T.C. BAKIRKÖY 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/622 Esas
KARAR NO : 2025/658
DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 30/07/2021
KARAR TARİHİ : 10/07/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 18/07/2025
Yukarıda isim ve adresleri yazılı taraflar arasında mahkememizde görülen davanın açık yargılaması ve dosyanın tetkiki sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: davacılar vekili özetle;
Davacının İstanbul İli, .... ilçesi, ... mahallesi, ... mevkii, ... ada, 7 parsel adresinde bulunan A Blok 15 nolu, 2+1 daire, A Blok 28 nolu, 3+1 daire, D Blok 18 nolu 2+1 daire ve F Blo 31 Nolu 2+1 daire ile toplamda 4 adet daireyi 3.980.000,00 TL satış bedeli karşılığında devralmak üzere davalı murislerin babası ile anlaştığını, buna karşılık olarak davacının müşteri çekleri olan ve ciro edilen 3 adet çeki ve 1 adet senedi davalı murislerin babasına teslim ettiğini, söz konusu çek ve senetlerin bilgilerini dava dilekçelerinde bildirdiklerini, çeklerin karşılıksız çıkması neticesinde taraflar arasında yapılan protokol uyarınca müvekkiline 25/04/2019 tarihine kadar süre verildiğini, bu süre içerisinde borç ödenmediği takdirde, ... tarafından 14 ay süren kullanım hakkının göz önünde bulundurularak, bir takım tamir, hasar ve diğer bedellerin tazmininin tahsil edileceği konusunda anlaşıldığını, konut satış protokolünün dilekçeleri ekinde sunulduğunu, söz konusu protokolde adı geçen 3 adet çek ve 1 adet senedin ...'ya teslim edildiğini, tapu kayıtları incelendiğinde söz konusu dairelerin maliklerinin davacı olmadığının görüleceğini, çek ve senet asıllarının hala davalılarda olduğunu, davacıya herhangi bir tapu devri yapılmamasına rağmen, çeklerden bir tanesinin takibe konulduğunu, diğerlerinin de çekilen ihtarnameye rağmen iade edilmediğini, .... bankasının 10/08/2018 vadeli, ... seri numaralı çekinin, Bakırköy .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası ile takibe konulduğunu, haksız icra takibinin tedbiren teminatsız olarak durdurulmasını talep ettiklerini, söz konusu çeklerin müşteri çeki olduğunu, bu nedenle çeklerin zamanaşımına uğrama riskki bulunduğunu, çeklerin iade edilmemesi nedeniyle vade tarihi de baz alındığında dava devam ederken zararların ortaya çıkabileceğini, takibe konu edilmemiş çekler için de aynı tehlikenin bulunduğunu, zamanaşımı ile karşılaşılması durumunda davanın bu çeklerle alakalı olarak tazminat davasına çevrilmesine ve keşide tarihinden başlayacak faizle birlikte tazminini talep ettiklerini, davalı murisler tarafından büyük ekonomik mağduriyete uğrandığından, davacının gerekli ekonomik gücünün bulunmadığını, bu nedenle adli yardımlı olarak davayı açtıklarını beyanla söz konusu çeklerin ve senedin kendilerine iadesine, çeklerin zamanaşımına uğraması durumunda oluşacak zararların da faiziyle birlikte tazminine, Bakırköy .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasının durdurulmasına ve %20'den az olmamak kaydı ile kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
SAVUNMA: davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle: davacının adli yardımlı olarak dava açması nedeniyle herhangi bir harç yatırmadığını HMK 334 uyarınca, davacının şartları taşımadığını, bu nedenle adli yardım talebinin reddi gerektiğini, davacının bahse konu çekleri satış bedeli olarak verdiğini söylediğini, taraflar arasındaki hukuki ilişki ticari iş niteliğinde olmadığından davanın görevsiz mahkemede açıldığını, davanın asliye hukuk mahkemelerinde görülmesi gerektiğini, dairelerin satış bedeli olarak dilekçelerinde belirttikleri 3 adet çekin müvekkillerinden ...'ya teslim edildiğini, çekler dışında davalıların murisi .... lehine senet düzenlendiğini, davaya konu çeklerin ödeme tarihinde karşılıksız çıktığını, davacıların senet bedelini vadesi geldiği halde ödemediklerini, bunun üzerine taraflar arasında 02/09/2019 tarihinde protokol düzenlendiğini ve davacıya 25/04/2019'a kadar süre verildiğini, süreye rağmen ödeme gerçekleşmediğinden, davacı tarafından kiraya verilen 4 adet dairenin kullanım hakkının göz önünde bulundurularak, kira bedelleri, aidat ödemelerl, abonelik borçları, hasar ve yıpranma bedellerinin tahsil edileceğinin imza altına alındığını, davacının her ne kadar 3 adet çekle alakalı olarak muris ... mirasçılarının tamamına dava açmış ise de; söz konusu çeklerin muhatabının ... olduğunu, diğer davalılar hakkında davaya konu çekler ile ilgili olarak husumet itirazında bulunduklarını, davacının üzerine düşen hiçbir edimi yerine getirmediğini, protokolden kaynaklı borçları ödemediğini, protokole konu borçlar dışında da davacının davalıya borcu olduğunu, bu nedenle çeklerin iadesi ile ilgili olarak davacının hukuki yararının bulunmadığını, protokol imzalanması üzerinden 2.5 yıla yakın bir süre geçtiğini, aradan geçen zaman içerisinde çek ve senetle ilgili herhangi bir talepte bulunmayan davacının bu aşamada dava açmasının da düşündürücü olduğunu beyanla, adli yardım talebinin reddine, yargılamaya devam olunması halinde, davacının haksız taleplerinin ve davanın reddi ile vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.
DELİLLER:
Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma sayılı dosyası,
Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ...soruşturma sayılı dosyası,
Davacılara ait sosyo ekonomik araştırma,
Davaya konu 4 adet taşınmaza ilişkin güncel tapu kayıtları,
Bakırköy .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı icra dosyası,
Bakırköy .... Noterliğinin 28/05/2021 tarih ve ... yevmiyeli ihtarnamesi ve tebliğ mazbataları,
Davaya konu çeklere ilişkin ibraz bilgileri,
Küçükçekmece .... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dava dosyası
Bakırköy ...Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... değişik iş sayılı dosyası,
Marmaraereğlisi Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dava dosyası,
Küçükçekmece ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dava dosyası,
Küçükçekmece .... Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... esas sayılı ceza dava dosyası,
Küçükçekmece .... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... esas sayılı dava dosyası,
Bakırköy.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dava dosyası,
Küçükçekmece .... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dava dosyası,
Mahkememizce aldırılan 18/03/2024 tarihli bilirkişi raporu, 21/08/2024 tarihli bilirkişi ek raporu,
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Davanın Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün .... esas sayılı dosyasından başlatılan icra takibinin durdurulması ve %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine ilişkin olduğu, asıl konunun ise ... Bankası .... Şubesine ait, ...., .., ... nolu çekler ile 05/09/2018 vade 2.175.000,00 TL lik senedin iadesi, çeklerin tahsil edilmemesi nedeniyle zamanaşımına uğraması durumunda oluşacak zararların faiziyle birlikte tazmini noktasında toplandığı, ancak taraflar arasındaki asıl konunun daire satışlarına ilişkin olduğu görülmüştür.
Tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip uyuşmazlık konuları re'sen belirlenerek taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesinde uzmanlık gerektiren yönler olduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle dava sonuçlandırılmıştır.
Mahkememizce aldırılan 18/03/2024 tarihli bilirkişi raporu ve imza incelemesine ilişkin 21/08/2024 tarihli bilirkişi ek raporu, aralarındaki illiyet bağı dikkate alınarak, birlikte değerlendirilerek bilimsel veri ve içeriğe sahip, denetime elverişli bulunmaları sebebiyle hükme esas alınmıştır.
