T.C. BAKIRKÖY 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/1124 Esas
KARAR NO : 2024/551
DAVA : Menfi Tespit (Alım Satım)
DAVA TARİHİ : 13/12/2022
KARAR TARİHİ : 21/05/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :
Mahkememizde görülmekte olan davanın yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dilekçesinde özetle; davacı ile davalı şirket arasında 25/07/2022 tarihli sözleşme uyarınca anılan sözleşme ... tezgah alımı için 400.000,00-TL'lik satış sözleşmesi akdedildiğini, sözleşme uyarınca davacı tarafından 150.000,00-TL banka havalesi ile dava dışı ... firmasına ödendiğini, sözleşme uyarınca bakiye 250.000,00-TL 30/11/2022 tarihli ve 80.000,00-TL bedelli, 31/01/2023 tarihli ve 80.000,00-TL bedelli, 31/03/2023 tarihli 90.000,00-TL bedelli çeklerin davalıya teslim edildiğini, sözleşmeye konu makinenin davacıya 28/09/2022 tarihinde teslim edildiğini ancak teslim edilen makinenin sözleşmede teknik özellikleri belirtilen hususları taşımadığını ve ikinci el makine teslim edildiğini, bu sebeple Ankara .... Noterliğinin .... yevmiye numaralı ihtarname ile davalı tarafa bildirim yapıldığı belirterek, davalı şirkete teslim edilen 31/01/2023 ve 31/03/2023 tarihli çekler yönünden borçlu olmadıklarının tespitini yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı usulüne uygun meşruhatlı davatiyeye rağmen davaya cevap vermemiş, duruşmalara katılmamıştır.
DELİLLER : Elmadağ Sulh Hukuk Mahkemesi .... Değişik iş dosya sureti, İstanbul .... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyası sureti, Ankara .... Noterliğinin 15/11/2022 tarih, ... yevmiye numaralı ihtarname sureti, Bilirkişi raporu, ticari defterler ve belgeler, , bilirkişi incelemesi, tüm dosya kapsamında toplanan deliller.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava, Taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamında davalı tarafından davacıya gönderilen makinanın ayıplı olup olmadığı, ayıplı ise ayıbın niteliği, makina bedeli karşılığı davacı tarafından, davalıya verilen 31/01/2023 tarihli .... seri nolu 80.000,00TL bedelli ve 31/03/2023 tarihli ... seri nolu 90.000,00TL bedelli çeklerin bu sebeple bedelsiz kalıp kalmadığı ve davacının davalıya borçlu olup olmadığının tespiti isteminden ibarettir.
Tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip uyuşmazlık konuları re'sen belirlenerek taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesinde uzmanlık gerektiren yönler olduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle dava sonuçlandırılmıştır.
Taraflar tacir olup delil olarak ticari defterlere dayanıldığından TTK'nun 83 ilâ 85 ve HMK'nun 222. maddeleri uyarınca tarafların ticari defter ve belgeleri üzerinde konusunda uzman bilirkişi marifetiyle bilirkişi incelemesi yapılmıştır.
Davacı defterlerinde inceleme yapılması için Elmadağ Asliye Hukuk Mahkemesine yazılan 2023/169 sayılı talimat gereği bilirkişi tarafından sunulan raporda,
Davacı ve davalı arasında 25/07/2022 tarihinde .... makinesinin alımına ilişkin sözleşme imzalandığı, işin bedelinin 400.000,00-TL olduğu, davacı tarafından davalı şirkete banka havalesi yoluyla 150.000,00-TL ödeme yapıldığı, sözleşme kapsamında davalıya verildiği beyan edilen 31/11/2022 tarihli, 80.000,00-TL bedelli 31/01/2023 tarihli, 80.000,00-TL bedelli ve 31/03/2023 tarihli, 90.000,00-TL bedelli çeklerin davacının ticari defterine kayıtlı olmadığı görüş ve kanaatini bildirmiştir.
Mahkememizce görevlendirilen bilirkişi tarafından 13/11/2023 tarihli ibraz edilen raporda,
Davalı tarafça inceleme gününde ticari defterler sunulmadığından bu hususta inceleme yapılamadığı,
31/11/2022 tarihli, 80.000,00-TL bedelli 31/01/2023 tarihli, 80.000,00-TL bedelli ve 31/03/2023 tarihli, 90.000,00-TL çeklerin davacı ile davalı arasında ... Takım Tezgahı imalatı konusunda 25/07/2022 tarihinde satış sözleşmesine istinaden davacı tarafından verilip verilmediği hususunda takdirin mahkemede olduğu görüşünü bildirmiştir.
