelli, ... seri nolu çek ve 03/09/2012 keşide tarihli 82.500 Tl bedelli ..... seri nolu çekin toplamlarının bayilik anlaşmasına göre verilen kredili yakıt tutarının toplamına karşılık geldiği, 29/08/2012 keşide tarihli 103552,00 TL bedelli ..... seri nolu çekin ise cezai şart bedeline karşı düzenlendiği, bu çekin ticari borçtan dolayı davalıya verilmiş olmadığı, mahkememizce alınan bilirkişi raporlarından tespit edilmiş olmakla, çekler bir bütün olarak değerlendirildiğinde davacı şirket yetkilisi ......'nun eli mahsulü olmadığının kabul edilmesinin gerekeceği ve cezai şart bakımından, verilen çekin ise taraflar arasındaki izin ve ruhsat işlemlerinin yerine getirilmediği, bununda sorumluluğunun yapılan protokoller gereğince davalı ...... Şirketine ait olduğu, birleşen dava yönünden ise sözleşmenin haksız feshi iddiasına bağlı olduğundan bu anlamda karşı davacının kusuru olup olmadığının tespiti ve kusurun kapsamı yönünden taraflar arasında yapılan protokol ve akaryakıt sözleşmesine ekli yan sözleşme olan kira sözleşmesi kiracılık ve alt kiracılık sözleşmesi ve İstanbul .... Sulh Mahkemesi'nin .... Esas ... Karar sayılı ilamı irdelendiğinde; kesinleşen mahkeme ilamı ile taraflar arasında imzalanan kira sözleşmesinde tüm ruhsat ve izinlerin davalı tarafça sağlanacağına dair şart mevcut olmadığı, alt kiracı konumundaki davacı, davalı alt kiralayan ile Belediye arasındaki sözleşme ve ayrılmaz parçası şartnameden haberdar olduğu, şartnamenin 27.maddesinde bu husus düzenlenmiş olduğu, taraflar arasında imzalanan sözleşme ile de kabul edilmiş olduğu, basiretli bir tacir olarak kiraladığı yerin yapacağı işe uygunluğunu araştırmadan sözleşmeyi imzalayan davalının bu nedenle beklenen kazancı sağlayamadığından bahisle menfi zararlarının tahsilini talep etmesi objektif iyi niyet kurulları ile de bağdaşmayacağı hususlarının tespit edildiği, bu kapsamda ..... Ltd. Şti'nin dava konusu bayilik sözleşmeni feshetmesinde kesinleşmiş ilam da dikkate alınarak haklı olmadığı, bayilik sözleşmesi ve buna ek protokolde ..... istasyonu kurulmasına ilişkin düzenlemelerin .... Ltd. Şti açısından sözleşmelerin subjektif esaslı unsuru olmadığı, kira sözleşmesinde tüm ruhsat ve izinlerin davalı tarafça sağlanacağına dair şart mevcut olmadığı, alt kiracı konumundaki davacı, davalı alt kiralayan ile belediye arasındaki sözleşme ve ayrılmaz parçası şartnameden haberdar olduğu, şartnamenin 27.maddesinde bu husus düzenlenmiş olduğu, taraflar arasında imzalanan sözleşme ile de kabul edilmiş olduğu, basiretli bir tacir olarak kiraladığı yerin yapacağı işe uygunluğunu bilmesi gerektiği hususları birlikte değerlendirildiğinde ..... Ltd. Şti tarafından yapılan feshin haklı sebebe dayanmadığı ve ......'in mahrum kalınan kâr ve cezai şart alacaklarına ilişkin taleplerinin hükme esas alınabilecek 22/08//2022 havale tarihli bilirkişi raporuyla hesaplanmasında,
-davacının, davalıdan 30.475,74 TL cari hesap alacağı tespit olduğu,
- 5 yıl süreli akaryakıt bayilik sözleşmesinin süresinden önce fesih edilmiş olması sebebiyle sözleşmenin geriye kalan 4 yılı için satın alınması taahhüt edilen ancak alınmayacak 4.000 m3 beyaz üründen kaynaklanan m3 100 usd den hesaplanan 400.000 USD cezai şart alacağının talep edilebileceği, taleple bağlı kalınarak 2.000 USD,
- taraflar arasındaki sözleşmenin 5. maddesinde “ Taraflarca imzalanmış iş bu protokolün, Bayilik sözleşmesinin ve bayilik sözleşmesine iş bu sözleşmenin eki olan taşınmaz kira şartnamesi ve özel şartnameye herhangi bir ya da birden fazla maddesinin, bayi tarafından ihlali ve yine her hangi bir yıla ait kira bedelinin ödenmemesi veya eksik ödenmesi durumunda bayi, ......'e 200.000 USD tutarı ceza-i şart olarak ödemeyi kabul, beyan ve taahhüt eder. Bayi, cezai şarttan tenkis talep edemez hükmünün bulunduğu, sözleşme hükümlerine uyulmaması sebebiyle ve sözleşmenin süresinden önce fesih edilmesi nedeniyle doğan maktu ceza şart bedeli olan 200.000 USD talep edilebileceği, taleple bağlı kalınarak 2.000 USD,
- ..... Petrolcülük' ün sözleşmenin fesh edildiği tarihten sonra kalan süreye tekabül eden kısmını kar mahrumiyeti olarak talep etme hakkı vardır. Sözleşmenin feshine neden olması nedeniyle yoksun kaldığı kar mahrumiyetinin aylık 2.649,00 TL net olduğu, bakiye kalan süreni 4 yıl -48 ay olup 48 x 2.649,00 TL=127.152 TL olarak hesap edildiğini, yoksun kaldığı kar 127.152,00 TL talep edilebileceği, taleple bağlı kalınarak 2.000 USD, kabulüne dair talep edilebileceği, taleple bağlı kalınarak 2.000 USD kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
ASIL DAVA ... ESAS SAYILI DOSYA YÖNÜNDEN;
Davanın Kabulü ile, 7.500,00 TL tutarlı 19/08/2012 vade, .... nolu, 103.552,00 TL tutarlı, 29/08/2012 vade, .... nolu, 82.500,00 TL tutarlı, 03/09/2012 vade, ..... nolu çekler bakımından davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine,
Alınması gerekli 13.221,54 TL harçtan davacı tarafça yatırılan 2.874,25 TL harcın mahsubuyla bakiye 10.347,29 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
Davacı tarafından yapılan 21,15 TL başvurma harcı, 2.874,25 TL peşin harç olmak üzere toplam 2.895,40 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Davacı tarafça posta / tebligat / bilirkişi gideri olarak yapılan (ayrıntısı uyapta kayıtlı) 23.140,89 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
AAÜT gereğince hesap edilen 30.968,32 TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Davalı tarafından yatırılan kullanılmayan gider avanslarının karar kesinleştiğinde istem halinde davalıya iadesine,
Kararın kesinleşmesine kadar yapılan yargılama giderlerinin davacı tarafça peşin olarak yatırılan yargılama gider avansından mahsubu ile bakiye kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
BİRLEŞEN, İSTANBUL .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ .... ESAS SAYILI DOSYA YÖNÜNDEN;
1-Davanın kısmen kabulü ile,
A-Davacının 30.475,74-TL cari hesap alacağının, dava tarihi olan 26.04.2013 tarihinden işleyecek olan %10 akdi faiz ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
B-2.000 Usd Cezai Şart, 2.000 Usd maktu cezai şart, 2,000 Usd mahrum kalınan kar olmak üzere toplam 6.000 Usd'nin ihtarnamenin tebliğ tarihi olan 12.11.2012 tarihinden itibaren işleyecek olan %10 akdi faiz ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Alınması gerekli 2.821,55 TL harçtan davacı tarafça yatırılan 3.487,75 TL harcın mahsubuyla bakiye fazla yatırılan 666,20 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Davacı tarafından yapılan 24,30 TL başvurma harcı, 2.821,55 TL peşin harç olmak üzere toplam 2.845,85 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
AAÜT gereğince hesap edilen 17.900,00 TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Reddedilen kısım üzerinden hesap edilen 26.067,66 TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Kararın kesinleşmesine kadar yapılan yargılama giderlerinin davacı tarafça peşin olarak yatırılan yargılama gider avansından mahsubu ile bakiye kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Dair,6100 sayılı HMK'nun 342 ve 345.maddeleri gereğince karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenmek suretiyle tebliğden itibaren 2 haftalık süre içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile ilgili İstinaf Dairesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar taraf vekillerinin yüzünde açıkça okunup, usulen anlatıldı.27/11/2023
Katip ....
e-imzalıdır
Hakim ....
e-imzalıdır