20.02.2019 tarihli “Konut Satış Protokolünün incelenmesi :
“İş bu satış protokolünde taraflardan; ... Borçlu olarak anılacaktır, ... "Alacaklı olarak anılacaktır, Protokole konu taşınmazların satış değerleri ve ödeme şekli aşağıda belirtildiği gibidir. Alacaklı .... sahibi bulunduğu İstanbul lii, .... İlçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, .... Ada, 7 Parsel adresinde bulunan A Blok 15 Nolu 2+1 daire, A Blok 28 Nolu 3+1 daire, D Blok 18 Nolu 2+1 daire, F Blok 31 Nolu 2+1 daire ile toplamda 4 adet daireyi 3.980.000,00 TL (ÜçMilyonDokuz YüzSeksenBin.-TL) satış bedeli üzerinden anlaşılmış olup tapu devri yapılmadan kullanım hakkı ...' ya geçmiştir. Ödeme olarak ...' dan aşağıda detayları verilen 3.980.000,00.- TL (ÜçMilyonDokuz YüzSeksenBin.-TL) 4 adet çek borçlu tarafından ciro edilerek alacaklıya verilmiştir. Tüm çekler vadesi geldiğinde karşılıksız çıkmış ve ödenmemiştir. ... 10.08.2018 vadeli .... nolu ... Oto. ve Metal Ürün. Dış Tic. Ltd. Şti.' ye ait 500.000,00.-TL' lik çek ... 30.10.2018 vadeli .... nolu ... Oto. ve Metal Ürün. Dış Tic. Ltd. Şti.' ye ait 600.000,00.-TL' lik cek ... 06.12.2018 vadeli .... nolu ... Oto. ve Metal Ürün. Dış Tic. Ltd. Şti.' ye ait 1.100.000,00.-TL' lik çek 05.09.2018 vadeli 2.175.000,00.-TL' lik senet Taraflar kendi aralarında karşılıksız çekler ve ödenmeyen daire bedelleri ile alakalı görüşüp anlaştılar. Borçluya tutarın tamamının ödenmesi için 25.04.2019 tarihine kadar süre tanınmıştır. Tanınan süre dolduğunda borç ödenmediği taktirde ... tarafından kiraya verilen 4 adet dairenin 14 aylık kullanım hakkı göz önünde bulundurularak kira bedelleri, varsa Site Yönetimi aidat borçları, elektrik-su- doğalgaz borçları ve kiracılar tarafından kullanılan dairelerde tespit edilen hasarlar ve yıpranmaların tamir bedelleri tahsil edilecek olup 25.04.2019 tarihi itibariyle kullanım hakkı alacaklıya geçecektir." şeklinde düzenlendiği görülmüştür.
02/05/2018 tarihli satış protokolünün incelenmesi : "sahibi bulunduğum İstanbul İli ... İlçesi ... Ada 7 Parselde bulunan D Blok 1 Normal Kat 3 Nolu 2+1 Daire 1.000.000,00 TL bedelle ...’ya satılmıştır. Ödemesi 3-4 ay içerisinde ödenecek ve ödeme tamamlandığında tapu devri yapılacaktır. Alıcı : ... ( imzalı ), Satıcı: .... ( imzalı )" şeklinde düzenlendiği görülmüştür.
28.04.2018 tarihli satış protokolünün incelenmesi : "sahibi bulunduğum İstanbul İli ... İlçesi ... Ada 7 Parselde bulunan A Blok 6. Kat 28 Nolu 3+1 ve A Blok 3. Kat 15 Nolu 2+1 daireleri ...’ya satılmıştır. Ödemesi 3-4 ay içerisinde ödenecek ve ödeme tamamlandığında tapu devri yapılacaktır. Alıcı : ... ( imzalı ), Satıcı: .... ( imzalı )" şeklinde düzenlendiği görülmüştür.
Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün ... Esas Sayılı Dosyasının incelenmesi :
alacaklı ... tarafından borçlu ... ve dava dışı ... Dış Tic. Ltd. Şti. aleyhine 20.01.2020 tarihinde başlatılan kambiyo senetlerine mahsus icra takibinde; 10.08.2018 keşide tarihli .... seri numaralı ... Şubesine ait 500.000 TL’lık çeke dayanılmış olup, takip talebinden, 500.000 TL’lık çek alacağı + 139.544,52 TL işlemiş faiz + 50.000,00 TL Karşılıksız Çek Tazminat alacağı +1.500 TL Komisyon alacağı olmak üzere toplamda 691.044,52 TL tutarındaki alacağın asıl alacağa işleyecek yıllık %9 yasal faizi ile birlikte tahsili talep edilmiştir. Sunulan çek fotokopisinden takip konusu 10.08.2018 tarihli ... Bankası ... Şubesi’nin 500.000-TL tutarlı çekinin keşidecisi .... Dış Ticaret Ltd. Şti., lehtarı işbu davanın davacılarından ... olarak anlaşılmakta ve çek çeki bankaya ibraz eden kişi ... olarak gözüktüğü anlaşılmıştır.
Davaya konu 4 adet dairenin tapu kayıtlarının incelenmesi :
Dosyaya celp edilen tapu kayıtlarından, A Blok 15 Nolu 2+1 dairenin mülkiyetinin ¼ ‘ü ..., ¼ ‘ü ..., ¼ ‘ü ... ve ¼’ü ...’ya ait olduğu, A Blok 28 Nolu 3+1 dairenin mülkiyetinin ¼ ‘ü ..., ¼ ‘ü ..., ¼ ‘ü ... ve ¼’ü ...’ya olduğu, D Blok 18 Nolu 2+1 dairenin mülkiyetinin ¼ ‘ü ..., ¼ ‘ü ..., ¼ ‘ü ... ve ¼’ü ...’ya ait olduğu, F Blok 31 nolu 2+1 dairenin mülkiyetinin ¼ ‘ü ..., ¼ ‘ü ..., ¼ ‘ü ... ve ¼’ü ...’ya ait olduğu anlaşılmıştır.
İİK.m.72 vd.nda menfi tespit davası düzenlenmiş olup, İİK. m. 72/I’de: “Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit dâvası açabilir.” hükmü ile, menfi tespit dâvasının konusu belirlenmiştir.
Ancak, bu hükümde, menfi tespit dâvasının tanımına yer verilmemiştir. Bu hükümden hareketle, menfi tespit dâvasının konusunun, takip konusu yapılan veya böyle bir tehlikeyi bünyesinde barındıran alacağın, doğum şartlarından herhangi birinin eksikliği veya sona erme sebeplerinden birinin mevcudiyeti neticesinde yokluğunun tespiti olduğu söylenebilecektir. Bununla birlikte, borçlunun ileri sürdüğü dar anlamda bir def’i sonunda (zamanaşımı gibi) borcun ödenmek zorunda bulunmadığı da menfi tespit dâvasının konusu oluşturabilir.
Menfi tespit davalarında ispat yükü bakımından Yargıtay, doktrindeki baskın görüşe uygun kararlar vermektedir. Yargıtay, Türk Medeni Kanunu m. 6’daki genel kuraldan hareketle; davacı-borçlunun iddiasının dayandığı nedenlerin niteliğine göre, ispat yükünün, davacı-borçluda veya davalı-alacaklıda olabileceğini kabul etmektedir (Doktrindeki diğer görüşler ve menfi tespit davaları bakımından ayrıntılı bilgi için bkz: Konyar, Hanife, İcra Hukukunda Menfi Tespit Davası, İstanbul 2001, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
Sebepten mücerret olan kambiyo senetlerinde borçlu, temel borç ilişkisinden dolayı herhangi bir nedenle sorumlu tutulamadığı için kambiyo senedinden kaynaklanan borcunu ödemekten kaçınma hakkı olduğunu (bedelsizliğe dayalı menfi tespit davası) ileri sürebilir.