Bu aşamada, menfi tespit konulu eldeki davada, ispat yükünün özellikleri üzerinde de durulmalıdır.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 72.maddesi gereğince, borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında, borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir.
Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (4721 s.TMK m.6).
İspat yüküne ilişkin bu genel kural menfi tespit davaları için de geçerlidir. Yani, menfi tespit davalarında da, tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf, o vakıayı ispat etmelidir.
Menfi tespit davasında borçlu, ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürebilir.
Borçlu, borcun varlığını inkar ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürüyorsa, bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir.
Görülmektedir ki, menfi tespit davasında kural olarak, hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü davalı/alacaklıdadır ve alacaklı hukuki ilişkinin (borcun) varlığını kanıtlamak durumundadır. Borçlu bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmiş, ancak bu hukuki ilişkinin senette görülenden farklı bir ilişki olduğunu ileri sürmüşse bu kez, hukuki ilişkinin kendisinin ileri sürdüğü ilişki olduğunu ispat külfeti davacı borçluya düşmektedir.
Aynı ilkeler, HGK’nun 17.12.2003 gün ve 2003/19-781 E., 2003/768 K. sayılı ilamında da benimsenmiştir.
Çek, bağımsız borç ikrarı içeren bir senet olduğundan, ispat yükü kural olarak senedin bedelsiz olduğunu ileri süren borçlu tarafa aittir.
Dava konusu somut olayda, her ne kadar davacı, davalı şirket ile 25/07/2022 tarihli sözleşme uyarınca ... tezgah alımı için 400.000,00-TL'lik satış sözleşmesi akdedildiğini, sözleşme uyarınca davacı tarafından 150.000,00-TL banka havalesi ile dava dışı ... firmasına ödendiğini, sözleşme uyarınca bakiye 250.000,00-TL 30/11/2022 tarihli ve 80.000,00-TL bedelli, 31/01/2023 tarihli ve 80.000,00-TL bedelli, 31/03/2023 tarihli 90.000,00-TL bedelli çeklerin davalıya teslim edildiğini, sözleşmeye konu makinenin davacıya 28/09/2022 tarihinde teslim edildiğini ancak teslim edilen makinenin sözleşmede teknik özellikleri belirtilen hususları taşımadığını ve ikinci el makine teslim edildiğini, bu sebeple Ankara .... Noterliğinin ... yevmiye numaralı ihtarname ile davalı tarafa bildirim yapıldığı belirterek, davalı şirkete teslim edilen 31/01/2023 ve 31/03/2023 tarihli çekler yönünden borçlu olmadıklarının tespitini istemiş ise de, eldeki davanın kambiyo senedinin bedelsizliği iddiası ile açılan menfi tespit davası olduğu ve yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda ispat yükünün davacı üzerinde olduğu, tarafların ticari kayıtları üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi ile dava konusu çeklerin davacı defterlerinde kayıtlı olmadığı, davalı defterlerinin de incelemeye sunulmadığı görülmekle davacının, davalıdan satın aldığı makinanın bedeli olarak, sebepten mücerret olan çekler ile ödeme yaptığına dair iddialarını ispat edemediği anlaşılmakla dava dilekçesinde yemin deliline dayanan davacı vekiline 16/01/2024 tarihli celsenin tebliği ile yemin delili hatırlatılmış ve yemin deliline dayanmayacağını beyan etmiş olmakla, davacının ispat yükü altında olduğu ve ancak dava ettiği iddialarını ispat edemediği anlaşıldığından ispatlanamayan davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın reddine,
2-Alınması gerekli 427,60-TL harçtan davacı tarafça yatırılan 80,70-TL harcın mahsubuyla bakiye 346,90-TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı kendisini vekille temsil ettirmediğinden bu hususta ara karar kurulmasına yer olmadığına,
5-Kararın kesinleşmesine kadar yapılan yargılama giderlerinin davacı tarafça peşin olarak yatırılan yargılama gider avansından mahsubu ile bakiye kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Dair, 6100 sayılı HMK'nun 342 ve 345.maddeleri gereğince karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenmek suretiyle tebliğden itibaren 2 haftalık süre içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile ilgili İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar davacı vekilinin yüzüne karşı davalının yokluğunda açıkça okunup, usulen anlatıldı. 21/05/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır