T.C. BAKIRKÖY 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2021/656 Esas
KARAR NO: 2023/655
DAVA: Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (Alacak)
DAVA TARİHİ: 11/08/2021
KARAR TARİHİ: 08/06/2023
KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 21/06/2023
Yukarıda isim ve adresleri yazılı taraflar arasında mahkememizde görülen davanın açık yargılaması ve dosyanın tetkiki sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: davacı vekili özetle; müvekkili şirkctin, 2012 yılından itibaren PVC Streç Film üretimi konusundaki projelerini başarıyla yerine getirdiğini ve faaliyetlerini ihracat bazında sürdürdüğünü, bugüne dek yapmış olduğu ihracat işlemlerinde hiçbir problem yaşamayan müvekkili şirketin davalılar tarafından zarara uğratıldığını, Müvekkili şirketin yapmış olduğu ihracat işleminde ihracatçı/satıcı/amir
konumunda olarak vesaik mukabili ödeme yöntemini belirlediğini, dava dışı
muhatap/ithalatçı/alıcı ... şirketi ile 30.11.2020 tarihinde kurduğu satış
sözleşmesi ve proforma fatura gereği 73.062,00 USD bedelin tahsili için müşterisi bulunduğu bir nolu davalı ... Bankasına başvuru yaparak vesaik mukabili
tahsilat belgelerini teslim ettiğini, ...ye teslim edilen belgelerin dolaşım belgesi, konişmento, ticari fatura ve
çeki listesinden oluştuğunu; müvekkili şirketin 08.01.2021 tarihinde bu belgelerin
orijinallerini dava dışı tahsilat bankası ....ya gönderilmek üzere
davalı .... “alındı” kaşesi ihtiva eden teslimat kaşesi ile birlikte teslim
edildiğini, ilgili belgelerden sadece satış sözleşmesine ilişkin bilgilerin müvekkili
şirket tarafından doldurulduğunu, davalı .... şirketinin seçiminin tamamen davalı
... ye ait olduğunu, ayrıca evrakın ICC 522’ye tabi sayılması koşulunun da
davalı ... tarafından getirilmiş olduğunu, gereken işlem ücretlerinin ise
müvekkili şirket tarafından ödendiğini; Davalı ...nin almış olduğu vesaiki .... referans numarası ile
numaralandırarak diğer davalı ... şirketine üç gün sonra 11.01.2021 tarihinde
teslim ettiğini;
İlgili dokümanı alan davalı ...’nin 12.01.2021 tarihinde ... takip numarası ile gönderiyi taşımaya başladığını, kargo etiketinden de anlaşılacağı üzere gönderiyi business dokumant olarak nitelendirdiğini; Müvekkili şirketin emtia bedelini tahsil için muhatap ... Bankası ...
Şubesine başvurduğunda söz konusu vesaikin İtalya gümrüğünde kaybolduğu
bilgisinin verildiğini, müvekkili şirketin kayıp bilgisine ilk kez 02.02.2021 tarihinde
vakıf olduğunu; Vesaikin kaybolduğu bilgisi üzerine emtianın 02.02.2021 tarihinde emtianın
taşıyıcısı dava dışı ... Lojistik şirketine, dava dışı alıcı ile yaşanan problem
nedeniyle emtianın geri çekilmesi talimatının verildiğini, ... Lojistik tarafından
konteynır numaraları üzerinden yapılan kontrollerinde emtianın orijinal
konişmentosu karşılığında alıcı .. şirketine teslim edildiğinin ortaya çıktığını; Aradan geçen zaman içerisinde davalıların müvekkili şirketin zararlarını
gidermediğini, müvekkili şirketin davalı ...ye 19.02.2021 tarihinde ödeme
talebinde bulunduğunu, ancak davalı ...nin bedelsiz olarak kendilerinin ibra
edilmesi talebini içeren ibraname hazırladıklarını, zararın karşılanmamasına gerekçe
olarak 522 nolu broşür kapsamında belgelerin gönderilmesinden kendilerinin
sorumlu olmamasını gösterdiklerini; 19.03.2021 tarihinde ise her iki davalıya da 72.828,30 Euro tutarındaki zararın
ödenmesi gereğinin noter aracılığı ile ihtar edildiğini, ancak her iki davalının cevabi
ihtarnameleriyle reddettiklerini; ICC 522 sayılı broşür hükümlerinin kanun veya uluslararası antlaşma olmadığını,
ancak ticari teamül, örf ve adet, sözleşme şartı ve genel işlem şartı olarak
nitelemelerin olduğu, dava konusu bakımından ise sözleşme metnine davalı banka
tarafında yerleştirilmesi nedeniyle genel işlem koşulu ile karşı karşıya bulunulduğu
ve bu nedenle içi hukuku hükümlerine aykırılık oluşturamayacağı, ICC kurallarının
emredici hukuk kuralı olamayacağının açıkça broşürde yer aldığını;
Somut ilişkide davalı ...nin yegâne ediminin dava konusu belgelerin tahsil
bankasına ulaştırmaktan ibaret olduğunu; 08.01.2021 tarihli “alındı” kaşeli belgede kargonun ... ile gönderilmesi ibaresinin
bulunmasına rağmen bu kısmın müvekkili şirket tarafından doldurulmadığını sadece
satış sözleşmesine ilişkin hususların doldurulduğunu davalı ...’nin davalı ...nin ifa yardımcısı olduğunu ve onun kusurlu davranışlarından TBK m.115-116
gereği sorumlu olduğunu Müvekkili şirketin alelade bir posta hizmeti almak için ...ye başvurmadığını; Söz konusu vesaikin 13.01.2021 tarihinde kaybolmasına rağmen davalı ....nin 19 gün geçtikten sonra müvekkili şirketi bilgilendirdiğini ve bu bilginin
paylaşılmasından tam bir gün önce emtianın alıcı tarafından teslim alındığını, dolayısıyla davalı ... nin sadakat ve özen yükümlülüğüne uymadığını, müvekkilinin menfaatlerini gözetmediğini (TMK m.2; TTK m.18/2; TBK m.506); Davalı ... şirketinin söz konusu vesaiki Salerno İline ulaştırmasına rağmen ne yazık
ki tahsilat bankası yerine kötü niyetli olarak dava dışı alıcı ... şirketine teslim
ettiğini, bu şirketin de emtiayı elindeki belgelerle bedelsiz olarak gümrükten
çektiğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 72.828,30 Euronun ihtarname
tarihi olan 19.03.2021 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi gereği
işletilecek faiziyle birlikte fiili ödeme tarihindeki TCMB’nin kuru üzerinden davalılardan
müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek müvekkili şirkete ödenmesine, yargılama
giderleri ile vekalet ücretinin davalılar üzerine yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA: davalı .... Bankası A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili bankanın tahsilat bankasına vesaikin gönderilmesine aracılık ettiğini, vesaikin taşıma sırasında kaybolmasından dolayı davanın diğer davalıya yöneltilmesi gerektiğini; Davacı yanın sunulan delilerden başka delil sunmasına muvafakatlerinin olmadığını, Müvekkili banka davacı tarafından iddia edilen vakıaya taraf olmadığından davanın
husumet yönünden reddi gerektiğini, müvekkili bankanın davacını talimatlarını
yasalar ve ICC 522 sayılı broşür kapsamında basiretli bir tacir gibi yerine getirdiğini,
tahsilat işlemine aracılık etme işini tam ve eksiksiz yaptığını; davacının 08.01.2021 tarihli tahsilat talimatında vesaikini ... ile gönderilmesi
talimatının açıkça yer aldığını, bu seçimin müvekkili tarafından yapılmadığını, 522 sayılı broşür hükümlerinin bağlayıcı olmadığı iddiasının yerinde olmadığını;
Davacı yanın müvekkili bankanın kayıp durumunu geç bildirdiği ve sadakat
hükümlerini ihlal ettiği iddialarının yerin olmadığını 522 sayılı broşürde bankaların
kendi kontrolü dışımdaki nedenlerle ortaya çıkan zararlardan sorumlu olmadıklarını
(m.14), tahsilat bankasına zarfın boş teslim edilmesinden dolayı vesaikin
ulaşmadığını; davacının uluslararası ticaret ile iştigal eden bir şirket olduğunu, kendisine düşen
dikkat ve özeni yerine getirmemiş olmasının sonuçlarını müvekkili bankaya yıkmaya
çalıştığını;
davanın ihracat işleminde alıcı konumundaki ... şirketine ihbar edilmesi
gerektiğini beyan ederek davanın reddini savunmuştur.
Davalı ... Tic. A.Ş. Vekili cevap dilekçesinde özetle; Huzurdaki davada davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını, hava taşıma
kaynaklı ihtilaflarda ilgili konvansiyonlara göre taraf sıfatının gönderice ya da alıcı
üzerinde olduğunu, davacı ile aralarında sözleşme olmaması nedeniyle pasif husumet
ehliyetinin de olmadığını; Konişmentonun doldurulmasının gönderenin sorumluluğunda olduğunu, diğer
davalı ...nin her ne kadar gönderinin ihracat belgesi olduğunu beyan
etmesine rağmen 0,5 kg gönderi için özel menfaat beyanında bulunmadığını, sadece
“busenessdocument” yazmanın özel menfaat beyanı anlamına gelemeyeceğini; Somut olayda Montreal 99 hükümlerinin uygulanması gerektiği ve bu konvansiyona
göre müvekkili şirketin sorumluluğunun mutlak sınırlı sorumluluk olduğunu beyan ederek davanın reddini savunmuştur.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, alacak isteminden ibarettir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; Davalı ... tarafından diğer davalı ...’ye taşınması için teslim edilen ... referans numaralı vesaiklerin taşıma sırasında kaybolup olmadığı, kayboldu ise davalıların sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, Montreal 99 Konvansiyonu hükümlerine
göre davalı ... bakımından sınırlı sorumluluk hükümlerinden yararlanıp
yararlanamayacağı ve davalıların dava konusu zararda sorumluluk miktarlarının
belirlenmesi noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
Tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip uyuşmazlık konuları re'sen belirlenerek taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesinde uzmanlık gerektiren yönler olduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle dava sonuçlandırılmıştır.
Mahkememizce 22/12/2022 tarihli bilirkişi kök raporu ve 19/04/2023 uyap tarihli bilirkişi ek raporundaki tespitin olayın oluş şekline uygun görülmesi nedeniyle bilimsel veri ve içeriğe sahip denetime elverişli kabul edilmiş, hükme esas alınmıştır.
Davacı ile davalı banka arasında 22.8.2016 tarihli (Ticari Müşteri Sözleşmesi) bulunmaktadır.
08.01.2021 tarihli yazıda özetle 72.828,30 Euro değerde 29.12.2020 tarihli ve
.... nolu fatura kapsamında emtianın vesaik mukabili ihracat işlemiyle ilgili
yükleme işleminin gerçekleştirildiği, ekli evrakların ithalatçının bankasına (.../TNT/…..)
ile gönderilmesi istenmektedir. Söz konusu yazıda ICC 522 kurallarının uygulanacağı atfı bulunmaktadır. Belge davacı
tarafından imzalanmıştır.
Taşıma Senedi (... Nolu (Kargo Takip No)) ve Gönderinin Takibi
Gönderen davalı ... Bankası, gönderilen davacının müşterisinin bankası ..., gönderinin varacağı yer Salerno- İtalya, gönderinin ağırlığı 0,5 kg, içeriği
Buseniss Document (ticari belge) olduğu anlaşılmaktadır. İlişikteki gönderi takip çizelgesine göre gönderi 13.01.2021 tarihinde varma yerin
Salerno’da ithalatçının bankasına teslim için sunulduğu, fakat alıcı tarafından kabul
edilmediği (Recipientrefuseddelivery) şerhi ile davalı ...’nin sisteminde yer aldığı, davalı ...tarafından 11.01.2021 tarihli ihracatın “vesaik mukabili ödeme” koşullu ve emtia bedelinin 72.828,30 Euro olduğuna ilişkin swift’i alıcının bankası ...’ya gönderdiği anlaşılmaktadır.
Mail Yazışmaları: ... şirketi görevlisi ...’den davacı şirket görevlisi ...’na
gönderilen 03.02.2021 tarihli mailde emtianın alıcı tarafından orijinal konişmentosu
karşılığında 01.02.2021 tarihinde teslim alındığı ve bu nedenle artık geri çekilmesinin söz
konusu olmadığı ifade edilmektedir.
Davacı ile taşıyıcı link şirketi arasındaki daha önceki mailerden emtianın geri çekilmesi
talebinin davacı tarafından 02.02.2021 tarihinde taşıyıcı link şirketine verildiği
anlaşılmaktadır.
Davalı ... Bankası görevlisi ... tarafından davacı şirket yetkilisi ...’a gönderilen 25.02.2021 tarihli mailde özetle; ... ile davacı şirketin bilgilerini yasa ve
prosedür gereği paylaşmalarının mümkün olmadığı ve bu nedenle davacı şirketten bir muvafakatname talep edildiği görülmektedir. Davacı şirketin bu muvafakatnameyi
02.02.2021 tarihli yazıları kapsamında verdiği anlaşılmaktadır.
Tarafların karşılıklı iddia ve savunmaları, celp edilen bilgi ve belgeler, alınan bilirkişi kök ve ek raporu ile tüm dosya kapsamına binaen; Davacı ile davalı banka arasında 22.8.2016 tarihli Ticari Müşteri Sözleşmesi bulunduğu, Somut olayda davacı yan şirketin satıcı ithalatçı, davalı yapı kredi bankası muhbir
banka ve davalı ... şirketi ise posta hizmeti veren ve taşıması sırasında evrakın
kaybolduğu şirket olduğu; davalı ...’nin sorumluluğu açısında Montreal 1999 Konvansiyonu hükümlerinin
uygulanacağı ve bu sorumluluğun emtianın brüt kg başına 22 SDR olduğu, dava konusu emtianın 0,5 kg olduğu ve bir kg karşılığı 22 SDR ile sınırlı sorumlu olduğu,
bu miktarın karar tarihi itibari ile TCMB Kurları dikkate alınarak Euro türünden
sorumluluk miktarının belirlenmesi gerektiği itibar edilen bilirkişi raporunda tespit edilmiş olup güncel kur fiyatına göre sorumluluk miktarının 28,34 Euro olduğu (MonK m.22-24);
Davalı Yapı Kredi Bankası ile davacı şirket arasındaki ilişkinin vekalet ilişkisi olduğu,
aralarındaki sözleşmeye göre ICC 522 sayılı Broşür hükümlerinin sözleşme şartı
haline getirildiği, bu nedenle davalı ....nin dava konusu vesaikin ayrıntılı
incelenmesinden ve postadaki kaybından sorumlu olmadığı, ancak davacının ödeme
sürecine davalı bankayı dahil etmesindeki amacın, adi bir posta hizmeti almaktan öte
tahsilat risklerini azaltmak olduğu ve bu nedenle davalı bankanın bilgi birikimi ile
uzmanlığında yararlanmak olduğu, bankacılığın özel izin ve ruhsat gerektiren bir iş olması da dikkate alınarak dava konusu zararın sevkiyat öncesi ve kargonun postada
kaybolması sonrasındaki özen ve sadakat yükümlülüğünün ihlaline dayandığı, Davalı .... Bankasının sigorta ve özel menfaat beyanı yapmadan veya
yapılmasını sağlamadan vesaiki sevkiyata tabi tuttuğu;
Sevkiyata tabi vesaiki bir asıl bir fotokopi şeklinde karma ederek iki ayrı
kurye ve birer gün ara ile göndermesi halinde kaybolmanın ortaya çıkardığı
riskin minimuma ineceği, davalı bankanın sevkiyatı kendi adına yapmasına göre numarası ile sevkiyat
evrakı kendi uhdesinde bulunduğundan sevkiyat aşamalarını takip ve kontrol
etmesi gerektiği, ancak İthalatçının bankasının 14.01.2021 tarihinde vesaiki
teslim almayı reddetmesine rağmen davacıyı haberdar etmediği, dava konusu zararın tamamından (72.838,30 Euro) davalı .. şirketinin davacıya karşı sorumlu olduğu, ancak bunun 28,34 Euro kısmı ile sınırlı olmak üzere davalı ...’nin müşterek ve müteselsil sorumluluğu bulunduğu, davacı yanın davasını, davalı bankaya karşı vekalet sözleşmesine dayanarak; davalı
...’ye karşı ise TBK m.507/3 gereği yöneltebileceği anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın kısmen kabulü ile;
-Davanın kısmen kabulü ile 72.809,96 EURO nun taleple bağlı kalınarak 19/03/2021 tarihinden itibaren işleyecek devlet Bankalarının EURO ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizi ile birlikte fiili ödeme tarihindeki döviz satış kuru üzerinde Türk Lirası karşılığının davalı ... Bankası A.Ş. den tahsili ile davacıya ödenmesine,
-Davanın kısmen kabulü ile 28,34 EURO nun taleple bağlı kalınarak 19/03/2021 tarihinden itibaren işleyecek devlet Bankalarının EURO ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizi ile birlikte fiili ödeme tarihindeki döviz satış kuru üzerinde Türk Lirası karşılığının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin taleplerin REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 50.455,67 TL harçtan peşin alınan 12.617,10 TL harcın mahsubu ile eksik 37.838,57 TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye irad kaydına, (davalı ... Şirketi'nin 28,34 euro*10,1446- 19,63 TL sinden sorumlu olmak kaydıyla )
3-Davacı tarafından yapılan 6.300,65 TL yargılama gideri ile. 12.684,90 TL. toplam harç masrafı ki toplam 18.985,55 TL.yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı tarafa ödenmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-HMK'nun 333. maddesi uyarınca yatırılan avanstan kullanılmayan gider avansının (iş bu kararın tebliğ gideri avanstan karşılanmak ve bu gider mahsup edilmek kaydıyla) kararın kesinleşmesinden sonra resen davacıya iadesine,
5-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden Yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap edilen 99.217,45 TL avukatlık ücretinin davalı ... Bankası A.Ş. den tahsili ile davacıya ödenmesine,(72.809,96 EURO-28,34 EURO/ 10,1446 TL olarak hesaplanmıştır. )
6-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden Yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap edilen 287,50 TL avukatlık ücretinin davalı ... ... Şirketinden tahsili ile davacıya ödenmesine,(bu davalı yönünden kabul edilen 28,34 EURO/ 10,1446 TL olarak hesaplanmıştır. )
7-Davalılar tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konu hakkında karar verilmesine yer olmadığına,
8-Davalı .... Bankası A.Ş. kendisini vekille temsil ettirdiğinden Yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap edilen 186,05 TL avukatlık ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,
9-Davalı ... ... Şirketi kendisini vekille temsil ettirdiğinden Yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap edilen 99.242,38 TL avukatlık ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine, (talep miktarı olan 72.828,30 euro - bu davalı yönünden kabul edilen miktar olan 24,34 euro=72.803,96*10,1446 TL üzerinden hesaplanmıştır. )
10-Arabuluculuk sonuç tutanağı tarihi itibariyle yürürlükte bulunan tarifeye göre tahakkuk eden 1.360,00-TL arabuluculuk ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye irat kaydına,
Dair karar, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde HMK'nun 342.maddesi gereğince dilekçe ile mahkememize veya başka bir yer mahkemesine İstinaf kanun yolu harcı, tebliğ giderleri dahil olmak üzere tüm giderler ödenerek istinaf yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin yüzüne karşı oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
08/06/2023
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ....
¸e-imzalıdır