Bir kambiyo senedinin temel alacağı geçersizse, ya da sona ermişse (ifa veya diğer bir sebeple), o kambiyo senedi bedelsiz -karşılıksız demektir. Borcu sona erdiren birden fazla sebep bulunmakta olup, bunlardan olağan olan borcun ifa ile sona ermesidir. Bunun dışında ibra, takas vb. sebeplerle de borç bitebilmektedir. Ancak burada biten borç, kambiyo ilişkisinden kaynaklanan borç değildir. Kambiyo ilişkisine dayanak teşkil eden asıl alacaktır. Bu alacağın herhangi bir sebeple sona ermesi halinde kambiyo senedi geri alınmamışsa bu halde senedin bedelsiz duruma gelmesi söz konusu olacaktır.
Kambiyo senedinin bedelsizliğine dayalı menfi tespit davasında davacı, senet temel borç ilişkisindeki bir nedenden dolayı bedelsiz kaldığı için kambiyo borcunu ödemek zorunda olmadığını ileri sürmektedir. Bu durumda bir kambiyo ilişkisinin varlığı esasen davacı tarafından kabul edilmektedir. Davalının kambiyo alacağını ayrıca başka delillerle ispat etmesine gerek yoktur. Bedelsizlik davacının öne sürdüğü bir vakıa olduğuna göre bunu ispat yükü de davacıya aittir. Bedelsizliğe dayalı menfi tespit davası açan borçlu temel alacağın mevcut olmadığını,- karinenin aksini - öne sürmektedir. Burada unutmamak gerekir ki, her iki taraf da, ispat yükünün karşı tarafa düştüğünü ileri sürmeden, delil göstermiş ve gösterilen bu deliller ile dava konusu uyuşmazlık tam olarak aydınlanmış ise, hakim, ispat yükünün hangi tarafa düştüğünü araştırmadan, edindiği kanıya göre davayı sonuçlandıracaktır.
Tarafların iddia ve savunmaları, celp edilen tüm deliller, mahkememizce aldırılan kök ve ek bilirkişi raporları ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;
Somut olayda;
İşbu davada davacıların talebinin, bir adet çek yönünden İİK'nun 72.maddesi uyarınca icra takibinden sonra açılmış bir menfi tespit davası olarak, diğer 2 adet çek ve bono bakımından ise istirdat istemine ilişkin olduğu, ayrıca davacılar vekilinin dava dilekçesinde, dava konusu bono ve çeklerin iadesine, çeklerin teslim edilmemesi nedeniyle zamanaşımına uğraması durumunda oluşacak zararların faiziyle birlikte tahsiline, Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasındaki takibin durdurularak %20 oranından az olmamak üzere kötü niyet tazminatının tahsiline karar verilmesini talep ettiği, Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında takibe konu edilen ... Bankasının 10.08.2018 vadeli ... seri numaralı, keşidecisi ... Tic. Ltd. Şti olan 500.000,00 TL bedelli çeke ilişkin olduğu, icra takibi alacaklısının davanın davalılarından ... olduğu, borçluların ise işbu davanın davacısı ... ve dava dışı .... Oto. Şirketi olduğu anlaşılmıştır.
İcra takibinde borçlu olarak yer almaması, davacı ...'nın, davalılar murisi ile protokol imzalayan, çeklerin lehdarı ve senedin düzenleyicisi olması, satış protokollerinde bir imzası bulunmadığı gibi 20.02.2019 tarihli protokolün davacı ... ile davalılar murisi ... arasında düzenlendiği, ...’nın 20.02.2019 tarihli protokolü vekil sıfatıyla imzaladığı görülmekle birlikte protokol hükümlerinde kendisine hiçbir hak ve borçun da yüklenmediği, ayrıca dosyada örneği ve fotokopisi bulunmayan bir senette keşidecisi olup olmadığının da tespiti mümkün olmadığından, davacı ...'nın davada herhangi bir hukuki ilişkisinin bulunmaması nedeniyle davacı ... bakımından davanın aktif husumet nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.
02/05/2018 tarihli satış protokolünü, 28.04.2018 tarihli satış protokolünü, 20.02.2019 tarihli Konut Satış Protokolü doğrultusunda, davacı ... tarafından davalılar murisine verilen çeklerin karşılıksız kalması üzerine imzalanan 20.2.2019 tarihli protokolde, davalılar murisine ait 4 adet taşınmazın davacı ... Yazıcıya devri karşılığında çeklerin ve senedin verilmiş olduğu; ancak çeklerin karşılıksız çıkması nedeniyle sözleşmenin ifa edilemediği, davacılardan ...’e 25.04.2019 tarihine kadar süre tanındığı, bu süre içinde, ödeme yapılmaz ise kullanım hakkı davacıya verilen taşınmazların 14 aylık kullanımına ilişkin kira bedelleri ve mevcut ise diğer borçları ile yıpranma ve tamir bedellerinin tahsil edileceğinin düzenlendiği 20/02/2019 tarihli protokol hükümlerinin yerine getirilmemiş olduğu, çekler ve senedin bedelinin davacı ... tarafından protokolde yer alan sürede ödenmediği, bu bakımdan borçlu temerrüdünün gerçekleştiği, ayrıca davalılar murisinin de edimini yerine getirmediği ve davacıya taşınmazları devretmediğinin dosya kapsamında sabit olduğu, Protokolde “…4 adet dairenin 14 aylık kullanım hakkı göz önünde bulundurularak kira bedelleri, varsa Site Yönetimi aidat borçları, elektrik-su- doğalgaz borçları ve kiracılar tarafından kullanılan dairelerde tespit edilen hasarlar ve yıpranmaların tamir bedelleri (nin)…” davacı ... Yazıcıdan tahsil edileceği düzenlenmiş olsa dahi, protokolde yer alan çek ve senetlerdeki alacak hakkının devam edeceğine, bu bedellerin çekler ve/veya senetten tahsil edileceğine dair bir hüküm ve kayıt yer almadığı, taraflarınca ifa edilmeyen, iki tarafa borç yükleyen sözlelşmenin, her iki tarafının da edimini ifa etmediği, tarafların 2018 yılındaki sözleşmeden protokolde belirledikleri şartlar dahilinde döndüklerinin kabulü gerekeceği, (TBK 125. Madde) sözleşmeden dönme halinde tarafların karşılıklı olarak ifa yükümlülüklerinden kurtulacakları ve TBK 125/3 maddesi uyarınca daha önce ifa edilen edimleri geri isteyebilecekleri anlaşılmakla, sözleşme kapsamında ödenen bedeller geri alınabilir ve yükümlülükler sona erer.
Borçlunun temerrüde düşmede kusuru varsa, alacaklı sözleşmenin hükümsüz kalması sebebiyle uğradığı zararın giderilmesini talep edebilecektir.
Yukarıda aktarılan protokolde de bu durum düzenlenmiş olup, 2018 yılında imzalanan protokolün hükümlerinin yerine getirilmemiş olması nedeniyle davalılar murisinin uğradığı zarar olarak bir kısım alacak kalemleri belirlenmiştir. Ancak zarar miktarının ne kadar olduğuna protokolde yer verilmediği gibi, bu zararın çeklerin ve senedin davalılar murisi uhdesinde tutularak tahsil edileceğine dair bir hükme de yer verilmemiştir.
Taraflar arasında yapılan protokolden, kira bedeli, aidat borcu, elektrik-su-doğalgaz borçlarına ilişkin olarak yapılmış bir tespit veya davalıların talebinin dayanağı sabit miktarlar ve anılan bedeller karşılığı çeklerde hapis hakkı kullanılabileceğine ilişkin bir kayıt görülmediği gibi, buna ilişkin veriler de dosyadan tespit edilememektedir. Yalnızca davacı ...’dan zararın tahsil edileceği düzenlemesine yer verilmiş bu bağlamda, Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün .... Esas sayılı dosyasında takibe konu edilen .... Bankasının 10.08.2018 vadeli ... seri numaralı, keşidecisi .... Oto. Ve Metal Ürünleri Dış Tic. Ltd. Şti olan 500.000,00 TL bedelli çek bakımından davacı ...’nın davalı ...’ya bir borcunun bulunmadığı anlaşıldığından, (Bakırköy ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosya ile) İcra takibi yapılan .... Bankası 10.08.2018 vade tarihli .... seri nolu çek bakımından davacı ....'nın davalı ... 'ya bir borcunun bulunmadığının tespitine, -İİK 72/5 md gereğince çek bedelinin %20'si oranında (çek bedeli 500.000,00TL) 100.000,00TL kötü niyet tazminatının davalıdan tahsili ile davacı ....'ya ödenmesine, karar vermek gerekmiştir.
Davacıların ... Bankası 30.10.2018 vadeli ... seri nolu ... Dış Tic. Ltd. Şti.'ye ait 600.000,00-TL'lik çek, ... Bankası 06.12.2018 vadeli .... seri nolu ... Dış Tic. Ltd. Şti.'ye ait 1.100.000,00-TL'lik çek, 05.09.2018 vadeli 2.175.000,00-TL. 'lik senet bakımından istirdat talebi bulunduğu, dosyada çeklerin fotokopisi bulunmakla birlikte, senede ilişkin herhangi bir örnek bulunmadığı görülmüştür.
TBK. m.125 e göre bir sözleşmeden dönülmesi nedeniyle, senedin verilmesinin temelini teşkil eden hukuki sebebin sona ermesi, TBK. m.77’ye göre, alınanların geri verilmesi sonucunu doğuracak niteliktedir (Kenan Tunçomağ, TBK Genel Hükümler, c.I,s.621). TBK m.79’a göre kıymetli evrak aynen geri verilecek nitelikte bulunduğundan, davacının davaya konu 2 adet çekin ve senedin davalılardan istirdatını talep edebileceği, ancak çekler incelendiğinde talep için zamanaşımı sürelerinin geçtiği dikkate alınarak, davalıların çeklerin iade edilmemesinde hukuki yararlarının bulunmadığı, protokolde senet yer almakla birlikte 05.09.2018 vadeli ve 2.175.000-TL’lik senede ilişkin ayrıntılı bir bilgi bulunmadığından dava konusu çeklerin nasıl bir hukuki ilişki çerçevesinde davacılardan ... lehine düzenlenmiş olduğu, hatır çeki olup olmadıkları, teminat amacı barındırıp barındırmadıkları dosyadaki verilerden tespit edilemediği, ayrıca çeklerin davacı ile dava dışı ... Oto şirketi arasındaki muhtemel ilişkide çeklerin ifa yerine mi yoksa ifa uğruna mı verilmiş oldukları da tespit edilemediğinden, karşılıksız çıkmaları üzerine taraflar arasındaki muhtemel borç alacak ilişkisinde nasıl bir yol izledikleri de tespit edilemediği, davacının çeklerin zamanaşımına uğraması nedeniyle, bir zararı oluşup oluşmadığı, oluşmuş ise bunun miktarının dosya kapsamında tespit edilemediği, dava dışı ... Oto. Ve Metal Ürünleri Dış Tic. Ltd. Şti. arasındaki hukuki ilişki ve çeklerin veriliş nedeni ve amacının tespit edilemediği, bu davacının çekler nedeniyle, bir tahsilde bulunup bulunmadığının da bilinemeyeceği, çeklerin davalılardan ... tarafından bankaya ibraz edilmiş oldukları tespit edilmekle birlikte, protokol’de çekler ve senedin davalıların murisi ....’ya verilmiş olduğunun düzenlendiği; bu nedenle davalıların tümünün işbu davada taraf sıfatının bulunduğunun anlaşıldığı, ; hatır çeki olup olmadıkları, teminat amacı barındırıp barındırmadıkları; davacı ile dava dışı ... Oto şirketi arasındaki muhtemel ilişkide çeklerin ifa yerine mi yoksa ifa uğruna mı verilmiş oldukları ile karşılıksız çıkmaları üzerine taraflar arasındaki muhtemel borç alacak ilişkisinde nasıl bir yol izlediklerinin dosya kapsamında tespitinin mümkün olmadığı, davacının bu çekler yönünden dava dışı şirket ile ilgili olarak kanuni yollara başvurabileceği anlaşılmakla, dava konusu yapılan diğer çekler ve istirdat talepleri bakımından davanın zaman aşımı nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.
Sonuç olarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın KISMEN KABULÜ İLE,
-(Bakırköy .... İcra Dairesi'nin .... Esas sayılı dosya ile) İcra takibi yapılan .... Bankası 10.08.2018 vade tarihli .... seri nolu çek bakımından davacı ....'nın davalı ... 'ya bir borcunun bulunmadığının TESPİTİNE,
-İİK 72/5 md gereğince çek bedelinin %20'si oranında (çek bedeli 500.000,00TL) 100.000,00TL kötü niyet tazminatının davalıdan tahsili ile davacı ....'ya ödenmesine,
-Dava konusu yapılan diğer çekler ve istirdat talepleri bakımından davanın zaman aşımı nedeniyle REDDİNE,
-Davacı ... bakımından davanın aktif husumet nedeniyle REDDİNE,
Davada 26/10/2021 tarihli ara karar ile adli yardım talebinin kabulüne karar verilmiş olduğu anlaşılmakla;
3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 34.155,00 TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye irad kaydına,
4-Hazineden karşılanan; 9.480,05 TL posta gideri, bilirkişi ücreti vb. giderlerden oluşan masrafın davanın kabul ret oranı nazara alınarak hesap edilen 1.080,73 TL'sinin davalıdan tahsili, 8.399,32 TL'sinin davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
5-Davacı ... tarafından yapılan ayrıntısı UYAP'ta kayıtlı 77,05 TL posta vb. Masraftan oluşan yargılama giderinin davanın kabul ve ret oranı nazara alınarak hesap edilen 8,79 TL'sinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, kalan miktarın davacı üzerinde bırakılmasına,
6-HMK'nun 333. maddesi uyarınca yatırılan avanstan kullanılmayan gider avansının (iş bu kararın tebliğ gideri avanstan karşılanmak ve bu gider mahsup edilmek kaydıyla) kararın kesinleşmesinden sonra resen ilgili davacıya iadesine,
7-Davacı ... kendisini vekille temsil ettirdiğinden Yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap edilen 79.000,00 TL avukatlık ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ...'ya ödenmesine,
8-Davalılar vekille temsil ettirdiğinden Yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca uyarınca davanın red edilen kısmı üzerinden hesap edilen 454.000,00 TL avukatlık ücretinin davacı ...'dan tahsili ile davalılara ödenmesine,
9-Davalılar vekille temsil ettirdiğinden Yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 7. Maddesinin 2. Bendi uyarınca uyarınca hesap edilen 30.000,00 TL avukatlık ücretinin davacı ....'dan tahsili ile davalılara ödenmesine,
10-Davalılar tarafından yargılama gideri yapılmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
11-HMK'nun 333. maddesi uyarınca davalılar tarafından yatırılan avanstan kullanılmayan bakiye avansın kararın kesinleşmesinden sonra resen ilgili davalılara iadesine,
Dair karar, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde HMK'nun 342.maddesi gereğince dilekçe ile mahkememize veya başka bir yer mahkemesine İstinaf kanun yolu harcı, tebliğ giderleri dahil olmak üzere tüm giderler ödenerek istinaf yolu açık olmak üzere davacı asil ve davacı vekilin yüzüne karşı diğer tarafın yokluğunda oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.10/07/2025
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır